കൃപണം ത്വാമഭിപ്രേക്ഷ്യ സിദ്ധചാരണസേവിതാ । മയാ വിനിഹതം ദേവീ രോദതാമദ്യ പാര്ഥിവ
സിദ്ധന്മാരും ചരണമാരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ദുർഭാഗ്യാവസ്ഥയിൽ നിന്നെ ഞാൻ കൊല്ലുമ്പോൾ, രാജാവേ, ദേവി ഇന്ന് കരയുന്നതാണ്.
അതദര്ഹാ മഹാഭാഗാ ഭഗീരഥസുതാഽനഘാ । യാ ത്വാമജീജനന്മന്ദം യുദ്ധകാമുകമാതുരമ്
മഹാഭാഗയായ, പാപരഹിതയായ ഭഗീരഥപുത്രി, യുദ്ധത്തിൽ മാത്രം മനസ്സുള്ള, മന്ദബുദ്ധിയായ നിന്നെ പ്രസവിച്ച ദേവി, അർഹിക്കാത്ത ദുഃഖം അനുഭവിച്ച് വിലപിക്കും.
ഏഹി ഗച്ഛ മയാ ഭീഷ്മ യുദ്ധകാമുക ദുര്മദ । ഗൃഹാണ സര്വം കൌരവ്യ രഥാദി ഭരതര്ഷഭ
ഭീഷ്മാ, യുദ്ധത്തിനായി ഉന്മാദമായ ദർപ്പശാലിയായവനേ, വാ, പോ. കൗരവാ, നീ എല്ലാം എടുക്കൂ, രഥവും മറ്റും, ഭാരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ഇതി ബ്രുവാണം തമഹം രാമം പരപുരംജയമക് । പ്രണമ്യക ശിരസാ രാമമേവമസ്ത്വിത്യഥാബ്രവമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ രാമന് ഞാൻ തലകുനിച്ച് വന്ദിച്ച്, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നുപറഞ്ഞു.
ഏവമുക്ത്വാ യയൌ രാമഃ കുരുക്ഷേത്രം യുയുത്സയാ । പ്രവിശ്യ നഗരം ചാഹം സത്യവത്യൈ ന്യവേദയമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം രാമൻ യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹിച്ച് കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി. ഞാൻ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്ന് സത്യവതിക്ക് എല്ലാം അറിയിച്ചു.
തതഃ കൃതസ്വസ്ത്യയനോ മാത്രാ ച പ്രതിനന്ദിതഃ। ദ്വിജാതീന്വാച്യ പുണ്യാഹം സ്വസ്തി ചൈവ മഹാദ്യുതേ
ശുഭകാര്യങ്ങൾ നടത്തി, അമ്മയുടെ ആശംസകൾ സ്വീകരിച്ച്, മഹാതേജസ്വിയായവനേ, ഞാൻ ദ്വിജന്മാരോട് പുണ്യദിനവും ആശംസകളും ഉച്ചരിക്കാൻ പറഞ്ഞു.
രഥമാസ്ഥായ രുചിരം രാജതം പാണ്ഡുരൈര്ഹയൈഃ। സൂപസ്കരം സ്വധിഷ്ഠാനം വൈയാഘ്രപരിവാരണമ്
വെള്ളയകുതിരകൾ കയറ്റിയ, വെള്ളി നിറമുള്ള മനോഹരമായ, എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളുമുള്ള, കടുവചിഹ്നങ്ങളുള്ള രക്ഷകരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രഥത്തിൽ ഞാൻ കയറി.
ഉപപന്നം മഹാശസ്ത്രൈഃ സര്വോപകരണാന്വിതമ് । തത്കുലീനേന വീരേണ ഹയശാസ്ത്രവിദാ രണേ
ശക്തമായ ആയുധങ്ങളാലും എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളാലും സമ്പന്നമായ, ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ച, കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രാവീണ്യമുള്ള വീരൻ രഥം ഓടിച്ചു.
യത്തം സൂതേന ശിഷ്ടേന ബഹുശോ ദൃഷ്ടകര്മണാ । ദംശിതഃ പാണ്ഡുരേണാഹം കവചേന വപുഷ്മതാ
അനവധി കാര്യങ്ങളിൽ പരിചയസമ്പന്നനായ, പ്രാവീണ്യമുള്ള സാരഥി എന്നെ കൂട്ടി, ഞാൻ വെളുത്ത തിളക്കമുള്ള കവചം ധരിച്ചു.
പാണ്ഡുരം കാര്മുകം ഗൃഹ്യ പ്രായാം ഭരതസത്തമ । പാണ്ഡുരേണാതപത്രേണ ധ്രിയമാണേന മൂര്ധനി
വെള്ള നിറമുള്ള വില്ലെടുത്ത്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, വെളുത്ത കുടയുമായി ഞാൻ യാത്ര തിരിച്ചു.
പാണ്ഡുരൈശ്ചാപി വ്യജനൈര്വീജ്യമാനോ നരാധിപ । ശുക്ലവാസാഃ സിതോഷ്ണീഷഃ സര്വശുക്ലവിഭൂഷണഃ
വെള്ള ചാമരികളാൽ വീശിക്കൊണ്ട്, രാജാവേ, ഞാൻ വെള്ള വസ്ത്രവും വെള്ള പാവാടയും എല്ലാം വെള്ളാഭരണങ്ങളും ധരിച്ചു.
സ്തൂയമാനോ ജയാശീര്ഭിര്നിഷ്ക്രമ്യ ഗജസാഹ്വയാത്। കുരുക്ഷേത്രം രണക്ഷേത്രമുപായാം ഭരതര്ഷഭ
വിജയാശംസകളോടെ ഞാൻ ആനപടിപ്പുര വഴി പുറത്ത് കടന്ന്, യുദ്ധഭൂമിയായ കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ചെന്നു, ഭാരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.
തേ ഹയാശ്ചോദിതാസ്തേന സൂതേന പരമാഹവേ । അവഹന്മാം ഭൃശം രാജന്മനോമാരുതരംഹസഃ
മഹായുദ്ധത്തിൽ സാരഥി ആ കുതിരകളെ ഉണർത്തി, അവ മനസ്സിന്റെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗത്തിൽ എന്നെ കൊണ്ടുപോയി, രാജാവേ.
ഗത്വാഽഹം തത്കുരുക്ഷേത്രം സ ച രാമഃ പ്രതാപവാന് । യുദ്ധായ സഹസാ രാജന്പരാക്രാന്തൌ പരസ്പരമ്
അങ്ങനെ ഞാൻ കുരുക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, ശക്തശാലിയായ രാമനും ഞാൻ തമ്മിൽ വലിയ ധൈര്യത്തോടെ യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി, രാജാവേ.
തതഃ സദര്ശനേഽതിഷ്ഠം രാമസ്യാതിതപസ്വിനഃ । പ്രഗൃഹ്യ ശങ്ഖപ്രവരംക തതഃ പ്രാധമമുത്തമമ്
അതിനുശേഷം, അത്യന്തം വ്രതശീലനായ രാമന്റെ മുമ്പിൽ ഞാൻ നിന്നു, അതിലെത്തിയശേഷം ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ശംഖം കൈവശം എടുത്ത് അതു മുഴക്കി, അതിന്റെ ഉത്തമമായ ശബ്ദം മുഴക്കിച്ചു.
തതസ്തത്ര ദ്വിജാ രാജംസ്താപസാശ്ച വനൌകസഃ। അപശ്യന്ത രണം ദിവ്യം ദേവാഃ സേന്ദ്രഗണാസ്തദാ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, അപ്പൊൾ അങ്ങോട്ട് വന്നിരുന്ന ദ്വിജന്മാരും കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന തപസ്സുകാരും, ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രന്റെ കൂട്ടരും ആ ദിവ്യമായ യുദ്ധം കണ്ടു.
തതോ ദിവ്യാനി മാല്യാനി പ്രാദുരാസംസ്തതസ്തതഃ। വാദിത്രാണി ച ദിവ്യാനി മേഘവൃന്ദാനി ചൈവ ഹ
അതിനുശേഷം, എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും, ദൈവീയമായ വാദ്യോപകരണങ്ങളും, മേഘങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തതസ്തേ താപസാഃ സര്വേ ഭാര്ഗവസ്യാനുയായിനഃ । പ്രേക്ഷകാഃ സമപദ്യന്ത പരിവാര്യ രണാജിരമ്
അപ്പോൾ ഭാർഗവനെ അനുഗമിച്ചിരുന്ന എല്ലാ തപസ്സുകാരും യുദ്ധഭൂമിയെ ചുറ്റി നിന്ന് കാണികൾ ആയി കൂടിയെത്തി.
തതോ മാമബ്രവീദ്ദേവീ സര്വഭൂതഹിതൈഷിണീ । മാതാ സ്വരൂപിണീ രാജന്കിമിദം തേ ചികീര്ഷിതമ്
അപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന എന്റെ അമ്മയായ ദേവി എന്നോട് ചോദിച്ചു: 'രാജാവേ, നീ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്താണ്?'
ഗത്വാഽഹം ജാമദഗ്ന്യം തു പ്രയാചിഷ്യേ കുരൂദ്വഹ । ഭൂഷ്മേണ സഹ മാ യോത്സീഃ ശിഷ്യേണേതി പുനഃ പുനഃ
'ഞാൻ ജാമദഗ്ന്യനോടു പോയി, ഭീഷ്മനെന്ന ശിഷ്യനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യരുതെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കും, കുരുവംശത്തിലെ ആനന്ദമേ.'
മാ മൈവം പുത്ര നിര്ബന്ധം കുരു വിപ്രേണ പാര്ഥിവ । ജാമദഗ്ന്യേന സമരേ യോദ്ധുമിത്യേവ ഭര്ത്സയത്
'മകനേ, ബ്രാഹ്മണനായ ജാമദഗ്ന്യനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഇങ്ങനെ പിടിവാശി കാണിക്കരുത്, രാജാവേ,' എന്ന് അമ്മ എന്നെ ശാസിച്ചു.
കിം ന വൈ ക്ഷത്രിയഹണോ ഹരതുല്യപരാക്രമഃ । വിദിതഃ പുത്ര രാമസ്തേ യതസ്തം യോദ്ധുമിച്ഛസി
'മകനേ, ക്ഷത്രിയരെ സംഹരിക്കുന്നവനും ഹരിയോടു തുല്യശക്തിയുള്ളവനും ആയ രാമൻ നിന്റെ രാമൻ ആണെന്നു അറിയാമല്ലോ, നീ എങ്കിൽ അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തിന്?'
തതോഽഹമബ്രവം ദേവീമഭിവാദ്യ കൃതാഞ്ജലിഃ। സര്വം തദ്ഭരതശ്രേഷ്ഠ യഥാവൃത്തം സ്വയംവരേ
അതിനുശേഷം, ഞാൻ കയ്യുകൂപ്പി ദേവിയെ വന്ദിച്ച്, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, സ്വയംവരത്തിൽ സംഭവിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അവളോടു വിശദമായി പറഞ്ഞു.
യഥാ ച രാമോ രാജേന്ദ്ര മയാ പൂര്വം പ്രചോദിതഃ । കാശിരാജസുതായാശ്ച യഥാ കര്മ പുരാതനമ്
രാജാധിരാജാവേ, ഞാൻ മുമ്പ് രാമനെ എങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിച്ചുവെന്നും, കാശിരാജാവിന്റെ മകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഴയ സംഭവവും ഞാൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു.
തതഃ സാ രാമമഭ്യേത്യ ജനനീ മേ മഹാനദീ। മദര്ഥം തമൃഷിം വീക്ഷ്യ ക്ഷമയാമാസ ഭാര്ഗവമ്
അതിനുശേഷം, എന്റെ അമ്മയായ മഹാനദിയായ ഗംഗാ രാമനോടു സമീപിച്ചു, എന്റെ കാരണത്താൽ ആ മഹർഷിയെ കണ്ടു ഭാർഗവനെ ശമിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഭീഷ്മേണ സഹ മാ യോത്സീഃ ശിഷ്യേണേതി വചോ।़ബ്രവീത് । സ ച താമാഹ യാചന്തീം ഭീഷ്മമേവ നിവര്തയ। ന ച മേ കുരുതേ കാമമിത്യഹം തമുപാഗമമ്
അമ്മ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ശിഷ്യനായ ഭീഷ്മനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യരുത്.' എന്നാൽ അവൾ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ രാമൻ പറഞ്ഞു: 'ഭീഷ്മനെയാണ് നീ തടയേണ്ടത്; അവൻ എന്റെ ഇഷ്ടം കേൾക്കുന്നില്ല.' അങ്ങനെ ഞാൻ ഭീഷ്മനോടു സമീപിച്ചു.
തതോ ഗങ്ഗാ സുതസ്നോഹാന്മാം സാ പുനരുപാഗമത്। നാസ്യാ അകരവം വാക്യം ക്രോധപര്യാകുലേക്ഷണഃ
അതിനുശേഷം, കോപത്തിൽ കണ്ണ് ചുവപ്പിച്ച ഗംഗാ അമ്മ വീണ്ടും എന്റെ അടുത്തെത്തി, പക്ഷേ ഞാൻ അവളുടെ വാക്ക് അനുസരിച്ചില്ല.
അഥാദൃശ്യത ധര്മാത്മാ ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠോ മഹാതപാഃ। ആഹ്വയാമാസ ച തദാ യുദ്ധായ ദ്വിജസത്തമഃ
അപ്പോൾ, ധർമ്മപരനായ മഹാതപസ്സുകാരനും ഭൃഗുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനുമായ രാമൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, അപ്പോൾ തന്നെ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ എന്നെ യുദ്ധത്തിനായി വിളിച്ചു.
തമഹം സ്മയന്നിവ രണേ പ്രത്യഭാഷം വ്യവസ്ഥിതമ്। ഭൂമിഷ്ഠം നോത്സഹേ യോദ്ധും ഭവന്തം രഥമാസ്ഥിതഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ, യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായി നിന്ന രാമനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ നിലത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ ഞാൻ രഥത്തിൽ ഇരുന്നു നിന്നോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.'
ആരോഹ സ്യന്ദനം വീര കവചം ച മഹാഭുജ । ബധാന സമരേ രാമ യദി യോദ്ധും മയേച്ഛസി
'വീരാ, നീ രഥത്തിൽ കയറി കാവചം ധരിക്കൂ. രാമാ, യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, യുദ്ധത്തിനായി ഒരുക്കം ചെയ്യൂ.'