മുഞ്ചേയം യദി വാസ്ത്രാണി മഹാന്തി സമരേ സ്ഥിതഃ । ശതസാഹസ്രഘാതീനി ഹന്യാം മാസേന ഭാരത
യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഞാൻ മഹത്തായ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാൽ, ഭാരത, ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ഞാൻ സംഹരിക്കാം.
ശ്രുത്വാ ഭീഷ്മസ്യ തദ്വാക്യം രാജാ ദുര്യോധനസ്തതഃ । പര്യപൃച്ഛത രാജേന്ദ്ര ദ്രോണമങ്ഗിരസാം വരമ്
ഭീഷ്മന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം രാജാവ് ദുര്യോധനൻ അങ്ങിരസകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രുപദനോടു ചോദിച്ചു.
ആചാര്യ കേന കാലേന പാണ്ഡുപുത്രസ്യ സൈനികാന് । നിഹന്യാ ഇതി തം ദ്രോണഃ പ്രത്യുവാച ഹസന്നിവ
ആചാര്യനേ, പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ സൈന്യത്തെ എത്ര സമയത്തിനുള്ളിൽ നീ സംഹരിക്കാമെന്നു ദ്രോണനോട് ചോദിച്ചു; അതിനു ദ്രോണൻ പുഞ്ചിരിയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
സ്ഥവിരോഽസ്മി മഹാബാഹോ മന്ദപ്രാണവിചേഷ്ടിതഃ । ശസ്ത്രാഗ്നിനാ നിര്ദഹേയം പാണ്ഡവാനാമനീകിനീമ്
മഹാബാഹുവേ, ഞാൻ പ്രായമായവനാണ്, ശ്വാസവും ചലനവും മന്ദമാണ്; എങ്കിലും ആയുധങ്ങളുടെ അഗ്നിയാൽ ഞാൻ പാണ്ഡവസേനയെ ദഹിപ്പിക്കാനാകും.
യഥാ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ മാസേനേതി മതിര്മമ । ഏഷാ മേ പരമാ ശക്തിരേതന്മേ പരമം ബലമ്
ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മൻ ഒരു മാസം എന്ന് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് എന്റെ അഭിപ്രായവും; അതാണ് എന്റെ പരമശക്തിയും പരമബലവും.
ദ്വാഭ്യാമേവ തു മാസാഭ്യാം കൃപഃ ശാരദ്വതോഽബ്രവീത്। ദ്രൌണിസ്തു ദശരാത്രേണ പ്രതിജജ്ഞേ ബലക്ഷയമ്। കര്ണസ്തു പഞ്ചരാത്രേണ പ്രതിജജ്ഞേ മഹാസ്ത്രവിത്
ശാരദ്വതിന്റെ പുത്രനായ കൃപൻ രണ്ട് മാസം എന്ന് പറഞ്ഞു; ദ്രോണന്റെ പുത്രൻ പത്ത് രാത്രിയ്ക്കുള്ളിൽ സൈന്യത്തെ സംഹരിക്കാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു; മഹായുദ്ധശക്തിയുള്ള കർണ്ണൻ അഞ്ചു രാത്രികളിൽ അതിന് കഴിയും എന്ന് ഉറപ്പു നൽകി.
തച്ഛ്രുത്വാ സൂതപുത്രസ്യ വാക്യം സാഗരഗാസുതഃ। ജഹാസ സസ്വനം ഹാസം വാക്യം ചേദമുവാച ഹ
സൂതപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട സമുദ്രപുത്രൻ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ചിരിക്കയും ഇങ്ങനെ പറയുകയും ചെയ്തു.
ന ഹി യാവദ്രണേ പാര്ഥം ബാണശങ്ഖധനുര്ധരമ്। വാസുദേവസമായുക്തം രഥേനായാന്തമാഹവേ
യുദ്ധത്തിൽ അർജുനൻ ബാണവും ശംഖവും ധനുസ്സും കൈവശം വച്ച് വാസുദേവനോടൊപ്പം രഥത്തിൽ വരുമ്പോൾ, രാധേയാ, നീ അവനെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല.
സമാഗച്ഛസി രാധേയ തേനൈവമഭിമന്യസേ । ശക്യമേവം ച ഭൂയശ്ച ത്വയാ വക്തും യഥേഷ്ടതഃ
രാധേയാ, നീ അവനെ നേരിടുമ്പോൾ അങ്ങനെ വിചാരിക്കാം; പിന്നെ ഇഷ്ടംപോലെ പറയാനും കഴിയാം.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു കൌന്തേയഃ സര്വാന്ഭ്രാതൄനുപഹ്വരേ। ആഹൂയ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ഇദം വചനമബ്രവീത്
ഇത് കേട്ട കുന്തീപുത്രൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരെ ഒറ്റയ്ക്കായി വിളിച്ചു ചേർത്ത്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൈന്യേഷു യേ ചാരപുരുഷാ മമ। തേ പ്രവൃത്തിം പ്രയച്ഛന്തി മമേമാം വ്യുഷിതാം നിശാമ്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിൽ എന്റെ ചാരന്മാർ ഉണ്ട്; അവർ ഇന്നലെ രാത്രി സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എന്നെ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ദുര്യോധനഃ കിലാപൃച്ഛദാപഗേയം മഹാവ്രതമ് । കേന കാലേന പാണ്ഡൂനാം ഹന്യാഃ സൈന്യമിതി പ്രഭോ
ദുര്യോധനൻ ആപ്പഗാനദിയിൽ മഹാവ്രതനോടു, 'പാണ്ഡവരുടെ സൈന്യത്തെ എത്ര സമയത്തിനുള്ളിൽ നീ സംഹരിക്കും?' എന്ന് ചോദിച്ചുവെന്നു പറയുന്നു.
മാസേനേതി ച തേനോക്തോ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ സുദുര്മതിഃ। താവതാ ചാപി കാലേന ദ്രോണോപി പ്രതിജജ്ഞിവാന്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ അത്യന്തം ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള മകനോട്, 'ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ' എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. ആ സമയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ദ്രോണമാരും പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
ഗൌതമോ ദ്വിഗുണം കാലമുക്തവാനിതി നഃ ശ്രുതമ് । ദ്രൌണിസ്തു ദശരാത്രേണ പ്രതിജജ്ഞേ മഹാസ്ത്രവിത്
ഗൗതമൻ അതിനേക്കാൾ ഇരട്ടി സമയം ആവശ്യപ്പെട്ടുവെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. മഹാസ്ത്രവിദ്യയുള്ള ദ്രോണമകൻ പത്ത് രാത്രികളിൽ അതു ചെയ്യാമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
തഥാ ദിവ്യാസ്ത്രവിത്കര്ണഃ സംപൃഷ്ടഃ കുരുസംസദി । പഞ്ചഭിര്ദിവസൈര്ഹന്തും സസൈന്യം പ്രതിജജ്ഞിവാന്
അങ്ങനെ തന്നെ, ദിവ്യാസ്ത്രവിദ്യയുള്ള കർണനും കുരുസഭയിൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ശത്രുവിനെയും അവരുടെയൊക്കെയായ സൈന്യത്തെയും അഞ്ചു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ സംഹരിക്കാമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
തസ്മാദഹമപീച്ഛാമി ശ്രോതുമര്ജുന തേ വചഃ। കാലേന കിയതാ ശത്രൂന്ക്ഷപയേരിതി ഫാല്ഗുന
അതുകൊണ്ട്, അർജുനാ, ഞാൻ നിന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എത്ര സമയംകൊണ്ടു നീ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കും എന്ന് പറയൂ, ഫാൽഗുനാ.
ഏവമുക്തോ ഗുഡാകേശഃ പാര്ഥിവേന ധനഞ്ജയഃ । വാസുദേവം സമീക്ഷ്യേദം വചനം പ്രത്യഭാഷത
രാജാവിന്റെ ഈ ചോദ്യം കേട്ട ധനഞ്ജയൻ, വാസുദേവനെ നോക്കി, ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
സര്വ ഏതേ മഹാത്മാനഃ കൃതാസ്ത്രാശ്ചിത്രയോധിനഃ । അസംശയം മഹാരാജ ഹന്യുരേവ ന സംശയഃ
ഇവരൊക്കെയും മഹാത്മാക്കളാണ്, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അത്ഭുതയോദ്ധാക്കൾ. രാജാവേ, സംശയമില്ലാതെ ഇവർ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കും, അതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
അപൈതു തേ മനസ്താപോ യഥാ സത്യം ബ്രവീമ്യഹമ് । ഹന്യാമേകരഥേനൈവ വാസുദേവസഹായവാന്
നിന്റെ മനസ്സിലെ ദുഃഖം അകറ്റുക. ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു; വാസുദേവൻ എന്നെ കൂടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ ഒറ്റരഥത്തിൽ ഇരുന്ന് അവരെല്ലാം സംഹരിക്കും.
സാമരാനപി ലോകാംസ്ത്രീന്സര്വാന്സ്ഥാവരജങ്ഗമാന് । ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യം ച നിമേഷാദിതി മേ മതിഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ സൈന്യങ്ങളോടും, നിലയുള്ളവരെയും ചലിക്കുന്നവരെയും, ഭൂതകാലം, വർത്തമാനം, ഭാവി എന്നിങ്ങനെയുള്ളവരെയും ഞാൻ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് സംഹരിക്കാൻ കഴിയും എന്നാണ് എന്റെ വിശ്വാസം.
യാവദിച്ഛേദ്ധരിരയം താവദസ്തി ന ചാന്യഥാ।' യത്തദ്ധോരം പശുപതിഃ പ്രാദാദസ്ത്രം മഹന്മമ। കൈരാതേ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധേ തു തദിദം മയി വര്തതേ
ഈ ഹരിയുടെ ഇച്ഛയുണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ അതിന് സാധിക്കൂ, വേറെ വഴിയില്ല. കിരാതനോടൊപ്പം നടന്ന ഇരട്ടയുദ്ധത്തിൽ പശുപതി എന്നെ നൽകിയ ഭയങ്കരമായ ആസ്ത്രം ഇപ്പോഴും എന്റെ കൈവശം ഉണ്ട്.
യദ്യുഗാന്തേ പശുപതിഃ സര്വഭൂതാനി സംഹരന് । പ്രയുങ്ക്തേ പുരുഷവ്യാഘ്ര തദിദം മയി വര്തതേ
യുഗാന്തത്തിൽ പശുപതി എല്ലാ ജീവികളെയും സംഹരിക്കുമ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ആസ്ത്രം തന്നെ ഇപ്പോൾ എന്റെ കൈവശം ഉണ്ട്, പുരുഷസിംഹ.
തന്ന ജാനാതി ഗാങ്ഗേയോ ന ദ്രോണോ ന ച ഗൌതമഃ । ന ച ദ്രോണസുതോ രാജന്കുത ഏവ തു സൂതജഃ
ഇത് ഭീഷ്മനും, ദ്രോണമാരും, ഗൗതമനും അറിയുന്നില്ല. ദ്രോണമകനും അറിയുന്നില്ല, രാജാവേ. പിന്നെ സാരഥിയുടെ മകൻ അറിയുമോ?
ന തു യുക്തം രണേ ഹന്തും ദിവ്യൈരസ്ത്രൈഃ പൃഥഗ്ജനമ് । ആര്ജവേനൈവ യുദ്ധേന വിജേഷ്യാമോ വയം പരാന്
പൊതുവായ മനുഷ്യരെ യുദ്ധത്തിൽ ദിവ്യായുധങ്ങൾകൊണ്ട് കൊല്ലുന്നത് ശരിയല്ല. നേരായ യുദ്ധം കൊണ്ടുതന്നെ നാം ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
തഥേമേ പുരുഷവ്യാഘ്രാഃ സഹായാസ്തവ പാര്ഥിവ । സര്വേ ദിവ്യാസ്ത്രവിദ്വാംസഃ സര്വേ യുദ്ധാഭികാങ്ക്ഷിണഃ
അതിനാൽ, രാജാവേ, ഈ പുരുഷസിംഹന്മാർ നിന്റെ കൂട്ടുകാരാണ്. ഇവർ എല്ലാവരും ദിവ്യായുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ളവരാണ്.
വേദാന്താവഭൃഥസ്നാതാഃ സര്വ ഏതേഽപരാജിതാഃ । നിഹന്യുഃ സമരേ സേനാം ദേവാനാമപി പാണ്ഡവ
വേദാന്താവഭൃതം കഴിച്ചവരായ ഇവർ എല്ലാവരും അജേയരാണ്. പാണ്ഡവാ, ദേവന്മാരുടെ സൈന്യത്തെയും യുദ്ധത്തിൽ ഇവർ സംഹരിക്കും.
ശിഖണ്ഡീ യുയുധാനശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ । ഭീമസേനോ യമൌ ചോഭൌ യുധാമന്യൂത്തമൌജസൌ
ശിഖണ്ഡിയും, യുയുതാനനും, പൃഷ്ടപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും, ഭീമസേനനും, യമപുത്രന്മാരായ ഇരുവരും, യുധാമന്യുവും ഉത്തമൗജസും,
വിരാടദ്രുപദൌ ചോഭൌ ഭീഷ്മദ്രോണസമൌ യുധി। ശങ്ഖശ്ചൈവ മഹാബാഹുര്ഹൈഡിമ്ബശ്ച മഹാബലഃ
വിരാടനും ദ്രുപദനും, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനും ദ്രോണമാരും തുല്യരായവർ; ശക്തനായ ശംഖനും, മഹാബലശാലിയായ ഹൈഡിമ്ബനും,
പുത്രോഽസ്യാഞ്ജനപര്വാ തു മഹാബലപരാക്രമഃ । ശൈനേയശ്ച മഹാബാഹുഃ സഹായോ രണകേവിദഃ
അവന്റെ മകൻ അഞ്ജനപർവയും, മഹാബലപരാക്രമശാലി; ശക്തനായ ശൈനേയനും, യുദ്ധത്തിൽ വിദഗ്ധനായ കൂട്ടുകാരനായി,
അഭിമന്യുശ്ച ബലവാന്ദ്രൌപദ്യാഃ പഞ്ച ചാത്മജാഃ । സ്വയം ചാപി സമര്ഥോസി ത്രേലോക്യോത്സാദനേപി ച
ശക്തനായ അഭിമന്യുവും, ദ്രൗപദിയുടെ അഞ്ചുമക്കളും; നീയോ സ്വയം മൂന്നുലോകവും സംഹരിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനാണ്.