സോമസ്യ ലക്ഷ്മ വ്യാവൃത്തം രാഹുരര്കമുപൈതി ച। ദിവശ്ചോല്കാഃ പതന്ത്യേതാഃ സനിര്ഘാതാഃ സകംപനാഃ
ചന്ദ്രന്റെ കറക്കം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, രാഹു സൂര്യനിലേക്ക് അടുക്കുന്നു, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഉല്കകൾ ഇടിമുഴക്കത്തോടെയും കുലുക്കത്തോടെയും വീഴുന്നു.
നിഷ്ടനന്തി ച മാതങ്ഗാ മുഞ്ചന്ത്യശ്രൂണി വാജിനഃ । പാനീയം യവസം ചാപി നാഭിനന്ദന്തി മാധവ
ആനകൾ ഗർജിക്കുന്നു, കുതിരകൾ കണ്ണുനീർ ഒഴിക്കുന്നു; അവർ വെള്ളവും യവവും ആസ്വദിക്കുന്നില്ല, മാധവാ.
പ്രാദുര്ഭൂതേഷു ചൈതേഷു ഭയമാഹുരുപാസ്ഥിതമ്। നിമിത്തേഷു മഹാബാഹോ ദാരുണം പ്രാണിനാശനമ്
ഈ അടയാളങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ, മഹാബാഹുവേ, അതിനൊപ്പം വലിയ ഭയം ഉയര്ന്നുവെന്ന് എല്ലാവരും പറയുന്നു. ജീവികളുടെ നാശം സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഭയങ്കരമായ ലക്ഷണങ്ങളാണിതു.
അല്പേ ഭുക്തേ പുരീഷം ച പ്രഭൂതമിഹ ദൃശ്യതേ। വാജിനാം വാരണാനാം ച മനുഷ്യാണാം ച കേശവ
കേശവാ, ഇവിടെ കുതിരകൾക്കും ആനകൾക്കും മനുഷ്യർക്കും വളരെ കുറച്ച് മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടും വളരെ അധികം മല കാണപ്പെടുന്നു.
ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൈന്യേഷു സര്വേഷു മധുസൂദന। പരാഭവസ്യ തല്ലിങ്ഗമിതി പ്രാഹുര്മനീഷിണഃ
മധുസൂദനാ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിലെ എല്ലാവർക്കും ഇതു പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
പ്രഹൃഷ്ടം വാഹനം കൃഷ്ണ പാണ്ഡവാനാം പ്രചക്ഷതേ। പ്രദക്ഷിണാ മൃഗാശ്ചൈവ തത്തേഷാം ജയലക്ഷണമ്
കൃഷ്ണാ, പാണ്ഡവരുടെ രഥം സന്തോഷത്തോടെ കറങ്ങുന്നു എന്നും മൃഗങ്ങൾ അവരെ വലതുവശം ചുറ്റുന്നു എന്നും പറയുന്നു. ഇവ ജയത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
അപസവ്യാ മൃഗാഃ സര്വേ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ കേശവ । വാചശ്ചാപ്യശരീരിണ്യസ്തകത്പരാഭവലക്ഷണമ്
കേശവാ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിന് ഇടതുവശം മൃഗങ്ങൾ ചുറ്റുന്നു, ശരീരമില്ലാത്ത ശബ്ദങ്ങളും കേൾക്കുന്നു. ഇവ പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
മയൂരാഃ പുണ്യശകുനാ ഹംസസാരസചാതകാഃ । ജീവഞ്ജീവകസങ്ഘാശ്ചാപ്യനുഗച്ഛന്തി പാണ്ഡവാന്
മയിലുകൾ, ശുഭപ്രതീകമായ പക്ഷികൾ, ഹംസം, സാരസങ്ങൾ, ചാതകങ്ങൾ, ജീവഞ്ജീവിക പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പാണ്ഡവരെ പിന്തുടരുന്നു.
ഗൃധ്രാഃ കങ്കാ ബകാഃ ശ്യേനാ യാതുധാനാസ്തഥാ വൃകാഃ । മക്ഷികാണാം ച സങ്ഘാതാ അനുധാവന്തി കൌരവാന്
ഗൃധ്രങ്ങൾ, കങ്കകൾ, ബകകൾ, ശ്യേനങ്ങൾ, രാക്ഷസർ, കുറുക്കൻമാർ, ഈച്ചകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കൌരവരെ പിന്തുടരുന്നു.
ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൈന്യേഷു ഭേരീണാം നാസ്തി നിഃസ്വനഃ । അനാഹതാഃ പാണ്ഡവാനാം നദന്തി പടഹാഃ കില
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഭേരികൾക്ക് ശബ്ദമില്ല. പക്ഷേ, പാണ്ഡവരുടെ പടയിലകത്ത് തൊടാതെ തന്നെ പടഹങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നു.
ഉദപാനാശ്ച നര്ദന്തി യഥാ ഗോവൃഷഭാസ്തഥാ । ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൈന്യേഷു തത്പരാഭവലക്ഷണമ്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിൽ കിണറുകൾ കാളകളും പശുക്കളും പോലെ ഗർജിക്കുന്നു. ഇതും പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
മാംസശോണിതവര്ഷം ച വൃഷ്ടം ദേവേന മാധവ । തഥാ ഗന്ധര്വനഗരം ഭാനുമത്സമുപസ്ഥിതമ്
മാധവാ, ദേവന്മാർ മാംസം രക്തം എന്നിവയുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു. അതുപോലെ പ്രകാശമുള്ള ഗന്ധർവനഗരം പ്രത്യക്ഷമായി.
സപ്രാകാരം സപരിഖം സവപ്രം ചാരുതോരണമ് । കൃഷ്ണശ്ച പരിഘസ്തത്ര ഭാനുമാവൃത്യ തിഷ്ഠതി
കൃഷ്ണാ, മതിൽ, കുഴി, കുന്ന്, മനോഹരമായ ഗോപുരങ്ങൾ എന്നിവയോടെ കറുത്ത ഒരു തടയണ അവിടെ സൂര്യനെ മറച്ച് നില്ക്കുന്നു.
ഉദയാസ്തമനേ സംധ്യേ വേദയന്തീ മഹദ്ഭയമ് । ശിവാ ച വാശതേ ഘോരം തത്പരാഭവലക്ഷണമ്
ഉദയം അസ്തമനം സന്ധ്യാസമയങ്ങളിൽ വലിയ ഭയം അനുഭവപ്പെടുന്നു. അ울ും ഭയങ്കരമായി വിളിക്കുന്നു. ഇതും പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
ഏകപക്ഷാക്ഷിചരണാഃ പക്ഷിണോ മധുസൂദന । ഉത്സൃജന്തി മഹദ്ധോരം തത്പരാഭവലക്ഷണമ്
മധുസൂദനാ, ഒരു ചിറകും ഒരു കണ്ണും ഒരു കാലും ഉള്ള പക്ഷികൾ വലിയ ഭയങ്കര ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. ഇതും പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
കൃഷ്ണഗ്രീവാശ്ച ശകുനാ രക്തപാദാ ഭയാനകാഃ । സന്ധ്യാമിമുഖാ യാന്തി തത്പരാഭവലക്ഷണമ്
കറുത്ത കഴുത്തും ചുവന്ന കാലുകളും ഉള്ള ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പക്ഷികൾ സന്ധ്യയുടെ ദിശയിലേക്ക് പോകുന്നു. ഇതും പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
ബ്രാഹ്മണാന്പ്രഥമം ദ്വേഷ്ടി ഗുരൂംശ്ച മധുസൂദന । ഭൃത്യാന്ഭക്തിമതശ്ചാപി തത്പരാഭവലക്ഷണമ്
മധുസൂദനാ, ആദ്യം ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും, ഭക്തിയുള്ള ഭൃത്യന്മാരെയും അവൻ ദ്വേഷിക്കുന്നു. ഇതും പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
പൂര്വാ ദിഗ്ലോഹിതാകാരാ ശസ്ത്രവര്ണാ ച ദക്ഷിണാ । ആമപാത്രപ്രതീകാശാ പശ്ചിമാ മധുസൂദന
മധുസൂദനാ, കിഴക്കൻ ദിശ ചുവപ്പാണ്, തെക്കൻ ദിശ ആയുധങ്ങളുടെ നിറംപോലെയാണ്, പടിഞ്ഞാറ് പാകം ചെയ്യാത്ത പാത്രംപോലെയാണ്.
ഉത്തരാ ശങ്ഖവര്ണാഭാ ദിശാം വര്ണാ ഉദാഹൃതാഃ ।। പ്രദീപ്താശ്ച ദിശഃ സര്വാ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ മാധവ
വടക്കൻ ദിശ ശംഖത്തിന്റെ നിറംപോലെയാണ്. ദിശകളുടെ നിറങ്ങൾ ഇങ്ങനെ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. മാധവാ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ദിശകളെല്ലാം ജ്വലിക്കുന്നു.
മഹദ്ഭയം വേദയന്തി തസ്മിന്നുത്പാതദര്ശനേ ।। സഹസ്രപാദം പ്രാസാദം സ്വപ്നാന്തേ സ്മ യുധിഷ്ഠിരഃ
ഈ അപൂർവ്വലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ വലിയ ഭയം അനുഭവപ്പെട്ടു. സ്വപ്നത്തിന്റെ അവസാനം, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ആയിരം കാലുള്ള ഒരു കൊട്ടാരം കണ്ടു.
അധിരോഹന്മയാ ദൃഷ്ടഃ സഹ ഭ്രാതൃഭിരച്യുത ।। ശ്വേതോഷ്ണീഷാശ്ച ദൃശ്യന്തേ സര്വേ വൈ ശുക്ലവാസസഃ
അച്യുതാ, ഞാൻ എന്റെ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം കയറിയുപോകുന്നതും, എല്ലാവരും വെള്ള തലയണയും വെള്ള വസ്ത്രവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
ആസനാനി ച ശുഭ്രാണി സര്വേഷാമുപലക്ഷയേ ।। തവ ചാപി മയാ കൃഷ്ണ സ്വപ്നാന്തേ രുധിരാവിലാ
എല്ലാവർക്കും വെളുത്ത ഇരിപ്പിടങ്ങൾ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നതും ഞാൻ കണ്ടു. സ്വപ്നത്തിന്റെ അവസാനം, കൃഷ്ണാ, നിന്നെ രക്തം പാടലായതായും ഞാൻ കണ്ടു.
ആന്ത്രേണ പൃഥിവീ ദൃഷ്ടാ പരിക്ഷിപ്താ ജനാര്ദന ।। അസ്ഥിസഞ്ചയമാരൂഢശ്ചാമിതൌജാ യധിഷ്ഠിരഃ
ജനാർദ്ദനാ, ആന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമി ചുറ്റപ്പെട്ടതും, മഹാശക്തനായ യുദിഷ്ഠിരൻ അസ്ഥികൂമ്പാരത്തിന്മേൽ ഇരിക്കുന്നതും ഞാൻ കണ്ടു.
സുവര്ണപാത്ര്യാം സംഹൃഷ്ടോ ഭുക്തവാന്ഘൃതപായസമ് ।। യുധിഷ്ഠിരോ മയാ ദൃഷ്ടോ ഗ്രസമാനോ വസുന്ധരാമ്
സുവർണ്ണപാത്രത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ നെയ്യിലും പായസവും കഴിക്കുന്ന യുദിഷ്ഠിരനെയും, ഭൂമിയെ തിന്നുന്നതുപോലെയും ഞാൻ കണ്ടു.
ഉച്ചം പര്വതമാരൂഢോ ഭീമകര്മാ വൃകോദരഃ। ഗദാപാണിര്നരവ്യാഘ്രോ ഗ്രസന്നിവ മഹീമിമാമ്
ഭീമകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന വൃക്കോദരൻ ഉയർന്ന ഒരു പർവതത്തിലേക്ക് കയറി, കൈയിൽ ഗദയും പിടിച്ച്, മനുഷ്യസിംഹനായി ഈ ഭൂമിയെ തിന്നുന്നതുപോലെയും ഞാൻ കണ്ടു.
ക്ഷപയിഷ്യതി നഃ സര്വാന്സ സുവ്യക്തം മഹാരണേ। വിദിതം മേ ഹൃഷീകേശ ശ്രിയാ പരമയാ ജ്വലന്
മഹായുദ്ധത്തിൽ അവൻ നമ്മെ എല്ലാവരെയും നശിപ്പിക്കുമെന്നത് വ്യക്തമാണ്; ഹൃഷീകേശാ, പരമമായ തേജസ്സോടെ ഞാൻ ഇതറിയുന്നു.
പാണ്ഡുരം ഗജമാരൂഢോ ഗാണ്ഡീവീ സ ധനഞ്ജയഃ। ത്വയാ സാര്ധം ഹൃഷീകേശ ശ്രിയാ പരമയാ ജ്വലന്
ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള ധനഞ്ജയൻ വെള്ളയാനയിലിരിക്കുന്നു, ഹൃഷീകേശാ, നീയുമൊത്ത് പരമമായ തേജസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
യൂയം സര്വേ വധിഷ്യധ്വം തത്ര മേ നാസ്തി സംശയഃ। പാര്ഥിവാന്സമരേ കൃഷ്ണ ദുര്യോധനപുരോഗമാന്
കൃഷ്ണാ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും അവിടെ യുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനനെ മുന്നിൽ നിർത്തി രാജാക്കന്മാരെ കൊല്ലും; ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.
നകുലഃ സഹദേവശ്ച സാത്യകിശ്ച മഹാരഥഃ । ശുക്ലകേയൂരകണ്ഠത്രാഃ ശുക്ലമാല്യാമ്ബരാവൃതാഃ
നകുലനും സഹദേവനും മഹാരഥിയായ സത്യകിയും വെള്ള കയ്യണികളും മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞവരായി ഞാൻ കണ്ടു.
അധിരൂഢാ നരവ്യാഘ്രാ നരവാഹനമുത്തമമ് । ത്രയ ഏതേ മയാ ദൃഷ്ടാഃ പാണ്ഡുരച്ഛത്രവാസസഃ
ഈ മൂന്നു മനുഷ്യസിംഹന്മാരെയും വെള്ള കുടയും വസ്ത്രവും ധരിച്ച് ഏറ്റവും നല്ല രഥങ്ങളിൽ കയറിയിരിക്കുന്നതായും ഞാൻ കണ്ടു.