തഥാഽഹം ഭരതശ്രേഷ്ഠ സര്വസേനാപതിസ്തവ। ശത്രൂന്വിധ്വംസയിഷ്യാമി കദര്ഥീകൃത്യ പാണ്ഡവാന്
അങ്ങനെ തന്നെ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ, ഞാൻ നിന്റെ സൈന്യങ്ങളുടെ പ്രധാനിയായിട്ടാണ്, പാണ്ഡവന്മാരെ കീഴടക്കി ശത്രുക്കളെ മുഴുവനും നശിപ്പിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
ന ത്വാത്മനോ ഗുണാന്വക്തുമര്ഹാമി വിദിതോഽസ്മി തേ। കൃതവര്മാ ത്വയിരഥോ ഭോജഃ ശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ
എന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പറയേണ്ടതില്ല, നീ എന്നെ നന്നായി അറിയുന്നവനാണ്; കൃതവർമ്മ എന്ന ഭൂജൻ, ആയുധധാരികളിൽ പ്രഥമൻ, നിനക്കൊപ്പമുണ്ട്.
അര്ഥസിദ്ധിം തവ രണേ കരിഷ്യതി ന സംശയഃ। ശസ്ത്രവിദ്ഭിരനാധൃഷ്യോ ദൂരപാതീ ദൃഢായുധഃ
അവൻ നിർബന്ധമായും നിനക്ക് യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നേടിക്കൊടുക്കും; ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ, ആരും നേരിടാൻ കഴിയാത്തവൻ, ദൂരത്തുനിന്നും അടി ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവൻ, ഉറച്ച ആയുധധാരിയുമാണ്.
ഹനിഷ്യതി ചമൂം തേഷാം മഹേന്ദ്രോ ദാനവാനിവ । മദ്രരാജോ മഹേഷ്വാസഃ ശല്യോ മേഽതിരഥോ മതഃ
അവൻ അവരുടെ സൈന്യത്തെ മഹേന്ദ്രൻ ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിച്ചതുപോലെ തകർക്കും; മദ്രരാജാവായ ശല്യൻ, എന്റെ കണക്കിൽ അതിരഥനാണ്.
സ്പര്ധതേ വാസുദേവേന നിത്യം യോ വൈ രണേരണേ। ഭാഗിനേയാന്നിജാംസ്ത്യക്ത്വാ ശല്യസ്തേഽതിരഥോ മതഃ। ഏഷ യോത്സ്യതി സംഗ്രാമേ പാണ്ഡവാംശ്ച മഹാരഥാന്
യുദ്ധത്തിൽ വാസുദേവനോടൊപ്പം എപ്പോഴും മത്സരിക്കുന്നവൻ, സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച് നിനക്കുവേണ്ടി എത്തിയ ശല്യൻ അതിരഥനാണ്; അവൻ മഹാരഥന്മാരായ പാണ്ഡവന്മാരെ നേരിട്ട് പോരാടും.
സാഗരോര്മിസമൈര്ബാണൈഃ പ്ലാവയന്നിവ ശാതവാന് । ഭൂരിശ്രവാഃ കൃതാസ്രശ്ച തവ ചാപി ഹിതഃ സുഹൃത്
സമുദ്രത്തിരകളെപ്പോലെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ശത്രുക്കളെ മുക്കി തകർക്കും; ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഭൂരിശ്രവാസും, നിന്റെ വിശ്വസ്ത സുഹൃത്തുമാണ്.
സൌമദത്തിര്മഹേഷ്വാസോ രഥയൂഥപയൂഥപഃ। വലക്ഷയമമിത്രാണാം സുമഹാന്തം കരിഷ്യതി
സൗമദത്തിയെന്ന മഹാനായ ധനുര്വ്വീരനും രഥസേനാപതിയും, നിന്റെ ശത്രുക്കൾക്ക് വലിയ നാശം വരുത്തും.
സിന്ധുരാജോ മഹാരാജ മതോ മേ ദ്വിഗുണോ രഥാഃ। യോത്സ്യതേ സമരേ രാജന്വിക്രാന്തോ രഥസത്തമഃ
സിന്ധുരാജാവ്, മഹാരാജാവേ, എന്റെ കണക്കിൽ ഇരട്ട രഥസാമർത്ഥ്യമുള്ളവനാണ്; അവൻ പോരിൽ ധൈര്യത്തോടെയും വീര്യത്തോടെയും പോരാടും.
ദ്രൌപദീഹരണേ രാജന്പരിക്ലിഷ്ടശ്ച പാണ്ഡവൈഃ । സംസ്മരംസ്തം പരിക്ലേശം യോത്സ്യതേ പരവീരഹാ
ദ്രൗപദിയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ പാണ്ഡവന്മാർ അവനെ ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചിരിക്കുന്നു; ആ കഷ്ടം ഓർത്ത്, അവൻ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കാൻ പോരിൽ പോരാടും.
ഏതേന ഹി തദാ രാജംസ്തപ ആസ്ഥായ ദാരുണമ് । സുദുര്ലഭോ വരോ ലബ്ധഃ പാണ്ഡവാന്യോദ്ധ്രുമാഹവേ
അപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, കടുത്ത തപസ്സിലൂടെ അവൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായ ഒരു വരം നേടി — പാണ്ഡവന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ നേരിടാനുള്ള അവകാശം.
സ ഏഷ രഥശാര്ദൂലസ്തദ്വൈരം സംസ്മരന്രണേ। യോത്സ്യതേ പാണ്ഡവൈസ്താത പ്രാണാംസ്ത്യക്ത്വാ സുദുസ്ത്യജാന്
ആ രഥശാർദൂളൻ, ആ വൈരം ഓർത്ത്, ജീവൻ പോലും ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി, പാണ്ഡവന്മാരെ നേരിട്ട് പോരിൽ പോരാടും.
സുദക്ഷിണസ്തു കാമ്ഭോജോ രഥ ഏകഗുണോ മതഃ। തവാര്ഥസിദ്ധിമാകാങ്ക്ഷന്യോത്സ്യതേ സമരേ പരൈഃ
സുദക്ഷിണൻ എന്ന കാംഭോജൻ, ഒരൊറ്റ രഥസാമർത്ഥ്യമുള്ളവനാണ്; നിന്റെ വിജയം ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ ശത്രുക്കളെ നേരിട്ട് പോരിൽ പോരാടും.
ഏതസ്യ രഥസിംഹസ്യ തവാര്ഥേ രാജസത്തമ। പരാക്രമം യഥേന്ദ്രസ്യ ദ്രക്ഷ്യന്തി കുരവോ യുധി
ഈ രഥസിംഹന്റെ വീര്യം, മഹാരാജാവേ, നിന്റെ കാര്യത്തിനായി, യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രന്റെ വീര്യത്തിനെപ്പോലെ കുരുക്കൾ കാണും.
ഏതസ്യ രഥവംശേ ഹി തിഗ്മവേഗപ്രഹാരിണഃ । കാമ്ഭോജാനാം മഹാരാജ ശലഭാനാമിവായതിഃ
ഈ രഥവംശത്തിൽ, മഹാരാജാവേ, കാംഭോജന്മാർ അതിവേഗത്തിൽ ആക്രമിക്കുന്നവരും, ചിതലുകളെപ്പോലെ മുന്നേറുന്നവരുമാണ്.
നീലോ മാഹിഷ്യതീവാസീ നീലവര്മാ രഥസ്തവ। രഥവംശേന കദനം ശത്രൂണാം വൈ കരിഷ്യതി
മാഹിഷ്യരുടെ രാജാവായ നീലൻ, നീലവസ്ത്രം ധരിച്ച്, തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, തന്റെ രഥസേനയുമായി, നിന്റെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കും.
കൃതവൈരഃ പുരാ ചൈവ സഹദേവേന മാരിഷ। യോത്സ്യതേ സതതം രാജംസ്തവാര്ഥേ കുരുനന്ദന
മുന്പ് സഹദേവനോടു വൈരമായിരുന്ന അവൻ, കുരുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, രാജാവേ, ഇനി നിന്നുവേണ്ടി എപ്പോഴും യുദ്ധം ചെയ്യും.
വിന്ദാനുവിന്ദാവാവന്ത്യൌ സംമതൌ രഥസത്തമൌ । കൃതിനൌ സമരേ താത ദൃഢവീര്യപരാക്രമൌ
അവന്തിയുടെ രാജകുമാരന്മാരായ വിന്ധ്യനും അനുവിന്ധ്യനും, രഥയോദ്ധാക്കളിൽ പ്രശസ്തരും, യുദ്ധത്തിൽ നിപുണരും, ധൈര്യവും വീര്യവും നിറഞ്ഞവരുമാണ്, അച്ഛാ.
ഏതൌ തൌ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ രിപുസൈന്യം പ്രധക്ഷ്യതഃ। ഗദാപ്രാസാസിനാരാചൈസ്തോമരൈശ്ച കരച്യതൈഃ
ഈ രണ്ട് പുരുഷസിംഹങ്ങൾ, ഗദ, കുന്തം, വാൾ, അമ്പ്, തുരങ്കം, മറ്റു ആയുധങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ശത്രുസേനയെ അഗ്നിപോലെ ദഹിപ്പിക്കും.
യുദ്ധാഭികാമൌ സമരേ ക്രീഡന്താവിവ യൂഥപൌ । യൂഥമധ്യേ മഹാരാജ വിചരന്തൌ കൃതാന്തവത്
യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ച്, ഈ രണ്ട് നായകരും, കൂട്ടത്തിന്റെ നടുവിൽ കളിക്കുന്ന കാളകളെപ്പോലെ, മഹാരാജാവേ, സൈന്യത്തിനിടയിൽ യമനെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കും.
ത്രിഗര്താ ഭ്രാതരഃ പഞ്ച രഥോദാരാ മതാ മമ। കൃതവൈരാശ്ച പാര്ഥൈസ്തേ വിരാടനഗരേ തദാ
എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, തൃഗർത ദേശത്തിലെ അഞ്ചു സഹോദരന്മാർ ഉത്തമ രഥസേനാനികളാണ്. അവർ വിരാടനഗരിയിൽ പാണ്ഡവന്മാരോട് വൈരം പിടിച്ചു.
മകരാ ഇവ രാജേന്ദ്ര സമുദ്ധതതരങ്ഗിണീമ് । ഗങ്ഗാം വിക്ഷോഭയിഷ്യന്തി പാര്ഥാനാം യുധി വാഹിനീ
രാജാവേ, വലിയ തിരമാലകളോടെ ഒഴുകുന്ന ഗംഗയെ مگرങ്ങൾ കലക്കുന്നതുപോലെ, അവർ യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവസേനയെ അലയടിക്കും.
തേ രഥാഃ പഞ്ച രാജേന്ദ്ര യേഷാം സത്യരഥോ മുഖമ്। ഏതേ യോത്സ്യന്തി സങ്ഗ്രാമേ സംസ്മരന്തഃ പുരാകൃതമക്
രാജാവേ, സത്യരഥൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ആ അഞ്ചു രഥസേനാനികളും, മുമ്പ് സംഭവിച്ച അന്യായങ്ങൾ ഓർത്ത്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ പടപൊരുതും.
വ്യലീകം പാണ്ഡവേയേന ഭീമസേനാനുജേന ഹ। ദിശോ വിജയതാ രാജഞ്ശ്വേതവാഹേന ഭാരത
ഭീമസേനന്റെ ഇളയാനായ, വെള്ള കുതിരകളോടുകൂടിയ പാണ്ഡവൻ, ദിക്കുകൾ ജയിച്ചപ്പോൾ ചെയ്ത അപരാധം, ഭാരതകുലത്തിലെ രാജാവേ, അവർ ഓർക്കും.
തേ ഹനിഷ്യന്തി പാര്ഥാനാം താനാസാദ്യ മഹാരഥാന്। വരാന്വരാന്മഹേഷ്വാസാന്ക്ഷത്രിയാണാം ധുരംധരാന്
അവർ പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥന്മാരെയും, ഉത്തമ ധനുര്വീരന്മാരെയും, ക്ഷത്രിയരിൽ ഏറ്റവും ശക്തരായവരെയും നേരിട്ട് വധിക്കും.
ലക്ഷ്ണണസ്തവ പുത്രശ്ച തഥാ ദുഃശാസനസ്യ ച। ഉഭൌ തൌ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ സംഗ്രാമേഷ്വപലായിനൌ
നിന്റെ മകനായ ലക്ഷ്മണനും, ദുഃശാസനന്റെ മകനും, ഈ രണ്ട് പുരുഷസിംഹങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ പിൻവാങ്ങാത്തവരാണ്.
തരുണൌ സുകുമാരൌ ച രാജപുത്രൌ രതസ്വിനൌ । യുദ്ധാനാം ച വിശേഷജ്ഞൌ പ്രണേതാരൌ ച സര്വശഃ
യുവാക്കളും സുന്ദരരും രാജകുമാരന്മാരും രഥയാത്രയിൽ പ്രിയം കാണുന്നവരുമായ ഇവർ, യുദ്ധത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ അറിയുന്നവരും, എല്ലാ കാര്യത്തിലും നയിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരുമാണ്.
രഥൌ തൌ കുരുശാര്ദൂല മതൌ മേ രഥസത്തമൌ । ക്ഷത്രധര്മരതൌ വീരൌ മഹത്കര്മ കരിഷ്യതഃ
കുരുവംശത്തിലെ സിംഹമേ, ഈ രണ്ട് രഥസേനാനികളും എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഉത്തമരഥികളാണ്. ക്ഷത്രിയരുടെ ധർമ്മത്തിൽ പ്രീതിയുള്ള വീരന്മാർ വലിയ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യും.
ദണ്ഡധാരോ മഹാരാജ രഥ ഏകോ നരര്ഷഭ । യോത്സ്യതേ തവ സങ്ഗ്രാമേ സ്വേന സൈന്യേന പാലിതഃ
മഹാരാജാവേ, മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമനായ ദണ്ഡധാരൻ, തന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തോടെ, നിന്റെ യുദ്ധത്തിൽ പോരാടും.
ബൃഹദ്ബലസ്തഥാ രാജാ കൌസല്യോ രഥസത്തമഃ । രഥോ മമ മതസ്താത മഹാവേഗപരാക്രമഃ
അതു പോലെ, കോസല ദേശത്തിന്റെ രാജാവായ ബൃഹദ്ബലനും, ഉത്തമ രഥസേനാനിയും, വേഗവും വീര്യവും നിറഞ്ഞവനുമാണ്, എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ.
ഏഷ യോത്സ്യതി സങ്ഗ്രാമേ സ്വാന്ബന്ധൂന്സംപ്രഹര്ഷയന് । ഉഗ്രായുധോ മഹേഷ്വാസോ ധാര്തരാഷ്ട്രഹിതേ രതഃ
അവൻ യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു, ഭയങ്കര ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ച്, മഹാശരധനുര്വീരനായി, ധൃതരാഷ്ട്രരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി സമർപ്പിതനായി പോരാടും.