ഭാരതസ്യേതിഹാസസ്യ ശ്രൂയതാം പര്വസംഗ്രഹഃ। പര്വാനുക്രമണീ പൂര്വം ദ്വിതീയഃ പര്വസംഗ്രഹഃ
ഭാരത ഇതിഹാസത്തിന്റെ അധ്യായങ്ങളുടെ സമാഹാരം കേൾക്കട്ടെ; ആദ്യം അധ്യായങ്ങളുടെ പട്ടികയും, പിന്നെ രണ്ടാമത്തെ അധ്യായസംഗ്രഹവും.
പൌഷ്യം പൌലോമമാസ്തീകമാദിരംശാവതാരണമ്। തതഃ സംഭവപര്വോക്തമദ്ഭുതം രോമഹര്ഷണമ്
പൗഷ്യ, പോളോമ, ആസ്തീക, ആദി, അശ്വതരണം; അതിന് ശേഷം അത്ഭുതവും രോമാഞ്ചകരവുമായ സംഭവപർവ്വം പറയുന്നു.
ദാഹോ ജതുഗൃഹസ്യാത്ര ഹൈഡിമ്ബം പര്വ ചോച്യതേ। തതോ ബകവധഃ പര്വ പര്വ ചൈത്രരഥം തതഃ
ഇവിടെ ജതുഗൃഹം കത്തിച്ച സംഭവവും, പിന്നെ ഹൈഡിംബനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവവും, അതിന് ശേഷം ബകാസുരനു നേരെ നടന്ന യുദ്ധവും, പിന്നെ ചൈത്രരഥത്തിൽ നടന്ന സംഭവവും വിവരിക്കുന്നു.
തതഃ സ്വയംവരോ ദേവ്യാഃ പാഞ്ചാല്യാഃ പര്വ ചോച്യതേ। ക്ഷാത്രധര്മേണ നിര്ജിത്യ തതോ വൈവാഹികം സ്മൃതമ്
അതിനുശേഷം ദ്രൗപദിയുടെ സ്വയംവര ചടങ്ങ് വിവരിക്കുന്നു; അപ്പോൾ യുദ്ധധർമ്മം പാലിച്ച് അവളെ ജയിച്ചു. അതിന് ശേഷം വിവാഹസംഭവം ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വിദുരാഗമനം പര്വ രാജ്യലാഭസ്തഥൈവ ച। അര്ജുനസ്യ വനേ വാസഃ സുഭദ്രാഹരണം തതഃ
വിദുരന്റെ വരവ്, രാജ്യം ലഭിച്ച സംഭവം, അർജുനൻ കാട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്നത്, പിന്നെ സുഭദ്രയെ കൊണ്ടുപോയ സംഭവം എന്നിവയാണ് പിന്നീട് വരുന്നത്.
സുഭദ്രാഹരണാദൂര്ധ്വം ജ്ഞേയാ ഹരണഹാരികാ। തതഃ ഖാണ്ഡവദാഹാഖ്യം തത്രൈവ മയദര്ശനമ്
സുഭദ്രയെ കൊണ്ടുപോയതിനു ശേഷം, അവരെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സംഭവവും, തുടർന്ന് ഖാണ്ഡവവനം കത്തിച്ച സംഭവവും, അവിടെ മയാസുരനെ കണ്ടത് എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
സഭാപര്വ തതഃ പ്രോക്തം മന്ത്രപര്വ തതഃ പരമ്। ജരാസന്ധവധഃ പര്വ പര്വ ദിഗ്വിജയം തഥാ
അതിനുശേഷം സഭാപർവം, പിന്നെ മന്ത്രപർവം, ജരാസന്ധനെ കൊല്ലുന്ന സംഭവം, പിന്നെ ദിഗ്വിജയം എന്ന征യാത്ര എന്നിവ വരുന്നു.
പര്വ ദിഗ്വിജയാദൂര്ധ്വം രാജസൂയികമുച്യതേ। തതശ്ചാര്ഘാഭിഹരണം ശിശുപാലവധസ്തതഃ
ദിഗ്വിജയത്തിനു ശേഷം രാജസൂയയാഗം, അതിന് ശേഷം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച സംഭവം, പിന്നെ ശിശുപാലനെ കൊല്ലുന്നത് എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
ദ്യൂതപര്വ തതഃ പ്രോക്തമനുദ്യൂതമഃ പരമ്। തത ആരണ്യകം പര്വ കിര്മീരവധ ഏവച
അതിനുശേഷം ജുവയാട്ടം നടന്ന സംഭവവും, അതിനു പിന്നാലെ നടന്ന സംഭവങ്ങളും, പിന്നെ ആരണ്യകപർവവും, കിർമീരനെ കൊല്ലുന്ന സംഭവവും വരുന്നു.
അര്ജുനസ്യാഭിഗമനം പര്വ ജ്ഞേയമതഃ പരമ്। ഈശ്വരാര്ജുനയോര്യുദ്ധം പര്വ കൈരാതസംജ്ഞിതമ്
അർജുനന്റെ യാത്ര, അതിനുശേഷം ഈശ്വരനും അർജുനനും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധം, അതായത് കൈരാതപർവം, ഇവയാണ് പിന്നീട് പറയുന്നത്.
ഇന്ദ്രലോകാഭിഗമനം പര്വ ജ്ഞേയമതഃ പരമ്। നലോപാഖ്യാനമപി ച ധാര്മികം കരുണോദയമ്
അതിനുശേഷം അർജുനൻ ഇന്ദ്രലോകത്തേക്ക് പോയ സംഭവം, പിന്നെ ധർമ്മനിഷ്ഠയും ഹൃദയസ്പർശിയുമായ നലന്റെ കഥയും വരുന്നു.
തീര്ഥയാത്രാ തതഃ പര്വ കുരുരാജസ്യ ധീമതഃ। ജടാസുരവധഃ പര്വ യക്ഷയുദ്ധമതഃ പരമ്
അതിനുശേഷം കുരുരാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ തീർത്ഥയാത്ര, പിന്നെ ജടാസുരനെ കൊല്ലുന്ന സംഭവം, അതിനുശേഷം യക്ഷനുമായി നടന്ന യുദ്ധം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
നിവാതകവചൈര്യുദ്ധം പര്വ ചാജഗരം തതഃ। മാര്കണ്ഡേയസമാസ്യാ ച പര്വാനന്തരമുച്യതേ
നിവാതകവചന്മാരുമായി നടന്ന യുദ്ധം, പിന്നെ അജഗരം എന്ന പാമ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവം, അതിന് ശേഷം മാർകണ്ടേയനോടുള്ള സംവാദം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
സംവാദശ്ച തതഃ പര്വ ദ്രൌപദീസത്യഭാമയോഃ। ഘോഷയാത്രാ തതഃ പര്വ തതഃ പ്രായോപവേശനേമ്। മന്ത്രസ്യ നിശ്ചയം ചൈവ മൃഗസ്വപ്നോദ്ഭവം തതഃ
അതിനുശേഷം ദ്രൗപദിയും സത്യഭാമയും തമ്മിലുള്ള സംവാദം, പിന്നെ ഘോഷയാത്ര, അതിന് ശേഷം പ്രായോപവേശം എന്ന വ്രതം, മന്ത്രത്തിന്റെ തീരുമാനമെടുക്കൽ, പിന്നെ മൃഗസ്വപ്നം ഉദയം ചെയ്യുന്നത് എന്നിവ വരുന്നു.
വ്രീഹിദ്രൌണികമാഖ്യാനമൈന്ദ്രദ്യുമ്നം തഥൈവ ച। ദ്രൌപദീഹരണം പര്വ ജയദ്രഥവിമോക്ഷണമ്
വ്രിഹിദ്രൗണികന്റെ കഥയും, അതുപോലെ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നന്റെ കഥയും, ദ്രൗപദിയെ അപഹരിച്ച സംഭവം, ജയദ്രഥനെ മോചിപ്പിച്ച സംഭവം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
രാമോപാഖ്യാനമത്രൈവ പര്വ ജ്ഞേയമതഃ പരമ്। പതിവ്രതായാ മാഹാത്മ്യം സാവിത്ര്യാശ്ചൈവമദ്ഭുതമ്
ഇവിടെയും രാമന്റെ കഥ, പിന്നെ ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയുടെ മഹത്വം, സാവിത്രിയുടെ അത്ഭുതമായ കഥ എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
കുണ്ഡലാഹരണം പര്വ തതഃ പരമിഹോച്യതേ। ആരണേയം തതഃ പര്വ വൈരാടം തദനന്തരമ്।। പാണ്ഡവാനാം പ്രവേശശ്ച സമയസ്യ ച പാലനമ്
കുണ്ഡലങ്ങൾ അപഹരിച്ച സംഭവം, അതിന് ശേഷം ആരണേയപർവം, പിന്നെ വൈരാടപർവം, പാണ്ഡവന്മാർ പ്രവേശിച്ചിരുന്നത്, ഉടമ്പടിയുടെ പാലനം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
കീചകാനാം വധഃ പര്വ പര്വ ഗ്രോഗ്രഹണം തതഃ। അഭിമന്യോശ്ച വൈരാട്യാഃ പര്വ വൈവാഹികം സ്മൃതമ്
കീചകനെ കൊല്ലുന്ന സംഭവം, പിന്നെ പശുക്കൾ പിടിച്ചെടുത്ത സംഭവം, പിന്നീട് അഭിമന്യു വൈരാടദേശത്ത് വിവാഹം കഴിച്ച സംഭവം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
ഉദ്യോഗപര്വ വിജ്ഞേയമത ഊര്ധ്വം മഹാദ്ഭുതമ്। തതഃ സംജയയാനാഖ്യം പര്വ ജ്ഞേയമതഃ പരമ്
ഉദ്യോഗപർവം എന്ന അത്ഭുതകരമായ ഭാഗം, അതിന് ശേഷം സംജയയാനപർവം എന്നത് വരുന്നു.
പ്രജാഗരം തഥാ പര്വ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ചിന്തയാ। പര്വ സാനത്സുജാതം വൈ ഗുഹ്യമധ്യാത്മദര്ശനമ്
അതിനുശേഷം ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഉണർന്നുകിടന്നതും, സാനത്സുജാതപർവം എന്ന രഹസ്യമായ ആത്മവിഷയ സംവാദം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
യാനസന്ധിസ്തതഃ പര്വ ഭഗവദ്യാനമേവ ച। മാതലീയമുപാഖ്യാനം ചരിതം ഗാലവസ്യ ച
അതിനുശേഷം യാനസന്ധി ഭാഗം, ദൈവികമായ കഥ, മാതലിയുടെ കഥയും ഗാലവന്റെ പ്രവൃത്തികളും വരുന്നു.
സാവിത്രം വാമദേവ്യം ച വൈന്യോപാഖ്യാനമേവ ച। ജാമദഗ്ന്യമുപാഖ്യാനം പര്വ ഷോഡശരാജകമ്
ശാവിത്രം, വാമദേവ്യം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, വൈന്യന്റെ കഥ, ജാമദഗ്ന്യന്റെ കഥ, പിന്നെ പതിനാറു രാജാക്കന്മാരുടെ ഭാഗം എന്നിവയുണ്ട്.
സഭാപ്രവേശഃ കൃഷ്ണസ്യ വിദുലാപുത്രശാസനമ്। ഉദ്യോഗഃ സൈന്യനിര്യാണം വിശ്വോപാഖ്യാനമേവ ച
ശ്രീകൃഷ്ണൻ സഭയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതും, വിദുലയുടെ മകന്റെ ആജ്ഞയും, ഉദ്യോഗം എന്ന ഭാഗം, സൈന്യങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്നത്, വിശ്വന്റെ കഥ എന്നിവയുണ്ട്.
ജ്ഞേയം വിവാദപര്വാത്ര കര്ണസ്യാപി മഹാത്മനഃ। `മന്ത്രസ്യ നിശ്ചയം കൃത്വാ കാര്യസ്യ സമനന്തരമ്
ഇവിടെ വിവാദങ്ങളുടെ ഭാഗവും, മഹാത്മാവായ കർണ്ണന്റെ ഭാഗവും, മന്ത്രാലോചനയ്ക്ക് ശേഷം ഉടൻ നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങളും അറിയേണ്ടതാണ്.
ശ്വേതസ്യ വാസുദേവേന ചിത്രം ബഹുകഥാശ്രയമ്।' നിര്യാണം ച തതഃ പര്വ കുരുപാണ്ഡവസേനയോഃ
ശ്വേതന്റെ അത്ഭുതകരമായ കഥ വാസുദേവൻ പറഞ്ഞത്, അതിൽ അനവധി കഥകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അതിന് ശേഷം കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും സൈന്യങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്ന ഭാഗം വരുന്നു.
രഥാതിരഥസംഖ്യാ ച പര്വോക്തം തദനന്തരമ്। ഉലൂകദൂതാഗമനം പര്വാമര്ഷവിവര്ധനമ്
അടുത്തതായി രഥികളും മഹാരഥികളും എണ്ണിപ്പറയുന്ന ഭാഗം, ഉലൂകൻ ദൂതനായി വരുന്നത്, കോപം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭാഗം എന്നിവയുണ്ട്.
അമ്ബോപാഖ്യാനമത്രൈവ പര്വ ജ്ഞേയമതഃ പരമ്।। ഭീഷ്മാഭിഷേചനം പര്വ തതശ്ചാദ്ഭുതമുച്യതേ
ഇവിടെയും അംബയുടെ കഥ, അതിനുശേഷം ഭീഷ്മന്റെ അഭിഷേക ഭാഗം, പിന്നെ അത്ഭുതം എന്ന ഭാഗം വരുന്നു.
ജമ്ബൂഖമ്ഡവിനിര്മാണം പര്വോക്തം തദനന്തരമ്।। ഭൂമിപര്വ തതഃ പ്രോക്തം ദ്വീപവിസ്താരകീര്തനമ്
ജമ്പൂദ്വീപ് നിർമ്മാണം എന്ന ഭാഗം, അതിന് ശേഷം ഭൂമി ഭാഗം, ദ്വീപുകളുടെ വ്യാപ്തി വിവരിക്കുന്നതും വരുന്നു.
ദിവ്യം ചക്ഷുര്ദദൌ യത്ര സംജയായ മഹാമുനിഃ।' പര്വോക്തം ഭഗവദ്ഗീതാ പര്വ ഭീഷ്മവധസ്തതഃ। ദ്രോണാഭിഷേചനം പര്വ സംശപ്തകവധസ്തതഃ
അവിടെ മഹർഷി സംജയന് ദൈവദൃഷ്ടി നൽകി. ഭഗവദ്ഗീത എന്ന ഭാഗം, ഭീഷ്മന്റെ വധം, ദ്രോൺന്റെ അഭിഷേകം, സംശപ്തകരുടെ വധം എന്നിവയും വരുന്നു.
അഭിമന്യുവധഃ പര്വ പ്രതിജ്ഞാ പര്വ ചോച്യതേ। ജയദ്രഥവധഃ പര്വ ഘടോത്കചവധസ്തതഃ
അഭിമന്യുവിന്റെ വധം എന്ന ഭാഗം, പ്രതിജ്ഞ ഭാഗം, ജയദ്രഥന്റെ വധം, ഘടോത്സ്കചന്റെ വധം എന്നിവയുണ്ട്.