വിദ്രാവ്യ ശതശോ ഗുല്മാന്ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൈനികാന് । പര്യക്രാമത്സമന്താച്ച പാര്ഥേന സഹ കേശവഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിലെ നൂറുകണക്കിന് കൂട്ടങ്ങളെ പിരിച്ചോടിച്ച്, കേശവനും പാർഥനും ചുറ്റും സഞ്ചരിച്ചു.
ശിബിരം മാപയാമാസ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ। സാത്യകിശ്ച രഥോദാരോ യുയുധാനശ്ച വീര്യവാന്
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, സാത്യകി എന്ന മഹാരഥി, വീരനായ യുയുധാനൻ എന്നിവർ ചേർന്ന് ക്യാമ്പ് പണിതു.
ആസാദ്യ സരിതം പുണ്യാം കുരുക്ഷേത്രേ ഹിരണ്വതീമ് । സൂപതീര്ഥാം ശുചിജലാം ശര്കരാപങ്കവര്ജിതാമ്
കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ ഹിരൺവതി എന്ന പുണ്യനദിയുടെ തീരത്ത്, നല്ല കടവുകളും ശുദ്ധജലവും കല്ലും ചെളിയും ഇല്ലാത്തതുമായ സ്ഥലത്ത് അവർ എത്തി.
ഖാനയാമാസ പരിഖാം കേശവസ്ത്രത്ര ഭാരത । ഗുപ്ത്യര്ഥമപി ചാദിശ്യ ബലം തത്ര ന്യവേശയത്
അവിടെ, കേശവൻ ഒരു കുഴി കുഴിച്ചു, സംരക്ഷണത്തിനായി സൈന്യത്തെയും അവിടെ നിലയിറക്കി.
വിധിര്യഃ ശിബിരസ്യാസീത്പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ് । തദ്വിധാനി നരേന്ദ്രാണാം കാരയാമാസ കേശവഃ
പാണ്ഡവരുടെ ക്യാമ്പിന് ഒരുക്കിയ ക്രമം പോലെ തന്നെ, മറ്റു രാജാക്കന്മാരുടെയും ക്യാമ്പുകൾക്ക് കേശവൻ അതേവിധം ഒരുക്കി.
പ്രഭൂതതരകാഷ്ഠാനി ദുരാധര്ഷതരാണി ച। ഭക്ഷ്യഭോജ്യാന്നപാനാനി ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
വളരെ അധികം മരച്ചില്ലുകളും, കിട്ടാൻ പ്രയാസമുള്ളവയും, നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും കുടിപ്പാനങ്ങളും അവിടെ സജ്ജമാക്കി.
ശിബിരാണി മഹാര്ഹാണി രാജ്ഞാം തത്ര പൃഥക്പൃഥക് । വിമാനാനീവ രാജേന്ദ്ര നിവിഷ്ടാനി മഹീതലേ
അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന രാജാക്കന്മാരുടെ അകത്തു ഓരോന്നായി പിരിഞ്ഞ് പിരിഞ്ഞ്, ഭൂമിയിൽ സ്വർഗത്തിലെ മഹാ മന്ദിരങ്ങൾ പോലെ ഭംഗിയായി പാളയങ്ങൾ പടുത്തിരുന്നതായി രാജാവേ.
തത്രാസഞ്ശില്പിനഃ പ്രാജ്ഞാഃ ശതശോ ദത്തവേതനാഃ। സര്വാപകരണൈര്യുക്താ വൈദ്യാഃ ശാസ്ത്രവിശാരദാഃ
അവിടെ നൂറുകണക്കിന് കഴിവുള്ള ശില്പികളും, നല്ല വേതനം ലഭിച്ചവരുമായിരുന്നുവു. എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളുമൊപ്പമുള്ള വൈദ്യരും ശാസ്ത്രജ്ഞരുമായും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ജ്യാധനുര്വര്മശസ്ത്രാണാം തഥൈവ മധുസര്പിഷോഃ । സസര്ജരകസപാംസൂനാം രാശയഃ പര്വതോപമാഃ
വില്ലുകളും അമ്പുകളും കാവചങ്ങളും ആയുധങ്ങളും, തേനും നെയ്യും, തൈരുവളവും മണലും നിറച്ച കുപ്പികളും, പർവതങ്ങളെപ്പോലെ വലിയ കൂമ്പാരങ്ങളായി അവിടെ കെട്ടിയിരുന്നതായി.
ബഹൂദകം സുയവസം തുഷാങ്ഗാരസമന്വിതമ് । ശിബിരേ ശിബിരേ രാജാ സഞ്ചകാര യുധിഷ്ഠിരഃ
ഓരോ പാളയത്തിലും ധാരാളം വെള്ളവും നല്ല പുല്ലും, തവിടും ചാരവും യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഒരുക്കിയിരുന്നു.
മഹായന്ത്രാണി നാരാചാസ്തോമരാണി പരശ്വധാഃ। ധനൂംഷി കവചാദീനി ഋഷ്ടയസ്തൂണസംയുതാഃ
വലിയ യന്ത്രങ്ങൾ, ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, വാളുകൾ, വില്ലുകൾ, കാവചങ്ങൾ, തൂണികളോടുകൂടിയ കുന്തങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ കൂട്ടിയിരുന്നതായി.
ഗജാഃ കണ്ടകസന്നാഹാ ലോഹവര്മോത്തരച്ഛദാഃ। ദൃശ്യന്തേ തത്ര ഗിര്യാഭാഃ സഹസ്രശതയോധിനഃ
കണ്ടകവസ്ത്രവും ഇരുമ്പ് കാവചവും ധരിച്ച, പർവതങ്ങളെപ്പോലെ ഭീമാകാരമായ ആനകൾ, നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളെ ചുമന്നുകൊണ്ടു അവിടെ കാണപ്പെട്ടിരുന്നു.
നിവിഷ്ടാന്പാണ്ഡവാംസ്തത്ര ജ്ഞാത്വാ മിത്രാണി ഭാരത । അഭിസസ്രുര്യഥാദേശം സബലാഃ സഹവാഹനാഃ
പാണ്ഡവന്മാർ അവിടെ പാളയമിറങ്ങിയതായി അറിഞ്ഞ മിത്രസേനകളും, അവരവരുടെ സൈന്യങ്ങളോടും വാഹനങ്ങളോടും കൂടി, നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവിടേക്ക് എത്തി.
ചരിതബ്രഹ്മചര്യാസ്തേ സോമപാ ഭൂരിദക്ഷിണാഃ। ജയായ പാണ്ഡുപുത്രാണാം സമാജഗ്മുര്മഹീക്ഷിതഃ
ബ്രഹ്മചര്യവും പാലിച്ച, സോമപാനം ചെയ്ത, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകിയ രാജാക്കന്മാർ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ വിജയത്തിനായി അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരം സഹാനീകമുപായാന്തം യുയുത്സയാ। സന്നിവിഷ്ടം കുരുക്ഷേത്രേ വാസുദേവേന പാലിതമ്
യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സുകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും അവന്റെ സൈന്യവും കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു, അവരെ വാസുദേവൻ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു.
വിരാടദ്രുപദാഭ്യാം ച സപുത്രാഭ്യാം സമന്വിതമ് । കേകയൈര്വൃഷ്ണിഭിശ്ചൈവ പാര്ഥിവൈഃ ശതശോ വൃതമ്
വിരാടനും ദ്രുപദനും അവരുടെ പുത്രന്മാരോടുകൂടി, കേകയരും വൃഷ്ണികളും മറ്റും, നൂറുകണക്കിന് രാജാക്കന്മാരും അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു.
മഹേന്ദ്രമിവ ചാദിത്യൈരഭിഗുപ്തം മഹാരഥൈഃ। ശ്രുത്വാ ദുര്യോധനോ രാജാ കിം കാര്യം പ്രത്യപദ്യത
മഹേന്ദ്രനെ ആദിത്യന്മാർ കാത്തുപോലെയായിരുന്നു മഹാരഥന്മാർ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ സംരക്ഷിച്ചത്. ഇതറിഞ്ഞ ദുര്യോധനൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വിസ്തരേണ മഹാമതേ। സംഭ്രമേ തുമുലേ തസ്മിന്യദാസീത്കുരുജാങ്ഗലേ
അങ്ങനെയുള്ള ആ വലിയ കലഹത്തിലും ആഹ്ലാദത്തിലും കുരുജംഗളത്തിൽ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ വിശദമായി ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹാമതിയായവനേ.
വ്യഥയേയുരിമേ ദേവാന്സേന്ദ്രാനപി സമാഗമേ । പാണ്ഡവാ വാസുദേവശ്ച വിരാടദ്രുപദൌ തഥാ
പാണ്ഡവരും വാസുദേവനും വിരാടനും ദ്രുപദനും ചേർന്ന്, യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെയും ഇന്ദ്രനെയും പോലും വിറപ്പിക്കാൻ കഴിയും.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാഞ്ചാല്യഃ ശിഖണ്ഡീ ച മഹാരഥഃ । യുധാമന്യുശ്ച വിക്രാന്തോ ദേവൈരപി ദുരാസദഃ
പാഞ്ചാലനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും മഹാരഥനായ ശിഖണ്ഡിയും, വീരനായ യുദ്ധാമന്യുവും, ദേവന്മാർക്കും ഭയപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്തവനുമായിരുന്നു അവിടെ.
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വിസ്തരേണ തപോധന । കുരൂണാം പാണ്ഡവാനാം ച യദ്യദാസീദ്വിചേഷ്ടിതമ്
തപസ്സുകാരനേ, കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും ചെയ്ത എല്ലാ പ്രവർത്തികളും വിശദമായി ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രതിയാതേ തു ദാശാര്ഹേ രാജാ ദുര്യോധനസ്തദാ। കര്ണം ദുഃശാസനം ചൈവ ശകുനിം ചാബ്രവീദിദമ്
ദാശാർഹൻ മടങ്ങിയ ശേഷം, രാജാവായ ദുര്യോധനൻ കർണ്ണനോടും ദുര്യോധനനോടും ശകുനിയോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അകൃതേനൈവ കാര്യേണ ഗതഃ പാര്ഥാനധോക്ഷജഃ । സ ഏനാന്മന്യുനാവിഷ്ടോ ധ്രുവം ധക്ഷ്യത്യസംശയമ്
അധോക്ഷജപുത്രൻ തന്റെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാതെ തന്നെ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം പോയി; അവൻ കോപത്തോടെ അവരെ തീപോലെ ദഹിപ്പിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.
ഇഷ്ടോ ഹി വാസുദേവസ്യ പാണ്ഡവൈര്മമ വിഗ്രഹഃ । ഭീമസേനാര്ജുനൌ ചൈവ ദാശാര്ഹസ്യ മതേ സ്ഥിതൌ
പാണ്ഡവരോടുള്ള ഈ സംഘർഷം വാസുദേവന് പ്രിയമാണ്; ഭീമസേനനും അർജ്ജുനനും ദാശാർഹന്റെ ആലോചനയിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നു.
അജാതശത്രുരത്യര്ഥം ഭീമസേനവശാനുഗഃ। നികൃതശ്ച മയാ പൂര്വം സഹ സര്വൈഃ സഹോദരൈഃ
അജാതശത്രു ഭീമസേനന്റെ ഇഷ്ടാനുസൃതനായി, ഞാനും സഹോദരന്മാരും ചേർന്ന് മുമ്പ് അവനെ വഞ്ചിച്ചിരുന്നു.
വിരാടദ്രുപദൌ ചൈവ കൃതവൈരൌ മയാ സഹ । തൌ ച സേനാപ്രണേതാരൌ വാസുദേവവശാനുഗൌ
വിരാടനും ദ്രുപദനും ഇപ്പോൾ എനിക്കു ശത്രുക്കളായി; ആ ഇരുവരും സൈന്യത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നവർ, വാസുദേവന്റെ ഇഷ്ടാനുസൃതരായി.
ഭവിതാ വിഗ്രഹഃ സോയം തുമുലോ ലോമഹര്ഷണഃ । തസ്മാത്സാങ്ഗ്രാമികം സര്വം കാരയധ്വമതന്ദ്രിതാഃ
ഇപ്പോൾ ഒരു ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്ന യുദ്ധം ഉണ്ടാകും; അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാം യുദ്ധത്തിനായി ശ്രദ്ധയോടെ ഒരുക്കണം.
ശിബിരാണി കുരുക്ഷേത്രേ ക്രിയന്താം വസുധാധിപാഃ । സ്വപര്യാപ്താവകാശാനി ദുരാദേയാനി ശത്രുഭിഃ
ഭൂമിയിലെ രാജന്മാരേ, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്ക് പിടികൂടാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും, നിങ്ങൾക്കു മതിയായ സ്ഥലവും ഉള്ളതുമായ പാളയങ്ങൾ പണിയണം.
ആസന്നജലകോഷ്ഠാനി ശതശോഥ സഹസ്രശഃ । അച്ഛേദ്യാഹാരമാര്ഗാണി ബന്ധോച്ഛ്രയചിതാനി ച
നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് വെള്ളച്ചെരുക്കുകൾ അടുത്ത് ഒരുക്കണം; ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ എത്തുന്ന വഴികൾ ഉറപ്പുള്ളതും കാവലുള്ളതുമാക്കണം.
വിവിധായുധപൂര്ണാനി പതാകാധ്വജവന്തി ച। സമാശ്ച തേഷാം പന്ഥാനഃ ക്രിയന്താം നഗരാദ്ബഹിഃ
പാളയങ്ങൾ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ നിറയ്ക്കുകയും പതാകകളും കൊടികളും അലങ്കരിക്കുകയും വേണം; നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുന്ന വഴികൾ എല്ലാം ഒരുക്കണം.