മദ്വിധോ നാപി നൃപതിസ്ത്വയി യുക്തഃ കഥംചന । സന്നാഹം സംയുഗേ കര്തും കംസഭൃത്യേ വിശേഷതഃ
എന്നെപോലുള്ള രാജാവിന്, പ്രത്യേകിച്ച് കംസന്റെ ദാസനായ നിനക്കെതിരെ യുദ്ധത്തിനായി ആയുധം എടുക്കാൻ യോജിക്കുന്നില്ല.
തം ച തൂബരകം ബാലം ബഹ്വാശിനമവിദ്യകമ് । ഉലൂക മദ്വചോ ബ്രൂഹി അസകൃദ്ഭീമസേനകമ്
അവനെയും, അതായത് അഹങ്കാരമുള്ള, അജ്ഞാനിയായ, എപ്പോഴും അധികം ഭക്ഷിക്കുന്ന ബാലനെ, ഉലൂകാ, എന്റെ വാക്കുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഭീമസേനനോട് പറയണം.
വിരാടനഗരേ പാര്ഥ യസ്ത്വം സൂദോ ഹ്യഭൂഃ പുരാ। ബല്ലവോ നാമ വിഖ്യാതസ്തന്മമൈവ ഹി പൌരുഷമ്
വിരാടനഗരിയിൽ പാർത്ഥാ, നീ ഒരിക്കൽ പാചകക്കാരനായിരുന്നു, വല്ലവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് എന്റെ ശക്തിയാലാണ്.
പ്രതിജ്ഞാതം സഭാമധ്യേ ന തന്മിഥ്യാ ത്വയാ പുരാ। ദുഃശാസനസ്യ രുധിരം പീയതാം യദി ശക്യതേ
നീ സഭാമധ്യേ എടുത്ത പ്രതിജ്ഞ വ്യാജമല്ല; ദുഃശാസനന്റെ രക്തം കുടിക്കാമെങ്കിൽ കുടിക്കൂ.
യദ്ബ്രവീഷി ച കൌന്തേയ ധാര്തരാഷ്ട്രാനഹം രണേ। നിഹനിഷ്യാമി തരസാ തസ്യ കാലോഽയമാഗതഃ
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, നീ യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ശക്തിയോടെ സംഹരിക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞത്, അതിന് വേണ്ട സമയമിപ്പോൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ത്വം ഹി ഭോജ്യേ പുരസ്കാര്യോ ഭക്ഷ്യേ പേയേ ച ഭാരത । ക്വ യുദ്ധം ക്വ ച ഭോക്തവ്യം യുധ്യസ്വ പുരുഷോ ഭവ
ഭാരതപുത്രാ, ഭക്ഷണത്തിലും പാനീയത്തിലും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ് നീ. യുദ്ധത്തിനും ആസ്വാദനത്തിനും നിനക്കു എന്ത് ബന്ധം? യുദ്ധം ചെയ്യൂ, യഥാർത്ഥ പുരുഷനാവൂ.
ശയിഷ്യസേ ഹതോ ഭൂമൌ ഗദാമാലിങ്ഗ്യ ഭാരത। തദ്വൃഥാ ച സഭാമധ്യേ വല്ഗിതം തേ വൃകോദര
ഭാരതപുത്രാ, നീ നിലത്ത് വീണു, ഗദയെ അണിഞ്ഞ് കിടക്കേണ്ടിവരും. വൃക്കോദരാ, സഭയിൽ നീ പറഞ്ഞ ഗർവ്വം അപ്രയോജനമായിത്തീരും.
ഉലൂക നകുലം ബ്രൂഹി വചനാന്മമ ഭാരത। യുധ്ദ്യസ്വാദ്യ സ്ഥിരോ ഭൂത്വാ പശ്യാമസ്തവ പൌരുഷമ്
ഉലൂകാ, നീ നകുലനോടു് എന്റെ വാക്ക് പറഞ്ഞുകൊടു: 'ഇന്ന് ഉറച്ച മനസ്സോടെ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, നിന്റെ വീരത്വം ഞങ്ങൾ കാണട്ടെ.'
യുധിഷ്ഠിരാനുരാഗം ച ദ്വേഷം ച മയി ഭാരത। കൃഷ്ണായാശ്ച പരിക്ലേശം സ്മരേദാനീം യഥാതഥമ്
ഭാരതപുത്രാ, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ സ്നേഹവും, എന്റെ മേൽ ഉള്ള വൈരാഗ്യവും, കൃഷ്ണയുടെ കഷ്ടതയും, ഇപ്പോൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഓർക്കട്ടെ.
ബ്രൂയാസ്ത്വം സഹദേവം ച രാജമധ്യേ വചോ മമ। യുദ്ധ്യേദാനീം രണേ യത്തഃ ക്ലേശാന്സ്മര ച പാണ്ഡവ
നീ സഹദേവനോടും രാജാക്കന്മാരുടെ മദ്ധ്യേ എന്റെ വാക്ക് പറയണം: 'ഇപ്പോൾ മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, പണ്ടത്തെ കഷ്ടതകൾ ഓർക്കൂ, പാണ്ഡവാ.'
വിരാടദ്രുപദൌ ചോഭൌ ബ്രൂയാസ്ത്വം വചനാന്മമ । ന ദൃഷ്ടപൂര്വാ ഭര്താരോ ഭൃത്യൈരപി മഹാഗുണൈഃ । തഥാര്ഥപതിഭിര്ഭൃത്യാ യതഃ സൃഷ്ടാഃ പ്രജാസ്തതഃ
നീ വിരാടനും ദ്രുപദനും എന്റെ വാക്ക് പറയണം: 'ഇത്ര മഹത്തായ ഗുണങ്ങളുള്ള ഭർത്താക്കന്മാരെയും ഭൃത്യന്മാരെയും മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല. ഭൃത്യന്മാർ ഭർത്താക്കന്മാർക്കായാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത്; അവരിൽ നിന്നാണ് ജനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.'
അശ്ലാഘ്യോഽയം നരപതിര്യുവയോരിതി ചാഗതമ്
നിങ്ങൾ ഇരുവർക്കും ഈ രാജാവിനെ പ്രശംസിക്കാൻ യോജ്യമല്ലെന്നതും, ഇതാണ് സംഭവിച്ചതെന്നും പറയൂ.
തേ യൂയം സംഹതാ ഭൂത്വാ തദ്വധാര്ഥം മമാപി ച। ആത്മാര്ഥം പാണ്ഡവാര്ഥം ച പ്രയുദ്ധ്യധ്വം മയാ സഹ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന്, എന്നെ കൊല്ലാൻ, നിങ്ങളുടെ സ്വാർത്ഥത്തിനും പാണ്ഡവരുടെ കാര്യത്തിനും വേണ്ടി, എനിക്ക് ഒപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യണം.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം ച പാഞ്ചാല്യം ബ്രൂയാസ്ത്വം വചനാന്മമ। ഏഷ തേ സമയഃ പ്രാപ്തോ ലബ്ധവ്യശ്ച ത്വയാപി സഃ
നീ പാഞ്ചാല്യനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോടും എന്റെ വാക്ക് പറയൂ: 'നിനക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത സമയമിപ്പോൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു; അതു് നീ നേടണം.'
ദ്രോണമാസാദ്യ സമരേ ജ്ഞാസ്യസേ ഹിതമുത്തമമ് । യുദ്ധ്യസ്വ സമുഹൃത്പാപം കുരു കര്മ സുദുഷ്കരമ്
യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനെ നേരിടുമ്പോൾ, നീ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഗുണം അറിയും. പാപം ഉപേക്ഷിച്ച്, അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കർമ്മം നിർവഹിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്യൂ.
ശിഖണ്ഡിനമഥോ ബ്രൂഹി ഉലൂക വചനാന്മമ । സ്ത്രീതി മത്വാ മഹാബാഹുര്ന ഹനിഷ്യതി കൌരവഃ
ഉലൂകാ, നീ ശിഖണ്ഡിനോടു് എന്റെ വാക്ക് പറയൂ: 'അവനെ സ്ത്രീയാണെന്നു കരുതിയതിനാൽ, ശക്തനായ കൌരവൻ അവനെ കൊല്ലില്ല.'
ഗാങ്ഗേയോ ധന്വിനാം ശ്രേഷ്ഠോ യുദ്ധ്യേദാനീം സുനിര്ഭയഃ । കുരു കര്മ രണേ യത്തഃ പശ്യാമഃ പൌരുഷം തവ
ഗംഗാപുത്രൻ വില്ലാളികളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനൻ; ഇപ്പൊഴിതു ഭയമില്ലാതെ യുദ്ധം ചെയ്യണം. യുദ്ധത്തിൽ മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ പ്രവർത്തിക്കൂ; നിന്റെ വീരത്വം ഞങ്ങൾ കാണട്ടെ.
ഏവമുക്ത്വാ തതോ രാജാ പ്രഹസ്യോലൂകമബ്രവീത്। ധനഞ്ജയം പുനര്ബ്രൂഹി വാസുദേവസ്യ ശ്രൃണ്വതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം രാജാവ് പുഞ്ചിരിച്ച് ഉലൂകനോടു പറഞ്ഞു: 'വാസുദേവൻ കേൾക്കേ, ഈ വാക്ക് വീണ്ടും ധനഞ്ജയനോടു് പറയൂ.'
അസ്മാന്വാ ത്വം പരാജിത്യ പ്രസാധി പൃതിവീമിമാമ് । അഥവാ നിര്ജിതോസ്മാഭീ രണേ വീര ശയിഷ്യസി
നീ ഞങ്ങളെ ജയിച്ച് ഈ ഭൂമി ഭരിക്കാമോ, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് വീരനേ, നീ കൊല്ലപ്പെടും.
രാഷ്ട്രാന്നിര്വാസനക്ലേശം വനവാസം ച പാണ്ഡവ । കൃഷ്ണായാശ്ച പരിക്ലേശം സംസ്മരന്പുരുഷോ ഭവ
പാണ്ഡവാ, രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട കഷ്ടതയും, വനവാസത്തിന്റെ ദുഃഖവും, കൃഷ്ണയുടെ അനുഭവിച്ച കഷ്ടതയും ഓർക്കൂ; യഥാർത്ഥ പുരുഷനാവൂ.
യദര്ഥം ക്ഷത്രിയാ സൂതേ സര്വം തദിദമാഗതമ് । ബലം വീര്യം ച ശൌര്യം ച പരം ചാപ്യസ്ത്രലാഘവമ്
ക്ഷത്രിയന്മാർ ജനിക്കുന്നത് ഈ ലക്ഷ്യത്തിനായാണ്; ഇപ്പോൾ അതെല്ലാം സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു: ശക്തിയും, ധൈര്യവും, വീരത്വവും, ആയുധങ്ങളിൽ അതിവിശിഷ്ടമായ കഴിവും.
പൌരുഷം ദര്ശയന്യുദ്ധേ കോപസ്യ കുരു നിഷ്കൃതിമ്। പരിക്ലിഷ്ടസ്യ ദീനസ്യ ദീര്ഘകാലോഷിതസ്യ ച। ഹൃദയം കസ്യ ന സ്ഫോടേദൈശ്വര്യാദ്ധംശിതസ്യ ച
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ പുരുഷാർത്ഥം കാണിക്കൂ; കോപത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യൂ. ദീർഘകാലം കഷ്ടപ്പെട്ടു, ദു:ഖിച്ചു, അധികാരമില്ലാതെ കഴിയുമ്പോൾ ആരുടെ ഹൃദയം പൊട്ടില്ല?
കുലേ ജാതസ്യ ശൂരസ്യ പരിവിത്തേഷ്വഗൃധ്യതഃ। ആസ്ഥിതം രാജ്യമാക്രമ്യ കോപം കസ്യ ന ദീപയേത്
ഉത്തമകുലത്തിൽ ജനിച്ച ധൈര്യശാലിയും മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്തിനെ ആഗ്രഹിക്കാത്തവനും ആയ ഒരാളുടെ രാജ്യം കവർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടാൽ, ആ ക്രോധം ആരുടെ മനസ്സിൽ ഉണരില്ല?
യത്തദുക്തം മഹദ്വാക്യം കര്മണാ തദ്വിഭാവ്യതാമ്। അകര്മണാ കത്ഥിതേന സന്തഃ കുപുരുഷം വിദുഃ
പറഞ്ഞ വലിയ വാക്കുകൾ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ തെളിയിക്കണം. പ്രവർത്തനമില്ലാതെ വാചാലത കാണിക്കുന്നവനെ ജ്ഞാനികൾ തള്ളിപ്പറയുന്നു.
അമിത്രാണാം വശേ സ്ഥാനം രാജ്യം ച പുനരുദ്ധര। ദ്വാവര്ഥൌ യുദ്ധകാമസ്യ തസ്മാത്തത്കുരു പൌരുഷമ്
ശത്രുക്കളുടെ പിടിയിൽപ്പെട്ട രാജ്യം തിരികെ പിടിക്കണം. യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ഈ രണ്ടും ലക്ഷ്യങ്ങളാണ്. അതിനാൽ, നീ ധൈര്യം കാണിക്കണം.
പരാജിതോഽസി ദ്യൂതേന കൃഷ്ണാ ചാനായിതാ സഭാമ് । ശക്യോഽമര്ഷോ മനുഷ്യേണ കര്തു പുരുഷമാനിനാ
നീ ചതുരശ്രത്തിൽ തോറ്റു, കൃഷ്ണയെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു. ഇങ്ങനെ അപമാനങ്ങൾ സഹിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ് യഥാർത്ഥ പുരുഷൻ.
ദ്വാദശൈവ തു വര്ഷാണി വനേ ധിഷ്ണ്യാദ്വിവാസിതഃ। സംവത്സരം വിരാടസ്യ ദാസ്യമാസ്ഥായ ചോഷിതഃ
പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീ കാടിൽ വാസം ചെയ്തു, ഒരു വർഷം വിരാട്ടന്റെ വീട്ടിൽ ദാസ്യജീവിതം നയിച്ചു.
രാഷ്ട്രാന്നിര്വാസനക്ലേശം വനവാസം ച പാണ്ഡവ । കൃഷ്ണായാശ്ച പരിക്ലേശം സംസ്മരന്പുരുഷോ ഭവ
രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട കഷ്ടതയും കാട്ടിൽ കഴിഞ്ഞ വേദനയും കൃഷ്ണയ്ക്ക് സംഭവിച്ച ദുരിതവും ഓർത്ത്, പാണ്ഡവാ, നീ പുരുഷനാകണം.
അപ്രിയാണാം ച വചനം പ്രബ്രുവത്സു പുനഃ പുനഃ । അമര്ഷം ദര്ശയസ്വ ത്വമമര്ഷോ ഹ്യേവ പൌരുഷമ്
വീണ്ടും വീണ്ടും അപരിചിതമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ, നീ അഹങ്കാരം കാണിക്കണം. അഹങ്കാരമാണ് യഥാർത്ഥ പുരുഷത്വം.
ക്രോധോ ബലം തഥാ വീര്യം ജ്ഞാനയോഗോഽസ്ത്രലാഘവമ്। ഇഹ തേ ദൃശ്യതാം പാര്ഥ യുദ്ധ്യസ്വ പുരുഷോ ഭവ
നിന്റെ ക്രോധവും ശക്തിയും വീര്യവും ജ്ഞാനവും ആയുധപ്രാവീണ്യവും ഇവിടെ കാണിക്കണം, പാർഥാ. നീ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, പുരുഷനാകൂ.