സ വക്ഷസി പാപതോഗ്രഃ ശരോ വ്യാല ഇവ ശ്വസന് । മഹീം രാജംസ്തതശ്ചാഹമഗമം രുധിരാവിലഃ
ആ ഭയങ്കരമായ അമ്പ് പാമ്പ് പീസുന്നപോലെ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി എന്റെ നെഞ്ചിൽ തട്ടി, രാജാവേ, ഞാൻ രക്തത്തിൽ കുളിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു.
സംപ്രാപ്യ തു പുനഃ സംജ്ഞാം ജാമദഘ്ന്യായ ധീമതേ । പ്രാഹിണ്വം വിമലാം ശക്തിം ജ്വലന്തീമശനീമിവ
പിന്നീട്, ഞാൻ വീണ്ടും ബോധം ലഭിച്ചപ്പോൾ, ജാമദഗ്ന്യനായ ധീരനോടു് ഒരു മിന്നുന്ന, വജ്രംപോലുള്ള ശുദ്ധമായ ശക്തി എറിഞ്ഞു.
സാ തസ്യ ദ്വിജമുഖ്യസ്യ നിപപാത ഭുജാന്തരേ । വിഹ്വലശ്ചാഭവദ്രാജന്വേപഥുശ്ചൈനമാവിശത്
ആ ആയുധം ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്റെ കൈകളുടെ ഇടയിൽ വീണു; രാജാവേ, അവൻ ഭ്രമിച്ച് വിറയലിൽ ആകപ്പെട്ടു.
തത ഏനം പരിഷ്വജ്യ സഖാ വിപ്രോ മഹാതപാഃ । അകൃതവ്രണഃ ശുഭൈര്വാക്യൈരാശ്വാസയദനേകധാ
അപ്പോൾ, മഹാതപസ്സുള്ള ബ്രാഹ്മണസ്നേഹിതൻ അവനെ അണച്ചു, തന്നെ പരിക്കൊന്നുമില്ലാതെ, നല്ല വാക്കുകൾ പറയുകയും പലതവണ ആശ്വസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
സമാശ്വസ്തസ്തതോ രാമഃ ക്രോധാമര്ഷസമന്വിതഃ । പ്രാദുശ്ചക്രേ തദാ ബ്രാഹ്മം പരമാസ്ത്രം മഹാവ്രതഃ
അങ്ങനെ ആശ്വാസം ലഭിച്ച രാമൻ, ക്രോധത്തിലും അമർഷത്തിലും നിറഞ്ഞ്, അപ്പോൾ തന്നെ പരമോന്നത ബ്രഹ്മാസ്ത്രം വെളിപ്പെടുത്തി.
തതസ്തത്പ്രതിഘാതാര്ഥം ബ്രാഹ്മമേവാസ്ത്രമുത്തമമ് । മയാ പ്രയുക്തം ജജ്വാല യുഗാന്തമിവ ദര്ശയത്
അതിനോട് പ്രതികരിക്കാൻ, ഞാൻയും അതേ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; അതു് ലോകാന്തം കാണിക്കുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
തയോര്ബ്രഹ്മാസ്ത്രയോരാസീദന്തരാ വൈ സമാഗമഃ । അസംപ്രാപ്യൈവ രാമം ച മാം ച ഭാരതസത്തമ
ആ രണ്ട് ബ്രഹ്മാസ്ത്രങ്ങൾ തമ്മിൽ ഇടയിൽ ഏറ്റുമുട്ടി, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, എന്നാൽ അതൊന്നും രാമനെയും എന്നെയും തൊടിയില്ലായിരുന്നു.
തതോ വ്യോമ്നി പ്രാദുരഭൂത്തേജ ഏവ ഹി കേവലമ് । ഭൂതാനി ചൈവ സര്വാണി ജഗ്മുരാര്തിം വിശാംപതേ
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് വെളിച്ചം മാത്രം പ്രത്യക്ഷമായി, രാജാവേ, എല്ലാ ജീവികളും വേദനയിൽ ആകപ്പെട്ടു.
ഋഷയശ്ച സഗന്ധര്വാ ദേവതാശ്ചൈവ ഭാരത। സംതാപം പരമം ജഗ്മുരസ്ത്രതേജോഭിപീഡിതാഃ
ഭാരതാ, അപ്പോൾ ഋഷിമാരും ഗാന്ധർവന്മാരും ദേവന്മാരും ആ ആയുധങ്ങളുടെ ശക്തിയിൽ അത്യന്തം പീഡിതരായി വേദനിച്ചു.
തതശ്ചചാല പൃഥിവീ സപര്വതവനദ്രുമാ। സംതപ്താനി ച ഭൂതാനി വിഷാദംക ജഗ്മുരുത്തമമ്
പിന്നീട്, പർവ്വതങ്ങളും കാടുകളും മരങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ഭൂമി വിറച്ചു; എല്ലാ ജീവികളും ചൂടേറ്റ് ആഴത്തിലുള്ള നിരാശയിൽ ആകപ്പെട്ടു.
പ്രജജ്വാല നഭോ രാജന്ധൂമായന്തേ ദിശോ ദശ। ന സ്ഥാതുമന്തരിക്ഷേ ച ശേകുരാകാശഗാസ്തദാ
ആകാശം ജ്വലിച്ചു, രാജാവേ, പത്തു ദിക്കുകളും പുകകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു; ആകാശവാസികൾ അപ്പോൾ ആകാശത്ത് നില്ക്കാൻ കഴിയാതെ പോയി.
തതോ ഹാഹാകൃതേ ലോകേ സദേവാസുരരാക്ഷസേ । ഇദമന്തരമിത്യേവം മോക്തുകാമോഽസ്മി ഭാരത
അപ്പോൾ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ഉൾപ്പെടെ ലോകം ഭയത്തിൽ നിലവിളിച്ചപ്പോൾ, ഭാരതാ, ആ ആയുധങ്ങൾ പിൻവലിക്കണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
പ്രസ്വാപമസ്ത്രം ത്വരിതോ വചനാദ്ബ്രഹ്മവാദിനാമ് । ചിന്തിതം ച തദസ്ത്രം മേ മനസി പ്രത്യഭാത്തദാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഉപദേശപ്രകാരം, ഞാൻ വേഗത്തിൽ സൂപ്തിയസ്ത്രം ഓർത്തു; അപ്പോൾ ആ ആയുധം എന്റെ മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
തതോ ഹലഹലാശബ്ദോ ദിവി രാജന്മഹാനഭൂത്। പ്രസ്വാപം ഭീഷ്മ മാ സ്രാക്ഷീരിതി കൌരവനന്ദന
അതിനുശേഷം, ആകാശത്ത് വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു, രാജാവേ; 'ഭീഷ്മൻ സൂപ്തിയസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു!' എന്ന വിളി മുഴങ്ങി.
അയുഞ്ജമേവ ചൈവാഹം തദസ്ത്രം ഭൃഗുനന്ദനേ । പ്രസ്വാപം മാം പ്രയുജ്ജാനം നാരദോ വാകയമബ്രവീത്
അപ്പോള് ഞാന് ആ ആയുധം ഉപയോഗിക്കാന് ഒരുങ്ങുമ്പോള്, ഭൃഗുവംശജനായേ, ഉറക്കമുണ്ടാക്കുന്ന ആ ആയുധം പ്രയോഗിക്കാന് തുടങ്ങുമ്പോള് തന്നെ നാരദന് എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏതേ വിയതി കരവ്യ ദിവി ദേവഗണാഃ സ്ഥിതാഃ। തേ ത്വാം നിവാരയന്ത്യദ്യ പ്രസ്വാപം മാ പ്രയോജയ
ആകാശത്ത് ദേവതകള് നിരന്നു നിന്നിരിക്കുന്നു; ഇന്ന് അവര് നിന്നെ തടയുകയാണ്. ഉറക്കമുണ്ടാക്കുന്ന ആ ആയുധം നീ പ്രയോഗിക്കരുത്.
രാമസ്തപസ്വീ ബ്രഹ്മണ്യോ ബ്രാഹ്മണശ്ച ഗുരുശ്ച തേ। തസ്യവമാനം കൌരവ്യ മാസ്മ കാര്ഷീഃ കഥഞ്ചന
രാമന് ഒരു തപസ്വിയും, ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനും, ബ്രാഹ്മണനും, നിന്റെ ഗുരുവുമാണ്; കൌരവാ, അവനെ ഒരിക്കലും അപമാനിക്കരുത്.
തതോഽപശ്യം ദിവിഷ്ഠാന്വൈ താനഷ്ടൌ ബ്രഹ്മവാദിനഃ । തേ മാം സ്മയന്തോ രാജേന്ദ്ര ശനകൈരിദമബ്രുവന്
അതിനുശേഷം ഞാന് ആകാശത്ത് വസിക്കുന്ന ബ്രഹ്മജ്ഞാനികള് ആയ എട്ട് മഹർഷിമാരെ കണ്ടു; രാജാവേ, അവര് പുഞ്ചിരിയോടെ പതുക്കെ എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യഥാഽഽഹ ഭരതശ്രേഷ്ഠ നാരദസ്തത്തഥാ കുരു । ഏതദ്ധി പരമം ശ്രേയോ ലോകാനാം ഭരതര്ഷഭ
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നാരദന് പറഞ്ഞതുപോലെ നീ ചെയ്യണം; ഇതാണ് ലോകങ്ങള്ക്കെല്ലാം ഏറ്റവും ഉത്തമമായത്, ഭരതവംശത്തിലെ പ്രഭാവശാലിയായവനേ.
തതശ്ച പ്രതിസംഹൃത്യ തദസ്ത്രം സ്വാപനം മഹത്। ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ദീപയാഞ്ചക്രേ തസ്മിന്യുധി യഥാവിധി
അതിനുശേഷം ഞാന് ആ മഹത്തായ ഉറക്കായുധം പിന്വലിച്ച്, യുദ്ധഭൂമിയില് നിയമപ്രകാരം ബ്രഹ്മാസ്ത്രം തയ്യാറാക്കി.
തതോ രാമോ ഹൃഷിതോ രാജസിംഹ ദൃഷ്ട്വാ തദസ്ത്രം വിനിവര്തിതം വൈ। ജിതോഽസ്മി ഭീഷ്മേണ സുമന്ദബുദ്ധി- രിത്യേവ വാക്യം സഹസാ വ്യമുഞ്ചത്
അപ്പോള് രാജസിംഹനായ നീ ആ ആയുധം പിന്വലിച്ചതു കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ രാമന് പെട്ടെന്ന് പറഞ്ഞു: 'ഭീഷ്മന്റെ കൈയില് ഞാന് തോറ്റു, എന്റെ ബുദ്ധി വളരെ ദുർബലമാണ്'.
തതോഽപശ്യത്പിതരം ജാമദഗ്ന്യഃ പിതുസ്തഥാ പിതരം ചാസ്യ മാന്യമ്। തേ തത്ര ചൈനം പരിവാര്യ തസ്ഥു- രൂചുശ്ചൈനം സാന്ത്വപൂര്വം തദനീമ്
അതിനുശേഷം ജാമദഗ്ന്യപുത്രന് തന്റെ പിതാവിനെയും, പിതാവിന്റെ പിതാവായ ആദരണീയനെയും കണ്ടു; അവര് അവനെ ചുറ്റി നിന്നു, അപ്പോള് സ്നേഹപൂര്വം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മാ സ്മൈവം സാഹസം താത പുനഃ കാര്ഷീഃ കഥഞ്ചന । ഭീഷ്മേണ സംയുഗം ഗന്തും ക്ഷത്രിയേണ വിശേഷതഃ
മകനേ, ഇനിയും ഒരിക്കലും ഇങ്ങനെ ആവേശത്തോടെയുള്ള പ്രവൃത്തികള് ചെയ്യരുത്, പ്രത്യേകിച്ച് ഭീഷ്മനെന്ന ക്ഷത്രിയനുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാന് ശ്രമിക്കരുത്.
ക്ഷത്രിയസ്യ തു ധര്മോഽയം യദ്യുദ്ധം ഭൃഗുനന്ദന । സ്വാധ്യായോ വ്രതചര്യാഽഥ ബ്രാഹ്മണാനാം പരം ധനമ്
ക്ഷത്രിയന്റെ കര്ത്തവ്യം യുദ്ധം ചെയ്യുക തന്നെയാണ്, ഭൃഗുവംശജനായേ; ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് സ്വാധ്യായവും വ്രതാനുഷ്ഠാനവുമാണ്.
ഇദം നിമിത്തേ കസ്മിംശ്ചിദസ്മാഭിഃ പ്രാഗുദാഹൃതമ് । ശസ്ത്രധാരണമത്യുഗ്രം തച്ചാകാര്യം കൃതം ത്വയാ
ഒരു സമയത്ത് ഞങ്ങള് നേരത്തെ പറഞ്ഞതുപോലെ, ആയുധം കൈവശം വഹിക്കുന്നത് അത്യന്തം കടുത്തതാണ്; നീ അതു ചെയ്യുന്നത് ശരിയല്ല.
വത്സ പര്യാപ്തമേതാവദ്ഭീഷ്മേണ സഹ സംയുഗേ । വിമര്ദസ്തേ മഹാബാഹോ വ്യപയാഹി രണാദിതഃ
മകനേ, ഭീഷ്മനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തതും മതിയാകട്ടെ; മഹാബാഹുവേ, യുദ്ധഭൂമിയില് നിന്നു പിന്മാറുക.
പര്യാപ്തമേതദ്ഭദ്രം തേ തവ കാര്മുകധാരണമ് । വിസര്ജയൈതദ്ദുര്ധര്ഷ തപസ്തപ്യസ്വ ഭാര്ഗവ
ഇത്രയും കാലം വില്ല് കൈവശം വഹിച്ചതും മതിയാകട്ടെ, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ; ഈ ജയിക്കാനാവാത്ത ആയുധം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭാര്ഗവാ, തപസ്സ് ചെയ്യുക.
ഏഷ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ ദേവൈഃ സര്വൈര്നിവാരിതഃ। നിവര്തസ്വ രണാദസ്മാദിതി ചൈവ പ്രസാദിതഃ
ഈ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മനെ ദേവന്മാര് എല്ലാവരും തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ദയവായി, നീ ഈ യുദ്ധത്തില് നിന്നു പിന്മാറുക.
രാമേണ സഹ മായോത്സീര്ഗുരുണേതി പുനഃ പുനഃ । ന ഹി രാമോ രണേ ജേതും ത്വയാ ന്യായ്യഃ കുരൂദ്വഹ
രാമന് എന്ന ഗുരുവിനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും മത്സരിക്കരുത്; കുരുവംശശ്രേഷ്ഠാ, യുദ്ധത്തില് രാമനെ തോല്പ്പിക്കുന്നത് ശരിയല്ല.
മാനം കുരുഷ്വ ഗാങ്ഗേയ ബ്രാഹ്മണസ്യ രണാജിരേ। വയം തു ഗുരവസ്തുഭ്യം തസ്മാത്ത്വാം വാരയാമഹേ
ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മാ, യുദ്ധഭൂമിയില് ബ്രാഹ്മണനോട് ആദരം കാണിക്കണം; ഞങ്ങള് ഗുരുക്കന്മാര് ആകയാല് നിന്നെ തടയുകയാണ്.