ബാഹ്ലീകോഽതിരഥശ്ചൈവ സമരേ ചാനിവര്തനഃ । മമ രാജന്മതോ യുദ്ധേ ശൂരോ വൈവസ്വതോപമഃ
ബാഹ്ലീകൻ അതിരഥിയും യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും പിൻവാങ്ങാത്തവനും ആണ്; രാജാവേ, എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, യുദ്ധത്തിൽ അവൻ വൈവസ്വതനോടു തുല്യനായ വീരനാണ്.
ന ഹ്യേഷ സമരം പ്രാപ്യ നിവര്തേത കഥഞ്ചന। യഥാ സതതഗോ രാജന്സ ഹി ഹന്യാത്പരാന്രണേ
അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ എത്തിയാൽ ഒരിക്കലും പിൻവാങ്ങില്ല, രാജാവേ; സതതഗൻ പോലെ അവൻ ശത്രുക്കളെ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിക്കും.
സേനാപതിര്മഹാരാജ സത്യവാംസ്തേ മഹാരഥഃ । രണേഷ്വദ്ഭുതകര്മാ ച രഥീ പരരഥാരുജഃ
മഹാരാജാവേ, സേനാപതിയായ സത്യവാൻ മഹാരഥിയും യുദ്ധത്തിൽ അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവനും ശത്രുരഥങ്ങളെ തകർക്കുന്നവനും ആണ്.
ഏതസ്യ സമരം ദൃഷ്ട്വാ ന വ്യഥാസ്തി കഥഞ്ചന । ഉത്സ്മയന്നുത്പതത്യേഷ പരാന്രഥപഥേ സ്ഥിതാന്
യുദ്ധത്തിൽ അവനെ കണ്ടാൽ ഒരിക്കലും ഭയം ഉണ്ടാകില്ല; അവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ മുന്നോട്ട് ചാടിയും, ശത്രുരഥപഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരെ തകർക്കും.
ഏഷ ചാരിഷു വിക്രാന്തഃ കര്മ സത്പുരുഷോചിതമ് । കര്താ വിമര്ദേ സുമഹത്ത്വദര്ഥേ പുരുഷോത്തമഃ
അവൻ യോദ്ധാക്കളിൽ ധൈര്യശാലിയാണ്; മഹാനായ പുരുഷന്മാർ ചെയ്യുന്നതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കും; കഠിനമായ സമരത്തിൽ നിന്റെ خاطرത്തിൽ വലിയ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യും, പുരുഷോത്തമാ.
അലമ്ബുസോ രാക്ഷസേന്ദ്രഃ ക്രൂരകര്മാ മഹാരഥഃ । ഹനിഷ്യതി പരാന്രാജന്പൂര്വവൈരമനുസ്മരന്
അലമ്പുസൻ, രാക്ഷസാധിപനും ക്രൂരപ്രവർത്തികളും ചെയ്യുന്ന മഹാരഥിയും, പഴയ വൈരം ഓർത്ത് നിന്റെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കും, രാജാവേ.
ഏഷ രാക്ഷസസൈന്യാനം സര്വേഷാം രഥസത്തമഃ । മായാവീ ദൃഢവൈരശ്ച സമരേ വിചരിഷ്യതി
രാക്ഷസസൈന്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനായ ഈ രഥസാരഥി, മായാവിയും ഉറച്ച വൈരമുള്ളവനും, യുദ്ധഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കും.
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷാധിപോ വീരോ ഭഗദത്തഃ പ്രതാപവാന് । ഗജാങ്കുശധരശ്രേഷ്ഠോ രഥേ ചൈവ വിശാരദഃ
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷരാജാവായ ഭഗദത്തൻ, ധൈര്യശാലിയും ശക്തിയുള്ളവനും ആനയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനും രഥയുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആണ്.
ഏതേന യുദ്ധമഭവത്പുരാ ഗാണ്ഡീവധന്വനഃ । ദിവസാന്സുബഹൂന്രാജന്നുഭയോര്ജയഗൃദ്ധിനോഃ
പഴയകാലത്ത്, രാജാവേ, ഗാണ്ഡീവം വലിക്കുന്നവനും അവന്റെ എതിരാളിയും, ഇരുവരും ജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച്, അനേകം ദിവസങ്ങൾ നീണ്ടു പോന്ന ഒരു യുദ്ധം നടത്തിയിരുന്നു.
തതഃ സഖായം ഗാന്ധാരേ മാനയന്പാകശാസനമ് । അകരോത്സംവിദം തേന പാണ്ഡവേന മഹാത്മനാ
അതിനുശേഷം, ഗന്ധാരരാജാവിനെ സ്നേഹിതനായി ആദരിച്ച്, മഹാത്മാവായ പാണ്ഡവൻ അവനുമായി ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടാക്കി.
ഏഷ യോത്സ്യതി സങ്ഗ്രാമേ ഗജസ്കന്ധവിശാരദഃ । ഐരാവതഗതോ രാജാ ദേവാനാമിവ വാസവഃ
യുദ്ധത്തിൽ ആനപ്പുറത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിൽ നിപുണനായ ഈ രാജാവ്, ഐരാവതം എന്ന ആനപ്പുറത്ത് കയറി, ദേവന്മാരിൽ ഇന്ദ്രനുപോലെ പോരാടും.
അചലോ വൃഷകശ്ചൈവ സഹിതൌ ഭ്രാതരാവുഭൌ । രഥൌ തവ ദുരാധര്ഷൌ ശത്രൂന്വിധ്വംസയിഷ്യതഃ
അചലനും വൃഷകനും എന്ന രണ്ടു സഹോദരന്മാർ, നിന്റെ രഥസാരഥികൾ ആയി, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവർ, ശത്രുക്കളെ തകർക്കാൻ തയ്യാറാണ്.
ബലവന്തൌ നരവ്യാഘ്രൌ ദൃഢക്രോധൌ പ്രഹാരിണൌ। ഗാന്ധാരമുഖ്യൌ തരുണൌ ദര്ശനീയൌ മഹാബലൌ
മനുഷ്യരിൽ കടുവകളെപ്പോലെ ശക്തരായ, ഉഗ്രകോപവും പോരാട്ടത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ള, ഗന്ധാരന്മാരിൽ പ്രധാനികളായ, യുവാക്കളും മനോഹരരും മഹാബലശാലികളും ആണവർ.
സഖാ തേ ദയിതോ നിത്യം യ ഏഷ രണകര്കശഃ । ഉത്സാഹയതി രാജംസ്ത്വാം വിഗ്രഹേ പാണ്ഡവൈഃ സഹ
നിന്റെ പ്രിയസ്നേഹിതനായ ഈയാൾ, യുദ്ധത്തിൽ എപ്പോഴും കടുപ്പമുള്ളവൻ, പാണ്ഡവരോടൊപ്പം നടക്കുന്ന സംഘർഷത്തിൽ നിന്നെ ഉത്സാഹപ്പെടുത്തുന്നു, രാജാവേ.
പരുഷഃ കത്ഥനോ നീചഃ കര്ണോ വൈകര്തനസ്ത്രവ । മന്ത്രീ നേതാ ച ബന്ധുശ്ച മാനീ ചാത്യന്തമുച്ഛ്രിതഃ
വൈകർത്തനന്റെ മകനായ കർണ്ണൻ, കടുപ്പമുള്ളവനും, അധികം പുകഴ്ത്തുന്നവനും, താഴ്ന്നവനും, എന്നാൽ ഉപദേശകനും, നേതാവും, ബന്ധുവും, അത്യന്തം അഭിമാനിയുമാണ്.
ഏഷ നൈവ രഥഃ പൂര്ണോ ന ചാപ്യതിരഥോ രണേ । വിയുക്തഃ കവചേനൈഷ സഹജേന വിചേതനഃ
യുദ്ധത്തിൽ കർണ്ണൻ ഒരു പൂർണ്ണരഥിയല്ല, അതുപോലെ അതിരഥിയുമല്ല; സ്വാഭാവികമായ കവർച്ചയില്ലാതെ, മനസ്സിൽ സ്ഥിരതയില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നു.
കുണ്ഡലാഭ്യാം ച ദിവ്യാഭ്യാം വിയുക്തഃ സതതം ഘൃണീ । അഭിശാപാച്ച രാമസ്യ ബ്രാഹ്മണസ്യ ച ഭാഷണാത്
ദിവ്യമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ ഇല്ലാതെ എപ്പോഴും ദയയുള്ളവനാണ്; രാമന്റെ ശാപത്താലും ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകളാലും അകറ്റപ്പെട്ടവൻ.
കരണാനാം വിയോഗാച്ച തേന മേഽര്ഥരഥോ മതഃ। നൈഷ ഫാല്ഗുനമാസാദ്യ പുനര്ജീവന്വിമോക്ഷ്യതേ
അവന്റെ ആയുധങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ, ഞാൻ അവനെ അർദ്ധരഥിയെന്നു കരുതുന്നു; ഫാൽഗുനനെ നേരിടുമ്പോൾ, ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല.
തതോഽബ്രവീത്പുനര്ദ്രോണഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ। ഏവമേതദ്യഥാഽഽത്ഥ ത്വം ന മിഥ്യാസ്തി കദാചന
അതിനുശേഷം, ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ദ്രോണൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'നീ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്; നിന്നിൽ ഒരിക്കലും അസത്യം ഉണ്ടാവില്ല.'
രണേരണേഽഭിമാനീ ച വിമുഖശ്ചാപി ദൃശ്യതേ। ഘൃണീ കര്ണഃ പ്രമാദീ ച തേന മേഽര്ധരഥോ മതഃ
യുദ്ധം യുദ്ധത്തിൽ കർണ്ണൻ അഭിമാനിയാണെങ്കിലും പലപ്പോഴും പിൻവാങ്ങുന്നവനാണ്; ദയയും അശ്രദ്ധയും ഉള്ളതിനാൽ ഞാൻ അവനെ അർദ്ധരഥിയെന്നു കരുതുന്നു.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു രാധേയഃ ക്രോധാദുല്ഫാല്യ ലോചനേ । ഉവാച ഭീഷ്മം രാധേയസ്തുദന്വാഗ്ഭിഃ പ്രതോദവത്
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, രാധയുടെ മകനായ കർണ്ണൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, ഭീഷ്മനോട് ചൊല്ലുകൾകൊണ്ട് ചാടിച്ചൊതുക്കി സംസാരിച്ചു.
പിതാമഹ യഥേഷ്ടം മാം വാക്ശരൈരുപകൃന്തസി । അനാഗസം സദാ ദ്വേഷാദേവമേവ പദേപദേ
പിതാമഹാ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ, വാക്കുകളാൽ എന്നെ വെട്ടിക്കളയുന്നു; എനിക്ക് കുറ്റമില്ലാതെയും, എല്ലായിടത്തും എന്നെ വെറുക്കുന്നു.
മര്ഷയാമി ച തത്സര്വം ദുര്യോധനകൃതേന വൈ । ത്വം തും മാം മാന്യസേ മന്ദം യഥാ കാപുരുഷം തഥാ
ദുര്യോധനന്റെ خاطرത്തിൽ ഞാൻ ഇതെല്ലാം സഹിക്കുന്നു; എന്നാൽ നിങ്ങൾ എന്നെ വിലകുറഞ്ഞവനായി, ഭീരുവിനെപ്പോലെ കാണുന്നു.
ഭവാനര്ധരഥോ മഹ്യം മതോ വൈ നാത്ര സംശയഃ । സര്വസ്യ ജഗതശ്ചൈവ ഗാങ്ഗേയോ ന മൃഷാ വദേത്
നിങ്ങളാണ് അർദ്ധരഥിയെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു, ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല; ഗംഗാപുത്രൻ ലോകം മുഴുവൻ മുന്നിൽ ഒരിക്കലും അസത്യം പറയുംതല്ല.
കുരൂണാമഹിതോ നിത്യം ന ച രാജാഽവബുധ്യതേ । കോ ഹി നാമ സമാനേഷു രാജസൂദാരകര്മസു
കുരുക്കൾക്കായി എപ്പോഴും സമർപ്പിതനായിരിക്കും, പക്ഷേ രാജാവ് അതു മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല; സമാനരായവരുടെ വീര്യം നശിപ്പിക്കാൻ ആരാണ് ആഗ്രഹിക്കുക?
തേജോവധമിമം കുര്യാദ്വിഭേദയിഷുരാഹവേ । യഥാ ത്വം ഗുണവിദ്വേഷാദപരാഗം ചികീര്ഷസി
യുദ്ധത്തിൽ ഭേദം വരുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇങ്ങനെ ചെയ്യും; നീയോ, മറ്റൊരാളുടെ ഗുണം ഇർഷ്യകൊണ്ട് കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
ന ഹായനൈര്ന പലിതൈര്ന വിത്തൈര്ന ച ബന്ധുഭിഃ । മഹാരയത്വം സംഖ്യാതും ശക്യം ക്ഷത്രസ്യ കൌരവ
കൗരവ, ഒരു ക്ഷത്രിയ രാജാവിന്റെ മഹത്വം വർഷങ്ങൾകൊണ്ടോ, ചാരുകേശം കൊണ്ടോ, സമ്പത്ത് കൊണ്ടോ, ബന്ധുക്കൾ കൊണ്ടോ അളക്കാൻ കഴിയില്ല.
ബലജ്യേഷ്ഠം സ്മൃതം ക്ഷത്രം മന്ത്രജ്യേഷ്ഠാ ദ്വിജാതയഃ । ധനജ്യേഷ്ഠാഃ സ്മൃതാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാസ്തു വയസാഽധികാഃ
ശക്തിയാൽ ക്ഷത്രിയർക്ക് മേൽക്കൈയുണ്ട്, ഉപദേശത്തിൽ ദ്വിജന്മാർക്ക്, സമ്പത്ത് കൊണ്ട് വൈശ്യർക്ക്, വയസ്സിൽ കൂടുതൽ ആയത് ശൂദ്രന്മാർക്ക്.
യഥേച്ഛകം സ്വയം ബ്രൂയാ രഥാനതിരഥാംസ്തഥാ। കാമദ്വേഷസമായുക്തോ മോഹാത്പ്രകുരുതേ ഭവാന്
നീ ആഗ്രഹത്താലോ ദ്വേഷത്താലോ, മനസ്സിൽ തോന്നുന്നതുപോലെ രഥയോദ്ധാക്കളെയും അതിരഥന്മാരെയും കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു; ഭ്രമത്തിൽ നിന്നാണ് നീ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്.
ദുര്യോധന മഹാബാഹോ സാധു സമ്യഗവേക്ഷ്യതാമ്। ത്യജ്യതാം ദുഷ്ടഭാവോഽയം ഭീഷ്മഃ കില്ബിഷകൃത്തവ
ശക്തനായ ദുര്യോധന, കാര്യങ്ങൾ ശരിയായി പരിശോധിക്കണം; ഈ ദുഷ്ടമായ മനോഭാവം ഉപേക്ഷിക്കണം—ഭീഷ്മൻ ഇപ്പോൾ നിനക്ക് പാപം കൊണ്ടുവരുന്നവനാണ്.