ആര്ജവേനാഗതം ദൃഷ്ട്വാ രാജപുത്രം ശിഖണ്ഡിനമ് । സര്വമേവ യഥാവൃത്തമാചചക്ഷേ ശിഖണ്ഡിനേ
സത്യസന്ധതയോടെ എത്തിയ രാജപുത്രൻ ശിഖണ്ഡിയെ കണ്ടു, സ്ഥൂണൻ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ശപ്തോ വൈശ്രവണേനാഹം ത്വത്കൃതേ പാര്ഥിവാത്മജ । ഗച്ഛേദാനീം യഥാകാമം ചര ലോകാന്യഥാസുഖമ്
'നിന്റെ കാരണത്താൽ വൈശ്രവണൻ എന്നെ ശപിച്ചു, രാജപുത്രാ; ഇനി നീ ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകൂ, ലോകങ്ങളിൽ സുഖത്തോടെ സഞ്ചരിക്കൂ.'
ദിഷ്ടമേതത്പുരാ മന്യേ ന ശക്യമതിവര്തിതുമ് । ഗമനം തവ ചേതോ ഹി പൌലസ്ത്യസ്യ ച ദര്ശനമ്
'ഇത് മുൻകൂട്ടി നിർണ്ണയിച്ചതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു, അതിൽ നിന്നു ഒഴിയാൻ കഴിയില്ല; നിന്റെ യാത്രയും പൗലസ്ത്യപുത്രനെ കാണുന്നതും അതുപോലെയാണ്.'
ഏവമുക്തഃ ശിഖണ്ഡീ തു സ്ഥൂണയക്ഷേണ ഭാരത । പ്രത്യാജഗാമ നഗരം ഹര്വേണ മഹതാവൃതഃ
ഇങ്ങനെ സ്ഥൂണയക്ഷൻ പറഞ്ഞതുകേട്ട്, ഭാരതാ, ശിഖണ്ഡി വലിയ അനുചരസമൂഹത്തോടൊപ്പം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
പൂജയാമാസ വിവിധൈര്ഗന്ധമാല്യൈര്മഹാധനൈഃ । ദ്വിജാതീന്ദേവതാശ്ചൈവ ചൈത്യാനഥ ചതുഷ്പഥാന്
അവൻ വിവിധ സുഗന്ധവസ്തുക്കളും പുഷ്പമാലകളും വലിയ ധനസമ്പത്തും നൽകി, ദ്വിജന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും ക്ഷേത്രങ്ങളെയും ചതുര്ശ്ശലകളെയും ആദരിച്ചു.
ദ്രുപദഃ സഹ പുത്രേണ സിദ്ധാര്ഥേന ശിഖണ്ഡിനാ । മുദം ച പരമാം ലേഭേ പാഞ്ചാല്യഃ സഹ ബാന്ധവൈഃ
ദ്രുപദനും പുത്രനായ സിദ്ധാർത്ഥനും ശിഖണ്ഡിയും കൂടെ, പാഞ്ചാലനും ബന്ധുക്കളുമൊത്ത് പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു.
ശിഷ്യാര്ഥം പ്രദദൌ ചാഥ ദ്രോണായ കുരുപുങ്ഗവ । ശിഖണ്ഡിനം മഹാരാജ പുത്രം സ്ത്രീപൂര്വിണം തഥാ
ശിഷ്യന്റെ കാരണത്താൽ, കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ശിഖണ്ഡിയെ, ദ്രുപദന്റെ മകനായവളെ—മുന്പ് സ്ത്രീയായിരുന്നതിനെ—ദ്രോണന് നൽകി, മഹാരാജാവേ.
പ്രതിപേദേ ചതുഷ്പാദം ധനുര്വേദം നൃപാത്മജഃ। ശിഖണ്ഡീ സഹ യുഷ്മാഭിര്ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ
നൃപപുത്രൻ ശിഖണ്ഡിയും നിങ്ങളും കൂടെ, പാര്ഷതനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ചേർന്ന്, ധനുര്വേദത്തിലെ നാലു ഭാഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി അഭ്യസിച്ചു.
മമ ത്വേതച്ചരാസ്താത യഥാവത്പ്രത്യവേദയന് । ജഡാന്ധബധിരാകാരാ യേ മുക്താ ദ്രപദേ മയാ
എന്നാൽ, അച്ഛാ, ഞാൻ ദ്രുപദന്റെ വീട്ടിൽ വിട്ടയച്ചവരെ, മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവരും കുരുടരും ചെവിടരും പോലെ നടിച്ചവരെ, എന്റെ ചാരന്മാർ എനിക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയിച്ചു.
ഏവമേഷ മഹാരാജ സ്ത്രീ പുമാന്ദ്രുപദാത്മജഃ । സ സംഭൂതഃ കുരുശ്രേഷ്ഠ ശിഖണ്ഡീ രഥസത്തമഃ
ഇങ്ങനെ, മഹാരാജാവേ, ദ്രുപദന്റെ മകനായ ശിഖണ്ഡി സ്ത്രീയും പുരുഷനും ഒരുപോലെ ആണ്; കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനേ, അവൻ അങ്ങനെ ജനിച്ചു, രഥസാരഥികളിൽ പ്രധാനിയുമാണ്.
ജ്യേഷ്ഠാ കാശിപതേഃ കന്യാ അമ്ബാ നാമേതി വിശ്രുതാ । ദ്രുപദസ്യ കുലേ ജാതാ ശിഖണ്ഡീ ഭരതര്ഷഭ
കാശിരാജാവിന്റെ മൂത്തമകളായ അംബ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായവൾ, ദ്രുപദന്റെ കുടുംബത്തിൽ ശിഖണ്ഡിയായി ജനിച്ചു, ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനായവനേ.
നാഹമേനം ധനുഷ്പാണിം യുയുത്സും സമുപസ്ഥിതമ് । മുഹൂര്തമപി പശ്യേയം പ്രഹരേയം ന ചാപ്യുത
യുദ്ധത്തിനായി വില്ലേന്തി നിന്നിരിക്കുന്ന ഈ ശിഖണ്ഡിയെ ഞാൻ ഒരു നിമിഷം പോലും നോക്കാൻ സഹിക്കില്ല; അതുപോലെ, അവനെ ഞാൻ ആക്രമിക്കാനും കഴിയില്ല.
വ്രതമേതന്മമ സദാ പൃഥിവ്യാമപി വിശ്രുതമ് । സ്ത്രിയാം സ്ത്രീപൂര്വകേ ചൈവ സ്ത്രീനാമ്നി സ്ത്രീസരൂപിണി
ഭൂമിയിലെ എല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്ന എന്റെ വ്രതം ഇതാണ്: സ്ത്രീയെയും, മുൻകാലത്ത് സ്ത്രീയായിരുന്നവരെയും, സ്ത്രീപേരുള്ളവരെയും, സ്ത്രീരൂപമുള്ളവരെയും എതിര്ക്കില്ല.
ന മുഞ്ചേയമഹം ബാണമിതി കൌരവനന്ദന । ന ഹന്യാമഹമേതേന കാരണേന ശിഖണ്ഡിനമ്
കൗരവകുലത്തിലെ സന്താനമേ, അങ്ങനെയുള്ളവരോട് ഞാൻ ഒരിക്കലും അമ്പ് വെടിയില്ല; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ശിഖണ്ഡിയെ കൊല്ലാത്തത്.
ഏതത്തത്ത്വമഹം വേദ ജന്മ താത ശിഖണ്ഡിനഃ । തതോ നൈനം ഹനിഷ്യാമി സമരേഷ്വാതതായിനമ്
അച്ഛാ, ശിഖണ്ഡിയുടെ ജനനസത്യത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അറിയുന്നു; അതുകൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ അവൻ എന്നെ ആക്രമിച്ചാലും ഞാൻ അവനെ കൊല്ലില്ല.
യദി ഭീഷ്മഃ സ്ത്രിയം ഹന്യാത്സന്തഃ കുര്യുര്വിഗര്ഹണമ് । നൈനം തസ്മാദ്ധനിഷ്യാമി ദൃഷ്ട്വാപി സമരേ സ്ഥിതമ്
ഭീഷ്മൻ ഒരു സ്ത്രീയെ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, ധാർമ്മികർ അവനെ കുറ്റം പറയും; അതിനാൽ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവനെ കണ്ടാലും ഞാൻ കൊല്ലില്ല.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു കരവ്യോ രാജാ ദുര്യോധനസ്തദാ। മുഹൂര്തമിവ സ ധ്യാത്വാ ഭീഷ്മേ യുക്തമമന്യത
ഇത് കേട്ട രാജാവ് ദുര്യോധനൻ, ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ച്, ഭീഷ്മന്റെ വാക്കുകൾ ശരിയാണെന്ന് കരുതി.
പ്രഭാതായാം തു ശര്വര്യാം പുനരേവ സുതസ്തവ। മധ്യേ സര്വസ്യ സൈന്യസ്യ പിതാമഹമപൃച്ഛത
രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പുലർച്ചെ, നിന്റെ മകൻ വീണ്ടും മുഴുവൻ സൈന്യത്തിനിടയിൽ പിതാമഹനോടു ചോദിച്ചു.
പാണ്ഡവേയസ്യ ഗാങ്ഗേയ യദേതത്സൈന്യമുദ്യതമ്। പ്രഭൂതനരനാഗാശ്വം മഹാരഥസമാകുലമ്
ഗംഗാപുത്രനേ, പാണ്ഡവരുടെ ഈ സൈന്യം അനേകം ആളുകളും ആനകളും കുതിരകളും മഹാരഥികളും നിറഞ്ഞത്, യുദ്ധത്തിനായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഭീമാര്ജുനപ്രഭൃതിഭിര്മഹേഷ്വാസൈര്മഹാബലൈഃ । ലോകപാലസമൈര്ഗുപ്തം ധൃഷ്ടദ്യുമ്നപുരോഗമൈഃ
ഭീമനും അർജുനനും പോലുള്ള മഹാബലശാലികൾ, ലോകപാലന്മാരെപ്പോലെയുള്ളവരും, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നവരും ഈ സൈന്യത്തെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
അപ്രധൃഷ്യമനാവാര്യമുദ്ധൂതമിവ സാഗരമ് । സേനാസാഗരമക്ഷോഭ്യമപി ദേവാര്മഹാഹവേ
തീരാവശ്യപ്പെടാൻ കഴിയാത്തതും തടയാനാവാത്തതുമായ ഈ സൈന്യസമുദ്രം, കടലുപോലെ ചുഴലുന്നു; മഹായുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർക്കും ഇതിനെ അകറ്റാൻ കഴിയില്ല.
കേന കാലേന ഗാങ്ഗേയ ക്ഷപയേഥാ മഹാദ്യുതേ । ആചാര്യോ വാ മഹേഷ്വാസഃ കൃപോ വാഽഽശു മഹാബലഃ
ഗംഗാപുത്രനേ, നീയോ, മഹാബലശാലിയായ ആചാര്യനോ, വേഗത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന കൃപനോ, എത്ര സമയമെടുത്ത് ഇതിനെ നശിപ്പിക്കും?
കര്ണോ വാ സമരശ്ലാഘീ ദ്രൌണിര്വാ ദ്വിജസത്തമഃ । ദിവ്യാസ്ത്രവിദുഷഃ സര്വേ ഭവന്തോ ഹി ബലേ മമ
യുദ്ധത്തിൽ പ്രശസ്തനായ കർണ്ണനോ, ദ്രോണന്റെ മകനായ ദ്രൗണിയോ, ദിവ്യായുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഉണ്ട്.
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ജ്ഞാതും പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ। ഹൃദി നിത്യം മഹാബാഹോ വക്തുമര്ഹസി തന്മമ
ഇത് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മഹാബാഹുവേ, എന്റെ മനസ്സിൽ എപ്പോഴും ഈ സംശയമുണ്ട്—ദയവായി അതിന്റെ ഉത്തരം പറയണം.
അനുരൂപം കുരുശ്രേഷ്ഠ ത്വയ്യേതത്പൃഥിവീപതേ। ബലാബലമമിത്രാണാം തേഷാം യദിഹ പൃച്ഛസി
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭൂമിപതിയെ, ശത്രുക്കളുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും നീ ചോദിക്കുന്നത് യുക്തമായതാണ്.
ശ്രൃണു രാജന്മമ രണേ യാ ശക്തിഃ പരമാ ഭവേത് । ശസ്ത്രവീര്യേ രണേ യച്ച ഭുജയോശ്ച മഹാഭുജ
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ എനിക്കുള്ള പരമശക്തിയും, ആയുധപ്രാവീണ്യവും, എന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ ഉള്ള വീര്യവും നീ കേൾക്കണം, മഹാബാഹുവേ.
ആര്ജവേനൈവ യുദ്ധേന യോദ്ധവ്യ ഇതരോ ജനഃ। മായായുദ്ധേന മായാവീ ഇത്യേതദ്ധര്മനിശ്ചയഃ
സാധാരണ ആളുകൾ നേരായ യുദ്ധം നടത്തണം; എന്നാൽ മായാവി ആയാൽ മായയോടുകൂടിയ യുദ്ധം നടത്താം എന്നതാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ നിശ്ചയം.
ഹന്യാമഹം മഹാഭാഗ പാണ്ഡവാനാമനീകിനീമ് । ദിവസേ ദിവസേ കൃത്വാ ഭാഗാന്ഭാഗാന്നിജാന്മമ
മഹാഭാഗനേ, ഞാൻ എന്റെ ഭാഗംപ്രകാരം പാണ്ഡവസേനയെ ദിവസേന വിഭജിച്ച് നശിപ്പിക്കാനും കഴിയും.
യോധാനാം ദശസാഹസ്രം കൃത്വാ ഭാഗം മഹാദ്യുതേ । സഹസ്രം രഥിനാമേകമേഷ ഭാഗോ മതോ മമ
പ്രഭയുള്ളവനേ, എന്റെ പങ്ക് പത്ത് ആയിരം യോദ്ധാക്കളാണ്; രഥികളിൽ ആയിരം പേരാണ് എന്റെ പങ്കായി കണക്കാക്കുന്നത്.
അനേനാഹം വിധാനേന സന്നദ്ധഃ സതതോത്ഥിതഃ । ക്ഷപയേയം മഹത്സൈന്യം കാലേനാനേന ഭാരത
ഇങ്ങനെ ആയുധധാരിയായി എപ്പോഴും സജ്ജനായി ഞാൻ ഈ രീതിയിൽ കാലക്രമേണ വലിയ സൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കാം, ഭാരത.