പ്രമാണം ച പ്രമാണജ്ഞ പൃഥിവ്യാ മമ സര്വതഃ । നിഖിലേന സമാചക്ഷ്വ കാനനാനി ച സംജയ
ഭൂമിയുടെ മുഴുവന് വിസ്തീര്ണമൊക്കെ, അതുപോലെ കാടുകളും, നീ അളവറിയുന്നവനായി എനിക്ക് വിശദമായി വിവരിച്ചുതരിക.
പഞ്ചേമാനി മഹാരാജ മഹാഭൂതാനി സംഗ്രഹാത്। ജഗതീസ്ഥാനി സര്വാണി സമാന്യാഹുര്മനീഷിണഃ
മഹാരാജാവേ, ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളും അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങളില് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് ജ്ഞാനികള് പറയുന്നു.
ഭൂമിരാപസ്തഥാ വായുരഗ്നിരാകാശമേവ ച। ഗുണോത്തരാണി സര്വാണി തേഷാം ഭൂമിഃ പ്രധാനതഃ
ഭൂമി, ജലം, വായു, അഗ്നി, ആകാശം — ഇവയെല്ലാം ഗുണങ്ങളില് ക്രമമായി ഉയര്ന്നവയാണെങ്കിലും, പ്രധാനമായത് ഭൂമിയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച രൂപം ച രസോ ഗന്ധശ്ച പഞ്ചമഃ। ഭൂമേരേതേ ഗുണാഃ പ്രോക്താ ഋഷിഭിസ്തത്ത്വവേദിഭിഃക
ശബ്ദം, സ്പര്ശം, രൂപം, രസം, അഞ്ചാമത്തേതായി ഗന്ധം — ഇവയാണ് ഭൂമിയുടെ ഗുണങ്ങളെന്ന് സത്യത്തെ അറിയുന്ന ഋഷിമാര് പറയുന്നു.
ചത്വാരോഽപ്സു ഗുണാ രാജന്ഗന്ധസ്തത്ര ന വിദ്യതേ। ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച രൂപം ച തേജസോഽഥ ഗുണാസ്ത്രയഃ । ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച വായൌ ദ്വൌ അകാശേ ശബ്ദ ഏവ തു
രാജാവേ, ജലത്തില് നാലു ഗുണങ്ങളുണ്ട് — അവിടെ ഗന്ധമില്ല. അഗ്നിയില് ശബ്ദം, സ്പര്ശം, രൂപം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ഗുണങ്ങളുണ്ട്. വായുവില് ശബ്ദവും സ്പര്ശവും രണ്ട് ഗുണങ്ങള് മാത്രം. ആകാശത്തില് ശബ്ദം മാത്രം ഉണ്ട്.
ഏതേ പഞ്ച ഗുണാ രാജന്മഹാഭൂതേഷു പഞ്ചസു। വര്തന്തേ സര്വലോകേഷു യേഷു ഭൂതാഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ
രാജാവേ, ഈ അഞ്ചു ഗുണങ്ങള് അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങളില് കാണപ്പെടുന്നു. അവയില് എല്ലാ ജീവികളും ലോകങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതരാണ്.
അന്യോന്യം നാഭിവര്തന്തേ സാമ്യം ഭവതി വൈ യദാ
അവയ്ക്ക് തമ്മില് സമത്വം ഉണ്ടാകുമ്പോള് ഒന്നും ഒന്നിനെ അതിക്രമിക്കാറില്ല.
യദാ തു വിഷമീഭാവമാവിശന്തി പരസ്പരമ് । തദാ ദേഹൈര്ദേഹവന്തോ വ്യതിരോഹന്തി നാന്യഥാ
പക്ഷേ, അവ തമ്മില് അസമത്വം ഉണ്ടാകുമ്പോള് മാത്രമേ ശരീരമുള്ള ജീവികള് ജനിച്ചു നശിക്കുകയുള്ളൂ — വേറേതുമില്ല.
ആനുപൂര്വ്യാ വിനശ്യന്തി ജായന്തേ ചാനുപൂര്വശഃ । സര്വാമ്യപരിമേയാണി തദേഷാം രൂപമൈശ്വരമ്
അവ ക്രമമായി നശിക്കുകയും വീണ്ടും ക്രമമായി ജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവയുടെ രൂപങ്ങള് എല്ലായ്പ്പോഴും അളക്കാനാവാത്തവയാണ് — ഇതാണ് അവയുടെ ദൈവികസ്വഭാവം.
തത്രതത്ര ഹി ദൃശ്യന്തേ ധാതവഃ പാഞ്ചഭൌതികാഃ । തേഷാം മനുഷ്യാസ്തര്കേണ പ്രമാണാനി പ്രചക്ഷതേ
എവിടെയും ഈ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളുടെ സംയുക്തങ്ങള് കാണാം; മനുഷ്യര് അവയുടെ അളവുകള് താര്ക്കികമായി നിശ്ചയിക്കുന്നു.
അചിന്ത്യാഃ ഖലു യേ ഭാവാ ന താംസ്തര്കേണ സാധയേത്। പ്രകൃതിഭ്യഃ പരം യത്തു തദചിന്ത്യസ്യ ലക്ഷണമ്
ചിന്തിക്കാനാവാത്തവയെ തര്ക്കം കൊണ്ട് തെളിയിക്കാന് കഴിയില്ല; പ്രകൃതിയെക്കാള് അതീതമായത് ചിന്തിക്കാനാവാത്തതിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
സുദര്ശനം പ്രവക്ഷ്യാമി ദ്വീപം തു കുരുനന്ദന। പരിമണ്ഡലോ മഹാരാജ ദ്വീപോഽസൌ ചക്രസംസ്ഥിതഃ
കുരുവംശജനായ രാജാവേ, സുദര്ശനദ്വീപിനെക്കുറിച്ച് ഞാന് പറയാം: അതൊരു വൃത്താകാര ദ്വീപാണ്, ചക്രംപോലെ രൂപംകൊണ്ടത്.
നദീജാലപ്രതിച്ഛന്നഃ പര്വതൈശ്ചാഭ്രസന്നിഭൈഃ । പുരൈശ്ച വിവിധാകാരൈ രമ്യൈര്ജനപദൈസ്തഥാ
അത് നദികളുടെ ജാലകങ്ങളാലും മേഘങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള പര്വ്വതങ്ങളാലും വിവിധ ആകൃതിയിലുള്ള മനോഹരമായ നഗരങ്ങളാലും ജനപദങ്ങളാലും മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വൃക്ഷൈഃ പുഷ്പഫലോപേതൈഃ സംപന്നധനധാന്യവാന് । ലവണേന സമുദ്രേണ സമന്താത്പരിവാരിതഃ
പുഷ്പവും പഴവും കായ്ക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളാലും ധന്യവും ധനവും സമൃദ്ധമായതുമായ ഈ ദ്വീപ് ചുറ്റും ഉപ്പു സമുദ്രം കൊണ്ടാണ് വളഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
യഥാ ഹി പുരുഷഃ പശ്യേദാദര്ശേ മുഖമാത്മനഃ । ഏവം സുദര്ശനദ്വീപോ ദൃശ്യതേ ചന്ദ്രമണ്ഡലേ
ഒരു മനുഷ്യന് കണ്ണാടിയില് തന്റെ മുഖം കാണുന്നതുപോലെ തന്നെ, ചന്ദ്രന്റെ വളയത്തില് സുദര്ശനദ്വീപ് ദൃശ്യമാണ്.
ദ്വിരശസ്തു തതഃ പ്ലക്ഷോ ദ്വിരംശഃ ശാല്മലിര്മഹാന് । ദ്വിരംശഃ പിപ്പലസ്തസ്യ ദ്വിരംശശ്ച കുശോ മഹാന്। സര്വൌഷധിസമാപന്നഃ പര്വതൈഃ പരിവാരിതഃ
അതിനുശേഷം അതിനേക്കാള് ഇരട്ട വലിപ്പമുള്ളത് പ്ലക്ഷദ്വീപാണ്; അതിനേക്കാള് ഇരട്ട വലിപ്പമുള്ളത് വലിയ ശാല്മലിദ്വീപ്; അതിനേക്കാള് ഇരട്ട വലിപ്പമുള്ളത് പിപ്പലദ്വീപ്; അതിനേക്കാള് ഇരട്ട വലിപ്പമുള്ളത് വലിയ കുശദ്വീപ് — അവ ഔഷധികളാല് സമൃദ്ധവും പര്വ്വതങ്ങള് കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടതുമാണ്.
ആപസ്തതോഽന്യാ വിജ്ഞേയാഃ ശേഷഃ സംക്ഷേപ ഉച്യതേ। തതോഽന്യ ഉച്യതേ ചായമേനം സംക്ഷേപതഃ ശ്രൃണു
ജലത്തിന് പുറമെ, അറിയേണ്ട മറ്റൊരു ഘടകവും ഉണ്ട്; അവശിഷ്ടം ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയും. ഇനി മറ്റൊന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു, അതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
മേരോരഥോത്തരം പാര്ശ്വം പൂര്വം ചാചക്ഷ്വ സംജയ। നിഖിലേന മഹാബുദ്ധേ മാല്യവന്തം ച പര്വതമ്
സഞ്ജയ, നീ മേരു പർവതത്തിന്റെ വടക്കേ വശവും കിഴക്കേ വശവും വിശദമായി വിവരിക്കൂ. മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, മാല്യവത് പർവതവും മുഴുവനായി പറയണം.
ദക്ഷിണേന തു നീലസ്യ മേരോഃ പാര്ശ്വേ തഥോത്തരേ। ഉത്തരാഃ കുരവോ രാജന്പുണ്യാഃ സിദ്ധനിഷേവിതാഃ
നീലപർവതത്തിന്റെ തെക്കുവശത്തും മേരുവിന്റെ വടക്കുവശത്തും, രാജാവേ, ഉത്തരകുരുക്കൾ എന്ന വിശുദ്ധമായ ദേശം ഉണ്ട്; അവിടം സിദ്ധന്മാർ സദാ സന്ദർശിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്.
തത്ര വൃക്ഷാ മധുഫലാ നിത്യപുഷ്പഫലോപഗാഃ। പുഷ്പാണി ച സുഗന്ധീനി രസവന്തി ഫലാനി ച
അവിടെ വൃക്ഷങ്ങൾക്കു തേൻപോലുള്ള പഴങ്ങൾ, എല്ലായ്പ്പോഴും പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പുഷ്പങ്ങൾ സുഗന്ധവും പഴങ്ങൾ രസവും നിറഞ്ഞതുമാണ്.
സര്വകാമഫലാസ്തത്ര കേചിദ്വൃക്ഷാ ജനാധിപ । അപരേ ക്ഷീരിണോ നാമ വൃക്ഷാസ്തത്ര നരാധിപ
അവിടെ ചില വൃക്ഷങ്ങൾ, രാജാവേ, ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാ ഫലങ്ങളും നൽകുന്നു. മറ്റു ചില വൃക്ഷങ്ങൾ 'പാലൊഴുകുന്നവ' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
യേ ക്ഷരന്തി സദാ ക്ഷീരം ഷഡ്രസം ചാമൃപോതമമ് । വസ്ത്രാണി ച പ്രസൂയന്തേ ഫലേഷ്വാഭരണാനി ച
അവ വൃക്ഷങ്ങൾ എപ്പോഴും ആറു രുചികളോടും അമൃതത്തോട് സമാനമായതുമായ പാലൊഴുക്കുന്നു. അവയുടെ പഴങ്ങളിൽ നിന്ന് വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു.
സര്വാ മണിമയീ ഭൂമിഃ സൂക്ഷ്മകാഞ്ചനവാലുകാ । സര്വര്തുസുഖസംസ്പര്ശാ നിഷ്പങ്കാ ച ജനാധിപ । പുഷ്കരിഷ്യഃ ശുഭാസ്തത്ര സുഖസ്പര്ശാ മനോരമാഃ
അവിടത്തെ ഭൂമി മുഴുവനും രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതവും, സൂക്ഷ്മമായ പൊന്നുമണൽ നിറഞ്ഞതുമാണ്. എല്ലാ ঋതുക്കളിലും സ്പർശിക്കാൻ സുഖകരവും മലിനതയില്ലാത്തതുമാണ്, രാജാവേ. അവിടെ മനോഹരമായതും സുഖസ്പർശമുള്ളതുമായ താമരക്കുളങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ദേവലോകച്യുതാഃ സര്വേ ജായന്തേ തത്ര മാനവാഃ। ശുക്ലാഭിജനസംയന്നാഃ സര്വേ സുപ്രിയദര്ശനാഃ
അവിടെ ജനിക്കുന്ന എല്ലാവരും ദേവലോകത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിവന്നവരാണ്; അവർ ഉജ്ജ്വലമായ വംശത്തിൽ പിറന്നവരും, അതിമനോഹരരൂപവും ഉള്ളവരുമാണ്.
മിഥുനാനി ച ജായന്തേ സ്ത്രിയശ്ചാപ്സരസോപമാഃ। തേഷാം തേ ക്ഷീരിണാം ക്ഷീരം പിബന്ത്യമൃതസന്നിഭമ്
അവിടെ ദമ്പതികൾ ജനിക്കുന്നു; സ്ത്രീകൾ അപ്സരസുകളെപ്പോലെയാണ്. അവർ ആ പാലൊഴുകുന്ന വൃക്ഷങ്ങളുടെ പാലു കുടിക്കുന്നു, അതു അമൃതംപോലെയാണ്.
മിഥുനം ജായതേ കാലേ സമം തച്ച പ്രവര്ധതേ। തുല്യരൂഗുണോപേതം സമവേഷം തഥൈവ ച
ഒരു ദമ്പതികൾ ഒരേ സമയത്ത് ജനിച്ച് ഒരുപോലെ വളരുന്നു; ഒരുപോലെ സൗന്ദര്യവും ഗുണവും, സമാനമായ വേഷവും അവർക്കുണ്ട്.
ഏവമേവാനുരൂപം ച ചക്രവാകസമം വിഭോ । നിരാപഗാമ തേ ലോകാ നിത്യം മുദിതമാനസാഃ
അങ്ങനെ അവർ തമ്മിൽ പൂർണ്ണമായും ഒത്തുചേരുന്നു, ചക്രവാകപ്പക്ഷികളെപ്പോലെ. അവിടത്തെ ലോകങ്ങൾ ദുഃഖമില്ലാത്തതും, അവരുടെയൊക്കെയും മനസ്സ് എല്ലായ്പ്പോഴും സന്തോഷവാനുമാണ്.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ശശവര്ഷശതാനി ച । ജീവന്തി തേ മഹാരാജ ന ചാന്യോന്യം ജഹത്യുത
അവർ പത്ത് ആയിരം വർഷവും, നൂറ് ചന്ദ്രവർഷവും ജീവിക്കുന്നു, മഹാരാജാവേ; ഒരിക്കലും പരസ്പരം വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
ഭാരുണ്ഡാ നാമ ശകുനാസ്തീക്ഷ്ണതുണ്ഡാ മഹാബലാഃ । താന്നിര്ഹരന്തീഹ മൃതാന്ദരീഷു പ്രക്ഷിപന്തി ച
ഭാരുണ്ഡ എന്ന പേരിലുള്ള പക്ഷികൾ അവിടെ ഉണ്ട്; മൂർച്ചയുള്ള തൂവലും വലിയ ശക്തിയും അവർക്കുണ്ട്. അവർ മരിച്ചവരെ കൊണ്ടുപോയി ഗുഹകളിൽ ഇടുന്നു.
ഉത്തരാഃ കുരവോ രാജന്വ്യാഖ്യാതാസ്തേ സമാസതഃ। മേരോഃ പാര്ശ്വമഹം പൂര്വം വക്ഷ്യാമ്യഥ യഥാതഥമ്
ഉത്തരകുരുക്കളെ, രാജാവേ, ഇതുവരെ സംക്ഷിപ്തമായി വിശദീകരിച്ചു. ഇനി ഞാൻ മേരുവിന്റെ കിഴക്കേ വശം യഥാർത്ഥത്തിൽ വിവരിക്കാം.