ഗുണൈരപ്സരസാം ദിവ്യൈര്മേനകേ ത്വം വിശിഷ്യസേ। ശ്രേയോ മേ കുരു കല്യാണി യത്ത്വാം വക്ഷ്യാമി തച്ഛൃണു
'ദിവ്യഗുണങ്ങളിൽ അപ്സരസ്സുകളിൽ നീ മേനകേ ഏറ്റവും ഉത്തമയാളാണ്. സുഖം നൽകാൻ നീ എന്നെ സഹായിക്കണം, ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.'
അസാവാദിത്യശങ്കാശോ വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ। തപ്യമാനസ്തപോ ഘോരം മമ കമ്പയതേ മനഃ
'സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള മഹാതപസ്സുകാരനായ വിശ്വാമിത്രൻ കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് അലയുന്നു.'
മേനകേ തവ ഭാരോഽയം വിശ്വാമിത്രഃ സുമധ്യമേ। ശംസിതാത്മാ സുദുര്ധര്ഷ ഉഗ്രേ തപസി വര്തതേ
'മേനകേ, ഈ കർമ്മം നിനക്കാണ്. വിശ്വാമിത്രൻ, സുന്ദരിയായവളേ, ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവനും വളരെ ദുർജയനുമാണ്; കഠിനമായ തപസ്സിൽ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.'
സ മാം ന ച്യാവയേത്സ്ഥാനാത്തം വൈ ഗത്വാ പ്രലോഭയ। ചര തസ്യ തപോവിഘ്നം കുരു മേ പ്രിയമുത്തമമ്
'അവൻ എന്നെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് തള്ളിക്കളയാതിരിക്കാൻ നീ അവനെ വഞ്ചിച്ചേണം. അവന്റെ തപസ്സിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ച് എനിക്ക് ഈ വലിയ ഉപകാരം ചെയ്യൂ.'
രൂപയൌവനമാധുര്യചേഷ്ടിതസ്മിതഭാഷണൈഃ। ലോഭയിത്വാ വരാരോഹേ തപസസ്തം നിവര്തയ
'രൂപം, യൗവനം, മാധുര്യം, ചലനങ്ങൾ, പുഞ്ചിരി, വാക്കുകൾ എന്നിവകൊണ്ട്, സുന്ദരിയേ, നീ അവനെ ആകർഷിച്ച് അവന്റെ തപസ്സ് അവസാനിപ്പിക്കണം.'
മഹാതേജാഃ സ ഭഗവാംസ്തഥൈവ ച മഹാതപാഃ। കോപനശ്ച തഥാ ഹ്യേനം ജാനാതി ഭഗവാനപി
'അവൻ മഹത്തായ തേജസ്സും കഠിനമായ തപസ്സും ഉള്ളവനാണ്, അതുപോലെ ക്രുദ്ധനുമാണ്; ഈ കാര്യങ്ങൾ ഭഗവാനും അറിയുന്നു.'
തേജസ്തപസശ്ചൈവ കോപസ്യ ച മഹാത്മനഃ। ത്വമപ്യുദ്വിജസേ യസ്യ നോദ്വിജേയമഹം കഥമ്
'അവന്റെ ശക്തിയെയും തപസ്സിനെയും കോപത്തെയും നീയും ഭയപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഞാൻ എങ്ങനെ ഭയപ്പെടാതെ ഇരിക്കും?'
മഹാഭാഗം വസിഷ്ഠം യഃ പുത്രൈരിഷ്ടൈര്വ്യയോജയത്। ക്ഷത്രജാതശ്ച യഃ പൂര്വമഭവദ്ബ്രാഹ്മണോ ബലാത്
'വസിഷ്ഠനെ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട പുത്രന്മാരിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയവനും, ആദ്യം ക്ഷത്രിയനായി ജനിച്ചിട്ടും ബലാൽ ബ്രാഹ്മണനായവനും അവനാണ്.'
ശൌചാര്ഥം യോ നദീം ചക്രേ ദുര്ഗമാം ബഹുഭിര്ജലൈഃ। യാം താം പുണ്യതമാം ലോകേ കൌശികീതി വിദുര്ജനാഃ
'ശുദ്ധിക്കായി, crossing ചെയ്യാൻ കഠിനമായും വെള്ളം നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു നദി സൃഷ്ടിച്ചവനാണ്; ലോകത്തിൽ അതിനെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ കൗശികി എന്ന് ആളുകൾ അറിയുന്നു.'
ബഭാര യത്രാസ്യ പുരാ കാലേ ദുര്ഗേ മഹാത്മനഃ। ദാരാന്മതങ്ഗോ ധര്മാത്മാ രാജര്ഷിര്വ്യാധതാം ഗതഃ
'പണ്ടു, ആ ദുർഗമമായ സ്ഥലത്ത്, മഹാത്മാവിന്റെ ഭാര്യയെ രാജർഷിയായ മതംഗൻ, അപ്പോൾ വേട്ടക്കാരനായി മാറിയവൻ, സംരക്ഷിച്ചു.'
അതീതകാലേ ദുര്ഭിക്ഷേ അഭ്യേത്യ പുനരാക്ഷമമ്। മുനിഃ പാരേതി നദ്യാ വൈ നാമ ചക്രേ തദാ പ്രഭുഃ
'കാലം കടന്നുചെന്നു, ദുർഭിക്ഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മുനി വീണ്ടും അക്ഷമയിലേക്ക് വന്നു. അവിടെ, ആ നദിക്ക് പാരേതി എന്ന പേര് ആ മഹാത്മാവ് നൽകി.'
മതങ്ഗം യാജയാഞ്ചക്രേ യത്ര പ്രീതമനാഃ സ്വയമ്। ത്വം ച സോമം ഭയാദ്യസ്യ ഗതഃ പാതും സുരേശ്വര
'അവിടെ, സന്തോഷത്തോടെ, അവൻ മതംഗനോട് യാഗം നടത്തിച്ചു; നീയും, ഭയത്താൽ, അവിടേക്ക് പോയി സോമം കുടിച്ചു, ദേവരാജാവേ.'
ചകാരാന്യം ച ലോകം വൈ ക്രുദ്ധോ നക്ഷത്രസംപദാ। പ്രതിശ്രവണപൂര്വാണി നക്ഷത്രാണി ചകാര യഃ। ഗുരുശാപഹതസ്യാപി ത്രിശങ്കോഃ ശരണം ദദൌ
കോപത്തിൽ, അവൻ മറ്റൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു, നക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതും, ശ്രവണമുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. ഗുരുവിന്റെ ശാപം ബാധിച്ചിരുന്നത്രേയും, ത്രിശങ്കുവിന് അഭയം നൽകി.
ബ്രഹ്മര്ഷിശാപം രാജര്ഷിഃ കഥം മോക്ഷ്യതി കൌശികഃ। അവമത്യ തദാ ദേവൈര്യജ്ഞാങ്ഗം തദ്വിനാശിതമ്
ബ്രഹ്മർഷിയുടെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് രാജർഷിയായ കൗശികൻ എങ്ങനെ മോചിതനാകും? ദേവന്മാർ അവനെ അവഹേളിച്ച് യാഗത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചപ്പോൾ.
അന്യാനി ച മഹാതേജാ യജ്ഞാങ്ഗാന്യസൃജത്പ്രഭുഃ। നിനായ ച തദാ സ്വര്ഗം ത്രിശങ്കും സ മഹാതപാഃ
ആ മഹത്തായ തപസ്സുള്ള പ്രഭു മറ്റൊരു യാഗഭാഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു; അപ്പോൾ ത്രിശങ്കുവിനെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
ഏതാനി യസ്യ കര്മാണി തസ്യാഹം ഭൃശമുദ്വിജേ। യഥാഽസൌ ന ദഹേത്ക്രുദ്ധസ്തഥാഽഽജ്ഞാപയ മാം വിഭോ
ഇവയാണ് അവന്റെ പ്രവർത്തികൾ, അതിനാൽ ഞാൻ വളരെ ഭയപ്പെടുന്നു; മഹാപ്രഭേ, അവൻ കോപത്തിൽ എന്നെ ദഹിപ്പിക്കാതിരിക്കേണ്ടതിന് എനിക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകണം.
തേജസാ നിര്ദഹേല്ലോകാന്കമ്പയേദ്ധരണീം പദാ। സംക്ഷിപേച്ച മഹാമേരും തൂര്ണമാവര്തയേദ്ദിശഃ
അവന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കാനും, കാലടി കൊണ്ട് ഭൂമിയെ നടുക്കാനും, മഹാമേരുവിനെ ഉടനടി ചുരുക്കാനും, ദിശകൾ തിരിയിക്കാനും അവൻ കഴിയും.
താദൃശം തപസാ യുക്തം പ്രദീപ്തമിവ പാവകമ്। കഥമസ്മദ്വിധാ നാരീ ജിതേന്ദ്രിയമഭിസ്പൃശേത്
ഇത്ര വലിയ തപസ്സും, അഗ്നിപോലുള്ള ജ്വാലയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനുമായ ഒരാളുടെ അടുത്ത് എങ്ങനെയാണ് എന്റെ പോലുള്ള ഒരു സ്ത്രീക്ക് പോകാൻ കഴിയുക?
ഹുതാശനമുഖം ദീപ്തം സൂര്യചന്ദ്രാക്ഷിതാരകമ്। കാലജിഹ്വം സുരശ്രേഷ്ഠ കഥമസ്മദ്വിധാ സ്പൃശേത്
അഗ്നിപോല ദഹിക്കുന്ന മുഖവും, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും പോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, കാലംപോലുള്ള നാവും ഉള്ളവനേ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, എന്റെ പോലുള്ള സ്ത്രീക്ക് അവനെ സ്പർശിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
യമശ്ച സോമശ്ച മഹര്ഷയശ്ച സാധ്യാ വിശ്വേ വാലസ്വില്യാശ്ച സര്വേ। ഏതേഽപി യസ്യോദ്വിജന്തേ പ്രഭാവാ- ത്തസ്മാത്കസ്മാന്മാദൃശീ നോദ്വിജേത
യമനും സോമനും മഹർഷിമാരും സാധ്യന്മാരും വിശ്വദേവന്മാരും വാലഖില്യന്മാരും പോലും അവന്റെ ശക്തിയെ ഭയപ്പെടുന്നു. അപ്പോൾ എന്റെ പോലുള്ള സ്ത്രീ ഭയപ്പെടാതിരിക്കുമോ?
ത്വയൈവമുക്താ ച കഥം സമീപ- മൃഷേര്ന ഗച്ഛേയമഹം സുരേന്ദ്ര। രക്ഷാം ച മേ ചിന്തയ ദേവരാജ യഥാ ത്വദര്ഥം രക്ഷിതാഽഹം ചരേയമ്
നീ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവരാജാവേ, ഞാൻ ആ ഋഷിയുടെ അടുത്ത് എങ്ങനെ പോകും? എന്റെ സംരക്ഷണം നീ ചിന്തിക്കണം, ദേവേന്ദ്രാ, നിന്റെ കാര്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഞാൻ സംരക്ഷിതയായി പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കാമം തു മേ മാരുതസ്തത്ര വാസഃ പ്രക്രീഡിതായാ വിവൃണോതു ദേവ। ഭവേച്ച മേ മന്മഥസ്തത്ര കാര്യേ സഹായഭൂതസ്തു തവ പ്രസാദാത്
എന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം, ദേവാ, ആ സ്ഥലത്ത് എനിക്ക് കളിക്കാൻ വാസം വായു ദേവൻ ഒരുക്കട്ടെ; ഈ കാര്യത്തിൽ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മന്മഥൻ എനിക്ക് സഹായിയായി ഉണ്ടാകട്ടെ.
വനാച്ച വായുഃ സുരഭിഃ പ്രവായാ- ത്തസ്മിന്കാലേ തമൃഷിം ലോഭയന്ത്യാഃ। തഥേത്യുക്ത്വാ വിഹിതേ ചൈവ തസ്മിം- സ്തതോ യയൌ സാഽഽശ്രമം കൌശികസ്യ
അപ്പോൾ കാട്ടിൽ നിന്ന് സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് വീശി, ആ സമയത്ത് ആ ഋഷിയെ ആകർഷിച്ചു; അതെന്ന് സമ്മതിച്ച് എല്ലാം ഒരുക്കിയശേഷം, അവൾ കൗശികന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ഏവമുക്തസ്തയാ ശക്രഃ സംദിദേശ സദാഗതിമ്। പ്രാതിഷ്ഠത തദാ കാലേ മേനകാ വായുനാ സഹ
അവളെ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തശേഷം, ഇന്ദ്രൻ അവളെ സ്ഥിരമായി അയയ്ക്കാൻ കല്പിച്ചു; അപ്പോൾ, സമയമെത്തുമ്പോൾ, മേനകാ വായുവിനൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
അഥാപശ്യദ്വരാരോഹാ തപസാ ദഗ്ധകില്ബിഷമ്। മിശ്വാമിത്രം തപ്യമാനം മേനകാ ഭീരുരാശ്രമേ
അപ്പോൾ ഭയത്തോടുകൂടിയ മനസ്സോടെ, മനോഹരമായ അവയവങ്ങളുള്ള മേനകാ, തപസ്സിലൂടെ പാപങ്ങൾ ദഹിച്ച വിശ്വാമിത്രനെ തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
അഭിവാദ്യ തതഃ സാ തം പ്രാക്രീഡദൃഷിസന്നിധൌ। അപോവാഹ ച വാസോഽസ്യാ മാരുതഃ ശശിസംനിഭമ്
അവനെ വന്ദിച്ച്, അവൾ ആ ഋഷിയുടെ സാന്നിധിയിൽ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി; ചന്ദ്രനുപോലുള്ള അവളുടെ വസ്ത്രം വായു പറത്തിക്കൊണ്ടുപോയി.
സാഗച്ഛത്ത്വരിതാ ഭൂമിം വാസസ്തദഭിലിപ്സതീ। കുത്സയന്തീവ സവ്രീഡം മാരുതം വരവര്ണിനീ
വസ്ത്രം തിരികെ നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, വേഗത്തിൽ ഭൂമിയിലേക്ക് പോയി; ലജ്ജയോടെ വായുവിനെ കുറ്റം പറയുന്നപോലെ, മനോഹരവർണ്ണയുള്ള അവൾ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
പശ്യതസ്തസ്യ രാജര്ഷേരപ്യഗ്നിസമതേജസഃ। വിശ്വാമിത്രസ്തതസ്താം തു വിഷമസ്ഥാമനിന്ദിതാമ്
അഗ്നിപോല തേജസ്സുള്ള രാജർഷി നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, വിശ്വാമിത്രൻ അവളെ, അപരാധമൊന്നുമില്ലാത്തവളെ, വിഷമത്തിൽ ആയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
ഗൃദ്ധാം വാസസി സംഭ്രാന്താം മേനകാം മുനിസത്തമഃ। അനിര്ദേശ്യവയോരൂപാമപശ്യദ്വിവൃതാം തദാ
വസ്ത്രം കിട്ടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അലമുറയോടെയും ഉന്മാദത്തോടെയും നിറഞ്ഞ മേനകയെ, അവളുടെ പ്രായവും സൗന്ദര്യവും വിവരണം ചെയ്യാനാകാത്തതും, ആ മഹർഷി അപ്പോൾ തുറന്ന നിലയിൽ കണ്ടു.
തസ്യാ രൂപഗുണാന്ദൃഷ്ട്വാ സ തു വിപ്രര്ഷഭസ്തദാ। ചകാര ഭാവം സംസര്ഗേ തയാ കാമവശം ഗതഃ
അവളുടെ സൗന്ദര്യവും ഗുണങ്ങളും കണ്ടപ്പോൾ, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ ആ സമയത്ത് കാമത്തിന് അടിമയായി അവളുമായി ഐക്യത്തിനെ ആഗ്രഹിച്ചു.