രാക്ഷസേഷ്വഥ യക്ഷേഷു നരേഷു കുത ഏവ തു । ഭൂതോഥ വാ ഭവിഷ്യോ വാ രഥഃ കശ്ചിന്മയാ ശ്രുതഃ
രാക്ഷസന്മാരിലും യക്ഷന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും, പഴയതിലും ഭാവിയിലും അത്തരം രഥം ഞാൻ കേട്ടിട്ടില്ല.
സമായുക്തോ മഹാരാജ രഥഃ പാര്ഥസ്യ ധീമതഃ। വാസുദേവശ്ച സംയന്താ യോദ്ധാ ചൈവ ധനഞ്ജയഃ
മഹാരാജാവേ, ധീരനായ പാർഥന്റെ രഥം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; വാസുദേവൻ സാരഥിയും ധനഞ്ജയൻ യോദ്ധാവുമാണ്.
ഗാണ്ഡീവം ച ധനുര്ദിവ്യം തേ ചാശ്വാ വാതരംഹസഃ । അഭേദ്യം കവചം ദിവ്യമക്ഷയ്യൌ ച മഹേഷുധീ
അവനു ദിവ്യമായ ഗാണ്ഡീവം, വായുപോലെ വേഗമുള്ള കുതിരകൾ, തകർപ്പില്ലാത്ത ദിവ്യകവചം, ക്ഷയിക്കാത്ത മഹത്തായ അമ്പച്ചൂണ്ടികൾ എന്നിവയുണ്ട്.
അസ്ത്രഗ്രാമശ്ച മാഹേന്ദ്രോ രൌദ്രഃ കൌബേര ഏവച । യാമ്യശ്ച വാരുണശ്ചൈവ ഗദാശ്ചോഗ്രപ്രദര്ശനാഃ
ഇന്ദ്രന്റെ, രുദ്രന്റെ, കുബേരന്റെ, യമന്റെ, വരുണന്റെ ആയുധങ്ങളും ഭയങ്കരമായ ഗദകളും അവനുണ്ട്.
വജ്രാദീനി ച മുഖ്യാനി നാനാപ്രഹരണാനി ച । ദാനവാനാം സഹസ്രാണി ഹിരണ്യപുരവാസിനാമ്
വജ്രം പോലുള്ള പ്രധാന ആയുധങ്ങളും പലവിധം ആയുധങ്ങളും അവനുണ്ട്; ഹിരണ്യപുരത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ദാനവന്മാരെ—
ഹതാന്യേകരഥേനാജൌ കസ്തസ്യ സദൃശോ രഥഃ। ഏഷ ഹന്യാദ്ധി സംരമ്ഭീ ബലവാന്സത്യവിക്രമഃ
ഒറ്റ രഥത്തിൽ അവൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുകയുണ്ടായി; അവനോടു തുല്യമായ രഥം ആര്ക്കുണ്ട്? കോപത്തോടെ, ശക്തിയോടെ, വാഗ്ദത്തം പാലിച്ച് അവൻ കൊല്ലും.
തവ സേനാം മഹാബാഹുഃ സ്വാം ചൈവ പരിപാലയന്। അഹം ചൈനം പ്രത്യുദിയാമാചാര്യോ വാ ധനഞ്ജയമ്
നിന്റെ സൈന്യത്തെയും സ്വന്തം സൈന്യത്തെയും സംരക്ഷിക്കുന്ന ആ മഹാബാഹുവിനെ നേരിടാൻ ഞാൻ അല്ലെങ്കിൽ ആചാര്യൻ മാത്രമേ കഴിയൂ.
ന തൃതീയോഽസ്തി രാജേന്ദ്ര സേനയോരുഭയോരപി । യ ഏനം ശരവര്ഷാണി വര്ഷന്തമുദിയാദ്രഥീ
രാജേന്ദ്ര, ഇരുവശ സൈന്യങ്ങളിലും, അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യുന്ന അവനെ നേരിടാൻ മൂന്നാമൻ ആരുമില്ല.
ജീമൂത ഇവ ഘര്മാന്തേ മഹാവാതസമീരിതഃ । സമായുക്തസ്തു കൌന്തേയോ വാസുദേവസഹായവാന് । തരുണശ്ച കൃതീ ചൈവ ജീര്ണാവാവാമുഭാവപി
വലിയ കാറ്റ് നീക്കുന്ന വേനലാവസാനത്തിലെ മേഘംപോലെ, വാസുദേവന്റെ സഹായത്തോടെ പാർഥൻ യുവാവും പ്രാവീണ്യശാലിയുമാണ്; ഞങ്ങൾ ഇരുവരും വയസ്സായവരാണ്.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു ഭീഷ്മസ്യ രാജ്ഞാം ദധ്വംസിരേ തദാ। കാഞ്ചനാങ്ഗദിനഃ പീനാ ഭുജാശ്ചന്ദനരൂഷിതാഃ
ഭീഷ്മനിൽ നിന്ന് ഇത് കേട്ട രാജാക്കന്മാർ അപ്പോൾ നിരാശരായി; പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കങ്കണങ്ങൾ ധരിച്ച ശക്തമായ കൈകൾ ചന്ദനത്തിൽ മുക്കിയവ.
മനോഭിഃ സഹ സംവേഗൈഃ സംസ്മൃത്യ ച പുരാതനമ് । സാമര്ഥ്യം പാണ്ഡവേയാനാം യഥാ പ്രത്യക്ഷദര്ശനാത്
പാണ്ഡവന്മാരുടെ പഴയ വീര്യവും ശക്തിയും മനസ്സിൽ ശക്തമായ ചിന്തകളും വികാരങ്ങളുമായി ഓർത്ത്, നേരിൽ കണ്ടതുപോലെ മനസ്സിൽ വരുത്തുമ്പോൾ,
ദ്രൌപദേയാ മഹാരാജ സര്വേ പഞ്ച മഹാരഥാഃ । വൈരാടിരുത്തരശ്ചൈവ രഥോദാരോ മതോ മമ
മഹാരാജാവേ, ദ്രൗപദിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരും മഹാശക്തിയുള്ള രഥസാരഥികളാണ്. കൂടാതെ, വൈരാടന്റെ മകൻ ഉത്തരനും ഞാൻ വലിയ വീരനെന്ന് കരുതുന്നു.
അഭിമന്യുര്മഹാബാഹൂ രഥയൂഥമയൂഥപഃ । സമഃ പാര്ഥേന സമരേ വാസുദേവേന ചാരിഹാ
അഭിമന്യു ശക്തമായ ഭുജങ്ങളുള്ളവനാണ്, രഥസേനകളുടെ നായകനും ആണവൻ. യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥനോടും വാസുദേവനോടും തുല്യശക്തിയുള്ളവനാണ്.
ലഘ്വസ്ത്രശ്ചിത്രയോധീ ച മനസ്വീ ച ദൃഢവ്രതഃ । സംസ്മരന്വൈ പരിക്ലേശം സ്വപിതുര്വിക്രമിഷ്യതി
അവൻ ചെറുതായുധങ്ങളിൽ നിപുണനും, മനസ്സുറപ്പുള്ളവനും, ഉറച്ച പ്രതിജ്ഞയുള്ളവനുമാണ്. നേരത്തെ അനുഭവിച്ച കഷ്ടതകൾ ഓർത്ത്, തന്റെ അച്ഛനോടു തുല്യമായി വീര്യം കാണിക്കാൻ ശ്രമിക്കും.
സാത്യകിര്മാധവഃ ശൂരോ രഥയൂഥപയൂഥപഃ। ഏഷ വൃഷ്ണിപ്രവീരാണാമമര്ഷീ ജിതസാധ്വസഃ
സാത്യകി എന്ന മാധവൻ ധൈര്യശാലിയും രഥസേനകളുടെ നായകനുമാണ്. വൃഷ്ണികൾക്കിടയിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ളവൻ, ഉത്സാഹവും ഭയമില്ലായ്മയും നിറഞ്ഞവനാണ്.
ഉത്തമൌജാസ്തഥാ രാജന്രഥോദാരോ മതോ മമ । യുധാമന്യുശ്ച വിക്രാന്തോ രഥോദാരോ മതോ മമ
ഉത്തമൗജാസും മഹാരാജാവേ, ഞാൻ വലിയ രഥസാരഥിയാണെന്ന് കരുതുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യശാലിയായ യുദ്ധാമന്യുവും അതുപോലെ വലിയ രഥസാരഥിയാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഏതേഷാം ബഹുസാഹസ്രാ രഥാ നാഗാ ഹയാസ്തഥാ । യോത്സ്യന്തേ തേ തനൂസ്ത്യക്ത്വാ കുന്തീപുത്രപ്രിയേപ്സയാ
ഇവർക്കായി ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറാണ്. കുന്തിദേവിയുടെ പുത്രന്മാരെ പ്രിയപ്പെട്ടവരാക്കാൻ ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കാൻ ഇവർ സന്നദ്ധരാണ്.
പാണ്ഡവൈഃ സഹ രാജേന്ദ്ര തവ സേനാസു ഭാരത। അഗ്നിമാരുതവദ്രാജന്നാഹ്വയന്തഃ പരസ്പരമ്
രാജാധിരാജാവേ, പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം നിന്റെ സൈന്യങ്ങളിൽ, ഇവർ പരസ്പരം അഗ്നിയും വായുവും പോലെ ഏറ്റുമുട്ടും.
അജേയൌ സമരേ വൃദ്ധൌ വിരാടദ്രുപദൌ തഥാ। മഹാരഥൌ മഹാവീര്യൌ മതൌ മേ പുരുഷര്ഷഭൌ
യുദ്ധത്തിൽ വയസ്സായ വൈരാടനും ദ്രുപദനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരാണ്. ഇരുവരും മഹാശക്തിയുള്ള രഥസാരഥികളും, എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ പുരുഷന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരുമാണ്.
വയോവൃദ്ധാവപി ഹി തൌ ക്ഷത്രധര്മപരായണൌ । യതിഷ്യേതേ പരം ശക്ത്യാ സ്ഥിതൌ വീരഗതേ പഥി
വയസ്സായവരായിട്ടും, ഇരുവരും ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതരായവരാണ്. വീരതയുടെ വഴിയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയും, മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ പരിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യും.
സംബന്ധികേന രാജേന്ദ്ര തൌ തു വീര്യബലാന്വയാത് । ആര്യവൃത്തൌ മഹേഷ്വാസൌ സ്നേഹവീര്യസിതാവുഭൌ
രാജാധിരാജാവേ, ബന്ധുത്വം കൊണ്ടും വീര്യശാലിയായ വംശം കൊണ്ടും ഇവർ മഹത്തായ ചാരിത്ര്യവും ശക്തമായ വില്ലും ഉണ്ട്. സ്നേഹവും ധൈര്യവും കൊണ്ട് ഇരുവരും ഒന്നിച്ചുനിൽക്കുന്നു.
കാരണം പ്രാപ്യ തു നരാഃ സര്വ ഏവ മഹാഭുജാഃ । ശൂരാ വാ കാതരാ വാപി ഭവന്തി കുരുപുങ്ഗവ
കാരണമായ സമയത്ത്, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ധൈര്യശാലികളായാലും ഭയക്കാർയായാലും, എല്ലാവരും അതുപോലെ ആകുന്നു.
ഏകായനഗതാവേതൌ പാര്ഥിവൌ ദൃഢധന്വിനൌ । പ്രാണാംസ്ത്യക്ത്വാ പരം ശക്ത്യാ ഘട്ടിതാരൌ പരന്തപ
ഈ രണ്ടു രാജാക്കന്മാർ ഉറച്ച വില്ലുകാരാണ്, ഒരേ ലക്ഷ്യത്തോടെ ഒന്നിച്ചെത്തിയവരാണ്. ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, ജീവൻ പോലും ത്യജിച്ച് പരമശക്തിയോടെ അവർ പരിശ്രമിക്കും.
പൃഥഗക്ഷൌഹിണീഭ്യാം താവുഭൌ സംയതി ദാരുണൌ । സംബന്ധിഭാവം രക്ഷന്തൌ മഹത്കര്മ കരിഷ്യതഃ
ഇരുവരും വേറേ വേറേ സൈന്യങ്ങൾ നയിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരമായ വീര്യം കാണിക്കും. ബന്ധുത്വം കാത്തുകൊണ്ട്, വലിയ പ്രവർത്തികൾ അവർ നടത്തും.
ലോകവീരൌ മഹേഷ്വാസൌ ത്യക്താത്മാനൌ ച ഭാരത। പ്രത്യയം പരിരക്ഷന്തൌ മഹത്കര്മ കരിഷ്യതഃ
ലോകത്ത് പ്രശസ്തരായ ഈ രണ്ടു ശക്തിവില്ലുകാരും, സ്വയം ഉപേക്ഷിച്ച്, പ്രതിജ്ഞ പാലിച്ചു വലിയ പ്രവർത്തികൾ നടത്തും.
പാഞ്ചാലരാജസ്യ സുതോ രാജന്പരപുരംജയഃ । ശിഖണ്ഡീ രഥമുഖ്യോ മേ മതഃ പാര്ഥസ്യ ഭാരത
രാജാവേ, പാഞ്ചാലരാജാവിന്റെ മകനായ, ശത്രുനഗരങ്ങൾ കീഴടക്കിയ ശിഖണ്ഡി, പാർത്ഥന്റെ പ്രധാന രഥസാരഥിയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ഏഷ യോത്സ്യതി സംഗ്രാമേ നാശയന്പൂര്വസംസ്ഥിതമ് । പരം യശോ വിപ്രഥയംസ്തവ സേനാസു ഭാരത
അവൻ യുദ്ധത്തിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നവരെ സംഹരിച്ച്, നിന്റെ സൈന്യങ്ങളിൽ വലിയ പ്രശസ്തി നേടും, ഭാരത.
ഏതസ്യ ബഹുലാഃ സേനാഃ പാഞ്ചാലാശ്ച പ്രഭദ്രകാഃ । തേനാസൌ രഥവംശേന മഹത്കര്മ കരിഷ്യതി
അവനു വലിയ സൈന്യങ്ങളുണ്ട് — പാഞ്ചാലരും പ്രഭദ്രകരും. അവന്റെ രഥസേനയോടെ, മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾ അവൻ ചെയ്യും.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച സേനാനീഃ സര്വസേനാസു ഭാരത । മതോ മേഽതിരഥോ രാജന്ദ്രോണശിഷ്യോ മഹാരഥഃ
ഭാരത, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ സൈന്യങ്ങളുടെ നായകനാണ്. എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അവൻ മഹാശക്തനായ രഥിയുമാണ്, രാജാവും ദ്രോണന്റെ ശിഷ്യനും മഹാരഥിയും കൂടിയാണ്.
ഏഷ യോത്സ്യതി സംഗ്രാമേ സൂദയന്വൈ പരാന്രണേ। ഭഗവാനിവ സംക്രുദ്ധഃ പിനാകീ യുഗസംക്ഷയേ
അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച് പോരാടും; കാലാന്ത്യത്തിൽ കോപത്തോടെ നില്ക്കുന്ന പിനാകധാരിയായ ഭഗവാനെപ്പോലെ.