ഗുരോരപ്യവലിപ്തസ്യ കാര്യാകാര്യമജാനതഃ। ഉത്പഥം പ്രതിപന്നസ്യ പരിത്യാഗോ വിധീയതേ
ഗുരുവായിട്ടും അഹങ്കാരമുള്ളവനും എന്ത് ചെയ്യണം ചെയ്യരുത് എന്നറിയാത്തവനും തെറ്റുവഴിയിൽ പോയവനും വിട്ടുപോകണമെന്ന് നിയമമുണ്ട്.
സ ത്വം ഗുരുരിതി പ്രേമ്ണാ മയാ സംമാനിതോ ഭൃശമ് । ഗുരുവൃത്തിം ന ജാനീഷേ തസ്മാദ്യോത്സ്യാമി വൈ ത്വയാ
നീ ഗുരുവാണെന്നു ഞാൻ ഏറെ സ്നേഹത്തോടെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ, ഗുരുവിന്റെ ആചാരങ്ങൾ നീ അറിയുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യും.
ഗുരും ന ഹന്യാം സമരേ ബ്രാഹ്മണം ച വിശേഷതഃ । വിശേഷതസ്തപോവൃദ്ധമേവം ക്ഷാന്തം മയാ തവ
യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും ഗുരുവിനെയും, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണനെയും, അതിലുപരി തപസ്സിൽ മുന്നേറിയവനെയും കൊല്ലില്ല. അതിനാലാണ് ഞാൻ നിന്നോടു ഇതുവരെ ക്ഷമിച്ചിരുന്നത്.
ഉദ്യതേഷുമഥോ ദൃഷ്ട്വാ ബ്രാഹ്മണം ക്ഷത്രബന്ധുവത്। യോ ഹന്യാത്സമരേ ക്രുദ്ധം യുധ്യന്തമപലായിനമ്
പക്ഷേ, ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷത്രിയനെപ്പോലെ പെരുമാറുന്ന ബ്രാഹ്മണനെ, ആരെങ്കിലും കോപത്തോടോ യുദ്ധത്തിനിടയിലോ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴോ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ—
ബ്രഹ്മഹത്യാ ന തസ്യ സ്യാദിതി ധര്മേഷു നിശ്ചയഃ । ക്ഷത്രിയാണാം സ്ഥിതോ ധര്മ ക്ഷത്രിയോഽസ്മി തപോധന
അവനു ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപം ഉണ്ടാകില്ല എന്നാണ് ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പായിട്ടുള്ളത്. ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ കർത്തവ്യം ഇതാണ്; ഞാൻ ഒരു ക്ഷത്രിയനാണ്, തപസ്സുകാരാ.
യോ യഥാ വര്തതേ യസ്മിംസ്തസ്മിന്നേവ പ്രവര്തയന് । നാധര്മം സമവാപ്നോതി ന ചാശ്രേയശ്ച വിന്ദതി
ആൾ മറ്റൊരാളോട് എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ് അവനോടും പെരുമാറുന്നത്. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അദ്ധർമ്മം ഉണ്ടാകില്ല, നല്ലതും നഷ്ടമാവുകയുമില്ല.
അര്ഥേ വാ യദി വാ ധര്മേ സമര്ഥോ ദേശകാലവിത് । അര്ഥസംശയമാപന്നഃ ശ്രോയാന്നിഃസംശയോ നരഃ
ലാഭത്തിനായോ ധർമ്മത്തിനായോ, സമയവും സ്ഥലവും അറിയുന്നവനും കഴിവുള്ളവനും സംശയമുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ സംശയമില്ലാത്ത വഴി തിരയണം.
യസ്മാത്സംശയിതേഽപ്യര്ഥേഽയഥാന്യായം പ്രവര്തസേ । തസ്മാദ്യോത്സ്യാമി സഹിതസ്ത്വയാ രാമ മഹാഹവേ
നീ സംശയമുള്ള കാര്യത്തിലും നീതിക്കെതിരായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട്, രാമാ, ഈ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യും.
പശ്യ മേ ബാഹുവീര്യം ച വിക്രമം ചാതിമാനുഷമ് । ഏവം ഗതേഽപി തു മയാ യച്ഛക്യം ഭൃഗുനന്ദന
എന്റെ ബാഹുവീര്യവും അതിമാനുഷികമായ വീരതയും നീ കാണുക. ഇങ്ങനെ ആയാലും, ഭൃഗുനന്ദനാ, ഈ സാഹചര്യത്തിൽ എനിക്ക് കഴിയുന്നതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും.
തത്കരിഷ്യേ കുരുക്ഷേത്രേ യോത്സ്യേ വിപ്ര ത്വയാ സഹ । ദ്വന്ദ്വേ രാമ യഥേഷ്ടം മേ സഞ്ജീഭവ മഹാദ്യുതേ
അത് ഞാൻ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ചെയ്യും—ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യും. രാമാ, ഇരട്ടയുദ്ധത്തിൽ നിനക്ക് ഇഷ്ടംപോലെ മനസ്സുറപ്പിക്കൂ, മഹാവീരാ.
തത്ര ത്വം നിഹതോ രാമ മയാ ശരശതാര്ദിതഃ । പ്രാപ്സ്യസേ നിര്ജിതാഁല്ലോകാഞ്ശസ്ത്രപൂതോ മഹാരണേ
അവിടെ, രാമാ, ഞാൻ നിന്റെ മേൽ നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ച് നിന്നെ വീഴ്ത്തുമ്പോൾ, നീ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച ലോകങ്ങൾ ആയുധശുദ്ധിയോടെ നേടും.
സ ഗച്ഛ വിനിവര്തസ്വ കുരുക്ഷോത്രം രണപ്രിയ । തത്രൈഷ്യാമി മഹാബാഹോ യുദ്ധായ ത്വാംതപോധന
അതിനാൽ, യുദ്ധം ഇഷ്ടമുള്ളവനേ, കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോവൂ. മഹാബാഹുവായ തപസ്സുകാരാ, അവിടെ ഞാൻ യുദ്ധത്തിനായി നിന്റെ അടുക്കൽ വരും.
അപി യത്ര ത്വയാ രാമ കൃതം ശൌചം പുരാ പിതുഃ । തത്രാഹമപി ഹത്വാ ത്വാം ശൌചം കര്താസ്മി ഭാര്ഗവ
രാമാ, നീ ഒരിക്കൽ നിന്റെ അച്ഛനുവേണ്ടി ശൗചം ചെയ്ത സ്ഥലത്ത് തന്നെയാണ്, ഭാർഗവാ, നിന്നെ കൊല്ലുന്നതിന് ശേഷം ഞാനും ശൗചം നടത്തും.
തത്ര രാമ സമാഗച്ഛ ത്വരിതം യുദ്ധദുര്മദ । വ്യപനേഷ്യാമി തേ ദര്പം പൌരാണം ബ്രാഹ്മണബ്രുവ
അവിടെ, രാമാ, യുദ്ധം കൊണ്ടുള്ള മദത്തിൽ വേഗത്തിൽ വരിക. ഞാൻ നിന്റെ പുരാതന ബ്രാഹ്മണ ഗർവ്വം അകറ്റും.
യച്ചാപി കത്ഥസേ രാമ ബഹുശഃ പരിവത്സരേ । നിര്ജിതാഃ ക്ഷത്രിയാ ലോകേ മയൈകേനേതി തച്ഛ്രുണു
രാമാ, നീ വർഷങ്ങളോളം പലതവണ പറഞ്ഞു കിടക്കുന്ന, 'ലോകത്തിലെ ക്ഷത്രിയന്മാരെ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് ജയിച്ചു' എന്നത്— അതിന്റെ സത്യം കേൾക്കു.
ന തദാ ജാതവാന്ഭീഷ്മഃ ക്ഷത്രിയോ വാപി മദ്വിധഃ । പഞ്ചാഞ്ചാതാനി തേജാംസി തൃണേഷു ജ്വലിതം ത്വയാ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മനും എന്റെ പോലെയുള്ള ക്ഷത്രിയരും ജനിച്ചിരുന്നില്ല. നീ കത്തിച്ച അഞ്ചു അഗ്നികളും ഉണങ്ങിയ പുല്ലിനിടയിൽ മാത്രം ജ്വലിച്ചു.
യസ്തേ യുദ്ധമയം ദര്പം കാമം ച വ്യപനാശയേത്। സോഽഹം ജാതോ മഹാബാഹോ ഭീഷ്മഃ പരപുരംജയഃ। വ്യപനേഷ്യാമി തേ ദര്പം യുദ്ധേ രാമ ന സംശയഃ
മഹാബാഹുവായ രാമാ, ഞാൻ ഭീഷ്മൻ, ശത്രുക്കളുടെ നഗരങ്ങൾ കീഴടക്കിയവൻ, നിന്റെ യുദ്ധഗർവ്വവും യുദ്ധാശയും അകറ്റാൻ ജനിച്ചവൻ. യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ നിന്റെ അഹങ്കാരം തകർക്കും, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
തതോ മാമബ്രവീദ്രാമഃ പ്രഹസന്നിവ ഭാരത। ദിഷ്ട്യാ ഭീഷ്മ മയാ സാര്ധം യോദ്ധുമിച്ഛസി സംഗരേ
അതിനുശേഷം രാമൻ, ചിരിച്ചുപോലെ, എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ഭീഷ്മാ, നീ എന്നോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ഭാഗ്യമാണ്.'
അയം ഗച്ഛാമി കൌരവ്യ കുരുക്ഷേത്രം ത്വയാ സഹ। ഭാഷിതം തേ കരിഷ്യാമി തത്രാഗച്ഛ പരംതപ
കൗരവകുലജനായ ഭീഷ്മാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോടൊപ്പം കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ അവിടെ ചെയ്യാം, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, അവിടെ വാ.
തത്ര ത്വാം നിഹതം മാതാ മയാ ശരശതാചിതമ് । ജാഹ്നവീ പശ്യതാം ഭീഷ്മ ഗൃധ്രകങ്കബലാശനമ്
അവിടെ, ഭീഷ്മാ, നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ വീഴ്ത്തുമ്പോൾ, നിന്റെ അമ്മയും ഗംഗയും നിന്നെ കാക്കകളും കഴുകനും ഭക്ഷ്യമായതായി കാണും.
കൃപണം ത്വാമഭിപ്രേക്ഷ്യ സിദ്ധചാരണസേവിതാ । മയാ വിനിഹതം ദേവീ രോദതാമദ്യ പാര്ഥിവ
സിദ്ധന്മാരും ചരണമാരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ദുർഭാഗ്യാവസ്ഥയിൽ നിന്നെ ഞാൻ കൊല്ലുമ്പോൾ, രാജാവേ, ദേവി ഇന്ന് കരയുന്നതാണ്.
അതദര്ഹാ മഹാഭാഗാ ഭഗീരഥസുതാഽനഘാ । യാ ത്വാമജീജനന്മന്ദം യുദ്ധകാമുകമാതുരമ്
മഹാഭാഗയായ, പാപരഹിതയായ ഭഗീരഥപുത്രി, യുദ്ധത്തിൽ മാത്രം മനസ്സുള്ള, മന്ദബുദ്ധിയായ നിന്നെ പ്രസവിച്ച ദേവി, അർഹിക്കാത്ത ദുഃഖം അനുഭവിച്ച് വിലപിക്കും.
ഏഹി ഗച്ഛ മയാ ഭീഷ്മ യുദ്ധകാമുക ദുര്മദ । ഗൃഹാണ സര്വം കൌരവ്യ രഥാദി ഭരതര്ഷഭ
ഭീഷ്മാ, യുദ്ധത്തിനായി ഉന്മാദമായ ദർപ്പശാലിയായവനേ, വാ, പോ. കൗരവാ, നീ എല്ലാം എടുക്കൂ, രഥവും മറ്റും, ഭാരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ഇതി ബ്രുവാണം തമഹം രാമം പരപുരംജയമക് । പ്രണമ്യക ശിരസാ രാമമേവമസ്ത്വിത്യഥാബ്രവമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ രാമന് ഞാൻ തലകുനിച്ച് വന്ദിച്ച്, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നുപറഞ്ഞു.
ഏവമുക്ത്വാ യയൌ രാമഃ കുരുക്ഷേത്രം യുയുത്സയാ । പ്രവിശ്യ നഗരം ചാഹം സത്യവത്യൈ ന്യവേദയമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം രാമൻ യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹിച്ച് കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി. ഞാൻ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്ന് സത്യവതിക്ക് എല്ലാം അറിയിച്ചു.
തതഃ കൃതസ്വസ്ത്യയനോ മാത്രാ ച പ്രതിനന്ദിതഃ। ദ്വിജാതീന്വാച്യ പുണ്യാഹം സ്വസ്തി ചൈവ മഹാദ്യുതേ
ശുഭകാര്യങ്ങൾ നടത്തി, അമ്മയുടെ ആശംസകൾ സ്വീകരിച്ച്, മഹാതേജസ്വിയായവനേ, ഞാൻ ദ്വിജന്മാരോട് പുണ്യദിനവും ആശംസകളും ഉച്ചരിക്കാൻ പറഞ്ഞു.
രഥമാസ്ഥായ രുചിരം രാജതം പാണ്ഡുരൈര്ഹയൈഃ। സൂപസ്കരം സ്വധിഷ്ഠാനം വൈയാഘ്രപരിവാരണമ്
വെള്ളയകുതിരകൾ കയറ്റിയ, വെള്ളി നിറമുള്ള മനോഹരമായ, എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളുമുള്ള, കടുവചിഹ്നങ്ങളുള്ള രക്ഷകരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രഥത്തിൽ ഞാൻ കയറി.
ഉപപന്നം മഹാശസ്ത്രൈഃ സര്വോപകരണാന്വിതമ് । തത്കുലീനേന വീരേണ ഹയശാസ്ത്രവിദാ രണേ
ശക്തമായ ആയുധങ്ങളാലും എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളാലും സമ്പന്നമായ, ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ച, കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രാവീണ്യമുള്ള വീരൻ രഥം ഓടിച്ചു.
യത്തം സൂതേന ശിഷ്ടേന ബഹുശോ ദൃഷ്ടകര്മണാ । ദംശിതഃ പാണ്ഡുരേണാഹം കവചേന വപുഷ്മതാ
അനവധി കാര്യങ്ങളിൽ പരിചയസമ്പന്നനായ, പ്രാവീണ്യമുള്ള സാരഥി എന്നെ കൂട്ടി, ഞാൻ വെളുത്ത തിളക്കമുള്ള കവചം ധരിച്ചു.
പാണ്ഡുരം കാര്മുകം ഗൃഹ്യ പ്രായാം ഭരതസത്തമ । പാണ്ഡുരേണാതപത്രേണ ധ്രിയമാണേന മൂര്ധനി
വെള്ള നിറമുള്ള വില്ലെടുത്ത്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, വെളുത്ത കുടയുമായി ഞാൻ യാത്ര തിരിച്ചു.