തതോ ജഗാമ വസുധാം മമ ബാണപ്രപീഡിതഃ । ജാനുഭ്യാം ധനുരുത്സൃജ്യ രാമോ മോഹവശം ഗതഃ
അപ്പോൾ എന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് രാമൻ തകർന്നുപോയി, വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച് മുട്ടുകുത്തി നിലത്ത് വീണു, മനസ്സു മങ്ങിപ്പോയ അവസ്ഥയിൽ ആയിരുന്നു.
തതസ്തസ്മിന്നിപതിതേ രാമേ ഭൂരിസഹസ്രദേ । ആവവ്രുര്ജലദാ വ്യോമ ക്ഷരന്തോ രുധിരം ബഹു
രാമൻ അങ്ങനെ നിലത്ത് വീണപ്പോൾ, ആയിരക്കണക്കിന് മേഘങ്ങൾ ആകാശം മൂടി, അതിൽ നിന്ന് ധാരാളം രക്തം ഒഴുകി.
ഉല്കാശ്ച ശതശഃ പേതുഃ സനിര്ഘാതാഃ സകമ്പനാഃ। അര്കം ച സഹസാ ദീപ്തം സ്വര്ഭാനുരഭിസംവൃണോത്
നൂറുകണക്കിന് ഉല്കകൾ ഇടിമുഴക്കത്തോടും ഭൂമി കുലുങ്ങിയതോടും കൂടി വീണു; അപ്പോൾ തന്നെ സ്വർഭാനു പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെ മറച്ചു.
വവുശ്ച വാതാഃ പരുഷാശ്ചലിതാ ച വസുംധരാ । ഗൃധ്രാ ബലാശ്ച കങ്കാശ്ച പരിപേതുര്ഗുദാ യുതാഃ
കടുത്ത കാറ്റുകൾ വീശി, ഭൂമി നടുങ്ങി, കഴുകന്മാർ, നായ്ക്കളും കാക്കകളും കൂട്ടത്തോടെ ചുറ്റും ഇറങ്ങി.
ദീപ്തായാം ദിശി ഗോമായുര്ദാരുണം മുഹുരുന്നദത് । അനാഹതാ ദുന്ദുഭയോ വിനേദുര്ഭൃശനിഃസ്വനാഃ
പ്രകാശമുള്ള ദിക്കിൽ, ഒരു നായർ ഭയാനകമായി വീണ്ടും വീണ്ടും ഉളളളി; ആരും അടിക്കാതിരുന്നിട്ടും വലിയ ശബ്ദത്തോടെ പാറകൾ മുഴങ്ങിയത് പോലെ ശബ്ദം കേട്ടു.
ഏതദൌത്പാതികം സര്വം ഘോരമാസീദ്ഭയംകരമ് । വിസംജ്ഞകല്പേ ധരണീം ഗതേ രാമേ മഹാത്മനി
രാമൻ മഹാത്മാവ് ബോധംകെട്ട് നിലത്ത് വീണപ്പോൾ, ഈ ഭയങ്കരവും ഭീഷണിയുമുള്ള എല്ലാ അശുഭസൂചനകളും ഉണ്ടായി.
തതോ വൈ സഹസോത്ഥായ രാമോ മാമഭ്യവര്തത । പുനര്യുദ്ധായ കൌരവ്യ വിഹ്വലഃ ക്രോധമൂര്ഛിതഃ
അതിനുശേഷം രാമൻ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, കോപത്തിൽ വിറയച്ച് വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനായി എന്നെ സമീപിച്ചു, കൌരവാ.
ആദദാനോ മഹാബാഹുഃ കാര്മുകം താലസന്നിഭമ് । തതോ മയ്യാദദാനം തം രാമമേവ ന്യവാരയന്
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള രാമൻ താളമരത്തെപ്പോലെയുള്ള വില്ല് എടുത്തപ്പോൾ, ഞാൻ അവനെ അതിൽ നിന്ന് തടഞ്ഞു.
മഹര്ഷയഃ കൃപായുക്താഃ ക്രോധാവിഷ്ടോഽപി ഭാര്ഗവഃ । സമാഹരദമേയാത്മാ ശരം കാലാനലോപമമ്
കൃപയോടെ മഹർഷിമാർ ചുറ്റി നിന്നപ്പോൾ, ക്രോധം നിറഞ്ഞ ഭാർഗവൻ അതിജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലുള്ള ഒരു അമ്പ് എടുക്കാൻ തയ്യാറായി.
സതോ രവിര്മന്ദമരീചിമണ്ഡലോ ജഗാമാസ്തം പാംസുപുഞ്ജാവഗൂഢഃ നിശാ വ്യഗാഹത്സുഖശീതമാരുതാ തതോ യുദ്ധം പ്രത്യവഹാരയാവ-
സൂര്യൻ മങ്ങിയ കിരണങ്ങളോടെ, പൊടിക്കൂട്ടിൽ മറഞ്ഞ് അസ്തമിച്ചു; ശീതളമായ കാറ്റോടുകൂടി രാത്രി വീണു; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ യുദ്ധം നിർത്തിവച്ചു.
ഏവം രാജന്നവഹാരോ ബഭൂവ തതഃ പുനര്വിമലേഽഭൂത്സുഘോരമ്। കല്യംകല്യം വിംശതിം വൈ ദിനാനി തഥൈവ ചാന്യാനി ദിനാനി ത്രീണി
രാജാവേ, അങ്ങനെ യുദ്ധം താൽക്കാലികമായി നിർത്തി; പിന്നെ, രാത്രിയ്ക്ക് ശേഷം വീണ്ടും ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം തുടർന്നു. ഇരുപത് ദിവസം, പിന്നെ മൂന്ന് ദിവസം കൂടി, അങ്ങനെ തന്നെ യുദ്ധം നടന്നു.
തതോഽഹം നിശി രാജേന്ദ്ര പ്രണമ്യ ശിരസാ തദാ। ബ്രാഹ്മണാനാം പിതൄണാം ച ദേവതാനാം ച സര്വശഃ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, രാത്രിയിൽ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും പിതാക്കന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും മുഴുവനായി തലകൂഴ്ച്ചയിട്ട് വണങ്ങി.
നക്തംചരാണാം ഭൂതാനാം രാജന്യാനാം വിശാംപതേ। ശയനം പ്രാപ്യ രഹിതേ മനസാ സമചിന്തയമ്
രഹസ്യമായി എന്റെ കിടക്കയിലേക്കു ചെന്നപ്പോൾ, രാജാവേ, രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭൂതങ്ങൾ, രാജാക്കന്മാർ, മനുഷ്യർ ഇവരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
ജാമദഗ്ന്യേന മേ യുദ്ധമിദം പരമദാരുണമ് । അഹാനി ച ബഹൂന്യദ്യ വര്തതേ സുമഹാത്യയമ്
ജാമദഗ്ന്യനായ രാമനുമായി എന്നെക്കൊണ്ടുള്ള ഈ യുദ്ധം അത്യന്തം ഭയങ്കരമാണ്; അനേകം ദിവസങ്ങളായി വലിയ ദുരിതം തുടരുന്നു.
ന ച രാമം മഹാവീര്യം ശക്നോമി രണമൂര്ധനി । വിജേതും സമരേ വിപ്രം ജാമദഗ്ന്യം മഹാബലമ്
സമരഭൂമിയിൽ മഹാശക്തനായ ബ്രാഹ്മണനും ജാമദഗ്ന്യനും ആയ രാമനെ ഞാൻ ജയിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
യദി ശക്യോ മയാ ജേതും ജാമദഗ്ന്യഃ പ്രതാപവാന് । ദൈവതാനി പ്രസന്നാനി ദര്ശയന്തു നിശാം മമ
ജാമദഗ്ന്യനെ ജയിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുമെങ്കിൽ, ദേവന്മാർ ഈ രാത്രിയിൽ എനിക്കൊരു ശുഭസൂചന കാണിക്കട്ടെ.
തതോ നിശി ച രാജേന്ദ്ര പ്രസുപ്തഃ ശരവിക്ഷതഃ । ദക്ഷിണേനേഹ പാര്ശ്വേന പ്രഭാതസമയേ തദാ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, അമ്പുകളിൽ പരിക്കേറ്റ ഞാൻ രാത്രിയിൽ വലതുവശം കിടന്ന് ഉറങ്ങി, പ്രഭാതസമയമാകുമ്പോൾ.
തതോഽഹം വിപ്രമുഖ്യൈസ്തൈര്യൈരസ്മി പതിതോ രഥാത്। ഉത്ഥാപിതോ ധൃതശ്ചൈവ മാ ഭൈരിതി ച സാന്ത്വിതഃ
അപ്പോൾ, ആ മഹാന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എന്നെ രഥത്തിൽ നിന്ന് വീണപ്പോൾ എഴുന്നേൽപ്പിച്ചു, കൈപിടിച്ച് 'ഭയപ്പെടേണ്ട' എന്ന് ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ത ഏവ മാം മഹാരാജ സ്വപ്നേ ദര്ശനമേത്യ വൈ । പരിവാര്യാബ്രുവന്വാക്യം തന്നിബോധ കുരൂദ്വഹ
മഹാരാജാവേ, അതേ ദൈവങ്ങൾ സ്വപ്നത്തിൽ എന്നെ ചുറ്റി വന്ന്, ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, അതു നീ കേൾക്കണം.
ഉത്തിഷ്ഠ മാ ഭൈര്ഗാങ്ഗേയ ന ഭയം തേഽസ്തി കിംചന। രക്ഷാമഹേ ത്വാം കൌരവ്യ സ്വശരീരം ഹി നോ ഭവാന്
ഗംഗാപുത്രനേ, എഴുന്നേല്ക്കു, ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. നിന്നെ ഒരു ഭീഷണിയും ബാധിക്കില്ല. കൌരവനേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കും, കാരണം നീ ഞങ്ങളുടെ തന്നെ ശരീരമാണ്.
ന ത്വാം രാമോ രണേ ജേതാ ജാമദഗ്ന്യഃ കഥംചന । ത്വമേവ സമരേ രാമം വിജേതാ ഭരതര്ഷഭ
ജാമദഗ്നിയുടെ മകൻ രാമൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ ഒരിക്കലും ജയിക്കില്ല; ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനേ, നീയാകും രാമനെ സമരത്തിൽ ജയിക്കുക.
ഇദമസ്ത്രം സുദയിതം പ്രത്യഭിജ്ഞാസ്യതേ ഭവാന് । വിദിതം ഹി തവാപ്യേതത്പൂര്വസ്മിന്ദേഹധാരണേ
ഈ പ്രിയമായ ആയുധം നീ തിരിച്ചറിയും, മുമ്പത്തെ ജന്മത്തിൽ പോലും അതിനെക്കുറിച്ച് നിനക്ക് അറിവുണ്ടായിരുന്നു.
പ്രാജാപത്യം വിശ്വകൃതം പ്രസ്വാപം നാമ ഭാരത । ന ഹീദം വേദ രാമോഽപി പൃഥിവ്യാം വാ പുമാന്ക്വചിത്
ഇത് സർവ്വസ്രഷ്ടാവായ ദൈവം സൃഷ്ടിച്ച പ്രജാപത്യമായ ആയുധമാണ്, 'നിദ്ര' എന്നാണിതിന്റെ പേര്. ഭൂമിയിൽ രാമനും മറ്റാരും ഇതിനെക്കുറിച്ച് അറിയില്ല.
തത്സ്മരസ്വ മഹാബാഹോ ഭൃശം സംയോജയസ്വ ച। ഉപസ്ഥാസ്യതി രാജേന്ദ്ര സ്വയമേവ തവാനഘ
മഹാബാഹുവേ, അതിനെ ഓർത്ത്, ശ്രദ്ധയോടെ ഉപയോഗിക്കണം; പാപരഹിതനായ രാജാവേ, അതു തന്നെത്താൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും.
യേന സര്വാന്മഹാവീര്യാന്പ്രശാസിഷ്യസി കൌരവ । ന ച രാമഃ ക്ഷയം ഗന്താ തേനാസ്ത്രേണ നരാധിപ
കൌരവനേ, ഈ ആയുധം കൊണ്ട് നീ എല്ലാ വീരന്മാരെയും കീഴടക്കും; പക്ഷേ, രാജാവേ, രാമന് അതിനാൽ നാശം സംഭവിക്കില്ല.
ഏനസാ ന തു സംയോഗം പ്രാപ്സ്യസേ ജാതു മാനദ । സ്വപ്സ്യതേ ജാമദഗ്ന്യോഽസൌ ത്വദ്ബാണബലപീഡിതഃ
മാനദാനമേ, ഇതുപയോഗിച്ചാൽ പാപം നിനക്കൊന്നുമുണ്ടാകില്ല; ജാമദഗ്നിയുടെ മകൻ നിന്റെ അമ്പുകളുടെ ശക്തിയിൽ തളർന്ന് നിദ്രയിൽ ആകും.
തതോ ജിത്വാ ത്വമേവൈനം പുനരുത്ഥാപയിഷ്യസി। അസ്ത്രേണ ദയിതേനാജൌ ഭീഷ്മ സംബോധനേന വൈ
അതിനുശേഷം, നീ അവനെ ജയിച്ചശേഷം, ഈ പ്രിയമായ ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് സമരത്തിൽ അവനെ ഉണർത്തും, ഭീഷ്മനേ.
ഏവം കുരുഷ്വ കൌരവ്യ പ്രഭാതേ രഥമാസ്ഥിതഃ। പ്രസുപ്തം വാ മൃതം വേതി തുല്യം മന്യാമഹേ വയമ്
കൌരവനേ, രാവിലെ രഥത്തിൽ കയറിയപ്പോൾ ഇങ്ങനെ ചെയ്യണം; അവൻ ഉറങ്ങുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്താലും, ഞങ്ങൾ അതിനെ ഒരുപോലെ തന്നെയാണ് കരുതുന്നത്.
ന ച രാമേണ മര്തവ്യം കദാചിദപി പാര്ഥിവ। തതഃ സമുത്പന്നമിദം പ്രസ്വാപം യുജ്യതാമിതി
രാജാവേ, രാമനെ ഒരിക്കലും കൊല്ലരുത്; അതുകൊണ്ട്, ഈ നിദ്രായുധം ഇപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കണം.
ഇത്യുക്ത്വാന്തര്ഹിതാ രാജന്സര്വ ഏവ ദ്വിജോത്തമാഃ । അഷ്ടൌ സദൃശരൂപാസ്തേ സര്വേ ഭാസുരമൂര്തയഃ
രാജാവേ, അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ അഷ്ടദ്വിജന്മാരും പ്രകാശമുള്ള രൂപത്തിൽ, ഒരുപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് അപ്രത്യക്ഷരായി.