ഗ്രാമ്യാണാം പുരുഷാഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ സിംഹാശ്ചാരണ്യവാസിനാമ് । സര്വേഷാമേവ ഭൂതാനാമന്യോന്യേനോപജീവനമ്
ഗൃഹപശുക്കളിൽ മനുഷ്യരാണ് ഉത്തമർ; കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ സിംഹം; എല്ലാ ജീവികളും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
ഉദ്ഭിഞ്ജാഃ സ്ഥാവരാഃ പ്രോക്താസ്തേഷാം പഞ്ചൈവ ജാതയഃ । വൃക്ഷഗുല്മലതാവല്ല്യസ്ത്വക്സാരാസ്തൃണജാതയഃ
അചലജീവികൾ നിലത്തു നിന്ന് മുളയ്ക്കുന്നവരാണെന്ന് പറയുന്നു; അവയിൽ വൃക്ഷങ്ങൾ, കുരുമുളകൾ, വളർത്തു വള്ളികൾ, തൊലി മുഖ്യമായവ, പുല്ലുകൾ എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്.
തേഷാം വിംശതിരേകോനാ മഹാഭൂതേഷു പഞ്ചസു । ചതുര്വിശതിരുദ്ദിഷ്ടാ ഗായത്രീ ലോകസംമതാ
പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ ഇരുപത്തൊന്നാണ് (ഇരുപതിൽ ഒന്ന് കുറവ്); എന്നാൽ ലോകത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഗായത്രി ഇരുപത്തുനാലാണ്.
യ ഏതാം വേദ ഗായത്രീം പുണ്യാം സര്വഗുണാന്വിതാമ് । തത്ത്വേന ഭരതശ്രേഷ്ഠ സ ലോകേ ന പ്രണശ്യതി
ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഈ പുണ്യമായ ഗായത്രിയെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നവൻ ഈ ലോകത്ത് നശിക്കുകയില്ല.
അരണ്യവാസിനഃ സപ്ത സപ്തൈഷാം ഗ്രാമവാസിനഃ । സിംഹാ വ്യാഘ്രാ വരാഹാശ്ച മഹിഷാ വാരണാസ്തഥാ
കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന ഏഴു മൃഗങ്ങളും, ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ഏഴും ഉണ്ട്; സിംഹം, കടുവ, പന്നി, കാള, ആന മുതലായവ കാട്ടിൽ വസിക്കുന്നു.
ഋക്ഷാശ്ച വാനരാശ്ചൈവ സപ്താരണ്യാഃ സ്മൃതാ നൃപ । ഗൌരജാവിമനുഷ്യാശ്ച അശ്വാശ്വതരഗര്ദഭാഃ
രാജാവേ, കരടികളും കുരങ്ങുകളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; പശു, ആട്, മനുഷ്യൻ, കുതിര, കുഴിത്തേര്, കഴുത എന്നിവ ഗ്രാമത്തിൽ വളരുന്നവരാണ്.
ഏതേ ഗ്രാമ്യാഃ സമാഖ്യാതാഃ പശവഃ സപ്ത സാധുഭിഃ । ഏതേ വൈ പശവോ രാജന്ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ചതുര്ദശ
ഇവയാണ് സന്മാർഗ്ഗികൾ പറഞ്ഞ ഏഴ് ഗൃഹപശുക്കൾ; രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ഗൃഹപശുക്കളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും ചേർന്ന് പതിനാലാണ്.
ഭൂമൌ ച ജായതേ സര്വം ഭൂമൌ സര്വം വിനശ്യതി । ഭൂമിഃ പ്രതിഷ്ഠാ ഭൂതാനാം ഭൂമിരേവ സനാതനമ്
എല്ലാം ഭൂമിയിൽ ജനിക്കുന്നു, എല്ലാം ഭൂമിയിലേക്കാണ് അന്ത്യത്തിൽ പോകുന്നത്; ഭൂമി ജീവികളുടെ അടിസ്ഥാനമാണ്, ഭൂമിയാണ് ശാശ്വതം.
യസ്യ ഭൂമിസ്തസ്യ സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । തത്രാതിഗൃദ്ധാ രാജാനോ വിനിഘ്നന്തീതരേതരമ്
ഭൂമി സ്വന്തമാക്കിയവന് സകലവും സ്വന്തമാണ് — ചലിക്കുന്നതും അചലവും ഉള്പ്പെടെ. അതിനായി രാജാക്കന്മാര് അത്യന്തം ലാലസയോടെ പരസ്പരം നശിപ്പിക്കുന്നു.
നദീനാം പര്വതാനാം ച നാമധേയാനി സംജയ । തഥാ ജനപദാനാം ച യേ ചാന്യേ ഭൂമിമാശ്രിതാഃ
സഞ്ജയ, നദികളും പര്വ്വതങ്ങളും ജനപദങ്ങളും ഭൂമിയില് കഴിയുന്ന മറ്റു ജനങ്ങളും അവരുടെ പേരുകള് എനിക്ക് പറയൂ.
പ്രമാണം ച പ്രമാണജ്ഞ പൃഥിവ്യാ മമ സര്വതഃ । നിഖിലേന സമാചക്ഷ്വ കാനനാനി ച സംജയ
ഭൂമിയുടെ മുഴുവന് വിസ്തീര്ണമൊക്കെ, അതുപോലെ കാടുകളും, നീ അളവറിയുന്നവനായി എനിക്ക് വിശദമായി വിവരിച്ചുതരിക.
പഞ്ചേമാനി മഹാരാജ മഹാഭൂതാനി സംഗ്രഹാത്। ജഗതീസ്ഥാനി സര്വാണി സമാന്യാഹുര്മനീഷിണഃ
മഹാരാജാവേ, ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ വസ്തുക്കളും അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങളില് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് ജ്ഞാനികള് പറയുന്നു.
ഭൂമിരാപസ്തഥാ വായുരഗ്നിരാകാശമേവ ച। ഗുണോത്തരാണി സര്വാണി തേഷാം ഭൂമിഃ പ്രധാനതഃ
ഭൂമി, ജലം, വായു, അഗ്നി, ആകാശം — ഇവയെല്ലാം ഗുണങ്ങളില് ക്രമമായി ഉയര്ന്നവയാണെങ്കിലും, പ്രധാനമായത് ഭൂമിയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച രൂപം ച രസോ ഗന്ധശ്ച പഞ്ചമഃ। ഭൂമേരേതേ ഗുണാഃ പ്രോക്താ ഋഷിഭിസ്തത്ത്വവേദിഭിഃക
ശബ്ദം, സ്പര്ശം, രൂപം, രസം, അഞ്ചാമത്തേതായി ഗന്ധം — ഇവയാണ് ഭൂമിയുടെ ഗുണങ്ങളെന്ന് സത്യത്തെ അറിയുന്ന ഋഷിമാര് പറയുന്നു.
ചത്വാരോഽപ്സു ഗുണാ രാജന്ഗന്ധസ്തത്ര ന വിദ്യതേ। ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച രൂപം ച തേജസോഽഥ ഗുണാസ്ത്രയഃ । ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച വായൌ ദ്വൌ അകാശേ ശബ്ദ ഏവ തു
രാജാവേ, ജലത്തില് നാലു ഗുണങ്ങളുണ്ട് — അവിടെ ഗന്ധമില്ല. അഗ്നിയില് ശബ്ദം, സ്പര്ശം, രൂപം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ഗുണങ്ങളുണ്ട്. വായുവില് ശബ്ദവും സ്പര്ശവും രണ്ട് ഗുണങ്ങള് മാത്രം. ആകാശത്തില് ശബ്ദം മാത്രം ഉണ്ട്.
ഏതേ പഞ്ച ഗുണാ രാജന്മഹാഭൂതേഷു പഞ്ചസു। വര്തന്തേ സര്വലോകേഷു യേഷു ഭൂതാഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ
രാജാവേ, ഈ അഞ്ചു ഗുണങ്ങള് അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങളില് കാണപ്പെടുന്നു. അവയില് എല്ലാ ജീവികളും ലോകങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതരാണ്.
അന്യോന്യം നാഭിവര്തന്തേ സാമ്യം ഭവതി വൈ യദാ
അവയ്ക്ക് തമ്മില് സമത്വം ഉണ്ടാകുമ്പോള് ഒന്നും ഒന്നിനെ അതിക്രമിക്കാറില്ല.
യദാ തു വിഷമീഭാവമാവിശന്തി പരസ്പരമ് । തദാ ദേഹൈര്ദേഹവന്തോ വ്യതിരോഹന്തി നാന്യഥാ
പക്ഷേ, അവ തമ്മില് അസമത്വം ഉണ്ടാകുമ്പോള് മാത്രമേ ശരീരമുള്ള ജീവികള് ജനിച്ചു നശിക്കുകയുള്ളൂ — വേറേതുമില്ല.
ആനുപൂര്വ്യാ വിനശ്യന്തി ജായന്തേ ചാനുപൂര്വശഃ । സര്വാമ്യപരിമേയാണി തദേഷാം രൂപമൈശ്വരമ്
അവ ക്രമമായി നശിക്കുകയും വീണ്ടും ക്രമമായി ജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവയുടെ രൂപങ്ങള് എല്ലായ്പ്പോഴും അളക്കാനാവാത്തവയാണ് — ഇതാണ് അവയുടെ ദൈവികസ്വഭാവം.
തത്രതത്ര ഹി ദൃശ്യന്തേ ധാതവഃ പാഞ്ചഭൌതികാഃ । തേഷാം മനുഷ്യാസ്തര്കേണ പ്രമാണാനി പ്രചക്ഷതേ
എവിടെയും ഈ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളുടെ സംയുക്തങ്ങള് കാണാം; മനുഷ്യര് അവയുടെ അളവുകള് താര്ക്കികമായി നിശ്ചയിക്കുന്നു.
അചിന്ത്യാഃ ഖലു യേ ഭാവാ ന താംസ്തര്കേണ സാധയേത്। പ്രകൃതിഭ്യഃ പരം യത്തു തദചിന്ത്യസ്യ ലക്ഷണമ്
ചിന്തിക്കാനാവാത്തവയെ തര്ക്കം കൊണ്ട് തെളിയിക്കാന് കഴിയില്ല; പ്രകൃതിയെക്കാള് അതീതമായത് ചിന്തിക്കാനാവാത്തതിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
സുദര്ശനം പ്രവക്ഷ്യാമി ദ്വീപം തു കുരുനന്ദന। പരിമണ്ഡലോ മഹാരാജ ദ്വീപോഽസൌ ചക്രസംസ്ഥിതഃ
കുരുവംശജനായ രാജാവേ, സുദര്ശനദ്വീപിനെക്കുറിച്ച് ഞാന് പറയാം: അതൊരു വൃത്താകാര ദ്വീപാണ്, ചക്രംപോലെ രൂപംകൊണ്ടത്.
നദീജാലപ്രതിച്ഛന്നഃ പര്വതൈശ്ചാഭ്രസന്നിഭൈഃ । പുരൈശ്ച വിവിധാകാരൈ രമ്യൈര്ജനപദൈസ്തഥാ
അത് നദികളുടെ ജാലകങ്ങളാലും മേഘങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള പര്വ്വതങ്ങളാലും വിവിധ ആകൃതിയിലുള്ള മനോഹരമായ നഗരങ്ങളാലും ജനപദങ്ങളാലും മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വൃക്ഷൈഃ പുഷ്പഫലോപേതൈഃ സംപന്നധനധാന്യവാന് । ലവണേന സമുദ്രേണ സമന്താത്പരിവാരിതഃ
പുഷ്പവും പഴവും കായ്ക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളാലും ധന്യവും ധനവും സമൃദ്ധമായതുമായ ഈ ദ്വീപ് ചുറ്റും ഉപ്പു സമുദ്രം കൊണ്ടാണ് വളഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
യഥാ ഹി പുരുഷഃ പശ്യേദാദര്ശേ മുഖമാത്മനഃ । ഏവം സുദര്ശനദ്വീപോ ദൃശ്യതേ ചന്ദ്രമണ്ഡലേ
ഒരു മനുഷ്യന് കണ്ണാടിയില് തന്റെ മുഖം കാണുന്നതുപോലെ തന്നെ, ചന്ദ്രന്റെ വളയത്തില് സുദര്ശനദ്വീപ് ദൃശ്യമാണ്.
ദ്വിരശസ്തു തതഃ പ്ലക്ഷോ ദ്വിരംശഃ ശാല്മലിര്മഹാന് । ദ്വിരംശഃ പിപ്പലസ്തസ്യ ദ്വിരംശശ്ച കുശോ മഹാന്। സര്വൌഷധിസമാപന്നഃ പര്വതൈഃ പരിവാരിതഃ
അതിനുശേഷം അതിനേക്കാള് ഇരട്ട വലിപ്പമുള്ളത് പ്ലക്ഷദ്വീപാണ്; അതിനേക്കാള് ഇരട്ട വലിപ്പമുള്ളത് വലിയ ശാല്മലിദ്വീപ്; അതിനേക്കാള് ഇരട്ട വലിപ്പമുള്ളത് പിപ്പലദ്വീപ്; അതിനേക്കാള് ഇരട്ട വലിപ്പമുള്ളത് വലിയ കുശദ്വീപ് — അവ ഔഷധികളാല് സമൃദ്ധവും പര്വ്വതങ്ങള് കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടതുമാണ്.
ആപസ്തതോഽന്യാ വിജ്ഞേയാഃ ശേഷഃ സംക്ഷേപ ഉച്യതേ। തതോഽന്യ ഉച്യതേ ചായമേനം സംക്ഷേപതഃ ശ്രൃണു
ജലത്തിന് പുറമെ, അറിയേണ്ട മറ്റൊരു ഘടകവും ഉണ്ട്; അവശിഷ്ടം ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയും. ഇനി മറ്റൊന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു, അതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
മേരോരഥോത്തരം പാര്ശ്വം പൂര്വം ചാചക്ഷ്വ സംജയ। നിഖിലേന മഹാബുദ്ധേ മാല്യവന്തം ച പര്വതമ്
സഞ്ജയ, നീ മേരു പർവതത്തിന്റെ വടക്കേ വശവും കിഴക്കേ വശവും വിശദമായി വിവരിക്കൂ. മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, മാല്യവത് പർവതവും മുഴുവനായി പറയണം.
ദക്ഷിണേന തു നീലസ്യ മേരോഃ പാര്ശ്വേ തഥോത്തരേ। ഉത്തരാഃ കുരവോ രാജന്പുണ്യാഃ സിദ്ധനിഷേവിതാഃ
നീലപർവതത്തിന്റെ തെക്കുവശത്തും മേരുവിന്റെ വടക്കുവശത്തും, രാജാവേ, ഉത്തരകുരുക്കൾ എന്ന വിശുദ്ധമായ ദേശം ഉണ്ട്; അവിടം സിദ്ധന്മാർ സദാ സന്ദർശിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്.
തത്ര വൃക്ഷാ മധുഫലാ നിത്യപുഷ്പഫലോപഗാഃ। പുഷ്പാണി ച സുഗന്ധീനി രസവന്തി ഫലാനി ച
അവിടെ വൃക്ഷങ്ങൾക്കു തേൻപോലുള്ള പഴങ്ങൾ, എല്ലായ്പ്പോഴും പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പുഷ്പങ്ങൾ സുഗന്ധവും പഴങ്ങൾ രസവും നിറഞ്ഞതുമാണ്.