പുനഃ സാമാഭിസംയുക്തം സംപ്രദാനമഥാബ്രുവമ്। അഭേദാത്കുരുവംശസ്യ കാര്യയോഗാത്തഥൈവ ച
പിന്നീട് വീണ്ടും സാന്ത്വനത്തോടെ, കുരുവംശത്തിന്റെ ഐക്യത്തിനും കര്ത്തവ്യനിർവഹണത്തിനും വേണ്ടി ദാനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞു.
തേ ശൂരാ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ഭീഷ്മസ്യ വിദുരസ്യ ച । തിഷ്ഠേയുഃ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ ഹിത്വാ മാനമധശ്ചരാഃ
ധൃതരാഷ്ട്രനും ഭീഷ്മനും വിദുരനും അടങ്ങിയ വീരന്മാർ, പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും മാനഭാവം വിട്ട് വിനയത്തോടെ നിലകൊള്ളണം.
പ്രയച്ഛന്തു ച തേ രാജ്യമനീശാസ്തേ ഭവന്തു ച। യഥാഹ രാജാ ഗാങ്ഗേയോ വിദുരശ്ച ഹിതം തവ
അവർ രാജ്യം പാണ്ഡവർക്ക് നൽകുകയും, തങ്ങളെത്തന്നെ കീഴടങ്ങുകയും ചെയ്യണം; രാജാവായ ഭീഷ്മനും വിദുരനും നിന്റെ ഭാവി ഭാവിച്ചിട്ടാണ് ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചത്.
സര്വം ഭവതു തേ രാജ്യം പഞ്ച ഗ്രാമാന്വിസര്ജയ। അവശ്യം ഭരണീയാ ഹി പിതുസ്തേ രാജസത്തമ
സകല രാജ്യവും നിനക്കായിരിക്കട്ടെ; അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങൾ മാത്രം കൊടുക്കണം. രാജസത്തമാ, നിന്റെ അച്ഛനെ നിർബന്ധമായും പോഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഏവമുക്തോഽപി ദുഷ്ടാത്മാ നൈവ ഭാഗം വ്യമുഞ്ചത। ദണ്ഡം ചതുര്ഥം പശ്യാമി തേഷു പാപേഷു നാന്യഥാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, ദുഷ്ടഹൃദയനായവൻ ഒരു പങ്ക് പോലും വിട്ടുകൊടുത്തില്ല; ആ പാപികൾക്ക് ശിക്ഷ മാത്രമേ ഞാൻ കാണുന്നുള്ളൂ, മറ്റൊന്നുമില്ല.
നിര്യാതാശ്ച വിനാശായ കുരുക്ഷേത്രം നരാധിപാഃ । ഏതത്തേ കഥിതം രാജന്യദ്വൃത്തം കുരുസംസദി
രാജാക്കന്മാർ നാശത്തിനായി കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; കുരുസഭയിൽ സംഭവിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ന തേ രാജ്യം പ്രയച്ഛന്തി വിനാ യുദ്ധേന പാണ്ഡവ । വിനാശഹേതവഃ സര്വേ പ്രത്യുപസ്ഥിതമൃത്യവഃ
പാണ്ഡവാ, യുദ്ധം കൂടാതെ അവർ രാജ്യം നിനക്കു നൽകില്ല; എല്ലാവരും നാശത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്, മരണവും നേരിൽ കാത്തിരിക്കുന്നു.
ജനാര്ദനവചഃ ശ്രുത്വാ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ഭ്രാതൄനുവാച ധര്മാത്മാ സമക്ഷം കേശവസ്യ ഹ
ജനാർദ്ദനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ധാർമ്മികസ്വഭാവമുള്ളവൻ, കേശവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സഹോദരന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രുതം ഭവദ്ഭിര്യദ്വൃത്തം സഭായാം കുരുസംസദി । കേശവസ്യാപി യദ്വാക്യം തത്സര്വമവധാരിതമ്
കുരുസഭയിൽ സംഭവിച്ചതും കേശവൻ പറഞ്ഞതും നിങ്ങൾ എല്ലാവരും കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അതെല്ലാം നമുക്ക് മനസ്സിലായിട്ടുണ്ട്.
തസ്മാത്സേനാവിഭാഗം മേ കുരുധ്വം നരസത്തമാഃ । അക്ഷൌഹിണ്യശ്ച സപ്തൈതാഃ സമേതാ വിജയായ വൈ
അതിനാൽ, മാന്യരേ, എന്റെ വേണ്ടി സൈന്യത്തെ വിഭജിക്കൂ; വിജയത്തിനായി ഈ ഏഴ് അക്ഷൗഹിണികൾ ഒരുമിച്ചിരിക്കുന്നു.
താസാം യേ പതയഃ സപ്ത വിഖ്യാതാസ്താന്നിബോധത। ദ്രുപദശ്ച വിരാടശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശിഖണ്ഡിനൌ
ഈ ഏഴ് സൈന്യങ്ങൾക്ക് പ്രശസ്തനായ നായകരാരെന്ന് കേൾക്കൂ: ദ്രുപദൻ, വിരാടൻ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, ശിഖണ്ഡിൻ,
സാത്യകിശ്ചേകിതാനശ്ച ഭീമസേനശ്ച വീര്യവാന് । ഏതേ സേനാപ്രണേതാരോ വീരാഃ സര്വേ തനുത്യജഃ
സാത്യകി, ചെകിതാനൻ, ശക്തനായ ഭീമസേനൻ—ഇവരാണ് സൈന്യങ്ങളുടെ വീരനായകർ, എല്ലാവരും ധൈര്യത്തോടെ പോരാടാൻ തയ്യാറാണ്.
സര്വേ വേദവിദഃ ശൂരാഃ സര്വേ സുചിരിതവ്രതാഃ । ഹ്രീമന്തോ നീതിമന്തശ്ച സര്വേ യുദ്ധവിശാരദാഃ
എല്ലാവരും വേദപണ്ഡിതരും വീരരുമാണ്; എല്ലാവരും വ്രതങ്ങൾ നന്നായി പാലിച്ചവരും, ലജ്ജയും വിവേകവും ഉള്ളവരും, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമാണ്.
ഇഷ്വസ്ത്രകുശലാഃ സര്വേ തഥാ സര്വാസ്ത്രയോധിനഃ । സപ്താനാമപി യോ നേതാ സേനാനാം പ്രവിഭാഗവിത്
എല്ലാവർക്കും വില്ലിനും ആയുധങ്ങൾക്കും പ്രാവീണ്യമുണ്ട്; ഈ ഏഴുപേരിൽ സൈന്യങ്ങളുടെ വിഭജനത്തിൽ പരിചയമുള്ളവനാണ് പ്രധാനനായകൻ.
യഃ സഹേത രണേ ഭീഷ്ണം ശരാര്ചിഃപാവകോപമമ് । തം താവത്സഹദേവാത്ര പ്രബ്രൂഹി കുരുനന്ദന। സ്വഗതം പുരുഷവ്യാഘ്ര കോ നഃ സേനാപതിഃ ക്ഷമഃ
കുരുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, സഹദേവാ, ഈ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അഗ്നിപോലെ കത്തുന്ന അമ്പുകൾ എറിയുന്ന ഭീഷ്മനെ എതിർക്കാൻ ഞങ്ങളിലാരാണ് യോഗ്യൻ എന്ന് പറയൂ. പുരുഷസിംഹനായ നീ പറയൂ, നമ്മുടെ സൈന്യത്തിന് അദ്ധ്യക്ഷനായിരിക്കുവാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യനായവൻ ആരാണ് എന്ന്.
സംയുക്ത ഏകദുഃഖശ്ച വീര്യവാംശ്ച മഹീപതിഃ। യം സമാശ്രിത്യ ധര്മജ്ഞം സ്വമംശമനുയുഞ്ജ്മഹേ
ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ സന്തോഷത്തിലും ദുഃഖത്തിലും ഒരുപോലെ ഒന്നാകുന്ന, ധൈര്യവും വീര്യവും ഉള്ള, ഭൂമിയിലെ രാജാവായ, നാം ആശ്രയിക്കാവുന്ന, ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവനാണ് നമ്മുടേതായ ഭാഗം നയിക്കാൻ യോഗ്യൻ.
മത്സ്യോ വിരാടോ ബലവാന്കൃതാസ്ത്രോ യുദ്ധദുര്മദഃ । പ്രസഹിഷ്യതി സങ്ഗ്രാമേ ഭീഷ്മം താംശ്ച മഹാരഥാന്
മത്സ്യരാജാവായ വീരാടൻ, ശക്തനും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവനും ആകയാൽ, ഭീഷ്മനെയും ആ മഹാരഥന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കും.
തഥോക്തേ സഹദേവേന വാക്യേ വാക്യവിശാരദഃ । നകുലോഽനന്തരം തസ്മാദിദം വചനമാദദേ
സഹദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള നകുലൻ ഉടൻ തന്നെ ഈ വാക്കുകൾ എടുത്തു പറഞ്ഞു.
വയസാ ശാസ്ത്രതോ ധൈര്യാത്കുലേനാഭിജനേന ച । ഹ്രീമാന്ബലാന്വിതഃ ശ്രീമാന്സര്വശാസ്ത്രവിശാരദഃ
വയസ്സിലും ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിലും ധൈര്യത്തിലും കുടുംബത്തിൽ ഉന്നതതയിലും, ലജ്ജയും ശക്തിയും ഐശ്വര്യവും ഉള്ളവനും, എല്ലാശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആണവൻ.
വേദ ചാസ്ത്രം ഭാരദ്വാജാഹുര്ധര്ഷഃ സത്യസങ്ഗരഃ । യോ നിത്യം സ്പര്ധതേ ദ്രോണം ഭീഷ്മം ചൈവ മഹാബലമ്
ഭാരദ്വാജഗോത്രക്കാരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, ധൈര്യശാലിയും സത്യവ്രതനുമാണ്, ദ്രോണനെയും മഹാബലശാലിയായ ഭീഷ്മനെയും എല്ലായ്പ്പോഴും മത്സരിക്കുന്നവനാണ്.
ശ്ലാഘ്യഃ പാര്ഥിവവംശസ്യ പ്രമുഖേ വാഹിനീപതിഃ। പുത്രപൌത്രേഃ പരിവൃതഃ ശതശാഖ ഇവ ദ്രുമഃ
രാജവംശത്തിന്റെ മുന്നിൽ സൈന്യാധിപതിയായിരിക്കുവാൻ അർഹനാണ് അവൻ. മകന്മാരും മുമ്മക്കളും ചുറ്റി നിൽക്കുന്ന, നൂറു ശാഖകളുള്ള വൃക്ഷംപോലെ ആനന്ദം പകരുന്നവനാണ്.
യസ്തതാപ തപോ ഘോരം സദാരഃ പൃഥിവീപതിഃ । രോഷാദ്ദ്രോണവിനാശായ വീരഃ സമിതിശോഭനഃ
ഭാര്യയോടൊപ്പം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്ത ഭൂമിയുടെ രാജാവാണ് അവൻ. ദ്രോണനെ നശിപ്പിക്കാൻ കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന വീരനാണ്.
പിതേവാസ്മാന്സമാധത്തേ യഃ സദാ പാര്ഥിവര്ഷഭഃ । ശ്വശുരോ ദ്രുപദോഽസ്മാകം സേനാഗ്രം സ പ്രകര്ഷതു
രാജശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ എപ്പോഴും അച്ഛനെപ്പോലെ ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഞങ്ങളുടെ മാമനായ ദ്രുപദൻ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ നയിക്കട്ടെ.
സ ദ്രോണഭീഷ്മാവായാതൌ സഹേദിതി മതിര്മമ । സ ഹി ദിവ്യാസ്ത്രവിദ്രാജാ സഖാ ചാങ്ഗിരസോ നൃപഃ
ദ്രോണനും ഭീഷ്മനും മുന്നേറുമ്പോൾ അവൻ അവരെ എതിർക്കാൻ കഴിയും എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. ദിവ്യായുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജാവും, ആംഗിരസഗോത്രത്തിലെ സുഹൃത്തുമാണ് അവൻ.
മാദ്രീസുതാഭ്യാമുക്തേ തു സ്വമതേ കുരുനന്ദനഃ। വാസവിര്വാസവസമഃ സവ്യസാച്യബ്രവീദ്വചഃ
മാദ്രിദേവിമാരുടെ മക്കൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, വാസവനോടു തുല്യശക്തിയുള്ള കുരുവംശപുത്രനായ സവ്യാസാചി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യോയം തപഃപ്രഭാവേന ഋഷിസന്തോഷണേന ച । ദിവ്യഃ പുരുഷ ഉത്പന്നോ ജ്വാലാവര്ണോ മഹാഭുജഃ
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഋഷിമാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ച് ജനിച്ച, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന, ബലവാനായ ദിവ്യപുരുഷനാണ് അവൻ.
ധനുഷ്മാന്കവചീ ഖങ്ഗീ രഥമാരുഹ്യ ദംശിതഃ । ദിവ്യൈര്ഹയവരൈര്യുക്തമഗ്നികുണ്ഡാത്സമുത്ഥിതഃ
വില്ലും കവർച്ചയും ഖഡ്ഗവും ധരിച്ച്, രഥത്തിൽ കയറി, ഭയങ്കരനായവൻ, ദിവ്യകുതിരകളാൽ കൂട്ടിയ രഥത്തിൽ, യാഗകുണ്ടിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവനാണ്.
ഗര്ജന്നിവ മഹാമേഘോ രഥഘോഷേണ വീര്യവാന് । സിംഹസംഹനനോ വീരഃ സിംഹതുല്യപരാക്രമഃ
രഥത്തിന്റെ ശബ്ദത്തോടെ വലിയ മേഘം പോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന, ധൈര്യശാലിയും സിംഹസമാനമായ ഭുജങ്ങൾ ഉള്ള വീരനും, സിംഹത്തിൻറെ ധൈര്യത്തോടുകൂടിയവനുമാണ്.
സിംഹോരസ്കഃ സിംഹഭുജഃ സിംഹവക്ഷാ മഹാബലഃ । സിംഹപ്രഗര്ജനോ വീരഃ സംഹസ്കന്ധോ മഹാദ്യുതിഃ
സിംഹവക്ഷസ്സും സിംഹബാഹുവും സിംഹമാര്ബ്ബവും വലിയ ശക്തിയും, സിംഹംപോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്നവനും, വിശാലമായ ഭുജങ്ങൾ ഉള്ള മഹാതേജസ്സുള്ളവനുമാണ്.
ശുഭ്രൂഃ സുദംഷ്ട്രഃ സുഹനുഃ സുബാഹുഃ സുമുഖോഽകൃശഃ । സുജത്രുഃ സുവിശാലാക്ഷഃ സുപാദഃ സുപ്രതിഷ്ഠിതഃ
സുന്ദരമായ കണ്മൂക്കുകളും ഉഗ്രമായ പല്ലുകളും നല്ല താടിയും ശക്തമായ കൈകളും മനോഹരമായ മുഖവും, ദേഹത്തിൽ ക്ഷീണമില്ലാത്തവനും, നല്ല ചുവടുകളും വിശാലമായ കണ്ണുകളും ഉറപ്പുള്ള ശരീരവും ഉള്ളവനാണ്.