പാണ്ഡുസ്തു രാജ്യം സംപ്രാപ്തഃ കനീയാനപി സന്നൃപഃ । വിനാശേ തസ്യ പുത്രാണാമിദം രാജ്യമരിന്ദമ
പാണ്ഡു ചെറുപ്പവനായിരുന്നിട്ടും രാജ്യം നേടി ഭരിച്ചു; അവന്റെ മക്കൾ നശിച്ചശേഷം ഈ രാജ്യം നിന്നിലേക്കാണ് വന്നത്, ശത്രുനാശകാ.
മയ്യഭാഗിനി രാജ്യായ കഥം ത്വം രാജ്യമിച്ഛസി। അരാജപുത്രോ ഹ്യസ്വാമീ പരസ്വം ഹര്തുമിച്ഛസി
എനിക്ക് രാജ്യം ലഭിക്കാനുള്ള അവകാശമില്ലാത്തപ്പോൾ, നീ എങ്ങനെ രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു? നീ രാജാവിന്റെ മകനുമല്ല, യഥാർത്ഥ അവകാശിയും അല്ല, മറവാളുടെ സ്വത്ത് പിടിക്കാനാണ് നീ ശ്രമിക്കുന്നത്.
യുധിഷ്ഠിരോ രാജപുത്രോ മഹാത്മാ ന്യായാഗതം രാജ്യമിദം ച തസ്യ। സ കൌരവസ്യാസ്യ കുലസ്യ ഭര്താ പ്രശാസിതാ ചൈവ മഹാനുഭാവഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ, മഹാത്മാവും രാജകുമാരനുമാണ്. അവൻ നീതിപൂർവ്വം ഈ രാജ്യം നേടി. ഈ കൗരവ വംശത്തിന്റെ യജമാനനും ഭരിക്കുന്നവനും മഹാനുഭാവിയുമാണ് അവൻ.
സ സത്യസന്ധഃ സ തഥാഽപ്രമത്തഃ ശാസ്ത്രേ സ്ഥിതോ ബന്ധുജനസ്യ സാധുഃ। പ്രിയഃ പ്രജാനാം സുഹൃദാനുകമ്പീ ജിതേന്ദ്രിയഃ സാധുജനസ്യ ഭര്താ
അവൻ സത്യവാനാണ്, ജാഗ്രതയുള്ളവനാണ്, ശാസ്ത്രത്തിൽ സ്ഥിരനാണ്, ബന്ധുക്കളിൽ നല്ലവനാണ്, ജനങ്ങൾക്ക് പ്രിയനാണ്, സുഹൃത്തുക്കളോട് കരുണയുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും, സന്മാർഗ്ഗക്കാരുടെ നേതാവുമാണ്.
ക്ഷമാ തിതിക്ഷാ ദമ ആര്ജവം ച സത്യവ്രതത്വം ശ്രുതമപ്രമാദഃ । ഭൂതാനുകമ്പാ ഹ്യനുശാസനം ച യുധിഷ്ഠിരേ രാജഗുണാഃ സമസ്താഃ
ക്ഷമ, സഹിഷ്ണുത, ആത്മനിയന്ത്രണം, നേരായ മനസ്സ്, സത്യവ്രതം, പഠനം, ജാഗ്രത, സകല ജീവികൾക്കുള്ള കരുണ, ശരിയായ ഭരണം — ഈ രാജഗുണങ്ങൾ എല്ലാം യുധിഷ്ഠിരനിൽ കാണാം.
അരാജപുത്രസ്ത്വമനാര്യവൃത്തോ ലുബ്ധഃ സദാ ബന്ധുഷു പാപബുദ്ധിഃ । ക്രമാഗതം രാജ്യമിദം പരേഷാം ഹര്തും കഥം ശക്ഷ്യസി ദുര്വിനീത
പക്ഷേ നീ രാജാവിന്റെ മകനുമല്ല, അശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തിയുള്ളവനാണ്, എപ്പോഴും ബന്ധുക്കളോട് ദ്വേഷവും ലോഭവും ഉള്ളവൻ, ശരിയായ ക്രമത്തിൽ മറ്റുള്ളവർക്കുള്ള രാജ്യം നീ എങ്ങനെ പിടിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയും, ദുർവൃത്തനായവനേ?
പ്രയച്ഛ രാജ്യാര്ധമപേതമോഹഃ സവാഹനം ത്വ സപരിച്ഛദം ച । തതോഽവശേഷം തവ ജീവിതസ്യ സഹാനുജസ്യൈവ ഭവേന്നരേന്ദ്ര
ഭ്രമം വിട്ട്, രാജ്യം പകുതി, ആനവാഹനങ്ങളോടും അനുചരങ്ങളോടും കൂടി നൽകുക. അപ്പോൾ ശേഷിക്കുന്ന ജീവിതം, രാജാവേ, സഹോദരനോടൊപ്പം നിനക്കുണ്ടാകും.
ഏവമുക്തേ തു ഭീഷ്മേണ ദ്രോണേന വിദുരേണ ച। ഗാന്ധാര്യാ ധൃതരാഷ്ട്രേണ ന വൈ മന്ദോഽന്വബുദ്ധ്യത
ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും വിദുരനും ഗാന്ധാരിയും ധൃതരാഷ്ട്രനും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, അവൻ അജ്ഞാനിയായവൻ ആണെന്നു മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
അവധൂയോത്ഥിതോ മന്ദഃ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ। അന്വദ്രവന്ത തം പശ്ചാദ്രാജാനസ്ത്യക്തജീവിതാഃ
അവൻ അവരെ അവഗണിച്ച് എഴുന്നേറ്റു, ക്രോധത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ചു; ജീവൻ ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറായിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ആജ്ഞാപയച്ച രാജ്ഞസ്താന്പാര്ഥിവാന്നഷ്ടചേതസഃ । പ്രയാത വൈ കുരുക്ഷേത്രം പുഷ്യോഽദ്യേതി പുനഃ പുനഃ
അവൻ മനസ്സില്ലാത്ത ആ രാജാക്കന്മാരോട് വീണ്ടും വീണ്ടും കല്പിച്ചു: 'ഇന്ന് പുണ്യദിനം, കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോവൂ.'
തതസ്തേ പൃഥിവീപാലാഃ പ്രയയുഃ സഹസൈനികാഃ । ഭീഷ്മം സേനാപതിം കൃത്വാ സംഹൃഷ്ടാഃ കാലചോദിതാഃ
അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ ആ ഭരണാധികാരികൾ സൈന്യങ്ങളോടൊപ്പം, ഭീഷ്മനെ സേനാനായകനാക്കി, സന്തോഷത്തോടെ, വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ പുറപ്പെട്ടു.
അക്ഷൌഹിണ്യോ ദശൈകാ ച കൌരവാണാം സമാഗതാഃ । താസാം പ്രമുഖതോ ഭീഷ്മസ്താലകേതുര്വ്യരോചത
കൗരവരുടെ പതിനൊന്ന് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു. അവയുടെ മുൻപിൽ ഉയർന്ന കൊടിയുമായി ഭീഷ്മൻ പ്രകാശിച്ചു.
യദത്ര യുക്തം പ്രാപ്തം ച തദ്വിധത്സ്വ വിശാംപതേ । ഉക്തം ഭീഷ്മേണ യദ്വാക്യം ദ്രോണേന വിദുരേണ ച
ഇവിടെ യുക്തമായതും സംഭവിച്ചതും നീ ചെയ്യുക, മഹാരാജാവേ; ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും വിദുരനും പറഞ്ഞതുപോലെ.
ഗാന്ധാര്യാ ധൃതരാഷ്ട്രേണ സമക്ഷം മമ ഭാരത । ഏതത്തേ കഥിതം രാജന്യദ്വൃത്തം കുരുസംസദി
ഗാന്ധാരിയും ധൃതരാഷ്ട്രനും എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ഭാരതാ, കുരുസഭയിൽ സംഭവിച്ചതെല്ലാം നിനക്കു പറഞ്ഞുതന്നിട്ടുണ്ട്.
സാമ ചാദൌ പ്രയുക്തം മേ രാജന്സൌഭ്രാത്രമിച്ഛതാ । അഭേദായാസ്യ വംശസ്യ പ്രജാനാം ച വിവൃദ്ധയേ
ആദ്യത്തിൽ ഞാൻ സൗഹൃദം ആഗ്രഹിച്ച്, ഈ വംശത്തിന്റെ ഐക്യത്തിനും ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി സമാധാനമാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചു.
പുനര്ഭേദശ്ച മേ യുക്തോ യദാ സാമ ന ഗൃഹ്യതേ। കര്മാനുകീര്തനം ചൈവ ദേവമാനുപസംഹിതമ്
പിന്നീട് സമാധാനം സ്വീകരിക്കപ്പെടാതെ വന്നപ്പോൾ, ഭേദം വേണ്ടിവന്നു; ദൈവാനുഗ്രഹം ഉദ്ദേശിച്ച് ഞാൻ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ പറഞ്ഞുപറഞ്ഞു.
യദാ നാദ്രിയതേ വാക്യം സാമപൂര്വം സുയോധനഃ । തദാ മയാ സമാനീയ ഭേദിതാഃ സര്വപാര്ഥിവാഃ
സുയോധനൻ സാന്ത്വനത്തോടെ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾക്ക് മാന്യം കാണിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ, ഞാൻ എല്ലാ രാജാക്കളെയും കൂട്ടി, അവരെ വേർതിരിച്ചു.
അദ്ഭുതാനി ച ഘോരാണി ദാരുണാനി ച ഭാരത। അമാനുഷാണി കര്മാണി ദര്ശിതാനി മയാ വിഭോ
ഭാരതാ, ഞാൻ അത്ഭുതകരമായും ഭയങ്കരമായും ക്രൂരമായും മനുഷ്യരല്ലാത്ത പ്രവർത്തികൾ കാണിച്ചു.
നിര്ഭര്ത്സയിത്വാ രാജ്ഞസ്താംസ്തൃണീകൃത്യ സുയോധനമ് । രാധേയം ഭീഷയിത്വാ ച സൌബലം ച പുനഃ പുനഃ
ആ രാജാക്കളെ ഞാൻ ശാസിച്ച്, സുയോധനനെ അവഗണിച്ച്, രാധേയനെയും സൗബലനെയും വീണ്ടും വീണ്ടും ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
ദ്യൂതതോ ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം നിന്ദാം കൃത്വാ തഥാ പുനഃ। ഭേദയിത്വാ നൃപാസ്നര്വാന്വാഗ്ഭിര്മന്ത്രേമ ചാസകൃത്
ധാർതരാഷ്ട്രന്മാരുടെ പാശക്രീഡയെ ഞാൻ കുറ്റപ്പെടുത്തി, വാക്കുകളും ഉപദേശവും കൊണ്ട് രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഭിന്നത വിതറി.
പുനഃ സാമാഭിസംയുക്തം സംപ്രദാനമഥാബ്രുവമ്। അഭേദാത്കുരുവംശസ്യ കാര്യയോഗാത്തഥൈവ ച
പിന്നീട് വീണ്ടും സാന്ത്വനത്തോടെ, കുരുവംശത്തിന്റെ ഐക്യത്തിനും കര്ത്തവ്യനിർവഹണത്തിനും വേണ്ടി ദാനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞു.
തേ ശൂരാ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ഭീഷ്മസ്യ വിദുരസ്യ ച । തിഷ്ഠേയുഃ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ ഹിത്വാ മാനമധശ്ചരാഃ
ധൃതരാഷ്ട്രനും ഭീഷ്മനും വിദുരനും അടങ്ങിയ വീരന്മാർ, പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും മാനഭാവം വിട്ട് വിനയത്തോടെ നിലകൊള്ളണം.
പ്രയച്ഛന്തു ച തേ രാജ്യമനീശാസ്തേ ഭവന്തു ച। യഥാഹ രാജാ ഗാങ്ഗേയോ വിദുരശ്ച ഹിതം തവ
അവർ രാജ്യം പാണ്ഡവർക്ക് നൽകുകയും, തങ്ങളെത്തന്നെ കീഴടങ്ങുകയും ചെയ്യണം; രാജാവായ ഭീഷ്മനും വിദുരനും നിന്റെ ഭാവി ഭാവിച്ചിട്ടാണ് ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചത്.
സര്വം ഭവതു തേ രാജ്യം പഞ്ച ഗ്രാമാന്വിസര്ജയ। അവശ്യം ഭരണീയാ ഹി പിതുസ്തേ രാജസത്തമ
സകല രാജ്യവും നിനക്കായിരിക്കട്ടെ; അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങൾ മാത്രം കൊടുക്കണം. രാജസത്തമാ, നിന്റെ അച്ഛനെ നിർബന്ധമായും പോഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഏവമുക്തോഽപി ദുഷ്ടാത്മാ നൈവ ഭാഗം വ്യമുഞ്ചത। ദണ്ഡം ചതുര്ഥം പശ്യാമി തേഷു പാപേഷു നാന്യഥാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, ദുഷ്ടഹൃദയനായവൻ ഒരു പങ്ക് പോലും വിട്ടുകൊടുത്തില്ല; ആ പാപികൾക്ക് ശിക്ഷ മാത്രമേ ഞാൻ കാണുന്നുള്ളൂ, മറ്റൊന്നുമില്ല.
നിര്യാതാശ്ച വിനാശായ കുരുക്ഷേത്രം നരാധിപാഃ । ഏതത്തേ കഥിതം രാജന്യദ്വൃത്തം കുരുസംസദി
രാജാക്കന്മാർ നാശത്തിനായി കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; കുരുസഭയിൽ സംഭവിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ന തേ രാജ്യം പ്രയച്ഛന്തി വിനാ യുദ്ധേന പാണ്ഡവ । വിനാശഹേതവഃ സര്വേ പ്രത്യുപസ്ഥിതമൃത്യവഃ
പാണ്ഡവാ, യുദ്ധം കൂടാതെ അവർ രാജ്യം നിനക്കു നൽകില്ല; എല്ലാവരും നാശത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്, മരണവും നേരിൽ കാത്തിരിക്കുന്നു.
ജനാര്ദനവചഃ ശ്രുത്വാ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ഭ്രാതൄനുവാച ധര്മാത്മാ സമക്ഷം കേശവസ്യ ഹ
ജനാർദ്ദനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ധാർമ്മികസ്വഭാവമുള്ളവൻ, കേശവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സഹോദരന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രുതം ഭവദ്ഭിര്യദ്വൃത്തം സഭായാം കുരുസംസദി । കേശവസ്യാപി യദ്വാക്യം തത്സര്വമവധാരിതമ്
കുരുസഭയിൽ സംഭവിച്ചതും കേശവൻ പറഞ്ഞതും നിങ്ങൾ എല്ലാവരും കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അതെല്ലാം നമുക്ക് മനസ്സിലായിട്ടുണ്ട്.
തസ്മാത്സേനാവിഭാഗം മേ കുരുധ്വം നരസത്തമാഃ । അക്ഷൌഹിണ്യശ്ച സപ്തൈതാഃ സമേതാ വിജയായ വൈ
അതിനാൽ, മാന്യരേ, എന്റെ വേണ്ടി സൈന്യത്തെ വിഭജിക്കൂ; വിജയത്തിനായി ഈ ഏഴ് അക്ഷൗഹിണികൾ ഒരുമിച്ചിരിക്കുന്നു.