മഹായന്ത്രാണി നാരാചാസ്തോമരാണി പരശ്വധാഃ। ധനൂംഷി കവചാദീനി ഋഷ്ടയസ്തൂണസംയുതാഃ
വലിയ യന്ത്രങ്ങൾ, ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, വാളുകൾ, വില്ലുകൾ, കാവചങ്ങൾ, തൂണികളോടുകൂടിയ കുന്തങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ കൂട്ടിയിരുന്നതായി.
ഗജാഃ കണ്ടകസന്നാഹാ ലോഹവര്മോത്തരച്ഛദാഃ। ദൃശ്യന്തേ തത്ര ഗിര്യാഭാഃ സഹസ്രശതയോധിനഃ
കണ്ടകവസ്ത്രവും ഇരുമ്പ് കാവചവും ധരിച്ച, പർവതങ്ങളെപ്പോലെ ഭീമാകാരമായ ആനകൾ, നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളെ ചുമന്നുകൊണ്ടു അവിടെ കാണപ്പെട്ടിരുന്നു.
നിവിഷ്ടാന്പാണ്ഡവാംസ്തത്ര ജ്ഞാത്വാ മിത്രാണി ഭാരത । അഭിസസ്രുര്യഥാദേശം സബലാഃ സഹവാഹനാഃ
പാണ്ഡവന്മാർ അവിടെ പാളയമിറങ്ങിയതായി അറിഞ്ഞ മിത്രസേനകളും, അവരവരുടെ സൈന്യങ്ങളോടും വാഹനങ്ങളോടും കൂടി, നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവിടേക്ക് എത്തി.
ചരിതബ്രഹ്മചര്യാസ്തേ സോമപാ ഭൂരിദക്ഷിണാഃ। ജയായ പാണ്ഡുപുത്രാണാം സമാജഗ്മുര്മഹീക്ഷിതഃ
ബ്രഹ്മചര്യവും പാലിച്ച, സോമപാനം ചെയ്ത, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകിയ രാജാക്കന്മാർ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ വിജയത്തിനായി അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരം സഹാനീകമുപായാന്തം യുയുത്സയാ। സന്നിവിഷ്ടം കുരുക്ഷേത്രേ വാസുദേവേന പാലിതമ്
യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സുകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും അവന്റെ സൈന്യവും കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു, അവരെ വാസുദേവൻ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു.
വിരാടദ്രുപദാഭ്യാം ച സപുത്രാഭ്യാം സമന്വിതമ് । കേകയൈര്വൃഷ്ണിഭിശ്ചൈവ പാര്ഥിവൈഃ ശതശോ വൃതമ്
വിരാടനും ദ്രുപദനും അവരുടെ പുത്രന്മാരോടുകൂടി, കേകയരും വൃഷ്ണികളും മറ്റും, നൂറുകണക്കിന് രാജാക്കന്മാരും അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു.
മഹേന്ദ്രമിവ ചാദിത്യൈരഭിഗുപ്തം മഹാരഥൈഃ। ശ്രുത്വാ ദുര്യോധനോ രാജാ കിം കാര്യം പ്രത്യപദ്യത
മഹേന്ദ്രനെ ആദിത്യന്മാർ കാത്തുപോലെയായിരുന്നു മഹാരഥന്മാർ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ സംരക്ഷിച്ചത്. ഇതറിഞ്ഞ ദുര്യോധനൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വിസ്തരേണ മഹാമതേ। സംഭ്രമേ തുമുലേ തസ്മിന്യദാസീത്കുരുജാങ്ഗലേ
അങ്ങനെയുള്ള ആ വലിയ കലഹത്തിലും ആഹ്ലാദത്തിലും കുരുജംഗളത്തിൽ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ വിശദമായി ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹാമതിയായവനേ.
വ്യഥയേയുരിമേ ദേവാന്സേന്ദ്രാനപി സമാഗമേ । പാണ്ഡവാ വാസുദേവശ്ച വിരാടദ്രുപദൌ തഥാ
പാണ്ഡവരും വാസുദേവനും വിരാടനും ദ്രുപദനും ചേർന്ന്, യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെയും ഇന്ദ്രനെയും പോലും വിറപ്പിക്കാൻ കഴിയും.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാഞ്ചാല്യഃ ശിഖണ്ഡീ ച മഹാരഥഃ । യുധാമന്യുശ്ച വിക്രാന്തോ ദേവൈരപി ദുരാസദഃ
പാഞ്ചാലനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും മഹാരഥനായ ശിഖണ്ഡിയും, വീരനായ യുദ്ധാമന്യുവും, ദേവന്മാർക്കും ഭയപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്തവനുമായിരുന്നു അവിടെ.
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വിസ്തരേണ തപോധന । കുരൂണാം പാണ്ഡവാനാം ച യദ്യദാസീദ്വിചേഷ്ടിതമ്
തപസ്സുകാരനേ, കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും ചെയ്ത എല്ലാ പ്രവർത്തികളും വിശദമായി ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രതിയാതേ തു ദാശാര്ഹേ രാജാ ദുര്യോധനസ്തദാ। കര്ണം ദുഃശാസനം ചൈവ ശകുനിം ചാബ്രവീദിദമ്
ദാശാർഹൻ മടങ്ങിയ ശേഷം, രാജാവായ ദുര്യോധനൻ കർണ്ണനോടും ദുര്യോധനനോടും ശകുനിയോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അകൃതേനൈവ കാര്യേണ ഗതഃ പാര്ഥാനധോക്ഷജഃ । സ ഏനാന്മന്യുനാവിഷ്ടോ ധ്രുവം ധക്ഷ്യത്യസംശയമ്
അധോക്ഷജപുത്രൻ തന്റെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാതെ തന്നെ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം പോയി; അവൻ കോപത്തോടെ അവരെ തീപോലെ ദഹിപ്പിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.
ഇഷ്ടോ ഹി വാസുദേവസ്യ പാണ്ഡവൈര്മമ വിഗ്രഹഃ । ഭീമസേനാര്ജുനൌ ചൈവ ദാശാര്ഹസ്യ മതേ സ്ഥിതൌ
പാണ്ഡവരോടുള്ള ഈ സംഘർഷം വാസുദേവന് പ്രിയമാണ്; ഭീമസേനനും അർജ്ജുനനും ദാശാർഹന്റെ ആലോചനയിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നു.
അജാതശത്രുരത്യര്ഥം ഭീമസേനവശാനുഗഃ। നികൃതശ്ച മയാ പൂര്വം സഹ സര്വൈഃ സഹോദരൈഃ
അജാതശത്രു ഭീമസേനന്റെ ഇഷ്ടാനുസൃതനായി, ഞാനും സഹോദരന്മാരും ചേർന്ന് മുമ്പ് അവനെ വഞ്ചിച്ചിരുന്നു.
വിരാടദ്രുപദൌ ചൈവ കൃതവൈരൌ മയാ സഹ । തൌ ച സേനാപ്രണേതാരൌ വാസുദേവവശാനുഗൌ
വിരാടനും ദ്രുപദനും ഇപ്പോൾ എനിക്കു ശത്രുക്കളായി; ആ ഇരുവരും സൈന്യത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നവർ, വാസുദേവന്റെ ഇഷ്ടാനുസൃതരായി.
ഭവിതാ വിഗ്രഹഃ സോയം തുമുലോ ലോമഹര്ഷണഃ । തസ്മാത്സാങ്ഗ്രാമികം സര്വം കാരയധ്വമതന്ദ്രിതാഃ
ഇപ്പോൾ ഒരു ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്ന യുദ്ധം ഉണ്ടാകും; അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാം യുദ്ധത്തിനായി ശ്രദ്ധയോടെ ഒരുക്കണം.
ശിബിരാണി കുരുക്ഷേത്രേ ക്രിയന്താം വസുധാധിപാഃ । സ്വപര്യാപ്താവകാശാനി ദുരാദേയാനി ശത്രുഭിഃ
ഭൂമിയിലെ രാജന്മാരേ, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്ക് പിടികൂടാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും, നിങ്ങൾക്കു മതിയായ സ്ഥലവും ഉള്ളതുമായ പാളയങ്ങൾ പണിയണം.
ആസന്നജലകോഷ്ഠാനി ശതശോഥ സഹസ്രശഃ । അച്ഛേദ്യാഹാരമാര്ഗാണി ബന്ധോച്ഛ്രയചിതാനി ച
നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് വെള്ളച്ചെരുക്കുകൾ അടുത്ത് ഒരുക്കണം; ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ എത്തുന്ന വഴികൾ ഉറപ്പുള്ളതും കാവലുള്ളതുമാക്കണം.
വിവിധായുധപൂര്ണാനി പതാകാധ്വജവന്തി ച। സമാശ്ച തേഷാം പന്ഥാനഃ ക്രിയന്താം നഗരാദ്ബഹിഃ
പാളയങ്ങൾ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ നിറയ്ക്കുകയും പതാകകളും കൊടികളും അലങ്കരിക്കുകയും വേണം; നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുന്ന വഴികൾ എല്ലാം ഒരുക്കണം.
തേ തഥേതി പ്രതിജ്ഞായ ശ്വോഭൂതേ ചക്രിരേ തഥാ
അവർ അതിന് സമ്മതം പറഞ്ഞ്, അടുത്ത ദിവസം അതുപോലെ ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങി.
ഹൃഷ്ടരൂപാ മഹാത്മാനോ നിവാസായ മഹീക്ഷിതാമ് । തതസ്തേ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ തച്ഛ്രുത്വാ രാജശാസനമ്
പ്രസന്നമായ മനസ്സോടെ മഹാത്മാക്കളായ രാജാക്കന്മാർ താമസത്തിനായി ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തി; രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട ശേഷം അവരൊക്കെയും
ആസനേഭ്യോ മഹാര്ഹേഭ്യ ഉദതിഷ്ഠന്നമര്ഷിതാഃ । ബാഹൂന്പരിഘസങ്കാശാന്സംസ്പൃശന്തഃ ശനൈഃ ശനൈഃ
അത്യന്തം വിലയേറിയ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉണർന്ന്, ഉഗ്രതയോടെ, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെയുള്ള കൈകൾ പതിയെ സ്പർശിച്ചു.
കാഞ്ചനാങ്ഗദദീപ്താംശ്ച ചന്ദനാഗരുഭൂഷിതാന്। ഉഷ്ണീഷാണി നിയച്ഛന്തഃ പുണ്ഡരീകനിഭൈ കരൈഃ। അന്തരീയോത്തരീയാണി ഭൂഷണാനി ച സര്വശഃ
കാന്തിയുള്ള പൊൻകങ്കണങ്ങളും ചന്ദനവും അഗരുവും അണിഞ്ഞ ആഭരണങ്ങളും ശരിയാക്കി, താമരപോലെയുള്ള കൈകളാൽ ഉഷ്ണീഷം ക്രമപ്പെടുത്തി, അകത്തും പുറത്തുമുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ഒരുക്കി,
തേ രഥാന്രഥിനഃ ശ്രേഷ്ഠാ ഹയാംശ്ച ഹയകോവിദാഃ। സജ്ജയന്തി സ്മ നാഗാംശ്ച നാഗശിക്ഷാസ്വനുഷ്ഠിതാഃ
ശ്രേഷ്ഠരായ രഥികർ രഥങ്ങൾ ഒരുക്കി, കുതിരക്കളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ കുതിരകളും, ആനയുദ്ധത്തിൽ പരിശീലനം നേടിയവർ ആനകളും ഒരുക്കി.
അഥ വര്മാണി ചിത്രാണി കാഞ്ചനാനി ബഹൂനി ച । വിവിധാനി ച ശസ്ത്രാണി ചക്രുഃ സര്വാണി സര്വശഃ
പിന്നീട് അവർ നിരവധി മനോഹരമായ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കാവചങ്ങളും വിവിധ ആയുധങ്ങളും ഒരുക്കി.
പദാതയശ്ച പുരുഷാഃ ശസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച। ഉപാജഹ്രുഃ ശരീരേഷു ഹേമചിത്രാണ്യനേകശഃ
കാലാളുകൾ പലവിധ ആയുധങ്ങളും, പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച പലതും, ശരീരത്തിൽ ധരിക്കാൻ കൊണ്ടുവന്നു.
തദുത്സവ ഇവോദഗ്രം സംപ്രഹൃഷ്ടനരാവൃതമ് । നഗരം ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ഭാരതാസീത്സമാകുലമ്
ആ ധാർതരാഷ്ട്രരുടെ നഗരം ഉത്സവംപോലെ ആവേശം നിറഞ്ഞ ശബ്ദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായി തിരക്കേറിയതായി മാറി.
ജനൌഘസലിലാവര്തോ രഥനാഗാശ്വമീനവാന് । ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷഃ കോശസഞ്ചയരത്നവാന്
ജനങ്ങളുടെ തിര, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, മീനുകൾ, ശംഖം, മദ്ധളങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഗംഭീരശബ്ദം, ധനസമ്പത്ത് നിറഞ്ഞ വസ്തുക്കൾ എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ചിത്രാഭരണവര്മോര്മിഃ ശസ്ത്രനിര്മലഫേനവാന് । പ്രാസാദമാലാദ്രിവൃതോ രഥ്യാപണമഹാഹ്രദഃ
മണിമുത്തുകളും കാവചങ്ങളും നിറഞ്ഞ തിരമാലകൾ, തെളിഞ്ഞ ആയുധങ്ങളുടെ അഗ്നിപോലുള്ള തൂവൽ, മലപോലെയുള്ള കൊട്ടാരങ്ങൾ ചുറ്റിയതും, തെരുവുകളും ചന്തകളും വലിയ തടാകങ്ങൾപോലെയും കാണപ്പെട്ടു.