ദ്വാദശൈവ തു വര്ഷാണി വനേ ധിഷ്ണ്യാദ്വിവാസിതഃ । സംവത്സരം വിരാടസ്യ ദാസ്യമാസ്ഥായ ചോഷിതഃ
പന്ത്രണ്ടുവർഷം നീ കാടിൽ വാസം ചെയ്തു, വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു, ഒരു വർഷം വിരാടന്റെ അടുക്കളയിൽ മറഞ്ഞ് ജീവിച്ചു.
അമര്ഷം രാജ്യഹരണം വനവാസം ച പാണ്ഡവ। ദ്രൌപദ്യാശ്ച പരിക്ലേശം സംസ്മരന്പുരുഷോ ഭവ
രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതും, കാട്ടിൽ താമസിച്ചതും, ദ്രൗപദിക്ക് ഉണ്ടായ കഷ്ടതയും ഓർത്തു, പാണ്ഡവാ, നീ ധൈര്യവാനാകണം.
അശക്തേന ച യച്ഛപ്തം ഭീമസേനേന പാണ്ഡവ । ദുഃശാസനസ്യ രുധിരം പീയതാം യദി ശക്യതേ
ഭീമസേനൻ, ശക്തിയില്ലാത്തവൻ, ദുഃശാസന്റെ രക്തം കുടിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്താൽ, അതിനാവുന്നെങ്കിൽ ചെയ്യട്ടെ.
ലോഹാഭിസാരോ നിര്വൃത്തഃ കുരുക്ഷേത്രമകര്ദമമ്। സമഃ പന്ഥാ ഭൃതാസ്തേശ്വാഃ ശ്വോ യുധ്യസ്വ സകേശവഃ
ഇരുമ്പ് കവർ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, കുരുക്ഷേത്രം ചെളിമുക്തമാണ്, വഴി തുറന്നിരിക്കുന്നു, നിന്റെ കുതിരകൾ തയ്യാറാണ്; നാളെ കേശവനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യൂ.
അസമാഗമ്യ ഭീഷ്മേണ സംയുഗേ കിം വികത്ഥസേ । ആരുരുക്ഷുര്യഥാ പങ്ഗുഃ പര്വതം ഗന്ധമാദനമ്
ഭീഷ്മനോടു നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്യാതെ നീ എന്തിനാണ് അഭിമാനിക്കുന്നത്? അത് ഒരു കുരുടൻ ഗന്ധമാദനപർവ്വതം കയറാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ഏവം കത്ഥസി കൌന്തേയ അകത്ഥന്പുരുഷോ ഭവ। സൂതപുത്രം സുദുര്ഘര്ഷം ശല്യം ച ബലിനാം വരമ്
കുന്തീപുത്രാ, നീ ഇങ്ങനെ മാത്രം അഭിമാനിക്കരുത്, പ്രവർത്തിയില്ലാതെ അഭിമാനിക്കുന്നവനാകരുത്. യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരനായ സൂതപുത്രനെയും, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശല്യനെയും നേരിടൂ.
ദ്രോണം ച ബലിനാം ശ്രേഷ്ഠം ശചീപതിസമം യുധി। അജിത്വാ സംയുഗേ പാര്ഥ രാജ്യം കഥമിഹേച്ഛസി
പാർഥാ, യുദ്ധത്തിൽ ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും, യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനോട് തുല്യനുമായ ദ്രോണമാരെ ജയിക്കാതെ, നീ എങ്ങനെ ഈ രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
ബ്രാഹ്മേ ധനുഷി ചാചാര്യം വേദയോരന്തഗം ദ്വയോഃ। യുധി ധുര്യമവിക്ഷോഭ്യമനീകചരമച്യുതമ്
അവൻ ദൈവികമായ വില്ലിന്റെ ഗുരുവാണ്, രണ്ടു വേദങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, ഇരുവിധത്തിലും അവസാനം വരുത്തുന്നവൻ, യുദ്ധത്തിൽ അചഞ്ചലനായ നേതാവും, സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ അനായാസം സഞ്ചരിക്കുന്നവനുമാണ്.
ദ്രോണം മഹാദ്യുതിം പാര്ഥ ജേതുമിച്ഛസി തന്മൃഷാ । ന ഹി ശുശ്രുമ വാതേന മേരുമുന്മഥിതം ഗിരിമ്
ദീപ്തിയുള്ള ദ്രോണനെ ജയിക്കാമെന്ന് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് വ്യർത്ഥമാണ്, പാർഥാ; കാരണം കാറ്റ് മെരു പർവ്വതത്തെ തകർത്തുവെന്നത് ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല.
അനിലോ വാ വഹേന്മേരും ദ്യൌര്വാപി നിപതേന്മഹീമ് । യുഗം വാ പരിവര്തേത യദ്യേവം സ്യാദ്യഥാത്ഥ മാമ്
കാറ്റ് മെരുവിനെ പറത്തിക്കൊണ്ടുപോകാം, ആകാശം ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴാം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു യುಗം പിന്നോട്ട് തിരിയാം—നീ എന്നെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞത് സത്യമായിരുന്നെങ്കിൽ.
കോ ഹ്യസ്തി ജീവിതാകാങ്ക്ഷീ പ്രാപ്യേമമരിമര്ദനമ് । ഗജോ വാജീ രഥോ വാപി പുനഃ സ്വസ്തി ഗൃഹാന്വ്രജേത്
ജീവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ഈ ശത്രുനാശകനെ നേരിട്ടാൽ, ആനയായാലും കുതിരയായാലും രഥമായാലും, വീണ്ടും സുരക്ഷിതമായി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയുമോ?
കഥമാഭ്യാമഭിധ്യാതഃ സംസൃഷ്ടോ ദാരുണേന വാ । രണേ ജീവന്വിമുച്യേത പദാ ഭൂമിമുപസ്പൃശന്
ഞങ്ങളിറുവരാലോ, അതവാ ഭയങ്കരമായ ശക്തിയാൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടവൻ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാലുകൊണ്ട് നിലത്തെത്തി ജീവൻ രക്ഷിക്കാമോ?
കിം ദുര്ദുരഃ കൂപശയോ യഥേമാം ന ബുധ്യമേ രാജചമൂം സമേതാമ്। ദുരാധരഷാം ദേവചമൂപ്രകാശാം ഗുപ്താം നരേന്ദ്രൈസ്ത്രിദശൈരിവ ദ്യാമ്
നീ ആഴത്തിലുള്ള കിണറ്റിൽ കിടക്കുന്നതുപോലെയാണോ, ഈ രാജസൈന്യം എത്ര ശക്തിയുള്ളതും ദുർജയവുമാണെന്നു മനസ്സിലാക്കാത്തത്? രാജാക്കന്മാർ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഈ ദേവസൈന്യത്തെപ്പോലെയുള്ള സൈന്യത്തെ നീ കാണുന്നില്ലേ?
പ്രാച്യൈഃ പ്രതീച്യൈരഥ ദാക്ഷിണാത്യൈ- രുദീച്യകാമ്ഭോജശകൈഃ ഖശൈശ്ച। സാല്വൈഃ സമത്സ്യൈഃ കുരുമുഖ്യദേശ്യൈ- ര്മ്ലേച്ഛൈഃ പുലിന്ദൈര്ദ്രവിഡാന്ധ്രകാഞ്ച്യൈഃ
കിഴക്കൻമാർ, പടിഞ്ഞാറൻമാർ, തെക്കൻമാർ, വടക്കൻമാർ, കാംബോജന്മാർ, ശകന്മാർ, ഖശന്മാർ, സാൽവന്മാർ, മത്സ്യന്മാർ, കുരുവിലെ പ്രധാന പ്രദേശക്കാരും, മ്ലേഛന്മാർ, പുലിന്ദന്മാർ, ദ്രാവിഡന്മാർ, ആന്ധ്രന്മാർ, കാഞ്ചികൾ—
നാനാജനൌഘം യുധി സംപ്രവൃദ്ധം നാങ്ഗം യഥാ വേഗമപാരകണീയമ്। മാം ച സ്ഥിതം നാഗബലസ്യ മധ്യേ യുയുത്സമേ മന്ദ കിമല്പബുദ്ധേ
യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിയാർജിച്ച ഈ അനേകം ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ കൂട്ടം, ഒരു ഉഗ്രവേഗം നിറഞ്ഞ നദിയെപ്പോലെ, കടക്കാൻ കഴിയാത്തതാണ്. ഞാൻ ആനപ്പടയുടെ നടുവിൽ നിലകൊണ്ടു യുദ്ധത്തിന് തയാറാണ്; നീ എന്താണ് കാണുന്നത്, ബുദ്ധിഹീനനേ?
ഇത്യേവമുക്ത്വാ രാജാനം ധര്മപുത്രം യുധിഷ്ഠിരമ്। അഭ്യവൃത്യ പുനര്ജിഷ്ണുമുലൂകഃ പ്രത്യഭാഷത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഉലൂകൻ രാജാവായ ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു തിരിഞ്ഞ് വീണ്ടും ജിഷ്ണുവിനോട് സംസാരിച്ചു.
അകത്ഥമാനോ യുധ്യസ്വ കത്ഥേസേഽര്ജുന കിം ബഹു। പര്യായാത്സിദ്ധിരേസ്യ നൈതത്സിധ്യതി കത്ഥനാത്
അർജുനാ, അധികം സംസാരിക്കാതെ, ധൈര്യത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്യു; വിജയമെന്നത് ശ്രമത്തിലൂടെ മാത്രമേ ലഭിക്കൂ, വാചികാഭിമാനത്തിലല്ല.
യദീദം കത്ഥനാല്ലോകേ സിധ്യേത്കര്മ ധനഞ്ജയ । സര്വേ ഭവേയുഃ സിദ്ധാര്ഥാഃ കത്ഥനേ കോ ഹി ദുര്ഗതഃ
ധനഞ്ജയ, ഈ ലോകത്ത് വാചികാഭിമാനത്തിലൂടെ കാര്യങ്ങൾ സാധിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, എല്ലാവർക്കും ലക്ഷ്യസിദ്ധി ലഭിച്ചേനെ; അഭിമാനത്തിൽ ദരിദ്രൻ ആരാണ്?
ജാനാമി തേ വാസുദേവം സഹായം ജാനാമി തേ ഗാണ്ഡിവം താലമാത്രമ്। ജാനാമ്യേതത്ത്വാദൃശോ നാസ്തി യോദ്ധാ ജാനാനസ്തേ രാജ്യമേതദ്ധരാമി
നിനക്ക് വാസുദേവൻ കൂട്ടുകാരനാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു; നിന്റെ ഗാണ്ഡീവം കൈത്തലത്തിന്റെ അളവാണെന്ന് അറിയുന്നു; നിനക്കുപോലൊരു യോദ്ധാവില്ലെന്ന് അറിയുന്നു; ഇതെല്ലാം അറിഞ്ഞിട്ടും ഈ രാജ്യം ഞാൻ നിനക്കുവേണ്ടി കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.
ന തു പര്യായധര്മേണ രാജ്യം പ്രാപ്നോതി മാനുഷഃ । മനസൈവാനുകൂലാനി വിധാതാ കുരുതേ വശേ
പാരമ്പര്യനിയമം മാത്രം പാലിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ രാജ്യം നേടില്ല; സൃഷ്ടികർത്താവ് മനസ്സിൽ ഇഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ അനുകൂലമായ കാര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നു.
ത്രയോദശ സമാ ഭുക്തം രാജ്യം വിലപതസ്തവ । ഭൂയശ്ചൈവ പ്രശാസിഷ്യേ നിഹത്യ ത്വാം സബാന്ധവമ്
പതിന്മൂന്നു വർഷം നീ ദുഃഖിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും രാജ്യം അനുഭവിച്ചു; ഇനി വീണ്ടും നിന്നെയും നിന്റെ ബന്ധുക്കളെയും സംഹരിച്ച് ഞാൻ ഈ രാജ്യം ഭരിക്കും.
ക്വ തദാ ഗാണ്ഡിവം തേഽഭൂദ്യത്ത്വം ദാസപണൈര്ജിതഃ। ക്വ തദാ ഭീമസേനസ്യ ബലമാസീച്ച ഫാല്ഗുനാ
നീ പാശകലയിൽ തോറ്റു ദാസനാക്കിയപ്പോൾ, അപ്പോൾ നിന്റെ ഗാണ്ഡീവം എവിടെയായിരുന്നു? അപ്പോൾ ഭീമസേനന്റെ ശക്തി എവിടെയായിരുന്നു, ഫാൽഗുനാ?
സഗദാദ്ഭീമസേനാദ്വാ പാര്ഥാദ്വാപി സഗാണ്ഡിവാത് । ന വൈ മോക്ഷസ്തദാ വോഭൂദ്വിനാ കൃഷ്ണാമനിന്ദിതാമ്
ഭീമസേനന്റെ ഗദയാലോ, പാർഥന്റെ ഗാണ്ഡീവത്താലോ, അപ്പോൾ രക്ഷപെടാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു—നിഷ്കളങ്കയായ കൃഷ്ണയെ ഒഴികെ.
സാ വോ ദാസ്യേ സമാപന്നാന്മോചയാമാസ പാര്ഷതീ । അമാനുഷ്യം സമാപന്നാന്ദാസകര്മണ്യവസ്ഥിതാന്
നിങ്ങൾ ദാസ്യത്തിലേക്ക് വീണപ്പോൾ, ദ്രൗപദി തന്നെയാണ് മനുഷ്യരല്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ, ദാസ്യപ്രവൃത്തിയിൽ അകപ്പെട്ട നിങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചത്.
അവോചം യത്ഷണ്ഡതിലാനഹം വസ്തഥ്യമേവ തത് । ധൃതാ ഹി വേണീ പാര്ഥേന വിരാടനഗരേ തദാ
ഞാൻ പറഞ്ഞ ഷണ്ഡനും എള്ളും സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം സത്യമാണ്. അന്നത്തെ വിരാടനഗരിയിൽ പാർഥൻ വാലിട്ടു നടക്കുകയായിരുന്നു.
സൂദകര്മണി ച ശ്രാന്തം വിരാടസ്യ മഹാനസേ । ഭീമസേനേന കൌന്തേയ യച്ച തന്മമ പൌരുഷമ്
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, വിരാടന്റെ അടുക്കളയിൽ ഭീമസേനൻ പാചക ജോലി ചെയ്ത് ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ കാണിച്ച ശക്തിയും അതുപോലെ തന്നെയാണ്.
ഏവമേതത്സദാം ദണ്ഡം ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയേ ദധുഃ । വേണീം കൃത്വാ ഷണ്ഡവേഷഃ കന്യാം നര്തിതവാനസി
ഇങ്ങനെ തന്നെ രാജാക്കന്മാർക്ക് മറ്റൊരു രാജാവിനോട് ശിക്ഷ നൽകാറുണ്ട്. നീ വാലിട്ടു ഷണ്ഡവേഷം ധരിച്ച് പെൺകുട്ടിയായി നൃത്തം ചെയ്തതും അതാണ്.
ന ഭയാദ്വാസുദേവസ്യ ന ചാപി തവ ഫാല്ഗുന । രാജ്യം പ്രതിപ്രദാകസ്യാമി യുദ്ധ്യസ്വ സഹകേശവഃ
വാസുദേവനെയും നിന്നെയും ഭയന്ന് ഞാൻ രാജ്യം തിരികെ നൽകില്ല. കൃഷ്ണനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഇഷ്ടമുണ്ടെങ്കിൽ ചെയ്യൂ.
ന മായാ ഹീന്ദ്രജാലം വാ കുഹകാ വാപി ഭീഷണാ । ആത്തശസ്ത്രസ്യ മേ യുദ്ധേ വഹന്തി പ്രതിഗര്ജനാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ആയുധം എടുത്താൽ, യാതൊരു മായയും, ഇന്ദ്രജാലവും, ഭയങ്കരമായ കപടവും എന്റെ ഗർജ്ജനയ്ക്ക് നേരിടാൻ കഴിയില്ല.
വാസുദേവസഹസ്രം വാ ഫാല്ഗുനാനാം ശതാനി വാ। ആസാദ്യ മാമമോഘേഷും ദ്രവിഷ്യന്തി ദിശോ ദശഃ
ആയിരം വാസുദേവന്മാരോ നൂറുകണക്കിന് പാർഥന്മാരോ എനിക്കു നേരെ വന്നാലും, എന്റെ അപ്രമാദമായ അമ്പുകൾക്ക് മുന്നിൽ അവർ പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെടും.