ഏതാന്സപ്ത മഹാഭാഗാന്വീരാന്യുദ്ധാഭികാങ്ക്ഷിണഃ । സേനാപ്രണേതൄന്വിധിവദഭ്യഷിഞ്ചദ്യുധിഷ്ഠിരഃ
യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ഈ ഏഴു വീരന്മാരെയും യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ വിധിപ്രകാരം സേനാനായകരായി നിയമിച്ചു.
സര്വസേനാപതിം ചാത്ര ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം ചകാര ഹ । ദ്രോണാന്തഹേതോരുത്പന്നോ യ ഇദ്ധാഞ്ജാതവേദസഃ
എല്ലാ സൈന്യങ്ങൾക്കും പ്രധാന സേനാനായകനായി, യജ്ഞാഗ്നിയിൽ നിന്നു ദ്രോണനെ സംഹരിക്കാൻ ജനിച്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയാണ് അദ്ദേഹം നിയമിച്ചത്.
സര്വേഷാമേവ തേഷാം തു സമസ്താനാം മഹാത്മനാമ് । സേനാപതിപതിം ചക്രേ ഗഡാകേശം ധനഞ്ജയമ്
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന മഹാത്മാക്കളിൽ എല്ലാവർക്കും മേൽനിലവാരമുള്ള സേനാനായകനായി ഗഡാകേശനായ ധനഞ്ജയനെയാണ് നിയമിച്ചത്.
അര്ജുനസ്യാപി നേതാ ച സംയന്താ ചൈവ വാജിനാമ്। സങ്കര്ണണാനുജഃ ശ്രീമാന്മഹാബുദ്ധിര്ജനാര്ദനഃ
അർജുനന്റെ കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കുകയും, അവർക്കു നേതൃത്വം നൽകുകയും ചെയ്തതും മഹാബുദ്ധിമാനായ ശങ്കർഷണന്റെ അനുജനായ ജനാർദ്ദനനായിരുന്നു.
തദ്ദൃഷ്ട്വോപസ്ഥിതം യുദ്ധം സമാസന്നം മഹാത്യയമ് । പ്രാവിശദ്ഭവനം രാജ്ഞഃ പാണ്ഡവാനാം ഹലായുധഃ
വലിയ ദുരന്തം വരുത്തുന്ന യുദ്ധം അടുത്ത് എത്തിയതായി കണ്ടപ്പോൾ, ഹലായുധൻ പാണ്ഡവരാജാവിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
സഹാക്രൂരപ്രഭൃതിഭിര്ദദസാമ്ബോദ്ധവാദിഭിഃ । രൌക്മിണേയാഹുകസുതൈശ്ചാരുദേഷ്ണപുരോഗമൈഃ
അക്രൂരനും മറ്റുള്ളവരും, ഉദ്ധവനും അതുപോലുള്ളവരും, രുക്മിണിയുടെയും ആഹുകന്റെയും പുത്രന്മാരായ ചാരുദേഷ്ണനും മുന്നിൽ നിന്നുള്ളവരും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
വൃഷ്ണിമുഖ്യൈരധിഗതൈര്വ്യാഘ്രൈരിവ ബലോത്കടൈഃ । അഭിഗുപ്തോ മഹാബാഹുര്മരുദ്ഭിരിവ വാസവഃ
വൃഷ്ണികളിൽ പ്രധാനികളായ, കടുവകളെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ളവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മഹാബാഹുവൻ, മരുത്ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
നീലകൌശേയവസനഃ കൈലാസശിഖരോപമഃ । സിംഹഖേലഗതിഃ ശ്രീമാന്മദരക്താന്തലോചനഃ
നീലപിടിയുടുത്ത്, കൈലാസശിഖരത്തിനെപ്പോലെ ഭംഗിയോടെ, സിംഹം കളിക്കുന്നതുപോലെ നടപ്പോടെ, മഹത്വം നിറഞ്ഞ, മദംകുടിച്ച കണ്ണുകൾ ചുവപ്പോടെ.
തം ദൃഷ്ട്വാ ധര്മരാജശ്ച കേശവശ്ച മഹാദ്യുതിഃ । ഉദതിഷ്ഠത്തതഃ പാര്ഥോ ഭീമകര്മാ വൃകോദരഃ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ധർമ്മരാജാവും മഹാതേജസ്സുള്ള കേശവനും, അതുപോലെ മഹാവീര്യശാലിയായ പാർത്തനും വൃകോദരനായ ഭീമനും എഴുന്നേറ്റു.
ഗാണ്ഡീവധന്വാ യേ ചാന്യേ രാജാനസ്തത്ര കേചന। പൂജയാഞ്ചക്രിരേ തേ വൈ സമായാന്തം ഹലായുധമ്
ഗാണ്ഡീവധാരിയായവരും, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന മറ്റു രാജാക്കന്മാരും ഹലായുധൻ അകത്തു വന്നപ്പോൾ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
തതസ്തം പാണ്ഡവോ രാജാ കരേ പസ്പര്ശ പാണിനാ । വാസുദേവപുരോഗാസ്തം സര്വ ഏവാഭ്യവാദയന്
അതിനുശേഷം പാണ്ഡവരാജാവ് തന്റെ കൈകൊണ്ട് അവനെ സ്പർശിച്ചു; വാസുദേവനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാവരും അവനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
വിരാടദ്രുപദൌ വൃദ്ധാവഭിവാദ്യ ഹലായുധഃ । യുധിഷ്ഠിരേണ സഹിത ഉപാവിശദരിന്ദമഃ
വയസ്സായ വിരാടിനെയും ദ്രുപദനെയും ഹലായുധൻ ആദരപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു; യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടൊപ്പം ഇരുന്നു.
തതസ്തേഷൂപവിഷ്ടേഷു പാര്ഥിവേഷു സമന്തതഃ । വാസുദേവമഭിപ്രേക്ഷ്യ രൌഹിണേയോഽഭ്യഭാഷത
അവിടെ രാജാക്കന്മാർ ചുറ്റും ഇരിക്കുമ്പോൾ, രൗഹിണേയൻ വാസുദേവനെ നോക്കി സംസാരിച്ചു.
ഭവിതായം മഹാരൌദ്രോ ദാരുണഃ പുരുഷക്ഷയഃ । ദിഷ്ടമേതദ്ധ്രുവം മന്യേ ന ശക്യമതിവര്തിതുമ്
ഇവിടെ ഭയങ്കരവും ക്രൂരവുമായ മനുഷ്യവധം സംഭവിക്കും; ഇത് വിധിയാണെന്നും അതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ലെന്നും ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
തസ്മാദ്യുദ്ധാത്സമുത്തീര്ണാനപി വഃ സമുഹൃഞ്ജാനാന്। അരോഗാനക്ഷതൈര്ദേഹൈര്ദ്രഷ്ടാസ്മീതി മതിര്മമ
അതുകൊണ്ട്, നിങ്ങൾക്ക് യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിഞ്ഞാലും, എല്ലാവരും ആരോഗ്യവാനും പരിക്കില്ലാത്ത ശരീരവുമുള്ളവരായി കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സമേതം പാര്ഥിവം ക്ഷത്രം കാലപക്വമസംശയമ് । വിമര്ദശ്ച മഹാന്ഭാവീ മാംസശോണിതകദര്ദമഃ
ഇവിടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്ന രാജവംശക്കാരായ ക്ഷത്രിയർ നശിപ്പാൻ തയ്യാറായിരിക്കുന്നു; വലിയ സംഘർഷവും മാംസരക്തം നിറഞ്ഞ ചതുപ്പുമുണ്ടാകും.
ഉക്തോ മയാ വാസുദേവഃ പുനഃ പുനരുപഹ്വരേ। സംബന്ധിഷു സമാം വൃത്തിം വര്തസ്വ മധുസൂദന
വാസുദേവനോട് ഞാൻ പലതവണ ഒറ്റയ്ക്ക് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: 'മധുസൂദന, ബന്ധുക്കളായ ഇരുവശത്തോടും സമദർശനം പുലർത്തണം.'
പാണ്ഡവാ ഹി യഥാസ്മാകം തഥാ ദുര്യോധനോ നൃപഃ। തസ്യാപി ക്രിയതാം സാഹ്യം സ പര്യേതി പുനഃപുനഃ
പാണ്ഡവരേ, നിങ്ങൾ എങ്ങനെയാണോ ഞങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കളോ അതുപോലെ തന്നെ ദുര്യോധനനും ഞങ്ങളുടെ ബന്ധുവാണ്; അവനെയും സഹായിക്കണം, കാരണം അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്നു.
തച്ച മേ നാകരോദ്വാക്യം ത്വദര്ഥേ മധുസൂദനഃ। നിര്വിഷ്ടഃ സര്വഭാവേന ധനഞ്ജയമവേക്ഷ്യ ഹ
എന്റെ വാക്ക് കൃഷ്ണൻ അംഗീകരിച്ചില്ല, കാരണം അവൻ പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ അർജ്ജുനനെ നോക്കി, നിന്റെ കാര്യം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു.
ധ്രുവോ ജയഃ പാണ്ഡവാനാമിതി മേ നിശ്ചിതാ മതിഃ। തഥാ ഹ്യഭിനിവേശോഽയം വാസുദേവസ്യ ഭാരത
പാണ്ഡവന്മാർക്ക് വിജയം ഉറപ്പാണെന്നു എന്റെ മനസിൽ ഉറച്ച വിശ്വാസമുണ്ട്, കാരണം വാസുദേവന്റെ ഭക്തി അങ്ങനെ ആണല്ലോ, ഭാരത.
ന ചാഹമൃത്സഹേ കൃഷ്ണമൃതേ ലോകമുദീക്ഷിതുമ് । തതോഽഹമനുവര്താമി കേശവസ്യ ചികീര്ഷിതമ്
കൃഷ്ണൻ ഇല്ലാതെ ഈ ലോകം കാണാൻ എനിക്ക് സഹിക്കാനാവില്ല; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ കേശവന്റെ ഇഷ്ടം പിന്തുടരുന്നത്.
ഉഭൌ ശിഷ്യൌ ഹി മേ വീരൌ ഗദായദ്ധവിശാരദൌ । തുല്യസ്നേഹോഽസ്മ്യതോ ഭീതേ തഥാ ദുര്യോധനേ നൃപേ
ഇരുവരും എന്റെ ശിഷ്യന്മാരാണ്, ഗദായുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ള വീരന്മാർ; ഇരുവരോടും എനിക്ക് ഒരുപോലേ സ്നേഹമുണ്ട്, അതുകൊണ്ടാണ് രാജാവായ ദുര്യോധനനെ കുറിച്ചും എനിക്ക് ഭയം തോന്നുന്നത്.
തസ്മാദ്യാസ്യാമി തീര്ഥാനി സരസ്വത്യാ നിഷേവിതുമ് । ന ഹി ശക്ഷ്യാമി കൌരവ്യാന്നശ്യമാനാനവേക്ഷിതുമ്
അതിനാൽ ഞാൻ സരസ്വതീ തീരങ്ങളിൽ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോകുന്നു; കൌരവരുടെ നാശം നേരിട്ട് കാണാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ മഹാബാഹുരനുജ്ഞാതശ്ച പാണ്ഡവൈഃ। തീര്ഥയാത്രാം യയൌ രാമോ നിവര്ത്യ മധുസൂദനമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മഹാബലശാലിയായ ബാലരാമൻ പാണ്ഡവന്മാരുടെ അനുമതിയോടെ, മധുസൂദനനെ വിടപറഞ്ഞ് തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ഏതസ്മിന്നൈവ കാലേ തു ഭീഷ്മകസ്യ മഹാത്മനഃ । ഹിരണ്യരോമ്ണോ നൃപതേഃ സാക്ഷാദിന്ദ്രസഖസ്യ വൈ
അത് തന്നെയായ സമയത്ത് മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മകന്റെ പുത്രൻ, രാജാവായ ഹിരണ്യരോമൻ, ഇന്ദ്രന്റെ പ്രിയസുഹൃത്ത്,
ആകൂതീനാമധിപതിര്ഭോജസ്യാതിയശസ്വിനഃ । ദാക്ഷിണാത്യപതേഃ പുത്രോ ദിക്ഷു രുക്മീതി വിശ്രുതഃ
ആകൂതി വർഗത്തിന്റെ അധിപനും, പ്രശസ്തനായ ഭോജനും, ദക്ഷിണദേശത്തിന്റെ രാജാവിന്റെ പുത്രനും, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും പ്രശസ്തനായ രുക്മിയും,
യഃ കിംപുരുഷസിംഹസ്യ ഗന്ധമാദനവാസിനഃ । കൃത്സ്നം ശിഷ്യോ ധനുര്വേദം ചതുഷ്പാദമവാപ്തവാന്
ഗന്ധമാദനത്തിൽ വസിക്കുന്ന കിംപുരുഷസിംഹന്റെ ശിഷ്യനായവൻ, മുഴുവൻ ധനുര്വേദവും നാലു ഭാഗങ്ങളിലായി പഠിച്ചവൻ,
യോ മാഹേന്ദ്രം ധനുര്ലേഭേ തുല്യം ഗാണ്ഡീവതേജസാ। ശാര്ങ്ഗേണ ച മഹാബാഹുഃ സംമിതം ദിവ്യലക്ഷണമ്
ഗാണ്ഡീവത്തിൻറെ തേജസ്സിനോട് സമമായ മഹേന്ദ്രധനുസ് ലഭിച്ചവനും, ദിവ്യലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായ ശാർംഗം കൈവശം വെച്ച ശക്തശാലിയും,
ത്രീണ്യേവൈതാനി ദിവ്യാനി ധനൂംഷി ദിവിചാരിണാമ് । വാരുണം ഗാണ്ഡിവം തത്ര മാഹേന്ദ്രം വിജയം ധനുഃ । ശാര്ങ്ഗ തു വൈഷ്ണവം പ്രാഹുര്ദിവ്യം തേജോമയം ധനുഃ
ദേവന്മാരുടെ ഈ മൂന്ന് ദിവ്യധനുസുകൾ: വാരുണമായ ഗാണ്ഡീവം, മഹേന്ദ്രന്റെ വിജയധനുസ്, വൈഷ്ണവമായ ശാർംഗം — ഇവയെല്ലാം ദിവ്യവും പ്രകാശമുള്ളതുമാണ്.
ധാരയാമാസ തത്കൃഷ്ണഃ പരസേനാഭയാവഹമ്। ഗാണ്ഡീവം പാവകാല്ലേഭേ ഖാണ്ഡവേ പാകശാസനിഃ
അവയിൽ കൃഷ്ണൻ ഗാണ്ഡീവം ധരിച്ചു, അതു കൂട്ടുചേരുന്ന സൈന്യങ്ങൾക്ക് ഭയമില്ലാത്തതാക്കി; അഗ്നിദേവൻ ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ പാകാസുരനെ സംഹരിച്ചപ്പോൾ കൃഷ്ണന് അതു നൽകി.