വിരാടദ്രുപദൌ ചോഭൌ ബ്രൂയാസ്ത്വം വചനാന്മമ । ന ദൃഷ്ടപൂര്വാ ഭര്താരോ ഭൃത്യൈരപി മഹാഗുണൈഃ । തഥാര്ഥപതിഭിര്ഭൃത്യാ യതഃ സൃഷ്ടാഃ പ്രജാസ്തതഃ
നീ വിരാടനും ദ്രുപദനും എന്റെ വാക്ക് പറയണം: 'ഇത്ര മഹത്തായ ഗുണങ്ങളുള്ള ഭർത്താക്കന്മാരെയും ഭൃത്യന്മാരെയും മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല. ഭൃത്യന്മാർ ഭർത്താക്കന്മാർക്കായാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത്; അവരിൽ നിന്നാണ് ജനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.'
അശ്ലാഘ്യോഽയം നരപതിര്യുവയോരിതി ചാഗതമ്
നിങ്ങൾ ഇരുവർക്കും ഈ രാജാവിനെ പ്രശംസിക്കാൻ യോജ്യമല്ലെന്നതും, ഇതാണ് സംഭവിച്ചതെന്നും പറയൂ.
തേ യൂയം സംഹതാ ഭൂത്വാ തദ്വധാര്ഥം മമാപി ച। ആത്മാര്ഥം പാണ്ഡവാര്ഥം ച പ്രയുദ്ധ്യധ്വം മയാ സഹ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന്, എന്നെ കൊല്ലാൻ, നിങ്ങളുടെ സ്വാർത്ഥത്തിനും പാണ്ഡവരുടെ കാര്യത്തിനും വേണ്ടി, എനിക്ക് ഒപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യണം.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം ച പാഞ്ചാല്യം ബ്രൂയാസ്ത്വം വചനാന്മമ। ഏഷ തേ സമയഃ പ്രാപ്തോ ലബ്ധവ്യശ്ച ത്വയാപി സഃ
നീ പാഞ്ചാല്യനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോടും എന്റെ വാക്ക് പറയൂ: 'നിനക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത സമയമിപ്പോൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു; അതു് നീ നേടണം.'
ദ്രോണമാസാദ്യ സമരേ ജ്ഞാസ്യസേ ഹിതമുത്തമമ് । യുദ്ധ്യസ്വ സമുഹൃത്പാപം കുരു കര്മ സുദുഷ്കരമ്
യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനെ നേരിടുമ്പോൾ, നീ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഗുണം അറിയും. പാപം ഉപേക്ഷിച്ച്, അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കർമ്മം നിർവഹിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്യൂ.
ശിഖണ്ഡിനമഥോ ബ്രൂഹി ഉലൂക വചനാന്മമ । സ്ത്രീതി മത്വാ മഹാബാഹുര്ന ഹനിഷ്യതി കൌരവഃ
ഉലൂകാ, നീ ശിഖണ്ഡിനോടു് എന്റെ വാക്ക് പറയൂ: 'അവനെ സ്ത്രീയാണെന്നു കരുതിയതിനാൽ, ശക്തനായ കൌരവൻ അവനെ കൊല്ലില്ല.'
ഗാങ്ഗേയോ ധന്വിനാം ശ്രേഷ്ഠോ യുദ്ധ്യേദാനീം സുനിര്ഭയഃ । കുരു കര്മ രണേ യത്തഃ പശ്യാമഃ പൌരുഷം തവ
ഗംഗാപുത്രൻ വില്ലാളികളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനൻ; ഇപ്പൊഴിതു ഭയമില്ലാതെ യുദ്ധം ചെയ്യണം. യുദ്ധത്തിൽ മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ പ്രവർത്തിക്കൂ; നിന്റെ വീരത്വം ഞങ്ങൾ കാണട്ടെ.
ഏവമുക്ത്വാ തതോ രാജാ പ്രഹസ്യോലൂകമബ്രവീത്। ധനഞ്ജയം പുനര്ബ്രൂഹി വാസുദേവസ്യ ശ്രൃണ്വതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം രാജാവ് പുഞ്ചിരിച്ച് ഉലൂകനോടു പറഞ്ഞു: 'വാസുദേവൻ കേൾക്കേ, ഈ വാക്ക് വീണ്ടും ധനഞ്ജയനോടു് പറയൂ.'
അസ്മാന്വാ ത്വം പരാജിത്യ പ്രസാധി പൃതിവീമിമാമ് । അഥവാ നിര്ജിതോസ്മാഭീ രണേ വീര ശയിഷ്യസി
നീ ഞങ്ങളെ ജയിച്ച് ഈ ഭൂമി ഭരിക്കാമോ, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് വീരനേ, നീ കൊല്ലപ്പെടും.
രാഷ്ട്രാന്നിര്വാസനക്ലേശം വനവാസം ച പാണ്ഡവ । കൃഷ്ണായാശ്ച പരിക്ലേശം സംസ്മരന്പുരുഷോ ഭവ
പാണ്ഡവാ, രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട കഷ്ടതയും, വനവാസത്തിന്റെ ദുഃഖവും, കൃഷ്ണയുടെ അനുഭവിച്ച കഷ്ടതയും ഓർക്കൂ; യഥാർത്ഥ പുരുഷനാവൂ.
യദര്ഥം ക്ഷത്രിയാ സൂതേ സര്വം തദിദമാഗതമ് । ബലം വീര്യം ച ശൌര്യം ച പരം ചാപ്യസ്ത്രലാഘവമ്
ക്ഷത്രിയന്മാർ ജനിക്കുന്നത് ഈ ലക്ഷ്യത്തിനായാണ്; ഇപ്പോൾ അതെല്ലാം സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു: ശക്തിയും, ധൈര്യവും, വീരത്വവും, ആയുധങ്ങളിൽ അതിവിശിഷ്ടമായ കഴിവും.
പൌരുഷം ദര്ശയന്യുദ്ധേ കോപസ്യ കുരു നിഷ്കൃതിമ്। പരിക്ലിഷ്ടസ്യ ദീനസ്യ ദീര്ഘകാലോഷിതസ്യ ച। ഹൃദയം കസ്യ ന സ്ഫോടേദൈശ്വര്യാദ്ധംശിതസ്യ ച
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ പുരുഷാർത്ഥം കാണിക്കൂ; കോപത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യൂ. ദീർഘകാലം കഷ്ടപ്പെട്ടു, ദു:ഖിച്ചു, അധികാരമില്ലാതെ കഴിയുമ്പോൾ ആരുടെ ഹൃദയം പൊട്ടില്ല?
കുലേ ജാതസ്യ ശൂരസ്യ പരിവിത്തേഷ്വഗൃധ്യതഃ। ആസ്ഥിതം രാജ്യമാക്രമ്യ കോപം കസ്യ ന ദീപയേത്
ഉത്തമകുലത്തിൽ ജനിച്ച ധൈര്യശാലിയും മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്തിനെ ആഗ്രഹിക്കാത്തവനും ആയ ഒരാളുടെ രാജ്യം കവർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടാൽ, ആ ക്രോധം ആരുടെ മനസ്സിൽ ഉണരില്ല?
യത്തദുക്തം മഹദ്വാക്യം കര്മണാ തദ്വിഭാവ്യതാമ്। അകര്മണാ കത്ഥിതേന സന്തഃ കുപുരുഷം വിദുഃ
പറഞ്ഞ വലിയ വാക്കുകൾ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ തെളിയിക്കണം. പ്രവർത്തനമില്ലാതെ വാചാലത കാണിക്കുന്നവനെ ജ്ഞാനികൾ തള്ളിപ്പറയുന്നു.
അമിത്രാണാം വശേ സ്ഥാനം രാജ്യം ച പുനരുദ്ധര। ദ്വാവര്ഥൌ യുദ്ധകാമസ്യ തസ്മാത്തത്കുരു പൌരുഷമ്
ശത്രുക്കളുടെ പിടിയിൽപ്പെട്ട രാജ്യം തിരികെ പിടിക്കണം. യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ഈ രണ്ടും ലക്ഷ്യങ്ങളാണ്. അതിനാൽ, നീ ധൈര്യം കാണിക്കണം.
പരാജിതോഽസി ദ്യൂതേന കൃഷ്ണാ ചാനായിതാ സഭാമ് । ശക്യോഽമര്ഷോ മനുഷ്യേണ കര്തു പുരുഷമാനിനാ
നീ ചതുരശ്രത്തിൽ തോറ്റു, കൃഷ്ണയെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു. ഇങ്ങനെ അപമാനങ്ങൾ സഹിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ് യഥാർത്ഥ പുരുഷൻ.
ദ്വാദശൈവ തു വര്ഷാണി വനേ ധിഷ്ണ്യാദ്വിവാസിതഃ। സംവത്സരം വിരാടസ്യ ദാസ്യമാസ്ഥായ ചോഷിതഃ
പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീ കാടിൽ വാസം ചെയ്തു, ഒരു വർഷം വിരാട്ടന്റെ വീട്ടിൽ ദാസ്യജീവിതം നയിച്ചു.
രാഷ്ട്രാന്നിര്വാസനക്ലേശം വനവാസം ച പാണ്ഡവ । കൃഷ്ണായാശ്ച പരിക്ലേശം സംസ്മരന്പുരുഷോ ഭവ
രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട കഷ്ടതയും കാട്ടിൽ കഴിഞ്ഞ വേദനയും കൃഷ്ണയ്ക്ക് സംഭവിച്ച ദുരിതവും ഓർത്ത്, പാണ്ഡവാ, നീ പുരുഷനാകണം.
അപ്രിയാണാം ച വചനം പ്രബ്രുവത്സു പുനഃ പുനഃ । അമര്ഷം ദര്ശയസ്വ ത്വമമര്ഷോ ഹ്യേവ പൌരുഷമ്
വീണ്ടും വീണ്ടും അപരിചിതമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ, നീ അഹങ്കാരം കാണിക്കണം. അഹങ്കാരമാണ് യഥാർത്ഥ പുരുഷത്വം.
ക്രോധോ ബലം തഥാ വീര്യം ജ്ഞാനയോഗോഽസ്ത്രലാഘവമ്। ഇഹ തേ ദൃശ്യതാം പാര്ഥ യുദ്ധ്യസ്വ പുരുഷോ ഭവ
നിന്റെ ക്രോധവും ശക്തിയും വീര്യവും ജ്ഞാനവും ആയുധപ്രാവീണ്യവും ഇവിടെ കാണിക്കണം, പാർഥാ. നീ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, പുരുഷനാകൂ.
ലോഹാഭിസാരോ നിര്വൃത്തഃ കുരുക്ഷേത്രമകര്ദമമ്। പുഷ്ടാസ്തേഽശ്വാ ഭൃതാ യോധാഃ ശ്വോ യുദ്ധ്യസ്വ സകേശവഃ
ഇരുമ്പ് കവർച്ചകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്, കുരുക്ഷേത്രം ശുദ്ധമാണ്. നിന്റെ കുതിരകളും സൈന്യവും ഒരുക്കത്തിലാണ്. നാളെ കേശവനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യൂ.
അസമാഗമ്യ ഭീഷ്മേണ സംയുഗേ കിം വികത്ഥസേ। ആരുരുക്ഷുര്യഥാ മന്ദഃ പര്വതം ഗന്ധമാദനമ്
ഭീഷ്മനുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാതെ നീ എന്തിനാണ് വാചാലത കാണിക്കുന്നത്? അതൊരു മണ്ടൻ ഗന്ധമാദനപർവതം കയറാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ഏവം കത്ഥസി കൌന്തേയ അകത്ഥന്പുരുഷോ ഭവ। സൂതപുത്രം സുദുര്ധര്ഷം ശല്യം ച ബലിനാം വരമ്
ഇങ്ങനെ നീ വാചാലത കാണിക്കുന്നു, കുന്തിപുത്രാ. വാചാലതയില്ലാത്ത പുരുഷനാകൂ. സൂതപുത്രനായ ദുർജയനെയും ശക്തരിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ള ശല്യനെയും നേരിടൂ.
ദ്രോണം ച ബലിനാം ശ്രേഷ്ഠം ശചീപതിസമം യുധി । അജിത്വാ സംയുഗേ പാര്ഥ രാജ്യം കഥമിഹേച്ഛസി
ശക്തരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണനെയും യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനായവനെയും ജയിക്കാതെ, പാർഥാ, നീ എങ്ങനെ രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
ബ്രാഹ്മേ ധനുഷി ചാചാര്യം വേദയോരന്തഗം ദ്വയോഃ। യുധി ധുര്യമവിക്ഷോഭ്യമനീകചരമച്യുതമ്
ബ്രഹ്മവിലയിൽ പ്രാവീണ്യവും, രണ്ട് വേദങ്ങളിലും പാണ്ഡിത്യവും, യുദ്ധത്തിൽ അചഞ്ചലതയും സൈന്യത്തിനിടയിൽ അച്യുതനോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നതും ഈ ഗുരുവിനുണ്ട്.
ദ്രോണം മഹാദ്യുതിം പാര്ഥ ജേതുമിച്ഛസി തന്മൃഷാ । ന ഹി ശുശ്രുമ വാതേന മേരുമുന്മഥിതം ഗിരിമ്
പാർഥാ, മഹാതേജസ്സുള്ള ദ്രോണനെ ജയിക്കാമെന്ന് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതു വെറുതെ. കാറ്റ് മെരു പർവതം തകർക്കുന്നതു ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല.
അനിലോ വാ വഹേന്മേരും ദ്യൌര്വാപി നിപതേന്മഹീമ്। യുഗം വാ രിവര്തേത യദ്യേവം സ്യാദ്യഥാത്ഥ മാമ്
കാറ്റ് മെരു പർവതത്തെ കൊണ്ടുപോകാമോ, ആകാശം ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴാമോ, കാലഘട്ടം തിരിച്ചു പോവാമോ — നീ എന്നെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞത് സംഭവിക്കുമെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇതൊന്നും നടക്കൂ.
കോ ഹ്യസ്തി ജീവിതാകാങ്ക്ഷീ പരാപ്യേമമരിമര്ദനമ് । പാര്ഥോ വാ ഇതരോ വാപി കോന്യഃ സ്വസ്തി ഗൃഹാന്വ്രജേത്
ജീവിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആരാണ് ഈ മഹാശത്രുനാശം നേരിടാൻ തയ്യാറാകുന്നത്? പാർഥോ മറ്റാരോ, ആരാണ് സുരക്ഷിതമായി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയുക?
കഥമാഭ്യാമഭിധ്യാതഃ സംസ്പൃഷ്ടോ ദാരുണേന വാ। രണേ ജീവന്പ്രമുച്യേത പദാ ഭൂമിപുമസ്പൃശന്
യുദ്ധത്തിൽ ഈ രണ്ടുപേരാലും അടി കിട്ടുകയോ സ്പർശിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ, ആരാണ് ജീവനോടെ ഭൂമിയിൽ കാലിടാൻ കഴിയുക?
കിം ദര്ദുരഃ കൂപശയോ യഥേമാം ന ബുധ്യസേ രാജചമൂം സമേതാമ്। ദുരാധര്ഷാം ദേവചമൂപ്രകാശാം ഗുപ്താം നരേന്ദ്രൈസ്ത്രിദശൈരിവ ദ്യാമ്
കിണറ്റിലിരിക്കുന്ന തവളപോലെ, നീ ഈ രാജസൈന്യം ഒന്നിച്ചു നിൽക്കുന്നതും, ദേവസൈന്യത്തിന് സമാനമായ ശക്തിയും രാജാക്കന്മാരാൽ കാവലുള്ളതും കാണുന്നില്ലേ?