ഗുരൂനഹത്വാ ഹി മഹാനുഭാവാന് ശ്രേയോ ഭോക്തും ഭേക്ഷമപീഹ ലോകേ। ഹത്വാര്ഥകാമാംസ്തു ഗുരൂനിഹൈവ ഭുഞ്ജീയ ഭോഗാന്രുധിരപ്രദിഗ്ധാന്
ഇവിടെ ഈ ലോകത്ത് മഹാനുഭാവികളായ ഗുരുക്കളെ കൊല്ലാതെ ഭിക്ഷയെടുത്ത് ജീവിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് നല്ലത്; സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഗുരുക്കളെ കൊല്ലുമ്പോള് ലഭിക്കുന്ന സുഖങ്ങള് രക്തത്തില് മങ്ങിയതായിരിക്കും.
ന ചൈതദ്വീദ്മഃ കതരന്നോ ഗരീയോ യദ്വാ ജയമ യദി വാ നോ ജയേയുഃ। യാനേവ ഹത്വാ ന ജിജീവിഷാമ- സ്തേഽവസ്ഥിതാഃ പ്രമുഖേ ധാര്തരാഷ്ട്രാഃ
നമുക്ക് ഏതാണ് നല്ലതെന്ന് പോലും ഞങ്ങള്ക്കറിയില്ല—നാം ജയിക്കണോ, അതോ അവര് ഞങ്ങളെ ജയിക്കണോ? ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ കൊല്ലിയാല് ജീവിക്കാന് ഞങ്ങള്ക്ക് ആഗ്രഹമില്ല; അവര് തന്നെ ഞങ്ങളുടെ മുന്നില് നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
കാര്പണ്യദോഷോപഹതസ്വഭാവഃ പൃച്ഛാമി ത്വാം ധര്മസംമൂഢചേതാഃ। യച്ഛ്രേയഃ സ്യാന്നിശ്ചിതം ബ്രൂഹി തന്മേ ശിഷ്യസ്തേഽഹം ശാധി മാം ത്വാം പ്രപന്നമ്
ദു:ഖത്താല് മനസ്സു മങ്ങിയതുകൊണ്ട്, ഞാന് എന്റെ ധര്മം അറിയാതെ നിന്നു. എനിക്ക് യഥാര്ത്ഥത്തില് നല്ലത് എന്താണെന്ന് നീ ഉറപ്പായി പറയണം. ഞാന് നിന്റെ ശിഷ്യനാണ്; നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന എന്നെ നീ പഠിപ്പിക്കണം.
ന ഹി പ്രപശ്യാമി മമാപനുദ്യാ- ദ്യച്ഛോകമുച്ഛോഷണമിന്ദ്രിയാണാമ്। അവാപ്യ ഭൂമാവസപത്നമൃദ്ധം രാജ്യം സുരാണാമപി ചാധിപത്യമ്
എന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങള് ഉണങ്ങിയുപോകുന്ന ഈ ദു:ഖം മാറ്റാന് എന്തും കഴിയുമെന്ന് ഞാന് കാണുന്നില്ല—even ഭൂമിയില് എതിരാളികളില്ലാത്ത സമ്പന്നമായ രാജ്യം ലഭിച്ചാലും, ദേവന്മാരുടെ അധികാരം കിട്ടിയാലും.
ഏവമുകത്വാ ഹൃഷീകേശം ഗുഡാകേശം പരംതപ । ന യോത്സ്യ ഇതി ഗോവിന്ദമുക്ത്വാ തൂഷ്ണീം ബഭൂവ ഹ
ഇങ്ങനെ ഹൃഷീകേശനോട് പറഞ്ഞ്, ഗുഡാകേശന്—ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവന്—'ഞാന് യുദ്ധം ചെയ്യില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞ് മൗനത്തിലായി, ഗോവിന്ദാ.
തമുവാച ഹൃഷീകേശഃ പ്രഹസന്നിവ ഭാരത। സേനയോരുഭയോര്മധ്യേ വിഷീദന്തമിദം വചഃ
ഭാരതവംശജനായ രാജാവേ, ആ രണ്ടു സൈന്യങ്ങള്ക്കിടയില് വിഷാദത്തിലായിരുന്ന അവനോട് ഹൃഷീകേശന് പുഞ്ചിരിയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അശോച്യാനന്വശോചസ്ത്വം പ്രജ്ഞാവാദാംശ്ച ഭാഷസേ। ഗതാസൂനഗതാസൂംശ്ച നാനുശോചന്തി പാണ്ഡിതാഃ
നീ ദു:ഖിക്കേണ്ടവരെക്കുറിച്ച് ദു:ഖിക്കുന്നു, പക്ഷേ ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാക്കുകള് സംസാരിക്കുന്നു; ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരെയും മരിച്ചവരെയും പണ്ഡിതന്മാര് ദു:ഖിക്കുന്നില്ല.
നത്വേവാഹം ജാതു നാസം ന ത്വം നേമേ ജനാധിപാഃ। ന ചൈവ നഭവിഷ്യാമഃ സര്വേ വയമതഃ പരമ്
ഞാനും നീയും ഈ ജനാധിപന്മാരും ഒരിക്കലും ഇല്ലാതിരുന്നില്ല; ഇനി മുതല് നാം ആരും ഇല്ലാതാവുകയും ചെയ്യില്ല.
ദേഹിനോഽസ്മിന്യഥാ ദേഹേ കൌമാരം യൌവനം ജരാ। തഥാ ദേഹാന്തരപ്രാപ്തിര്ധീരസ്തത്ര ന മുഹ്യതി
ഈ ശരീരത്തില് ജീവന് ബാല്യവും യൗവനവും വൃദ്ധാവസ്ഥയും അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, മറ്റൊരു ശരീരത്തിലേക്കും കടക്കുന്നു; ധീരന്മാര് ഇതില് ആശ്ചര്യപ്പെടുന്നില്ല.
മാത്രാസ്പര്ശാസ്തു കൌന്തേയ ശീതോഷ്ണസുഖദുഃഖദാഃ । ആഗമാപായിനോഽനിത്സ്യാസ്താംസ്തിതിക്ഷസ്വ ഭാരത
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ സ്പര്ശം തണുപ്പും ചൂടും സുഖവും ദു:ഖവും നല്കുന്നു; അവ വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നതും സ്ഥിരമല്ലാത്തതുമാണ്—അവയെ സഹിക്കണം, ഭാരതവംശജ.
യം ഹി വ്യഥയന്ത്യേതേ പുരുഷം പുരുഷര്ഷഭ। സമദുഃഖസുഖം ധീരം സോഽമൃതത്വായ കല്പതേ
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആരെയും വേദനയും സന്തോഷവും ഒരുപോലെ കാണുന്ന, മനസ്സിൽ ഉറപ്പുള്ളവനെയാണ് ഈ കഷ്ടതകൾ അലട്ടാത്തത്. അങ്ങനെയുള്ളവൻ അമൃതതയ്ക്ക് യോഗ്യനാണ്.
നാസതോ വിദ്യതേ ഭാവോ നാഭാവോ വിദ്യതേ സതഃ। ഉഭയോരപി ദൃഷ്ടോഽന്തസ്ത്വനയോസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃക
അസത്യത്തിന് യഥാർത്ഥമായുള്ള നിലയില്ല, സത്യത്തിന് ഇല്ലാതാവലും ഇല്ല. ഈ രണ്ടിന്റെയും അതിരുകൾ സത്യം കാണുന്നവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അവിനാശി തു തദ്വിദ്ധി യേന സര്വമിദം തതമ്। വിനാശമവ്യയസ്യാസ്യ ന കശ്ചിത്കര്തുമര്ഹതി
ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറച്ചിരിക്കുന്നതു നശിക്കാത്തതാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം. ഈ ശാശ്വതമായതിനെ ആരും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അന്തവന്ത ഇമേ ദേഹാ നിത്യസ്യോക്താഃ ശരീരിണഃ । അനാശിനോഽപ്രമേയസ്യ തസ്മാദ്യുധ്യസ്വ ഭാരത
ഈ ശരീരങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നവയാണെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ അതിൽ ഉള്ള ആത്മാവ് ശാശ്വതവും നശിക്കാത്തതും അളക്കാനാവാത്തതുമാണ്. അതിനാൽ, ഭാരതപുത്രാ, നീ യുദ്ധം ചെയ്യണം.
യ ഏനം വേത്തി ഹന്താരം യശ്ചൈനം മന്യതേ ഹതമ്। ഉഭൌ തൌ ന വിജാനീതോ നായം ഹന്തി ന ഹന്യതേ
ആത്മാവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ എന്നും കൊല്ലപ്പെടുന്നവൻ എന്നും കരുതുന്നവർ ഇരുവരും സത്യം അറിയുന്നില്ല. ആത്മാവ് കൊല്ലുന്നവനുമല്ല, കൊല്ലപ്പെടുന്നവനുമല്ല.
ന ജായതേ മ്രിയതേ വാ കദാചി- ന്നായം ഭൂത്വാ ഭവിതാ വാ ന ഭൂയഃ । അജോ നിത്യഃ ശാശ്വതോഽയം പുരാണോ ന ഹന്തയേ ഹന്യമാനേ ശരീരേ
ആത്മാവ് ഒരിക്കലും ജനിക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. ജനിച്ചാൽ വീണ്ടും ഇല്ലാതാവുന്നവനുമല്ല. അവൻ ജനനമില്ലാത്തവനും ശാശ്വതനുമാണ്; ശരീരം നശിച്ചാലും അവൻ കൊല്ലപ്പെടുന്നില്ല.
വേദാവിനാശിനം നിത്യം യ ഏനമജമവ്യയമ്। കഥം സ പുരുഷഃ പാര്ഥ കം ഘാതയതി ഹന്തി കമ്
പാർത്താ, ഈ ആത്മാവ് നശിക്കാത്തതും ശാശ്വതവുമാണ്, ജനനമില്ലാത്തതും മാറ്റമില്ലാത്തതും ആണെന്ന് അറിയുമ്പോൾ, ഒരാളെ കൊല്ലാൻ അല്ലെങ്കിൽ കൊല്ലാൻ ഇടയാക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയുമെന്നു പറയൂ.
വാസാംസി ജീര്ണാനി യഥാ വിഹായ നവാനി ഗൃഹ്ണാനി നരോഽപരാണി। തഥാ ശരീരാണി വിഹായ ജീര്ണാ- ന്യന്യാനി സംയാതി നവാനി ദേഹീ
മനുഷ്യൻ പഴയ വസ്ത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പുതിയവ ധരിക്കുന്നതുപോലെ, ജീവൻ പഴയ ശരീരം വിട്ട് പുതിയ ശരീരങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
നൈനം ഛിന്ദന്തി ശസ്ത്രാണി നൈനം ദഹതി പാവകഃ। ന ചൈനം ക്ലേദയന്ത്യാപോ ന ശോഷയതി മാരുതഃ
ആത്മാവിനെ ആയുധങ്ങൾ വെട്ടാൻ കഴിയില്ല, അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കാനാവില്ല, വെള്ളം നനയ്ക്കാനാവില്ല, കാറ്റ് ഉണക്കാനാവില്ല.
അച്ഛേദ്യോഽയമദാഹ്യോഽയമക്ലേദ്യോഽശോഷ്യ ഏവ ച। നിത്യഃ സര്വഗതഃ സ്ഥാണുരചലോഽയം സനാതനഃ
ഇത് വെട്ടാനാവാത്തതും ദഹിപ്പിക്കാനാവാത്തതും നനയ്ക്കാനാവാത്തതും ഉണക്കാനാവാത്തതുമാണ്. ഇത് ശാശ്വതവും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളതും സ്ഥിരവുമായതും അചഞ്ചലവുമായതും അനന്തവുമായതുമാണ്.
അവ്യക്തോഽയമചിന്ത്യോഽയമവികാര്യോഽയമുച്യതേ। തസ്മാദേവം വിദിത്വൈനം നാനുശോചിതുമര്ഹസി
ഇത് കാണാനാവാത്തതും ചിന്തിക്കാനാവാത്തതും മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതിനാൽ, ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ നീ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
അഥ ചൈനം നിത്യജാതം നിത്യം വാ മന്യസേ മൃതമ്। തഥാപി കത്വം മഹാബാഹോ നൈനം ശോചിതുമര്ഹസി
ഇത് എപ്പോഴും ജനിച്ച് എപ്പോഴും മരിക്കുകയാണ് എന്ന് നീ കരുതിയാലും, മഹാബാഹുവേ, അതിനേക്കുറിച്ച് നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
ജാതസ്യ ഹി ധ്രുവോ മൃത്യുര്ധ്രുവം ജന്മ മൃതസ്യ ച। തസ്മാദപരിഹാര്യേഽര്ഥേ ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
ജനിച്ചവർക്കു മരണം ഉറപ്പാണ്, മരിച്ചവർക്കു ജനനം ഉറപ്പാണ്. അതിനാൽ, ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത കാര്യങ്ങൾക്കായി നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
അവ്യക്താദീനി ഭൂതാനി വ്യക്തമധ്യാനി ഭാരത। അവ്യക്തനിധനാന്യേന തത്ര കാ പരിദേവനാ
ഭാരതപുത്രാ, ജീവികൾ ആദിയിൽ കാണാനാവാത്തതും നടുവിൽ കാണാവുന്നതും അവസാനം വീണ്ടും കാണാനാവാത്തതുമാണ്. അപ്പോൾ എന്തിനാണ് ദുഃഖം?
ആശ്ചര്യവത്പശ്യതി കശ്ചിദേന- മാശ്ചര്യവദ്വദതി തഥൈവ ചാന്യഃ। ആശ്ചര്യവച്ചൈനമന്യഃ ശ്രൃണോതി ശ്രുത്വാഽപ്യേനം വേദ ന ചൈവ കശ്ചിത്
ചിലർ ഇതിനെ അത്ഭുതമായി കാണുന്നു, ചിലർ അത്ഭുതമായി പറയുന്നു, മറ്റൊരാൾ അത്ഭുതമായി കേൾക്കുന്നു. എങ്കിലും കേട്ടിട്ടും ആരും അതിന്റെ യഥാർത്ഥം അറിയുന്നില്ല.
ദേഹീ നിത്യമവധ്യോഽയം ദേഹേ സര്വസ്യ ഭാരത। തസ്മാത്സര്വാണി ഭൂതാനി ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
ഭാരതപുത്രാ, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ശരീരങ്ങളിൽ ആത്മാവ് എപ്പോഴും നശിക്കാത്തതാണ്. അതിനാൽ, നീ ഏതൊരു ജീവിയെയും കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
സ്വധര്മമപി ചാവേക്ഷ്യ ന വികമ്പിതുമര്ഹസി । ധര്മ്യാദ്ധി യുദ്ധാച്ഛ്രേയോഽന്യത്ക്ഷത്രിയസ്യ ന വിദ്യതേ
നിന്റെ സ്വന്തം കർത്തവ്യം പരിഗണിച്ചാലും നീ ചഞ്ചലനാകേണ്ടതില്ല. ധർമ്മം പാലിച്ചുള്ള യുദ്ധം ക്ഷത്രിയനു ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
യദൃച്ഛയാ ചോപപന്നം സ്വര്ഗദ്വാരമപാവൃതമ് । സുഖിനഃ ക്ഷത്രിയാഃ പാര്ഥ ലന്തേ യുദ്ധമീദൃശമ്
പാർത്താ, സ്വയം സംഭവിക്കുന്ന, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ വാതിൽ തുറക്കുന്ന ഇങ്ങനെയുള്ള യുദ്ധം ലഭിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയന്മാർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
അഥ ചേത്ത്വമിമം ധര്മ്യം സംഗ്രാമം ന കരിഷ്യസി। തതഃ സ്വധര്മം കീര്തിം ച ഹിത്വാ പാപമവാപ്സ്യസി
നീ ഈ ധർമ്മപരമായ യുദ്ധം ചെയ്യാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അപ്പോൾ നീ സ്വന്തം കർത്തവ്യവും മാനവും ഉപേക്ഷിച്ച് പാപം നേടും.
അകീര്തിം ചാപി ഭൂതാനി കഥയിഷ്യന്തി തേഽവ്യയാമ് । സംഭാവിതസ്യ ചാകീര്തിര്മരണാദതിരിച്യതേ
നിന്റെ അപകീർത്തിയെ എല്ലായിടത്തും എല്ലാവരും പറയും; മാന്യനായവനു അപമാനം മരണമുപോലും അതിലധികം ദു:ഖകരമാണ്.