പാണ്ഡ്യരാജോ മഹാവീര്യഃ പാണ്ഡവാനാം ധുരംധരഃ । ദൃഢധന്വാ മഹേഷ്വാസഃ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥഃ
പാണ്ഡ്യരാജാവ് വലിയ വീര്യശാലിയുമാണ്, പാണ്ഡവരുടെ പ്രധാന ആശ്രയവുമാണ്; ഉറച്ച വില്ലും ശക്തമായ അമ്പും ഉള്ളവൻ, പാണ്ഡവന്മാരിൽ മഹാരഥിയാണിവൻ.
ശ്രേണിമാന്കൌരവശ്രേഷ്ഠ വസുദാനശ്ച പാര്ഥിവഃ । ഉഭാവേതാവതിരഥൌ മതൌ പരപുരംജയൌ
കൗരവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശ്രേണിമാനും, രാജാവായ വസുദാനനും, ഇരുവരും ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിക്കുന്ന അതിരഥന്മാരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
രോചമാനോ മഹാരാജ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥഃ। യോത്സ്യതേഽമരവത്സംഖ്യേ പരസൈന്യേഷു ഭാരത
ഭാരത രാജാവേ, പ്രകാശം പകരുന്ന ഈ പാണ്ഡവ മഹാരഥി, എതിരാളികളുടെ സൈന്യത്തിൽ ദേവന്മാരെപ്പോലെ യുദ്ധം ചെയ്യും.
പുരുജിത്കൃന്തിഭോജശ്ച മഹേഷ്വാസോ മഹാബലഃ । മാതുലോ ഭീമസേനസ്യ സ ച മേഽതിരഥോ മതഃ
പുരുജിത്തും കൃന്തിഭോജനും, മഹാശക്തിയും മഹാവില്ലാളികളും, ഭീമസേനന്റെ അമ്മാവന്മാർ, എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അതിരഥന്മാരാണ്.
ഏഷ വീരോ മഹേഷ്വാസഃ കൃതീ ച നിപുണശ്ച ഹ । ചിത്രയോധീ ച ശക്തശ്ച മതോ മേ രഥപുങ്ഗവഃ
ഈ വീരൻ മഹാവില്ലാളിയും, കഴിവുള്ളവനും, വിവിധ ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, ശക്തനും, എന്റെ കണക്കിൽ രഥികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
സ യോത്സ്യതി ഹി വിക്രമ്യ മഘവാനിവ ദാനവൈഃ । യോധാ യേ ചാസ്യ വിഖ്യാതാഃ സര്വേ യുദ്ധവിശാരദാഃ
ഇവൻ ധൈര്യത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്യും, മഘവാൻ ദാനവന്മാരെ നേരിട്ടതുപോലെ; കൂടെ പോരാടുന്നവരും എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാണ്.
ഭാഗിനേയകൃതേ വീരഃ സ കരിഷ്യതി സംഗരേ । സുമഹത്കര്മ പാണ്ഡൂനാം സ്ഥിതഃ പ്രിയഹിതേ രതഃ
തന്റെ സഹോദരപുത്രനുവേണ്ടി, പാണ്ഡവന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനും പ്രിയത്തിനും വേണ്ടി, ഈ വീരൻ യുദ്ധത്തിൽ അതിമഹത്തായ പ്രവർത്തി നിർവ്വഹിക്കും.
ഭൈമസേനിര്മഹാരാജ ഹൈഡിമ്ബോ രാക്ഷസേശ്വരഃ । മതോ മേ ബഹുമായാവീ രഥയൂഥപയൂഥപഃ
മഹാരാജാവേ, ഭീമസേനന്റെ മകൻ, രാക്ഷസന്മാരുടെ അധിപനായ ഹൈഡിംബൻ, അനേകം മായകൾക്കു പ്രാവീണ്യമുള്ള രഥിസേനാപതിയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
യോത്സ്യതേ സമരേ താത മായാവീ സമരപ്രിയഃ । യേ ചാസ്യ രാക്ഷസാ വീരാഃ സചിവാ വശവര്തിനഃ
അവൻ യുദ്ധത്തിൽ മായാവിഥികളിൽ പ്രാവീണ്യവും യുദ്ധം ഇഷ്ടവുമുള്ളവനായി പോരാടും; കൂടെ വരുന്ന രാക്ഷസ വീരരും, അവന്റെ വിശ്വസ്തരായ ഉപദേഷ്ടാക്കളും, അവനോടൊപ്പം പോരാടും.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ നാനാജനപദേശ്വരാഃ । സമേതാഃ പാണ്ഡവസ്യാര്ഥേ വാസുദേവപുരോഗമാഃ
ഇവരും, വിവിധ ദേശങ്ങളിലെ അനേകം രാജാക്കന്മാരും, പാണ്ഡവന്റെ കാര്യമെന്നു ചേർന്ന്, വാസുദേവനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയാണ് സമാഗമിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഏതേ പ്രാധാന്യതോ രാജന്പാണ്ഡവസ്യ മഹാത്മനഃ । രഥാശ്ചാതിരഥാശ്ചൈവ യേ ചാന്യേഽര്ധംരഥാ നൃപ
രാജാവേ, ഇവരാണ് മഹാത്മാവായ പാണ്ഡവന്റെ പ്രധാന രഥികളും അതിരഥന്മാരും; കൂടാതെ മറ്റ് അർദ്ധരഥികളും ഇവരോടൊപ്പം ഉണ്ട്.
നേഷ്യന്തി സമരേ സേനാം ഭീമാം യൌധിഷ്ഠിരീം നൃപ । മഹേന്ദ്രേണേവ വീരേണ പാല്യമാനാം കിരീടിനാ
രാജാവേ, ഇവർ യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ സൈന്യത്തെ നയിക്കും; കിരീടധാരിയായ വീരൻ അതിനെ മഹേന്ദ്രൻ പോലെ സംരക്ഷിക്കും.
തൈരഹം സമരേ വീര മായാവിദ്ഭിര്ജയൈഷിഭിഃ । യോത്സ്യാമി ജയമാകാങ്ക്ഷന്നഥ വാ നിധനം രണേ
ഈ മായാവിഥികളായ ജയാഗ്രഹികൾക്കൊപ്പം ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ പോരാടും; ജയമോ അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ മരണമോ ആഗ്രഹിച്ച്.
വാസുദേവം ച പാര്ഥം ച ചക്രഗാണ്ഡീവധാരിണൌ । സന്ധ്യാഗതാവിവാര്കേന്ദൂ സഭേഷ്യേതേ രഥോത്തമൌ
ചക്രവും ഗാന്ഡീവവില്ലും കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്ന വാസുദേവനും പാർത്തനും, സന്ധ്യാകാലത്ത് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, സഭയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും, രഥികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരായി.
യം ചൈവ തേ രഥോദാരാഃ പാണ്ഡുപുത്രസ്യ സൈനികാഃ । സഹ സൈന്യാനഹം താംശ്ച പ്രതീയാം രണമൂര്ധനി
പാണ്ഡുവിന്റെ മകനായവന്റെ സൈന്യത്തെയും, അതോടൊപ്പം ഉള്ളവരെയും, ആ മഹാശക്തിയുള്ള രഥികന്മാരെയും ഞാൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നേരിടും.
ഏതേ രഥാശ്ചാതിരഥാശ്ച തുഭ്യം യഥാപ്രധാനം നൃപ കീര്തിതാ മയാ। തഥാ പരേ യേഽര്ധരഥാശ്ച കേചി- ത്തഥൈംവ തേഷാമപി കൌരവേന്ദ്ര
രാജാവേ, ഇവരെയാണ് ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ അവരുടെ സ്ഥാനമനുസരിച്ച് പ്രധാനപ്പെട്ട രഥികന്മാരായി പറഞ്ഞത്. അതുപോലെ, മറ്റു അർദ്ധരഥികന്മാരെയും ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, കൌരവേന്ദ്ര.
അര്ജുനം വാസുദേവം ച യേ ചാന്യേ തത്ര പാര്ഥിവാഃ। സര്വാംസ്താന്വാരയിഷ്യാമി യാവദ്ദ്രക്ഷ്യാമി ഭാരത
അർജുനനും വാസുദേവനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന മറ്റു രാജാക്കന്മാരെയും ഞാൻ കണ്ടുനിൽക്കുന്നത്രയും ഞാൻ തടയും, ഭാരത.
പാഞ്ചാല്യം തു മഹാബാഹോ നാഹം ഹന്യാം ശിഖണ്ഡിനമ് । ഉദ്യതേഷമഥോ ദൃഷ്ട്വാ പ്രതിയുധ്യന്തമാഹവേ
പാഞ്ചാല്യനായ ശക്തനായ ശിഖണ്ഡിയെ ഞാൻ കൊല്ലില്ല; ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് പോരാടുന്നവനായി കണ്ടാലും.
ലോകസ്തം വേദ യദഹം പിതുഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ । പ്രാപ്തം രാജ്യം പരിത്യജ്യ ബ്രഹ്മചര്യവ്രതേ സ്ഥിതഃ
ലോകം അറിയുന്ന കാര്യം, എന്റെ അച്ഛനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ലഭിച്ച രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ബ്രഹ്മചാര്യ വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരമായിരുന്നതാണ്.
ചിത്രാങ്ഗദം കൌരവാണാമാധിപത്യേഽഭ്യഷേചയമ്। വിചിത്രവീര്യം ച ശിശും യൌവരാജ്യേഽഭ്യഷേചയമ്
കൌരവരുടെ രാജാവായി ഞാൻ ചിത്രാംഗദനെ സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു; വിചിത്രവീര്യ എന്ന ബാലനെ യുവരാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു.
ദേവവ്രതത്വം വിജ്ഞാപ്യ പൃഥിവീം സര്വരാജസു । നൈവ ഹന്യാം സ്ത്രിയം ജാതു ന സ്ത്രീപൂര്വം കദാചന
ദേവവ്രതവ്രതം ഞാൻ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും മുമ്പിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടല്ലോ; ഒരുപോഴും ഞാൻ സ്ത്രീയെ അല്ലെങ്കിൽ മുൻകാലത്ത് സ്ത്രീയായിരുന്നവരെ കൊല്ലില്ല.
സ ഹി സ്ത്രീപൂര്വകോ രാജഞ്ശിഖണ്ഡീ യദി തേ ശ്രുതഃ । കന്യാ ഭൂത്വാ പുമാഞ്ചാതോ ന യോത്സ്യേ തേന ഭാരത
രാജാവേ, നീ കേട്ടിട്ടുണ്ടാവും, ശിഖണ്ഡി സ്ത്രീജന്മം പ്രാപിച്ചവനാണ്; ആദ്യമായി പെൺകുട്ടിയായി, പിന്നീട് പുരുഷനായി മാറിയവനാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ അവനുമായി യുദ്ധം ചെയ്യില്ല, ഭാരത.
സര്വാംസ്ത്വന്യാന്ഹനിഷ്യാമി പാര്ഥിവാന്ഭരതര്ഷഭ । യാന്സമേഷ്യാമി സമരേ ന തു കുന്തീസുതാന്നൃപ
ഭാരതരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ കാണുന്ന മറ്റു രാജാക്കന്മാരെ ഞാൻ കൊല്ലും; എന്നാൽ കുന്തിദേവിയുടെ മക്കളെ ഞാൻ കൊല്ലില്ല.
കിമര്ഥം ഭരതശ്രേഷ്ഠ നൈവ ഹന്യാഃ ശിഖണ്ഡിനമ് । ഉദ്യതേഷുമഥോ ദൃഷ്ട്വാ സമരേഷ്വാതതായിനമ്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, യുദ്ധത്തിൽ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി നേരിട്ട് പോരാടുന്ന ശിഖണ്ഡിയെ നീ കൊല്ലാതിരിക്കാൻ എന്തുകൊണ്ടാണ്?
പൂര്വമുക്ത്വാ മഹാബാഹോ പാഞ്ചാലാന്സഹ സോമകൈഃ । ഹനിഷ്യാമീതി ഗാങ്ഗേയ തന്മേ ബ്രൂഹി പിതാമഹ
ശക്തനായവനേ, ഗംഗാപുത്രനേ, മുമ്പ് നീ പാഞ്ചാലന്മാരെയും സോമകന്മാരെയും ഞാൻ കൊല്ലുമെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. അതിന്റെ കാരണം പറയൂ, പിതാമഹ.
ശ്രൃണു ദുര്യോധന കഥാം സഹൈഭിര്വസുധാധിപൈഃ । യദര്ഥം യുധി സംപ്രേക്ഷ്യ നാഹം ഹന്യാം ശിഖണ്ഡിനമ്
ദുര്യോധനേ, ഈ രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം നീ കേൾക്കൂ; യുദ്ധത്തിൽ അവനെ കണ്ടിട്ടും ഞാൻ ശിഖണ്ഡിയെ കൊല്ലാതിരിക്കാൻ കാരണമുള്ള കഥ പറയാം.
മഹാരാജോ മമ പിതാ ശാന്തനുര്ലോകവിശ്രുതഃ । ദിഷ്ടാന്തമാപ ധര്മാത്മാ സമയേ ഭരതര്ഷഭ
ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനായ എന്റെ അച്ഛൻ, മഹാരാജാവായ ശാന്തനു, ധർമ്മനിഷ്ഠയോടെ വാഗ്ദാനം പാലിച്ച് തന്റെ ജീവിതം അവസാനിപ്പിച്ചു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
തതോഽഹം ഭരതശ്രേഷ്ഠ പ്രതിജ്ഞാം പരിപാലയന് । ചിത്രാങ്ഗദം ഭ്രാതരം വൈ മഹാരാജ്യേഽഭ്യപേചയമ്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ എന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാലിച്ച്, എന്റെ സഹോദരനായ ചിത്രാംഗദനെ മഹാരാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു.
തസ്മിംശ്ച നിധനം പ്രാപ്തേ സത്യവത്യാ മതേ സ്ഥിതഃ । വിചിത്രവീര്യം രാജാനമഭ്യഷിഞ്ചം യഥാവിധി
അവൻ മരിച്ചപ്പോൾ, സത്യവതിയുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ഞാൻ വിചിത്രവീര്യനെ യഥാവിധി രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു.
മയാഽഭിഷിക്തോ രാജേന്ദ്ര യവീയാനപി ധര്മതഃ । വിചിത്രവീര്യോ ധര്മാത്മാ മാമേവ സമുദൈക്ഷത
രാജേന്ദ്രനേ, വിചിത്രവീര്യൻ എങ്കിലും ചെറുപ്പക്കാരനായിരുന്നു, എന്നാൽ ധർമ്മപ്രകാരം ഞാൻ അവനെ സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു; അവൻ എന്നെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു.