മാ മൈവം പുത്ര നിര്ബന്ധം കുരു വിപ്രേണ പാര്ഥിവ । ജാമദഗ്ന്യേന സമരേ യോദ്ധുമിത്യേവ ഭര്ത്സയത്
'മകനേ, ബ്രാഹ്മണനായ ജാമദഗ്ന്യനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഇങ്ങനെ പിടിവാശി കാണിക്കരുത്, രാജാവേ,' എന്ന് അമ്മ എന്നെ ശാസിച്ചു.
കിം ന വൈ ക്ഷത്രിയഹണോ ഹരതുല്യപരാക്രമഃ । വിദിതഃ പുത്ര രാമസ്തേ യതസ്തം യോദ്ധുമിച്ഛസി
'മകനേ, ക്ഷത്രിയരെ സംഹരിക്കുന്നവനും ഹരിയോടു തുല്യശക്തിയുള്ളവനും ആയ രാമൻ നിന്റെ രാമൻ ആണെന്നു അറിയാമല്ലോ, നീ എങ്കിൽ അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തിന്?'
തതോഽഹമബ്രവം ദേവീമഭിവാദ്യ കൃതാഞ്ജലിഃ। സര്വം തദ്ഭരതശ്രേഷ്ഠ യഥാവൃത്തം സ്വയംവരേ
അതിനുശേഷം, ഞാൻ കയ്യുകൂപ്പി ദേവിയെ വന്ദിച്ച്, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, സ്വയംവരത്തിൽ സംഭവിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അവളോടു വിശദമായി പറഞ്ഞു.
യഥാ ച രാമോ രാജേന്ദ്ര മയാ പൂര്വം പ്രചോദിതഃ । കാശിരാജസുതായാശ്ച യഥാ കര്മ പുരാതനമ്
രാജാധിരാജാവേ, ഞാൻ മുമ്പ് രാമനെ എങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിച്ചുവെന്നും, കാശിരാജാവിന്റെ മകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഴയ സംഭവവും ഞാൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു.
തതഃ സാ രാമമഭ്യേത്യ ജനനീ മേ മഹാനദീ। മദര്ഥം തമൃഷിം വീക്ഷ്യ ക്ഷമയാമാസ ഭാര്ഗവമ്
അതിനുശേഷം, എന്റെ അമ്മയായ മഹാനദിയായ ഗംഗാ രാമനോടു സമീപിച്ചു, എന്റെ കാരണത്താൽ ആ മഹർഷിയെ കണ്ടു ഭാർഗവനെ ശമിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഭീഷ്മേണ സഹ മാ യോത്സീഃ ശിഷ്യേണേതി വചോ।़ബ്രവീത് । സ ച താമാഹ യാചന്തീം ഭീഷ്മമേവ നിവര്തയ। ന ച മേ കുരുതേ കാമമിത്യഹം തമുപാഗമമ്
അമ്മ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ശിഷ്യനായ ഭീഷ്മനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യരുത്.' എന്നാൽ അവൾ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ രാമൻ പറഞ്ഞു: 'ഭീഷ്മനെയാണ് നീ തടയേണ്ടത്; അവൻ എന്റെ ഇഷ്ടം കേൾക്കുന്നില്ല.' അങ്ങനെ ഞാൻ ഭീഷ്മനോടു സമീപിച്ചു.
തതോ ഗങ്ഗാ സുതസ്നോഹാന്മാം സാ പുനരുപാഗമത്। നാസ്യാ അകരവം വാക്യം ക്രോധപര്യാകുലേക്ഷണഃ
അതിനുശേഷം, കോപത്തിൽ കണ്ണ് ചുവപ്പിച്ച ഗംഗാ അമ്മ വീണ്ടും എന്റെ അടുത്തെത്തി, പക്ഷേ ഞാൻ അവളുടെ വാക്ക് അനുസരിച്ചില്ല.
അഥാദൃശ്യത ധര്മാത്മാ ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠോ മഹാതപാഃ। ആഹ്വയാമാസ ച തദാ യുദ്ധായ ദ്വിജസത്തമഃ
അപ്പോൾ, ധർമ്മപരനായ മഹാതപസ്സുകാരനും ഭൃഗുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനുമായ രാമൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, അപ്പോൾ തന്നെ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ എന്നെ യുദ്ധത്തിനായി വിളിച്ചു.
തമഹം സ്മയന്നിവ രണേ പ്രത്യഭാഷം വ്യവസ്ഥിതമ്। ഭൂമിഷ്ഠം നോത്സഹേ യോദ്ധും ഭവന്തം രഥമാസ്ഥിതഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ, യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായി നിന്ന രാമനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ നിലത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ ഞാൻ രഥത്തിൽ ഇരുന്നു നിന്നോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.'
ആരോഹ സ്യന്ദനം വീര കവചം ച മഹാഭുജ । ബധാന സമരേ രാമ യദി യോദ്ധും മയേച്ഛസി
'വീരാ, നീ രഥത്തിൽ കയറി കാവചം ധരിക്കൂ. രാമാ, യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, യുദ്ധത്തിനായി ഒരുക്കം ചെയ്യൂ.'
തതോ മാമബ്രവീദ്രാമഃ സ്മയമാനോ രണാജിരേ । രഥോ മേ മേദിനീ ഭീഷ്മ വാഹാ വേദാഃ സദശ്വവത്
അപ്പോൾ രാമൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പുഞ്ചിരിയോടെ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ഭീഷ്മാ, ഭൂമി തന്നെയാണ് എന്റെ രഥം; വേദങ്ങൾ ഉത്തമമായ കുതിരകളാണ്.'
സൂതശ്ച മാതരിശ്വാ വൈ കവചം വേദമാതരഃ । സുസംവീതോ രണേ താഭിര്യോത്സ്യേഽഹം കുരുനന്ദന
'വായുവാണ് എന്റെ സാരഥി, വേദമാതാക്കളാണ് എന്റെ കാവചം. ഇതൊക്കെയും ധരിച്ച് ഞാൻ യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറാണ്, കുരുവംശത്തിലെ ആനന്ദമേ.'
ഏവം ബ്രുവാണോ ഗാന്ധാരേ രാമോ മാം സത്യവിക്രമഃ। ശരവ്രാതേന മഹതാ സര്വതഃ പ്രത്യവാരയത്
അങ്ങനെ ഗന്ധാരരാജാവായ രാമൻ, സത്യവീര്യശാലിയായവൻ, എന്നെ ചുറ്റും വലിയ അമ്പുകളുടെ മഴയിട്ട് തടഞ്ഞു.
തതോഽപശ്യം ജാമദഗ്ന്യം രഥമധ്യേ വ്യവസ്ഥിതമ് । സര്വായുധവരേ ശ്രീമത്യദ്ഭുതോപമദര്ശനേ
അപ്പോൾ ഞാൻ ജാമദഗ്ന്യനായ രാമനെ രഥത്തിന്റെ നടുവിൽ നിലകൊണ്ടു കാണിച്ചു; അത്ഭുതംപോലെയുള്ള ഭംഗിയോടെ, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ളവനായി.
മനസാ വിഹിതേ പുണ്യേ വിസ്തീര്ണേ നഗരോപഭേ । ദിവ്യാശ്വയുജി സന്നദ്വേ കാഞ്ചനേന വിഭൂഷിതേ
അവന്റെ രഥം മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ചതുപോലെ വിശാലവും വിശുദ്ധവുമായിരിന്നു, നഗരത്തിന്റെ പുറമ്പോക്കുപോലെ വ്യാപകമായത്, ദിവ്യശക്തിയുള്ള കുതിരകൾ കെട്ടിയതും പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായിരുന്നു.
കവചേന മഹാബാഹോ സോമാര്കകൃതലക്ഷ്മണാ। ധനുര്ധരോ ബദ്ധതൂണോ ബദ്ധഗോധാങ്ഗുലിത്രവാന്
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള രാമൻ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അടയാളമായി ഉള്ള കവർച്ച ധരിച്ചിരിന്നു; വില്ലും ക്വിവറും ധരിച്ച്, ഗോധയുടെ ചർമ്മത്തിൽ നിർമ്മിച്ച കയ്യുറകളും അണിഞ്ഞിരുന്നു.
സാരഥ്യം കൃതവാംസ്തത്ര യുയുത്സോരകുതവ്രണഃ । സഖാ വേദവിദത്യന്തം ദയിതോ ഭാര്ഗവസ്യ ഹ
അവിടെ, യുദ്ധത്തിന് തയാറായ ഭയമില്ലാത്തവനും, വേദങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചവനും, ഭാർഗവനു പ്രിയമായ സുഹൃത്തുമാണ് അവന്റെ രഥസാരഥി.
ആഹ്വയാനഃ സ മാം യുദ്ധേ മനോ ഹര്ഷയതീവ മേ । പുനഃ പുനരഭിക്രോശന്നഭിയാഹീതി ഭാര്ഗവഃ
ഭാർഗവൻ എന്നെ യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും 'വാ, സമീപിക്കൂ' എന്ന് ഉച്ചരിച്ചപ്പോൾ, എന്റെ മനസ്സ് ആവേശത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തമാദിത്യമിവോദ്യന്തമനാധൃഷ്യം മഹാബലമ് । ക്ഷത്രിയാന്തകരം രാമമേകമേകഃ സമാസദൂമ്
ക്ഷത്രിയരെ സംഹരിക്കുന്ന രാമനെ, ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെ സമീപിക്കുന്നതുപോലെ, ഒരുത്തൻ ഒരുത്തനെപ്പോലെ ഞാൻ സമീപിച്ചു; അവൻ അജയ്യനും മഹാശക്തിയുമായിരുന്നു.
തതോഽഹം ബാണപാതേഷു ത്രിഷു വാഹാന്നിഗൃഹ്യ വൈ । അവതീര്യ ധനുര്ന്യസ്യ പദാതിര്ഋഷിസത്തമമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ നിന്ന് എന്റെ കുതിരകളെ നിയന്ത്രിച്ച്, രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, വില്ല് വച്ചിട്ട്, കാല്നടയായി ആ മഹർഷിയെ സമീപിച്ചു.
അഭ്യാഗച്ഛം തദാ രാമമര്ചിഷ്യന്ദ്വിജസത്തമമ് । അഭിവാദ്യ ചൈനം വിധിവദബ്രുവം വാക്യമുത്തമമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ രാമനെ, മഹത്വമുള്ള ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ സമീപിച്ചു, യഥാവിധി വന്ദനം നടത്തി, ഉത്തമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യോത്സ്യേ ത്വയാ രണേ രാമ സദൃശേനാധികേന വാ । ഗുരുണാ ധര്മശീലേന ജയമാശാസ്വ മേ വിഭോ
രാമാ, നീ എനിക്കു തുല്യനായാലും അതിലധികനായാലും, ഗുരുവായാലും, നീ ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനായി എനിക്കു വിജയമാശംസിക്കണം; ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ തയ്യാറാണ്.
ഏവമേതത്കുരുശ്രേഷ്ഠ കര്തവ്യം ഭൂതിമിച്ഛതാ। ധര്മോ ഹ്യേഷ മഹാബാഹോ വിശിഷ്ടൈഃ സഹ യുധ്യതാമ്
കുരുവംശശ്രേഷ്ഠാ, മഹത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം; മഹാബാഹുവേ, വിശിഷ്ടരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്കിത് ധർമ്മമാണ്.
ശപേയം ത്വാം നചേദേവമാഗച്ഛേഥാ വിശാംപതേ । യുധ്യസ്വ ത്വം രണേ യത്തോ ധൈര്യമാലമ്ബ്യ കൌരവ
നീ ഇങ്ങനെ സമീപിച്ചില്ലെങ്കിൽ, രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ ശപിച്ചേനെ; ഇപ്പോൾ ധൈര്യത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ ഇറങ്ങൂ, കൌരവാ.
ന തു തേ ജയമാശാസേ ത്വാം വിജേതുമഹം സ്ഥിതഃ । ഗച്ഛ യുധ്യസ്വ ധര്മേണ പ്രീതോഽസ്മി ചരിതേന തേ
എങ്കിലും, ഞാൻ നിന്റെ വിജയത്തിനായി പ്രതീക്ഷിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ നിന്നെ ജയിക്കാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. നീ ധർമ്മപാതത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്യൂ; നിന്റെ പ്രവർത്തിയിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്.
തതോഽഹം തം നമസ്കൃത്യ രഥമാരുഹ്യ സത്വരഃ । പ്രാധ്മാപയം രണേ ശങ്ഖം പുനര്ഹേമപരിഷ്കൃതമ്
അതിനുശേഷം ഞാൻ അവനെ വന്ദിച്ച്, വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ കയറി, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച ശംഖ് വീണ്ടും യുദ്ധഭൂമിയിൽ മുഴക്കി.
തതോ യുദ്ധം സമഭവന്മമ തസ്യ ച ഭാരത । ദിവസാന്സുബഹൂന്രാജന്പരസ്പരജിഗീഷയാ
അപ്പോൾ, ഭാരതാ, ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അനേകം ദിവസങ്ങൾ നീണ്ട യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
സ മേ തസ്മിന്രണേ പൂര്വം പ്രാഹരത്കങ്ഖപത്രിഭിഃ । വഷ്ട്യാ ശതൈശ്ച നവഭിഃ ശരാണാം നതഷര്വണാമ്
ആ യുദ്ധത്തിൽ, ആദ്യം അവൻ വാൽക്കൊക്കുള്ള അമ്പുകളും ഒമ്പതു നൂറ് വളഞ്ഞ അമ്പുകളും കൊണ്ട് എന്നെ അടിച്ചു.
ചത്വാരസ്തേന മേ വാഹാഃ സൂതശ്ചൈവ വിശാംപതേ । പ്രതിരുദ്ധാസ്തഥൈവാഹം സമരേ ദംശിതഃ സ്ഥിതഃ
അവൻ എന്റെ നാലു കുതിരകളെയും രഥസാരഥിയെയും തടഞ്ഞു, രാജാവേ; ഞാൻ പരിക്കേറ്റ്, സമരഭൂമിയിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
നമസ്കൃത്യ ച ദേവേഭ്യോ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ വിശേഷതഃ । തമഹം സ്മയന്നിവ രണേ പ്രത്യഭാഷം വ്യവസ്ഥിതമ്
ദേവന്മാരെയും പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും വന്ദിച്ച്, ഞാൻ സമരത്തിൽ പുഞ്ചിരിയോടെ അവനെ നേരെ നോക്കി അഭിസംബോധന ചെയ്തു.