ഗുണഭൂതോ ജയഃ കൃഷ്ണേ പൃഷ്ഠതോഽഭ്യേതി മാധവമ് । തദ്യഥാ വിജയശ്ചാസ്യ സന്നതിശ്ചാപരോ ഗുണഃ
വിജയം എന്നത് കൃഷ്ണന്റെ സ്വഭാവത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്; വിജയവും വിനയവും അവന്റെ ഗുണങ്ങളാണ്.
അനന്തതേജാ ഗോവിന്ദഃ ശത്രുപൂഗേഷു നിര്വ്യഥഃ। പുരുഷഃ സനാതനമയോ യതഃ കൃഷ്ണസ്തതോ ജയഃ
അനന്തശക്തിയുള്ള ഗോവിന്ദൻ ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പോലും അശാന്തനല്ല. അവൻ ശാശ്വതപുരുഷൻ; കൃഷ്ണൻ ഉള്ളിടത്താണ് വിജയം.
പുരാ ഹ്യേഷ ഹരിര്ഭൂത്വാ വികുണ്ഠോഽകുണ്ഠസായകഃ। സുരാസുരാനവസ്ഫൂര്ജന്നബ്രവീത്കേ ജയന്ത്വിതി
പണ്ടു, ഹരിയായി വിഷ്ണു രൂപം ധരിച്ച്, അശാന്തനായ വില്ലാളിയായി, ദേവന്മാരോടും അസുരന്മാരോടും ഇടയിൽ ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു: 'എന്നെ അനുഗമിക്കുന്നവർക്ക് വിജയം ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്ന്.
അനു കൃഷ്ണം ജയേമേതി യൈരുക്തം തത്ര തൈര്ജിതമ് । തത്പ്രസാദാദ്ധി ത്രൈലോക്യം പ്രാപ്തം ശക്രാദിഭിഃ സുരൈഃ
'കൃഷ്ണനോടൊപ്പം നാം ജയിക്കും' എന്ന് പറഞ്ഞവർ അവിടെ ജയിച്ചു. അവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഇന്ദ്രനും മറ്റ് ദേവന്മാരും മൂന്നു ലോകങ്ങളും നേടി.
തസ്യ തേ ന വ്യഥാം കാംചിദിഹ പശ്യാമി ഭാരത । യസ്യ തേ യജമാശാസ്തേ വിശ്വഭുക് ത്രിദിവേശ്വരഃ
ഭാരത, ഇവിടെ നിനക്കൊന്നും ഭയപ്പെടേണ്ട കാര്യമില്ല; കാരണം, നിന്റെ യജ്ഞികൻ സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ അധിപതിയും ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനുമാണ്.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സ്വാം സേനാം സമചോദയത് । പ്രതിവ്യൂഹന്നനീകാനി ഭീഷ്മസ്യ ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം, രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ സൈന്യത്തെ മുന്നോട്ട് നയിച്ചു; ഭീഷ്മന്റെ നിരകളെ നേരിട്ട് നിരത്തി, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ.
യഥോദ്ദിഷ്ടാന്യനീകാനി പ്രത്യവ്യൂഹന്ത പാണ്ഡവാഃക । സ്വര്ഗം പരമമിച്ഛന്തഃ സുയുദ്ധേന കുരൂദ്വഹാഃ
പാണ്ഡവർ, നിർദ്ദേശിച്ചപോലെ, തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തെ നിരത്തി; നല്ല യുദ്ധത്തിലൂടെ പരമസ്വർഗ്ഗം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച കുരുകുലശ്രേഷ്ഠന്മാർ.
മധ്യേ ശിഖണ്ഡിനോഽനീകം രക്ഷിതം സവ്യസാചിനാ । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ചരന്നഗ്രേ ഭീമസേനേന പാലിതഃ
മദ്ധ്യഭാഗത്ത് ശിഖണ്ഡിയുടെ നിരയായിരുന്നു, സവ്യാസാചി അതിനെ സംരക്ഷിച്ചു; മുന്നിൽ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, ഭീമസേനൻ കാവലായി.
അനീകം ദക്ഷിണം രാജന്യുയുധാനേന പാലിതമ് । ശ്രീമതാ സാത്വതാഗ്ര്യേണ ശക്രേണേവ ധനുഷ്മതാ
വലതുഭാഗത്തെ സൈന്യം രാജാവ് യുയുധാനൻ കാവലായി, സാത്വതരാശ്രേഷ്ഠനും വില്ലാളിയായ ഇന്ദ്രനെപ്പോലും പ്രകാശമാനനുമായിരുന്നു.
മഹേന്ദ്രയാനപ്രതിമം രഥം തു സോപസ്കരം ഹാടകരത്നചിത്രമ്। യുധിഷ്ഠിരഃ കാഞ്ചനഭാണ്ഡയോക്രം സമാസ്ഥിതോ നാഗബലസ്യ മധ്യേ
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ആനപ്പടയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ, എല്ലാ ആയുധങ്ങളോടും, പൊന്നും രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച മഹേന്ദ്രന്റെ രഥംപോലുള്ള, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഉപകരണങ്ങളുള്ള രഥത്തിൽ ഇരുന്നു.
സമുച്ഛ്രിതം ദന്തശലാകമസ്യ സുപാണ്ഡുരം ഛത്രമതീവ ഭാതി। പ്രദക്ഷിണം ചൈനമുപാചരന്ത മഹര്ഷയഃ സംസ്തുതിഭിര്മഹേന്ദ്രമ്
അവന്റെ വെളുത്ത, ആനക്കൊമ്പ് കൈയുള്ള ഉയർന്ന കുട അത്തിരി പ്രകാശിച്ചു; മഹർഷിമാർ മഹേന്ദ്രനെപോലെ അവനെ വലയംചേർന്ന് സ്തുതികളോടെ ചുറ്റി നടന്നു.
പുരോഹിതാഃ ശത്രുവധം വദന്തോ ബ്രഹ്മര്ഷിസിദ്ധാഃ ശ്രുതവന്ത ഏനമ് । ജപ്യൈശ്ച മന്ത്രൈശ്ച മഹൌഷധീഭിഃ സമന്തതഃ സ്വസ്ത്യയനം ബ്രുവന്തഃ
ശത്രുനാശം ആശംസിച്ച പുരോഹിതന്മാരും, ജ്ഞാനികൾ ആയ ബ്രഹ്മർഷിമാരും, ജപങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, മഹൗഷധികൾ ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ ദിക്കിലും ജയാശംസകൾ ഉച്ചരിച്ചു.
തതഃ സ വസ്ത്രാണി തഥൈവ ഗാശ്ച ഫലാനി പുഷ്പാണി തഥൈവ നിഷ്കാന് । കുരൂത്തമോ ബ്രാഹ്മണസാന്മഹാത്മാ കുര്വന്യയൌ ശക്ര ഇവാമരേശഃ
അതിനുശേഷം, ആ മഹാത്മാവും കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനും, അമരന്മാരിൽ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വസ്ത്രങ്ങൾ, പശുക്കൾ, പഴങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, പൊന്നും വിതരണം ചെയ്തു.
സഹസ്രസൂര്യഃ ശതകിങ്കിണീകഃ പരാര്ധ്യജാമ്ബൂനദഹേമചിത്രഃ। രഥോഽര്ജുനസ്യാഗ്നിരിവാര്ചിമാലീ വിഭ്രാജതേ ശ്വേതഹയഃ സുചക്രഃ
ആയിരം പൊൻ മണികൾകൊണ്ടും വിലയേറിയ ജാംബൂനദപൊന്നുകൊണ്ടും അലങ്കരിച്ച അർജ്ജുനന്റെ രഥം, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച്, വെള്ള കുതിരകളും ഉത്തമചക്രങ്ങളുമൊക്കെയായി പ്രകാശിച്ചു.
തമാസ്ഥിതഃ കേശവസംഗൃഹീതം കപിധ്വജോ ഗാണ്ഡിവബാണപാണിഃ। ധനുര്ധരോ യസ്യ സമഃ പൃഥിവ്യാം ന വിദ്യതേ നോ ഭവിതാ കദാചിത്
കേശവൻ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ആ രഥത്തിൽ, കപിധ്വജൻ അർജ്ജുനൻ, ഗാന്ഡീവവും അമ്പുകളും കൈയിൽ പിടിച്ച് നിന്നു; ഭൂമിയിൽ അത്തരം വില്ലാളി ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
ഉദ്ധര്തയിഷ്യംസ്തവ പുത്രസേനാ- മതീവ രൌദ്രം സ ബിഭര്തി രൂപമ് । അനായുധോ യഃ സുഭുജോ ഭുജാഭ്യാം നരാശ്വനാഗാന്യുധി ഭസ്മ കുര്യാത്
അവൻ അത്യന്തം ഭയാനകമായ രൂപം ധരിച്ച്, നിന്റെ മകന്റെ സൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ തയ്യാറാണ്; ആയുധങ്ങളില്ലാതിരുന്നാലും, തന്റെ ശക്തമായ കൈകളാൽ മാത്രം, യുദ്ധത്തിൽ മനുഷ്യരെയും കുതിരകളെയും ആനകളെയും ചാരമാക്കാൻ അവനാകും.
സ ഭീമസേനഃ സഹിതോ യമാഭ്യാം വൃകോദരോ വീരരഥസ്യ ഗോപ്താ । തം തത്ര സിംഹര്ഷഭമത്തഖേലം ലോകേ മഹേന്ദ്രപ്രതിമാനകല്പമ്
ഭീമസേനനും യമപുത്രന്മാരുമൊത്ത്, വൃക്കോദരൻ വീരരഥത്തിന്റെ രക്ഷകനായി നിന്നു. അപ്പോൾ, സിംഹം പോലെയോ അഭിമാനമുള്ള കാളപോലെയോ കളിച്ചുനടക്കുന്നവനായി, ലോകത്ത് മഹേന്ദ്രനോടു സമമായവനായി അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സമീക്ഷ്യ സേനാഗ്രഗതം ദുരാസദം സംവിവ്യഥുഃ പങ്കഗതാ യഥാ ദ്വിപാഃ । വൃകോദരം വാരണാജദര്പം യോധാസ്ത്വദീയാ ഭയവിഗ്നസത്ത്വാഃ
സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ എത്തി, സമീപിക്കാനാവാത്തവനായി വൃക്കോദരനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഭയത്താൽ ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ട് നിന്റെ യോദ്ധാക്കൾ, ചെളിയിൽ കുടുങ്ങിയ ആനകൾ സിംഹത്തെ കാണുമ്പോലെ നടുങ്ങി.
അനീകമധ്യേ തിഷ്ഠന്തം രാജപുത്രം ദുരാസദമ് । അബ്രവീദ്ഭരതശ്രേഷ്ഠം ഗുഡാകേശം ജനാര്ദനഃ
സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിൽ, നേരിടാൻ പ്രയാസമുള്ള രാജകുമാരൻ നിന്നു. അപ്പോൾ ജനാർദ്ദനൻ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ ഗുഡാകേശനോടു പറഞ്ഞു.
യ ഏഷ രോഷാത്പ്രതപന്ബലസ്ഥോ യോ നഃ സേനാം സിംഹ ഇവേക്ഷതേ ച। സ ഏഷ ഭീഷ്മഃ കുരുവംശകേതു- ര്യേനാഹൃതാസ്ത്രിശതം വാജിമേധാഃ
ഇവൻ, കോപത്തിൽ കത്തുന്നവനും ശക്തിയിൽ ഉറച്ചവനും, നമ്മുടെ സൈന്യത്തെ സിംഹം പോലെ നോക്കുന്നവനും ആയ ഭീഷ്മനാണ്. കുരുവംശത്തിന്റെ പതാകയും, മൂവായിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തിയവനുമാണ് ഇദ്ദേഹം.
ഏതാന്യനീകാനി മഹാനുഭാവം ഗൂഹന്തി മേഘാ ഇവ രശ്മിമന്തമ്। ഏതാനി ഹത്വാ പുരുഷപ്രവീര കാങ്ക്ഷസ്വ യുദ്ധം ഭരതര്ഷഭേണ
ഈ സൈന്യവിഭാഗങ്ങൾ ആ മഹാത്മാവിനെ, മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറയ്ക്കുന്നു. പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഇവരെ ജയിച്ച്, ഭാരതവംശത്തിലെ കാളനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കൂ.
ധാര്തരാഷ്ട്രബലം ദൃഷ്ട്വാ യുദ്ധായ സമുപസ്ഥിതമ്। അര്ജുനസ്യ ഹിതാര്ഥായ കൃഷ്ണോ വചനമബ്രവീത്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യം യുദ്ധത്തിനായി ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു, അർജുനന്റെ ഭാവിയ്ക്ക് വേണ്ടി കൃഷ്ണൻ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശുചിര്ഭൂത്വാ മഹാബാഹോ സംഗ്രാമാഭിമുഖേ സ്ഥിതഃ। പരാജയായ ശ്ത്രുണാം ദുര്ഗാസ്തോത്രമുദീരയ
മഹാബാഹുവായ നീ, ശുദ്ധനായ് യുദ്ധത്തിനായി നില്ക്കുമ്പോൾ, ശത്രുക്കളുടെ പരാജയത്തിനായി ദുർഗ്ഗാസ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യണം.
ഏവമുക്തോഽര്ജുനഃ സങ്ഖ്യേ വാസുദേവേന ധീമതാ। അവതീര്യ രഥാത്പാര്ഥഃ സ്തോത്രമാഹ കൃതാഞ്ജലിഃ
വാസുദേവൻ അങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതിനുശേഷം, പാർത്ഥൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, കയ്യുകൂപ്പി സ്തോത്രം ആരംഭിച്ചു.
നമസ്തേ സിദ്ധസേനാനി ആര്യേ മന്ദരവാസിനി । കുമാരി കാലി കാപാലി കപിലേ കൃഷ്ണപിങ്ഗലേ
സിദ്ധരുടെ സേനാനായികേ, മഹനീയളേ, മന്ദരപർവ്വതത്തിൽ വസിക്കുന്നവളേ, കന്യകേ, കാളിയേ, കപാലധാരിണിയേ, കപിലവണ്ണളേ, കൃഷ്ണപിംഗളനയനളേ, നമസ്കാരം.
ഭദ്രകാലി നമസ്തുഭ്യം മഹാകാലി നമോഽസ്തു തേ । ചണ്ഡി ചണ്ഡേ നമസ്തുഭ്യം താരിണി വരവര്ണിനി
ഭദ്രകാളിയേ, നിനക്കു വന്ദനം. മഹാകാളിയേ, നിനക്കു വന്ദനം. ചണ്ഡിയേ, ഭയങ്കരളേ, നിനക്കു വന്ദനം. രക്ഷയുള്ളവളേ, മനോഹരവണ്ണളേ, നിനക്കു വന്ദനം.
കാത്യായനി മഹാഭാഗേ കരാലി വിജയേ ജയേ। ശിഖിപിച്ഛധ്വജധരേ നാനാഭരണഭൂഷിതേ
കാത്യായനിയായ മഹാഭാഗ്യശാലിനിയേ, ഭയങ്കരരൂപിണിയേ, ജയവും വിജയവും ഉള്ളവളേ, മയില്പൊക്കിന്റെ പതാകയേന്തുന്നവളേ, പലഭൂഷണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവളേ.
അട്ടശൂലപ്രഹരണേ സ്വങ്ഗഖേടകധാരിണി । ഗോപേന്ദ്രസ്യാനുജേ ജ്യേഷ്ഠേ നന്ദഗോപകുലോദ്ഭവേ
വലിയ ത്രിശൂലം ആയുധമായി വഹിക്കുന്നവളേ, സ്വന്തം കെട്ടിയും ശൂലവും കൈവശമുള്ളവളേ, ഗോവിന്ദന്റെ അനിയത്തിയേ, ജ്യേഷ്ഠയായവളേ, നന്ദഗോപന്റെ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവളേ.
മഹിഷാസൃക്പ്രിയേ നിത്യം കൌശികി പീതവാസിനി । അട്ടഹാസേ കോകമുഖേ നമസ്തേഽസ്തു രണപ്രിയേ
മഹിഷാസുരന്റെ രക്തം സദാ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവളേ, കൗശികിയായവളേ, മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ചവളേ, ഉച്ചത്തിൽ ചിരിക്കുന്നവളേ, താമരമുഖിയായവളേ, യുദ്ധം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവളേ, നമസ്കാരം.
ഉഭേ ശാകമ്ഭരി ശ്വേതേ കൃഷ്ണേ കൈടഭനാശിനി । ഹിരണ്യാശ്ചി വിരൂപാക്ഷി സുധൂമ്രാക്ഷി നമോഽസ്തു തേ
ശാകംഭരിയായ നീ, വെള്ളയും കറുപ്പും നിറങ്ങളുള്ളവളേ, കൈടഭനെ സംഹരിച്ചവളേ, പൊന്നുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളേ, അനേകരൂപങ്ങളുള്ളവളേ, കഠിനവും ധൂമവണ്ണവും കണ്ണുകളുള്ളവളേ, നിനക്കു വന്ദനം.