കണ്വസ്യാഹം ഭഗവതോ ദുഷ്യന്ത ദുഹിതാ മതാ। തപസ്വിനോ ധൃതിമതോ ധര്മജ്ഞസ്യ മഹാത്മനഃ
ദുഷ്യന്താ, ഞാൻ കണ്വമഹർഷിയുടെ മകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അവൻ തപസ്സുകാരനും ധൈര്യശാലിയും ധർമ്മജ്ഞനും മഹാത്മാവുമാണ്.
അസ്വതന്ത്രാസ്മി രാജേന്ദ്ര കാശ്യപോ മേ ഗുരുഃ പിതാ। തമേവ പ്രാര്ഥയ സ്വാര്ഥം നായുക്തം കര്തുമര്ഹസി
രാജേന്ദ്രാ, ഞാൻ സ്വതന്ത്രയല്ല. കാശ്യപൻ എന്നെ ഗുരുവും പിതാവുമാണ്. നീ അവനോടു തന്നെ ആഗ്രഹം പറയണം; വേറേതു ചെയ്യുന്നത് യുക്തിയല്ല.
ഊര്ധ്വരേതാ മഹാഭാഗേ ഭഗവാഁല്ലോകപൂജിതഃ। ചലേദ്ധി വൃത്താദ്ധര്മോപി ന ചലേത്സംശിതവ്രതഃ
ലോകം ആദരിക്കുന്ന മഹാഭാഗനായ കണ്വൻ ഉത്തമവ്രതസ്ഥനാണ്. ധർമ്മം വഴിതെറ്റിയാലും, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവൻ ഒരിക്കലും വഴിതെറ്റില്ല.
കഥം ത്വം തസ്യ ദുഹിതാ സംഭൂതാ വരവര്ണിനീ। സംശയോ മേ മഹാനത്ര തന്മേ ഛേത്തുമിഹാര്ഹസി
മനോഹരിയായേ, നീ എങ്ങനെ അവന്റെ മകളായി ജനിച്ചു എന്നതിൽ എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്. ദയവായി അത് ഇവിടെ നീ തീർക്കണം.
യഥാഽയമാഗമോ മഹ്യം യഥാ ചേദമഭൂത്പുരാ। `അന്യഥാ സന്തമാത്മാനമന്യഥാ സത്സു ഭാഷതേ
എന്താണോ ഈ സംഭവം എനിക്ക് സംഭവിച്ചിരുന്നത്, അതുപോലെ മുമ്പും സംഭവിച്ചിരുന്നു. തന്റെ സ്വഭാവം വേറെയായിരിക്കുമ്പോഴും, മറ്റുള്ളവരുടെ ഇടയിൽ അവൻ വ്യത്യസ്തമായി സംസാരിക്കുന്നു.
സ പാപേനാവൃതോ മൂര്ഖസ്തേന ആത്മാപഹാരകഃ।' ശൃണു രാജന്യഥാതത്ത്വം യഥാഽസ്മി ദുഹിതാ മുനേഃ
അവൻ പാപത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട ഒരു മൂഢൻ ആണു, അതുകൊണ്ട് തന്നെ തന്റെ ആത്മാവിനെ തന്നെ കവർന്നുപോകുന്നു. രാജാവേ, ഞാൻ ആ മുനിയുടെ മകൾ എങ്ങനെയാണെന്ന സത്യകഥ കേൾക്കൂ.
ഋഷിഃ കശ്ചിദിഹാഗമ്യ മമ ജന്മാഭ്യചോദയത്। `ഊര്ധ്വരേതാ യഥാസി ത്വം കുതസ്ത്വേയം ശകുന്തലാ
ഒരു ദിവസം ഒരു ഋഷി ഇവിടെ വന്ന് എന്റെ ജനനത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു: 'നീ ഉർദ്ധ്വരേതസായിരിക്കുമ്പോൾ, ഈ ശകുന്തള എങ്ങനെ നിന്റെ മകളായി?' എന്ന്.
പുത്രീ ത്വത്തഃ കഥം ജാതാ തത്ത്വം മേ ബ്രൂഹി കാശ്യപ।' തസ്മൈ പ്രോവാച ഭഗവാന്യഥാ തച്ഛൃണു പാര്ഥിവാ
'നിന്നിൽ നിന്ന് മകൾ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? സത്യം പറയൂ കശ്യപാ.' അപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിന്റെ യഥാർത്ഥം പറഞ്ഞു. അതു നീ കേൾക്കൂ രാജാവേ.
തപ്യമാനഃ കില പുരാ വിശ്വാമിത്രോ മഹത്തപഃ। സുഭൃശം താപയാമാസ ശക്രം സുരഗണേശ്വരമ്
പണ്ടൊരു കാലത്ത് മഹത്തായ തപസ്സോടെ വിശ്വാമിത്രൻ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. അതുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രൻ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവ്, വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടിലായി.
തപസാ ദീപ്തവീര്യോഽയം സ്ഥാനാന്മാം ച്യാവയേദിതി। ഭീതഃ പുരന്ദരസ്തസ്മാന്മേനകാമിദമബ്രവീത്
'ഈ മഹാതപസ്സുകാരൻ തന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ എന്നെ എന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് തള്ളിക്കളയുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ, പുരന്ദരൻ മേനകയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.'
ഗുണൈരപ്സരസാം ദിവ്യൈര്മേനകേ ത്വം വിശിഷ്യസേ। ശ്രേയോ മേ കുരു കല്യാണി യത്ത്വാം വക്ഷ്യാമി തച്ഛൃണു
'ദിവ്യഗുണങ്ങളിൽ അപ്സരസ്സുകളിൽ നീ മേനകേ ഏറ്റവും ഉത്തമയാളാണ്. സുഖം നൽകാൻ നീ എന്നെ സഹായിക്കണം, ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.'
അസാവാദിത്യശങ്കാശോ വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ। തപ്യമാനസ്തപോ ഘോരം മമ കമ്പയതേ മനഃ
'സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള മഹാതപസ്സുകാരനായ വിശ്വാമിത്രൻ കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് അലയുന്നു.'
മേനകേ തവ ഭാരോഽയം വിശ്വാമിത്രഃ സുമധ്യമേ। ശംസിതാത്മാ സുദുര്ധര്ഷ ഉഗ്രേ തപസി വര്തതേ
'മേനകേ, ഈ കർമ്മം നിനക്കാണ്. വിശ്വാമിത്രൻ, സുന്ദരിയായവളേ, ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവനും വളരെ ദുർജയനുമാണ്; കഠിനമായ തപസ്സിൽ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.'
സ മാം ന ച്യാവയേത്സ്ഥാനാത്തം വൈ ഗത്വാ പ്രലോഭയ। ചര തസ്യ തപോവിഘ്നം കുരു മേ പ്രിയമുത്തമമ്
'അവൻ എന്നെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് തള്ളിക്കളയാതിരിക്കാൻ നീ അവനെ വഞ്ചിച്ചേണം. അവന്റെ തപസ്സിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ച് എനിക്ക് ഈ വലിയ ഉപകാരം ചെയ്യൂ.'
രൂപയൌവനമാധുര്യചേഷ്ടിതസ്മിതഭാഷണൈഃ। ലോഭയിത്വാ വരാരോഹേ തപസസ്തം നിവര്തയ
'രൂപം, യൗവനം, മാധുര്യം, ചലനങ്ങൾ, പുഞ്ചിരി, വാക്കുകൾ എന്നിവകൊണ്ട്, സുന്ദരിയേ, നീ അവനെ ആകർഷിച്ച് അവന്റെ തപസ്സ് അവസാനിപ്പിക്കണം.'
മഹാതേജാഃ സ ഭഗവാംസ്തഥൈവ ച മഹാതപാഃ। കോപനശ്ച തഥാ ഹ്യേനം ജാനാതി ഭഗവാനപി
'അവൻ മഹത്തായ തേജസ്സും കഠിനമായ തപസ്സും ഉള്ളവനാണ്, അതുപോലെ ക്രുദ്ധനുമാണ്; ഈ കാര്യങ്ങൾ ഭഗവാനും അറിയുന്നു.'
തേജസ്തപസശ്ചൈവ കോപസ്യ ച മഹാത്മനഃ। ത്വമപ്യുദ്വിജസേ യസ്യ നോദ്വിജേയമഹം കഥമ്
'അവന്റെ ശക്തിയെയും തപസ്സിനെയും കോപത്തെയും നീയും ഭയപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഞാൻ എങ്ങനെ ഭയപ്പെടാതെ ഇരിക്കും?'
മഹാഭാഗം വസിഷ്ഠം യഃ പുത്രൈരിഷ്ടൈര്വ്യയോജയത്। ക്ഷത്രജാതശ്ച യഃ പൂര്വമഭവദ്ബ്രാഹ്മണോ ബലാത്
'വസിഷ്ഠനെ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട പുത്രന്മാരിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയവനും, ആദ്യം ക്ഷത്രിയനായി ജനിച്ചിട്ടും ബലാൽ ബ്രാഹ്മണനായവനും അവനാണ്.'
ശൌചാര്ഥം യോ നദീം ചക്രേ ദുര്ഗമാം ബഹുഭിര്ജലൈഃ। യാം താം പുണ്യതമാം ലോകേ കൌശികീതി വിദുര്ജനാഃ
'ശുദ്ധിക്കായി, crossing ചെയ്യാൻ കഠിനമായും വെള്ളം നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു നദി സൃഷ്ടിച്ചവനാണ്; ലോകത്തിൽ അതിനെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ കൗശികി എന്ന് ആളുകൾ അറിയുന്നു.'
ബഭാര യത്രാസ്യ പുരാ കാലേ ദുര്ഗേ മഹാത്മനഃ। ദാരാന്മതങ്ഗോ ധര്മാത്മാ രാജര്ഷിര്വ്യാധതാം ഗതഃ
'പണ്ടു, ആ ദുർഗമമായ സ്ഥലത്ത്, മഹാത്മാവിന്റെ ഭാര്യയെ രാജർഷിയായ മതംഗൻ, അപ്പോൾ വേട്ടക്കാരനായി മാറിയവൻ, സംരക്ഷിച്ചു.'
അതീതകാലേ ദുര്ഭിക്ഷേ അഭ്യേത്യ പുനരാക്ഷമമ്। മുനിഃ പാരേതി നദ്യാ വൈ നാമ ചക്രേ തദാ പ്രഭുഃ
'കാലം കടന്നുചെന്നു, ദുർഭിക്ഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മുനി വീണ്ടും അക്ഷമയിലേക്ക് വന്നു. അവിടെ, ആ നദിക്ക് പാരേതി എന്ന പേര് ആ മഹാത്മാവ് നൽകി.'
മതങ്ഗം യാജയാഞ്ചക്രേ യത്ര പ്രീതമനാഃ സ്വയമ്। ത്വം ച സോമം ഭയാദ്യസ്യ ഗതഃ പാതും സുരേശ്വര
'അവിടെ, സന്തോഷത്തോടെ, അവൻ മതംഗനോട് യാഗം നടത്തിച്ചു; നീയും, ഭയത്താൽ, അവിടേക്ക് പോയി സോമം കുടിച്ചു, ദേവരാജാവേ.'
ചകാരാന്യം ച ലോകം വൈ ക്രുദ്ധോ നക്ഷത്രസംപദാ। പ്രതിശ്രവണപൂര്വാണി നക്ഷത്രാണി ചകാര യഃ। ഗുരുശാപഹതസ്യാപി ത്രിശങ്കോഃ ശരണം ദദൌ
കോപത്തിൽ, അവൻ മറ്റൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു, നക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതും, ശ്രവണമുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. ഗുരുവിന്റെ ശാപം ബാധിച്ചിരുന്നത്രേയും, ത്രിശങ്കുവിന് അഭയം നൽകി.
ബ്രഹ്മര്ഷിശാപം രാജര്ഷിഃ കഥം മോക്ഷ്യതി കൌശികഃ। അവമത്യ തദാ ദേവൈര്യജ്ഞാങ്ഗം തദ്വിനാശിതമ്
ബ്രഹ്മർഷിയുടെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് രാജർഷിയായ കൗശികൻ എങ്ങനെ മോചിതനാകും? ദേവന്മാർ അവനെ അവഹേളിച്ച് യാഗത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചപ്പോൾ.
അന്യാനി ച മഹാതേജാ യജ്ഞാങ്ഗാന്യസൃജത്പ്രഭുഃ। നിനായ ച തദാ സ്വര്ഗം ത്രിശങ്കും സ മഹാതപാഃ
ആ മഹത്തായ തപസ്സുള്ള പ്രഭു മറ്റൊരു യാഗഭാഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു; അപ്പോൾ ത്രിശങ്കുവിനെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
ഏതാനി യസ്യ കര്മാണി തസ്യാഹം ഭൃശമുദ്വിജേ। യഥാഽസൌ ന ദഹേത്ക്രുദ്ധസ്തഥാഽഽജ്ഞാപയ മാം വിഭോ
ഇവയാണ് അവന്റെ പ്രവർത്തികൾ, അതിനാൽ ഞാൻ വളരെ ഭയപ്പെടുന്നു; മഹാപ്രഭേ, അവൻ കോപത്തിൽ എന്നെ ദഹിപ്പിക്കാതിരിക്കേണ്ടതിന് എനിക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകണം.
തേജസാ നിര്ദഹേല്ലോകാന്കമ്പയേദ്ധരണീം പദാ। സംക്ഷിപേച്ച മഹാമേരും തൂര്ണമാവര്തയേദ്ദിശഃ
അവന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കാനും, കാലടി കൊണ്ട് ഭൂമിയെ നടുക്കാനും, മഹാമേരുവിനെ ഉടനടി ചുരുക്കാനും, ദിശകൾ തിരിയിക്കാനും അവൻ കഴിയും.
താദൃശം തപസാ യുക്തം പ്രദീപ്തമിവ പാവകമ്। കഥമസ്മദ്വിധാ നാരീ ജിതേന്ദ്രിയമഭിസ്പൃശേത്
ഇത്ര വലിയ തപസ്സും, അഗ്നിപോലുള്ള ജ്വാലയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനുമായ ഒരാളുടെ അടുത്ത് എങ്ങനെയാണ് എന്റെ പോലുള്ള ഒരു സ്ത്രീക്ക് പോകാൻ കഴിയുക?
ഹുതാശനമുഖം ദീപ്തം സൂര്യചന്ദ്രാക്ഷിതാരകമ്। കാലജിഹ്വം സുരശ്രേഷ്ഠ കഥമസ്മദ്വിധാ സ്പൃശേത്
അഗ്നിപോല ദഹിക്കുന്ന മുഖവും, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും പോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, കാലംപോലുള്ള നാവും ഉള്ളവനേ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, എന്റെ പോലുള്ള സ്ത്രീക്ക് അവനെ സ്പർശിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
യമശ്ച സോമശ്ച മഹര്ഷയശ്ച സാധ്യാ വിശ്വേ വാലസ്വില്യാശ്ച സര്വേ। ഏതേഽപി യസ്യോദ്വിജന്തേ പ്രഭാവാ- ത്തസ്മാത്കസ്മാന്മാദൃശീ നോദ്വിജേത
യമനും സോമനും മഹർഷിമാരും സാധ്യന്മാരും വിശ്വദേവന്മാരും വാലഖില്യന്മാരും പോലും അവന്റെ ശക്തിയെ ഭയപ്പെടുന്നു. അപ്പോൾ എന്റെ പോലുള്ള സ്ത്രീ ഭയപ്പെടാതിരിക്കുമോ?