തതോഽഹം രാമമായാന്തം ദൃഷ്ട്വാ സമരകാങ്ക്ഷിണമ് । ധനുഃശ്രേഷ്ഠം സമിത്സൃജ്യ സഹസാവതരം രഥാത്
അപ്പോൾ രാമൻ യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹത്തോടെ മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ട ഞാൻ, എന്റെ ഉത്തമ വില്ല് വച്ചുവെച്ചു, ഉടൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.
അഭിവാദ്യ തഥൈവാഹം രഥമാരുഹ്യ ഭാരത । യുയുത്സുര്ജാമദഗ്ന്യസ്യ പ്രമുഖേ വീതഭീഃ സ്ഥിതഃ
അങ്ങനെ ആദരപൂർവ്വം വന്ദനം നടത്തി, ഞാൻ വീണ്ടും രഥത്തിൽ കയറി, ഭയമില്ലാതെ ജമദഗ്നിയുടെ മകനോടു നേരെ യുദ്ധത്തിനായി നിന്നു, ഭാരത.
തതോഽഹം ശരവര്ഷേണ മഹതാ സമവാകിരമ് । സ ച മാം ശരവര്ഷേണ വര്ഷന്തം സമവാകിരമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ വലിയ അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ അവനെ മൂടി; അവനും അതുപോലെ എനിക്ക് നേരെ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
സംക്രുദ്ധോ ജാമദഗ്ന്യസ്തു പുനരേവ സുതേജിതാന് । സംപ്രൈഷീന്മേ ശരാന്ഘോരാന്ദീപ്താസ്യാനുരഗാനിവ
കോപംകൊണ്ട ജമദഗ്നിയുടെ മകൻ വീണ്ടും ഉഗ്രമായ, ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകൾ വേഗത്തിൽ എനിക്കു നേരെ അയച്ചു, അവ അമ്പുകൾ അവനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഉണർന്നതുപോലെ തോന്നി.
തതോഽഹം നിശിതൈര്ഭല്ലൈഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ । അച്ഛിദം സഹസാ രാജന്നന്തരിക്ഷേ പുനഃ പുനഃ
അപ്പോൾ രാജാവേ, ഞാൻ നൂറുകണക്കിന്, ആയിരക്കണക്കിന് അതിവേഗം വരുന്ന ആ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ ആകാശത്ത് വീണ്ടും വീണ്ടും വെട്ടിമുറിച്ചു.
തതസ്ത്വസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി ജാമദഗ്ന്യഃ പ്രതാപവാന് । മയി പ്രയോജയാമാസ താന്യഹം പ്രത്യഷേധയമ്
അതിനുശേഷം, ശക്തനായ ജമദഗ്നിയുടെ മകൻ ദിവ്യായുധങ്ങൾ എനിക്കെതിരെ ഉപയോഗിച്ചു; എന്നാൽ ഞാൻ അവയെല്ലാം തടഞ്ഞു.
അസ്ത്രൈരേവ മഹാബാഹോ ചികീര്ഷന്നധികാം ക്രിയാമ്। തതോ വിദി മഹാന്നാദഃ പ്രാദുരാസീത്സമന്തതഃ
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ളവനേ, ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് കൂടുതൽ വലിയ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ, ചുറ്റും ഒരു ഭയങ്കരമായ വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു.
തതോഽഹമസ്ത്രം വായവ്യം ജാമദഗ്ന്യേ പ്രയുക്തവാന്। പ്രത്യാജഘ്നേ ച തദ്രാമോ ഗുഹ്യകാസ്ത്രേണ ഭാരത
അപ്പോൾ ഞാൻ വാതായുധം ജമദഗ്നിയുടെ മകനോടു നേരെ ഉപയോഗിച്ചു; എന്നാൽ ഭാരത, രാമൻ ഒരു രഹസ്യായുധം കൊണ്ട് അതിനെ തടഞ്ഞു.
തതോഽഹമസ്ത്രമാഗ്നേയമനുമന്ത്ര്യ പ്രയുക്തവാന് । വാരുണേനൈവ തദ്രാമോ വാരയാമാസ മേ വിഭുഃ
അതിനുശേഷം, ഞാൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച് അഗ്നിയുധം പ്രയോഗിച്ചു; പക്ഷേ മഹാശക്തനായ രാമൻ ജലായുധം കൊണ്ട് അതിനെ തടഞ്ഞു.
ഏവമസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി രാമസ്യാഹമവാരയമ് । രാമശ്ച മമ തേജസ്വീ ദിവ്യാസ്ത്രവിദരിന്ദമഃ
അങ്ങനെ ഞാൻ രാമന്റെ ദിവ്യായുധങ്ങൾ തടഞ്ഞു; രാമനും, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന മഹാശക്തനായവനും, എന്റെ ആയുധങ്ങൾ തടഞ്ഞു.
തതോ മാം സവ്യതോ രാജന്രാമഃ കുര്വന്ദ്വിജോത്തമഃ। ഉരസ്യവിധ്യത്സംക്രുദ്ധോ ജാമദഗ്ന്യഃ പ്രതാപവാന്
അപ്പോൾ രാജാവേ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ കോപത്തോടെ എന്റെ ഇടതു ഭാഗത്ത് നെഞ്ചിൽ അമ്പുകൊണ്ട് അടി ചെയ്തു.
തതോഽഹം ഭാരതശ്രേഷ്ഠ സംന്യഷീദം രഥോത്തമേ। തതോ മാം കശ്മലാവിഷ്ടം സൂതസ്തൂര്ണമുദാവഹത്
അതിനുശേഷം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ, ഞാൻ എന്റെ ഉത്തമരഥത്തിൽ വീണു കിടന്നു; അപ്പോൾ എന്റെ രഥസാരഥി എനിക്ക് ബോധം നഷ്ടമായതുകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ എന്നെ അകറ്റി കൊണ്ടുപോയി.
ഗ്ലായന്തം ഭരശ്രേഷ്ഠ രാമബാണപ്രപീഡിതമ് । തതോ മാമപയാതം വൈ ഭൃശം വിദ്ധമചേതസമ്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠ, രാമന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചു, ഏറെ വേദനയോടെ ബോധംകെട്ട് കിടന്നു; അങ്ങനെ ഞാൻ ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ് അവിടെ നിന്ന് മാറ്റി കൊണ്ടുപോയി.
രാമസ്യാനുചരാ ഹൃഷ്ടാഃ സര്വേ ദൃഷ്ട്വാ വിചുക്രുശുഃ । അകൃതവ്രണപ്രഭൃതയഃ കാശികന്യാ ച ഭാരത
രാമന്റെ അനുചരന്മാർ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിച്ചു വിളിച്ചു; പരിക്കേറ്റിട്ടില്ലാത്ത കാശി രാജകുമാരികളും അവരോടൊപ്പം ചേർന്നു.
തതസ്തു ലബ്ധസംജ്ഞോഽഹം ജ്ഞാത്വാ സൂതമഥാബ്രുവമ് । യാഹി സൂത യതോ രാമഃ സജ്ജോഽഹം ഗതവേദനഃ
അതിനുശേഷം, ബോധം തിരിച്ചെത്തിയ ഞാൻ, സാരഥിയെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: 'സാരഥി, രാമൻ എവിടെയാണോ അവിടെ കൊണ്ടുപോ, ഞാൻ സജ്ജനാണ്, വേദന ഇല്ല.'
തതോ മാമവഹത്സൂതോ ഹയൈഃ പരമശോഭിതൈഃ । നൃത്യദ്ഭിരിവ കൌരവ്യ മാരുതപ്രതിമൈര്ഗതൌ
അപ്പോൾ എന്റെ സാരഥി അത്യന്തം മനോഹരമായ, കാറ്റുപോലെ ഓടുന്ന, നൃത്തം ചെയ്യുന്നപോലെ ചലിക്കുന്ന കുതിരകളുമായി എന്നെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയി, കൌരവ്യ.
തതോഽഹം രാമമാസാദ്യ ബാണവര്ഷൈശ്ച കൌരവ । അവാകിരം സുസംരബ്ധഃ സംരബ്ധം ച ജിഗീഷയാ
അപ്പോൾ ഞാൻ രാമനെ സമീപിച്ച്, ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ഉഗ്രമായി ഉണർന്ന മനസ്സോടെ, അമ്പുകളുടെ മഴയുമായി അവനെ മൂടി, കൌരവ.
താനാപതത ഏവാസൌ രാമോ ബാണാനജിഹ്മഗാന്। ബാണൈരേവാച്ഛിനത്തൂര്ണമേകൈകം ത്രിഭിരാഹവേ
അവ അമ്പുകൾ രാമന്റെ നേരെ വേഗത്തിൽ വന്നപ്പോൾ, രാമൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഓരോന്നും തൻ്റെ നേരായ മൂന്നാമ്ബുകൾ കൊണ്ട് അതിവേഗം വെട്ടി തകർത്തു.
തതസ്തേ സൂദിതാഃ സര്വേ മമ ബാണാഃ സുസംശിതാഃ । രാമബാണൈര്ദ്വിധാ ച്ഛിന്നാഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
അപ്പോൾ, ഭാരതാ, എന്റെ അതിയായി മൂർച്ചയുള്ള എല്ലാ അമ്പുകളും രാമന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഇരുപടിയായി നൂറുകണക്കിന്, ആയിരക്കണക്കിന് തകർത്തു പോയി.
തതഃ പുനഃ ശരം ദീപ്തം സുപ്രഭം കാലസംമിതമ് । അസൃജം ജാമദഗ്ന്യായ രാമായാഹം ജിഘാംസയാ
അതിനുശേഷം ഞാൻ വീണ്ടും, മരണത്തിന് തുല്യമായ, പ്രകാശമുള്ള ഒരു ദഹനശക്തിയുള്ള അമ്പ് ജാമദഗ്ന്യനായ രാമനെ സംഹരിക്കാനായി വിട്ടു.
തേന ത്വഭിഹതോ ഗാഢം ബാണവേഗവശം ഗതഃ। മുമോഹ സമരേ രാമോ ഭൂമൌ ച നിപപാത ഹ
ആ അമ്പ് രാമനെ ദൃഢമായി തട്ടി, അതിൻ്റെ ശക്തിയിൽ അവൻ അക്ഷരാർഥത്തിൽ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു.
തതോ ഹാഹാകൃതം കസര്വം രാമേ ഭൂതലമാശ്രിതേ । ജഗദ്ഭാരത സംവിഗ്നം യഥാര്കപതനേ ഭവേത്
അപ്പോൾ രാമൻ ഭൂമിയിൽ വീണപ്പോൾ, ഭാരതാ, എല്ലായിടത്തും വലിയൊരു ദുഃഖാരവം ഉയർന്നു, സൂര്യൻ വീണതുപോലെ ലോകം വിറച്ചു.
തത ഏനം സമുദ്വിഗ്നാഃ സര്വ ഏവാഭിദുദ്രുവുഃ । തപോധനാസ്തേ സഹസാ കാശ്യാ ച കുരുനന്ദന
അതിനുശേഷം, കുരുനന്ദനാ, എല്ലാ തപസ്സുകാരും കശ്യപന്മാരും അതീവ ഉത്കണ്ഠയോടെ ഒരുമിച്ച് അവിടേക്ക് ഓടി.
തത ഏനം പരിഷ്വജ്യ ശനൈരാശ്വാസയംസ്തദാ । പാണിഭിര്ജലശീതൈശ്ച ജയാശീര്ഭിശ്ച കൌരവ
അവർ രാമനെ സ്നേഹത്തോടെ അണകി, തണുത്ത വെള്ളം കൈകൊണ്ട് തളിച്ചു, ജയാശംസകൾ ഉച്ചരിച്ച് ആശ്വസിപ്പിച്ചു, കൌരവ.
തതഃ സ വിഹ്വലം വാക്യം രാമ ഉത്ഥായ ചാബ്രവീത്। തിഷ്ഠ ഭീഷ്മ ഹതോഽസീതി ബാണം സംധായ കാര്മുകേ
അപ്പോൾ രാമൻ, ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, 'ഭീഷ്മാ, നിന്നെ ഞാൻ സംഹരിക്കുന്നു, നില്ക്കു!' എന്ന് പറഞ്ഞ് അമ്പ് വില്ലിൽ ചാർത്തി.
സ മുക്തോ ന്യപതത്തൂര്ണം സവ്യേ പാര്ശ്വേ മഹാഹവേ । യേനാഹം ഭൃശമുദ്വിഗ്രോ വ്യാഘൂര്ണിത ഇവ ദ്രുമഃ
ആ അമ്പ് വിട്ടയച്ചപ്പോൾ, മഹായുദ്ധത്തിൽ അതിവേഗം എന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് വീണു; അതിനാൽ ഞാൻ കാറ്റിൽ ഇടിക്കപ്പെട്ട മരമുപോലെ അതിയായി വിറച്ചു.
ഹത്വാ ഹയാംസ്തതോ രാമഃ ശീഘ്രാസ്ത്രേണ മഹാഹവേ । അവാകിരന്മാം വിസ്രബ്ധോ ബാണൈസ്തൈര്ലോമവാഹിഭിഃ
അതിനുശേഷം രാമൻ, അതിവേഗ ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് എന്റെ കുതിരകളെ കൊല്ലുകയും, അവിശ്വാസ്യമായി എന്റെ രോമങ്ങൾ നിക്കുമാറുള്ള അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ എന്നെ മൂടുകയും ചെയ്തു.
തതോഽഹമപി ശീഘ്രാസ്ത്രം സമരപ്രതിവാരണമ് । അവാസൃജം മഹാബാഹോ തേന്തരാധിഷ്ഠിതാഃ ശരാഃ
അതിനുശേഷം ഞാൻയും, മഹാബലശാലിയായ ഞാൻ, യുദ്ധത്തിൽ പ്രതിരോധിക്കാൻ മന്ത്രശക്തിയുള്ള അമ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച് അതിവേഗ ആയുധം വിട്ടു.
രാമസ്യ മമ ചൈവാശു വ്യോമാവൃത്യ സമന്തതഃ। ന സ്മ സൂര്യഃ പ്രതപതി ശരജാലസമാവൃതഃ
അപ്പോൾ രാമന്റെയും എന്റെ അമ്പുകൾ ആകാശം മുഴുവൻ മൂടി, അമ്പുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലും കടന്നുവരാൻ കഴിയാതെ പോയി.
മാതരിശ്വാ തതസ്തസ്മിന്മേഘരുദ്ധ ഇവാഭവത് । തതോ വായോഃ പ്രകമ്പാച്ച സൂര്യസ്യ ച ഗഭസ്തിഭിഃ
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ആകാശം മേഘങ്ങൾ കൊണ്ട് അടഞ്ഞതുപോലെ വായു നിലച്ചു; വായുവിന്റെ ചലനത്തിലും സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിലും അലയടികൾ ഉണ്ടായി.