പ്രാച്യൈഃ പ്രതീച്യൈരഥ ദാക്ഷിണാത്യൈ- രുദീച്യകാമ്ഭോജശകൈഃ ഖശൈശ്ച । സാല്വൈഃ സമത്സ്യൈഃ കുരുമധ്യദേശ്യൈ- ര്മ്ലേച്ഛൈഃ പുലിന്ദൈര്ദ്രവിഡാന്ധ്രകാഞ്ച്യൈഃ
കിഴക്കൻ, പടിഞ്ഞാറൻ, തെക്കൻ, വടക്കൻ ജനങ്ങൾ, കാംഭോജന്മാർ, ശകന്മാർ, ഖശന്മാർ, സാൽവന്മാർ, മത്സ്യന്മാർ, കുറുക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടുവിലുള്ളവർ, മ്ലേച്ഛന്മാർ, പുലിന്ദന്മാർ, ദ്രാവിഡർ, ആന്ധ്രർ, കാഞ്ചിപ്പട്ടണക്കാരൻമാർ — ഇവരൊക്കെയും
നാനാജനൌഘം യുധി സംപ്രവൃദ്ധം ഗാങ്ഗം യഥാ വേഗമപാരണീയമ്। മാം ച സ്ഥിതം നാനാബലസ്യ മധ്യേ യുയുത്സസേ മന്ദ കിമല്പബുദ്ധേ
യുദ്ധത്തിനായി പലതരത്തിലുള്ള ജനങ്ങൾ ഗംഗയുടെ പ്രളയസ്രോതസുപോലെ ഒരുമിച്ചു ചേരുന്നുണ്ട്. ഈ വിവിധ സൈന്യങ്ങളുടെ നടുവിൽ ഞാൻ നില്ക്കുന്നു, പോരാടാൻ തയ്യാറായി. നീയോ, ചെറുതായ മനസ്സുള്ളവനേ, ഇതെന്തൊരു ഭ്രമമാണു?
അക്ഷയ്യാവിഷുധീ ചൈവ അഗ്നിദത്തം ച തേ രഥമ്। ജാനീമോ ഹി രണേ പാര്ഥ കേതും ദിവ്യം ച ഭാരത
അഗ്നിദേവൻ തന്ന അക്ഷയവും വിശുദ്ധവുമായ നിന്റെ രഥം ഞങ്ങൾക്കറിയാം. ഭാരതവംശജനായ പാർത്ഥാ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ ദിവ്യധ്വജവും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.
അകത്ഥമാനോ യുദ്ധ്യസ്വ കത്ഥസേഽര്ജുന കിം ബഹു । പര്യായാത്സിദ്ധിരേതസ്യ നൈതത്സിധ്യാതി കത്ഥനാത്
കേട്ടുകൂട, അർജുനാ, നീ അധികം പറയാതെ, കത്തിക്കാതെ യുദ്ധം ചെയ്യണം. വിജയം ശ്രമത്തിലൂടെ വരുന്നതാണ്, വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അല്ല.
യദീദം കത്ഥനാല്ലോകേ സിധ്യേത്കര്മ ധനഞ്ജയ। സര്വേ ഭവേയുഃ സിദ്ധാര്ഥാഃ കത്ഥനേ കോ ഹി ദുര്ഗതഃ
ധനഞ്ജയാ, ഈ ലോകത്ത് വാക്കുകൾ കൊണ്ട് കാര്യങ്ങൾ സാധിക്കുമെങ്കിൽ എല്ലാവർക്കും ലക്ഷ്യം നേടാമായിരുന്നു. കത്തിക്കൊണ്ടു മാത്രം ആരെങ്കിലും ദുർഗതിയിൽ ആകുമോ?
ജനാമി തേ വാസുദേവം സഹായം ജാനാമി തേ ഗാണ്ഡിവം താലമാത്രമ് । ജാനാമ്യഹം ത്വാദൃശോ നാസ്തി യോദ്ധാ ജാനാനസ്തേ രാജ്യമേതദ്ധരാമി
നിനക്ക് വാസുദേവൻ കൂട്ടുകാരനാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. നിന്റെ ഗാണ്ഡീവം എത്ര ശക്തിയുള്ളതാണെന്നും ഞാൻ അറിയാം. നിനക്കു തുല്യനായ യോദ്ധാവൊരാളുമില്ലെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. ഈ രാജ്യം നിനക്ക് വേണമെന്ന് ഞാൻ അറിയാം.
ന തു പര്യായധര്മേമ സിദ്ധിം പ്രാപ്നോതി മാനവഃ। മനസൈവാനുകൂലാനി ധാതൈവ കുരുതേ വശേ
എങ്കിലും, കൃത്യമായ മാർഗ്ഗം പിന്തുടരുന്നതു കൊണ്ടു മാത്രം ഒരാൾക്ക് വിജയം ലഭിക്കില്ല. മനസ്സിൽ ഇഷ്ടമുള്ളതെല്ലാം സൃഷ്ടാവ് അനുകൂലമായി നടത്തുന്നു.
ത്രയോദശസമാ ഭുക്തം രാജ്യം വിലപതസ്തവ। ഭൂയശ്ചൈവ പ്രശാസിഷ്യേ ത്വാം നിഹത്യ സബാന്ധവമ്
പതിമൂന്നു വർഷം നീ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് ദുഃഖിച്ചു. ഇനി ഞാൻ നിന്നെയും നിന്റെ ബന്ധുക്കളെയും സംഹരിച്ച് വീണ്ടും നിന്നെ കീഴടക്കി ഭരിക്കും.
ക്വ തദാ ഗാണ്ഡിവം തേഽഭൂദ്യത്ത്വം ദാസപണൈര്ജിതഃ। ക്വ തദാ ഭീമസേനസ്യ ബലമാസീച്ച ഫാല്ഗുന
അപ്പോൾ, നീ ദാസ്യത്തിന്റെ പന്തിൽ തോറ്റപ്പോൾ, നിന്റെ ഗാണ്ഡീവം എവിടെയായിരുന്നു? അപ്പോൾ ഭീമസേനന്റെ ശക്തി എവിടെയായിരുന്നു, ഫാൽഗുനാ?
സഗദാദ്ഭീമസേനാദ്വാ ഫാല്ഗുനാദ്വാ സഗാണ്ഡിവാത്। ന വൈ മോക്ഷസ്തദാ യോ ഭൂദ്വിനാ കൃഷ്ണമനിന്ദിതാം
ഭീമസേനന്റെ ഗദയാലോ, ഫാൽഗുനന്റെ ഗാണ്ഡീവത്താലോ, അപ്പോൾ രക്ഷയുണ്ടായില്ല. അനിന്ദിതയായ കൃഷ്ണയാൽ മാത്രമേ മോചനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.
സാ വോ ദാസ്യേ സമാപന്നാന്മോചയാമാസ പാര്ഷതീ। അമാനുഷ്യം സമാപന്നാന്ദാസകര്മണ്യവസ്ഥിതാന്
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ദാസ്യത്തിൽ അകപ്പെട്ടപ്പോൾ, മനുഷ്യരല്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ അടിമപ്പണി ചെയ്തപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ ഭാര്യയായ പൃഷതിയുടെ മകൾ നിങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചു.
അവോചം യത്ഷണ്ഡതിലാനഹം വസ്തഥയമേവ തത്। ധൃതാ ഹി വേമീ പാര്ഥേന വിരാടനഗരേ തദാ
ഞാൻ പറഞ്ഞ ശണ്ഡതിലകളെക്കുറിച്ചുള്ളത് സത്യമായിരുന്നു. അപ്പോൾ, വിരാടനഗരിയിൽ പാർത്ഥൻ നിന്നെ പിടിച്ചിരുന്നതാണ്.
സൂദകര്മണി ച ശ്രാന്തം വിരാടസ്യ മഹാനസേ । ഭീമസേനേന കൌന്തേയ യത്തു തന്മമ പൌരുഷമ്
വിരാടന്റെ അടുക്കളയിൽ ഭീമസേനൻ പാചകക്കാരനായി കഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ ഭീമൻ ക്ഷീണിച്ചിരുന്നതും എന്റെ ശക്തിയാലാണ്.
ഏവമേവ സദാ ദണ്ഡം ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയേ ദധുഃ। വേണീം കൃത്വാ ഷണ്ഡവേഷഃ കന്യാം നര്തിതവാനസി
ഇങ്ങനെ തന്നെ, എല്ലായ്പ്പോഴും ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് മറ്റൊരു ക്ഷത്രിയനോട് ശിക്ഷ നൽകാറുണ്ട്. നീ ശണ്ഡവേഷം ധരിച്ചു, വാലു ചുരുട്ടി, പെൺകുട്ടിപോലെ നൃത്തം ചെയ്തതല്ലേ?
ന ഭയാദ്വാസുദേവസ്യ ന ചാപി തവ ഫല്ഗുന । രാജ്യം പ്രതിപ്രദാസ്യാമി യുധ്യസ്വ സഹകേശവഃ
വാസുദേവനെയും നിന്നെയും ഭയന്ന് ഞാൻ രാജ്യം തിരികെ നൽകില്ല, ഫാൽഗുനാ. നീയും കേശവനും ചേർന്ന് യുദ്ധം ചെയ്യൂ.
ന മായാ ഹീന്ദ്രജാലം വാ കുഹകാ വാപി ഭീഷണാ । ആത്തശസ്ത്രസ്യ സങ്ഗ്രാമേ വഹന്തി പ്രതിഗര്ജനാഃ
മായയോ, ഇന്ദ്രജാലമോ, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കപടങ്ങൾക്കോ, ആയുധം എടുത്ത് നില്ക്കുന്നവനോട് യുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
വാസുദേവസഹസ്രം വാ ഫാല്ഗുനാനാം ശതാനി വാ। ആസാദ്യ മാമമോഘേഷും ദ്രവിഷ്യന്തി ദിശോ ദശ
ആയിരം വാസുദേവന്മാരോ, നൂറുകണക്കിന് ഫാൽഗുനന്മാരോ എനിക്കെതിരെ വന്നാലും, അവർക്കെനിക്ക് തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; അവർ പത്തു ദിശകളിലേക്കും ഓടിപ്പോകും.
സംയുഗം ഗച്ഛ ഭീഷ്മേണ ഭിന്ധി വാ ശിരസാ ഗിരിമ് । തരസ്വ വാ മഹാഗാധം ബാഹുഭ്യാം പുരുഷോദധിമ്
ഭീഷ്മനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യൂ, അല്ലെങ്കിൽ തലകൊണ്ടു ഒരു പർവതം പിളർത്തൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൈകളാൽ മനുഷ്യസമുദ്രം കടന്ന് കാണിക്കൂ — കഴിയുമെങ്കിൽ.
ശാരദ്വതമഹാമീനം വിവിംശതിമഹോരഗമ് । ബൃഹദ്ബലമഹോദ്വേലം സൌമദത്തിതിമിങ്ഗിലമ്
ശാരദ്വതൻ വലിയ മീനാണ്, വിവിംശതി ശക്തമായ പാമ്പാണ്, ബൃഹദ്ബലൻ വലിയ തിരമാലയാണ്, സൗമദത്തി ഭയങ്കരമായ വലിയ മീനാണ്.
ഭീഷ്മവേഗമപര്യന്തം ദ്രോണഗ്രാഹദുരസദമ് । കര്ണശല്യഝഷാവര്തം കാമ്ഭോജബഡബാമുഖമ്
ഭീഷ്മന്റെ ശക്തിക്ക് അതിരില്ല, ദ്രോൺന്റെ പിടി അത്യന്തം ഭയങ്കരമാണ്, കർണ്ണനും ശല്യനും വലിയ മീനുകളുടെ ചുഴലിക്കാറ്റാണ്, കാംബോജൻ വലിയ കടല്പാമിന്റെ തുറന്ന വായാണ്.
ദുഃശാസനൌഘം ശലശല്യമത്സ്യം സുഷേണചിത്രായുധനാഗനക്രമ്। ജയദ്രഥാദ്രിം പുരുമിത്രഗാധം ദുര്മര്ഷണോദം ശകുനിപ്രപാതമ്
ദുഃശാസൻ ഒഴുകുന്ന പ്രളയമാണ്, ശലനും ശല്യനും മീനുകളാണ്, സുഷേണനും ചിത്രായുധനും പാമ്പിന്റെ കാൽപാടുകളാണ്, ജയദ്രഥൻ മലയാണ്, പുരുമിത്രൻ ആഴമാണ്, ദുര്മർഷണം വെള്ളമാണ്, ശകുനി വെള്ളച്ചാട്ടമാണ്.
ശശ്ത്രൌഘമക്ഷയ്യമഭിപ്രവൃദ്ധം യദാവഗാഹ്യ ശ്രമനഷ്ടചേതാഃ। ഭവിഷ്യസി ത്വം ഹതസര്വബാന്ധവ- സ്തദാ മനസ്തേ പരിതാപമേഷ്യതി
നീ അക്ഷയമായ, എപ്പോഴും വർദ്ധിക്കുന്ന ആയുധങ്ങളുടെ ഒഴുക്കിൽ ചാടുമ്പോൾ, ക്ഷീണിച്ച് മനസ്സു തളരുകയും, എല്ലാ ബന്ധുക്കളും കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, അതിനുശേഷം മനസ്സിൽ വലിയ പശ്ചാത്താപം നിറയും.
തദാ മനസ്തേ ത്രിദിവാദിവാശുചേ- ര്നിവര്തിതാ പാര്ഥ മഹീപ്രശാസനാത്। പ്രശാമ്യ രാജ്യം ഹി സുദുര്ലഭം ത്വയാ ബുഭൂഷിതഃ സ്വര്ഗ ഇവാതപസ്വിനാ
അപ്പോൾ, പൃഥയുടെ മകനേ, നിന്റെ മനസ്സ് ഭൂമിയെ ഭരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറും, അശുദ്ധന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നതുപോലെ. മനസ്സു ശാന്തമാക്കൂ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജ്യം സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കാത്തവനു എത്ര പ്രയാസമാണോ അതുപോലെ ലഭിക്കാൻ വളരെ ദുഷ്കരമാണ്.
സേനാനിവേശം സംപ്രാപ്തഃ കൈതവ്യഃ പാണ്ഡവസ്യ ഹ । സമാഗതഃ പാണ്ഡവേയൈര്യുധിഷ്ഠിരമഭാഷത
കൈതവ്യൻ പാണ്ഡവരുടെ സൈന്യത്തിൻറെ കൂടാരത്തിൽ എത്തി, പാണ്ഡവന്മാരുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി, യുദിഷ്ഠിരനോടു സംസാരിച്ചു.
അഭിജ്ഞോ ദൂതവാക്യാനാം യഥോക്തം ബ്രുവതോ മമ। ദുര്യോധനസമാദേശം ശ്രുത്വാ ന ക്രോദ്ധുമര്ഹസി
ദൂതവാക്കുകൾ പറയുന്നതിൽ പരിചയമുള്ള ഞാൻ, എന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ സംസാരിക്കുന്നു; ദുര്യോധനന്റെ സന്ദേശം കേട്ടാൽ എന്നോട് കോപിക്കേണ്ടതില്ല.
ഉലൂക ന ഭയം തേഽസ്തി ബ്രൂഹി ത്വം വിഗതജ്വരഃ । യന്മത്തം ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ലുബ്ധസ്യാദീര്ഘദര്ശിനഃ
ഉലൂക, നിനക്ക് ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ലാഭലോലനും ദൂരദർശനമില്ലാത്തവനുമാണ്, അവന്റെ വാക്കുകൾ ഞാൻ പറയുന്നതാണ്, ഭയമില്ലാതെ പറയൂ.
തതോ ദ്യുതിമതാം മധ്യേ പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ്। സൃഞ്ജയാനാം ച മത്സ്യാനാം കൃഷ്ണസ്യ ച യശസ്വിനഃ
ശോഭയുള്ള മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാരുടെയും, ശ്രുഞ്ചയന്മാരുടെയും, മത്സ്യന്മാരുടെയും, പ്രശസ്തനായ കൃഷ്ണന്റെയും ഇടയിൽ,
ദ്രുപദസ്യ സപുത്രസ്യ വിരാടസ്യ ച സംനിധൌ । ഭൂമിപാനാം ച സര്വേഷാം മധ്യേ വാക്യം ജഗാദ ഹ
ദ്രുപദനും മക്കളും, വിരാടനും, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ, അവൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഇദം ത്വാമബ്രവീദ്രാജാ ധാര്തരാഷ്ട്രോ മഹാമനാഃ । ശ്രൃണ്വതാം കുരുവീരാണാം തന്നിബോധ യുധിഷ്ഠിര
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ മഹാമനസ്സോടെ നിന്നോടു അയച്ച സന്ദേശം ഇതാണ്, യുദിഷ്ഠിരാ, കുരുവീരന്മാർ കേൾക്കുമ്പോൾ നീയും കേൾക്കണം.
പരാജിതോഽസി ദ്യൂതേന കൃഷ്ണാ ചാനായിതാ സഭാമ് । ശക്യോഽമര്ഷോ മനുഷ്യേണ കര്തും പുരുഷമാനിനാ
നീ പാശകേളിയിൽ തോറ്റു, കൃഷ്ണയെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു; അഭിമാനമുള്ളവൻ അങ്ങനെയൊരു അപമാനം സഹിക്കാം.