പ്രഭിന്നമിവ മാതങ്ഗം പ്രതിദ്വിരദഘാതിനമ് । ന തദാ ഭവിതാ ത്രേതാ ന കൃതം ദ്വാപരം ന ച
കെട്ടുതുറന്ന് കുതിച്ചുപോകുന്ന കാട്ടാനപോലെ, എതിരാളികളായ കാളകളെ തകർക്കുന്നവനെപ്പോലെ, അപ്പോൾ ത്രേത, കൃത, ദ്വാപരയുഗങ്ങൾ ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
യദാ ദ്രക്ഷ്യസി സങ്ഗ്രാമേ ദ്രോണം ശാന്തനവം കൃപമ് । സുയോധനംച രാജാനം സൈന്ധവം ച ജയദ്രഥമ്
യുദ്ധത്തിൽ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ദ്രോണനും കൃപനും രാജാവായ സുയോധനനും സൈന്ധവനും ജയദ്രഥനും നീ കാണുമ്പോൾ,
യുദ്ധായാപതതസ്തൂര്ണം വാരിതാന്സവ്യസാചിനാ। ന തദാ ഭവിതാ ത്രേതാ ന കൃതം ദ്വാപരം ന ച
അവർ യുദ്ധത്തിനായി വേഗത്തിൽ വരുമ്പോഴും, സവ്യാസാചി അവരെ തടയുന്നത് നീ കാണുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ത്രേത, കൃത, ദ്വാപരയുഗങ്ങൾ ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
യദാ ദ്രക്ഷ്യസി സങ്ഗ്രാമേ മാദ്രീപുത്രൌ മഹാബലൌ । വാഹിനീം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം ക്ഷോഭയന്തൌ ഗജാവിവ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ മാദ്രിയുടെ രണ്ട് പുത്രന്മാർ, മഹാബലശാലികൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രരുടെ സൈന്യത്തെ കാളകളെപ്പോലെ ഉണർത്തുന്നത് നീ കാണുമ്പോൾ,
വിഗാഢേ ശസ്ത്രസംപാതേ പരവീരരഥാരുജൌ । ന തദാ ഭവിതാ ത്രേതാ ന കൃതം ദ്വാപരം ന ച
ശത്രുക്കളുടെ വീരരഥങ്ങൾ തകർന്നു, ആയുധങ്ങളുടെ ഏറ്റുമുട്ടൽ അതിവിശേഷം കഠിനമാകുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ത്രേതായുഗം, കൃതയുഗം, ദ്വാപരയുഗം ഇവ ഒന്നും അവിടെ ഉണ്ടാകില്ല.
ബ്രൂയാഃ കര്ണ ഇതോ ഗത്വാ ദ്രോണം ശാന്തനവം കൃപമ് । സൌമ്യോഽയം വര്തതേ മാസഃ സുപ്രാപയവസേന്ധനഃ
നീ പോയി കർണ്ണാ, ദ്രോണമേട്ടനും ശാന്തനുവിന്റെ മകനും കൃപനും പറഞ്ഞുതരിക: ഈ മാസം വളരെ സുഖകരമാണ്, ധാന്യവും ഇന്ധനവും ധാരാളം ലഭ്യമാണ്.
സര്വൌഷധിവനസ്ഫീതഃ ഫലവാനല്പമക്ഷികഃ । നിഷ്പങ്കോ രസവത്തോയോ നാത്യുഷ്ണശിശിരഃ സുഖഃ
കാടുകൾ എല്ലാം ഔഷധികളാൽ സമൃദ്ധമാണ്, പഴങ്ങൾ ധാരാളം ഉണ്ട്, ഈച്ചകൾ കുറവാണ്. വെള്ളം ശുദ്ധവും രുചികരവുമാണ്, അതിവെള്ളിച്ചില്ല, അതിശീതളവുമില്ല, വളരെ സുഖകരമാണ്.
സപ്തമാച്ചാപി ദിവസാദമാവാസ്യാ ഭവിഷ്യതി। സങ്ഗ്രാമോ യുജ്യതാം തസ്യാം താമാഹുഃ ശക്രദേവതാമ്
ഏഴാം ദിവസത്തിന് ശേഷം അമാവാസ്യ വരും; അന്ന് യുദ്ധം ആരംഭിക്കാം, കാരണം ആ ദിവസം ഇന്ദ്രനു പ്രിയമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.
തഥാ രാജ്ഞോ വദേഃ സര്വാന്യേ യുദ്ധായാഭ്യുപാഗതാഃ। യദ്വോ മനീഷിതം തദ്വൈ സര്വം സംപാദയാമ്യഹമ്
രാജാവിനെയും യുദ്ധത്തിനായി വന്ന എല്ലാവരെയും നീ അറിയിക്കണം: നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും ഞാൻ എല്ലാം പൂർത്തിയാക്കും.
രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച ദുര്യോധനവശാനുഗാഃ । പ്രാപ്യ ശസ്ത്രേണ നിധനം പ്രാപ്സ്യന്തി ഗതിമുത്തമാമ്
ദുര്യോധനന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരും രാജപുത്രന്മാരും ആയുധങ്ങളാൽ മരണത്തെ നേരിടും, പിന്നെ അവർ ഉത്തമഗതിയിലേക്കെത്തും.
കേശവസ്യ തു തദ്വാക്യം കര്ണഃ ശ്രുത്വാ ഹിതം ശുഭമ്। അബ്രവീദഭിസംപൂജ്യ കൃഷ്ണം തം മധുസൂദനമ്
കേശവന്റെ ആ ശുഭവും ഹിതവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട കർണ്ണൻ, മധുസൂദനനായ കൃഷ്ണനെ ആദരപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് പറഞ്ഞു.
ജാനന്മാം കിം മഹാബാഹോ സംമോഹയിതുമിച്ഛസി। യോയം പൃഥിവ്യാഃ കാര്ത്സ്ന്യേന വിനാശഃ സമുപസ്ഥിതഃ
മഹാബാഹുവേ, നീ എന്നെ അറിയുമ്പോൾ, ഭൂമി മുഴുവൻ നാശം നേരിടുമ്പോൾ, എന്നെ ഭ്രമിപ്പിക്കാൻ നീ എന്തിന് ശ്രമിക്കുന്നു?
നിമിത്തം തത്ര ശകുനിരഹം ദുഃശാസനസ്തഥാ। ദുര്യോധനശ്ച നൃപതിര്ധൃതരാഷ്ട്രസുതോഽഭവത്
ഇവിടത്തെ കാരണം ശകുനിയും ഞാനും ദുഃശാസനനും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ രാജാവായ ദുര്യോധനനുമാണ്.
അസംശയമിദം കൃഷ്ണ മഹദ്യുദ്ധമുപസ്ഥിതമ്। പാണ്ഡവാനാം കുരൂണാം ച ഘോരം രുധിരകര്ദമമ്
കൃഷ്ണാ, സംശയമില്ല, പാണ്ഡവരും കുരുക്കളും തമ്മിൽ വലിയൊരു യുദ്ധം വരുന്നു, അതി ഭയങ്കരവും രക്തം നിറഞ്ഞതുമായതാണ് അത്.
രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച ദുര്യോധനവശാനുഗാഃ । രണേ ശസ്ത്രാഗ്നിനാ ദഗ്ധാഃ പ്രാപ്സ്യന്തി യമസാദനമ്
ദുര്യോധനന്റെ വശത്തുള്ള രാജാക്കന്മാരും രാജപുത്രന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ ആയുധങ്ങളുടെ അഗ്നിയിൽ ചുട്ട്, യമലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
സ്വപ്നാ ഹി ബഹവോ ഘോരാ ദൃശ്യന്തേ മധുസൂദന। നിമിത്താനി ച ഘോരാണി തഥോത്പാതാഃ സുദാരുണാഃ
മധുസൂദനാ, ഭയാനകമായ അനേകം സ്വപ്നങ്ങളും, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ലക്ഷണങ്ങളും അതിശയകരമായ അനിശ്ചിത സംഭവങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
പരാജയം ധാര്തരാഷ്ട്രേ വിജയം ച യുധിഷ്ഠിരേ । സംസന്ത ഇവ വാര്ഷ്ണേയ വിവിധാ രോമഹര്ഷണാഃ
വാർഷ്ണേയാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്ക് പരാജയവും യുദ്ധിഷ്ഠിരനു വിജയം എന്നതും പലവിധം രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്ന അടയാളങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
പ്രാജാപത്യം ഹി നക്ഷത്രം ഗ്രഹസ്തീക്ഷ്ണോ മഹാദ്യുതിഃ । ശനൈശ്ചരഃ പീഡയതി പീഡയന്പ്രാണിനോഽധികമ്
പ്രജാപത്യ നക്ഷത്രം ഒരു ശക്തിയും പ്രകാശമുള്ള ഗ്രഹം ബാധിക്കുന്നു; ശനിദേവൻ ജീവികളെ അതിയായി പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
കൃത്വാ ചാങ്ഗാരകോ വക്രം ജ്യേഷ്ഠായാം മധുസൂദന। അനുരാധാം പ്രാര്ഥയതേ മൈത്രം സംഗമയന്നിവ
മധുസൂദനാ, അങ്ങാരകൻ ജ്യേഷ്ഠയിൽ വക്രഗതിയിൽ എത്തിയിട്ട്, അനുരാധയെ തേടി, മൈത്രനക്ഷത്രത്തിൽ ചേർന്നുപോകാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
നൂനം മഹദ്ഭയം കൃഷ്ണ കുരൂണാം സമുപസ്ഥിതമ് । വിശേഷേണ ഹി വാര്ഷ്ണേയ ചിത്രാം പീഡയതേ ഗ്രഹഃ
കൃഷ്ണാ, കുരുക്കൾക്ക് വലിയ ഭയം അടുത്തിരിക്കുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച്, വാർഷ്ണേയാ, ഒരു ഗ്രഹം ചിത്രാനക്ഷത്രത്തെ ബാധിക്കുന്നു.
സോമസ്യ ലക്ഷ്മ വ്യാവൃത്തം രാഹുരര്കമുപൈതി ച। ദിവശ്ചോല്കാഃ പതന്ത്യേതാഃ സനിര്ഘാതാഃ സകംപനാഃ
ചന്ദ്രന്റെ കറക്കം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, രാഹു സൂര്യനിലേക്ക് അടുക്കുന്നു, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഉല്കകൾ ഇടിമുഴക്കത്തോടെയും കുലുക്കത്തോടെയും വീഴുന്നു.
നിഷ്ടനന്തി ച മാതങ്ഗാ മുഞ്ചന്ത്യശ്രൂണി വാജിനഃ । പാനീയം യവസം ചാപി നാഭിനന്ദന്തി മാധവ
ആനകൾ ഗർജിക്കുന്നു, കുതിരകൾ കണ്ണുനീർ ഒഴിക്കുന്നു; അവർ വെള്ളവും യവവും ആസ്വദിക്കുന്നില്ല, മാധവാ.
പ്രാദുര്ഭൂതേഷു ചൈതേഷു ഭയമാഹുരുപാസ്ഥിതമ്। നിമിത്തേഷു മഹാബാഹോ ദാരുണം പ്രാണിനാശനമ്
ഈ അടയാളങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ, മഹാബാഹുവേ, അതിനൊപ്പം വലിയ ഭയം ഉയര്ന്നുവെന്ന് എല്ലാവരും പറയുന്നു. ജീവികളുടെ നാശം സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഭയങ്കരമായ ലക്ഷണങ്ങളാണിതു.
അല്പേ ഭുക്തേ പുരീഷം ച പ്രഭൂതമിഹ ദൃശ്യതേ। വാജിനാം വാരണാനാം ച മനുഷ്യാണാം ച കേശവ
കേശവാ, ഇവിടെ കുതിരകൾക്കും ആനകൾക്കും മനുഷ്യർക്കും വളരെ കുറച്ച് മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടും വളരെ അധികം മല കാണപ്പെടുന്നു.
ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൈന്യേഷു സര്വേഷു മധുസൂദന। പരാഭവസ്യ തല്ലിങ്ഗമിതി പ്രാഹുര്മനീഷിണഃ
മധുസൂദനാ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിലെ എല്ലാവർക്കും ഇതു പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
പ്രഹൃഷ്ടം വാഹനം കൃഷ്ണ പാണ്ഡവാനാം പ്രചക്ഷതേ। പ്രദക്ഷിണാ മൃഗാശ്ചൈവ തത്തേഷാം ജയലക്ഷണമ്
കൃഷ്ണാ, പാണ്ഡവരുടെ രഥം സന്തോഷത്തോടെ കറങ്ങുന്നു എന്നും മൃഗങ്ങൾ അവരെ വലതുവശം ചുറ്റുന്നു എന്നും പറയുന്നു. ഇവ ജയത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
അപസവ്യാ മൃഗാഃ സര്വേ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ കേശവ । വാചശ്ചാപ്യശരീരിണ്യസ്തകത്പരാഭവലക്ഷണമ്
കേശവാ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിന് ഇടതുവശം മൃഗങ്ങൾ ചുറ്റുന്നു, ശരീരമില്ലാത്ത ശബ്ദങ്ങളും കേൾക്കുന്നു. ഇവ പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
മയൂരാഃ പുണ്യശകുനാ ഹംസസാരസചാതകാഃ । ജീവഞ്ജീവകസങ്ഘാശ്ചാപ്യനുഗച്ഛന്തി പാണ്ഡവാന്
മയിലുകൾ, ശുഭപ്രതീകമായ പക്ഷികൾ, ഹംസം, സാരസങ്ങൾ, ചാതകങ്ങൾ, ജീവഞ്ജീവിക പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പാണ്ഡവരെ പിന്തുടരുന്നു.
ഗൃധ്രാഃ കങ്കാ ബകാഃ ശ്യേനാ യാതുധാനാസ്തഥാ വൃകാഃ । മക്ഷികാണാം ച സങ്ഘാതാ അനുധാവന്തി കൌരവാന്
ഗൃധ്രങ്ങൾ, കങ്കകൾ, ബകകൾ, ശ്യേനങ്ങൾ, രാക്ഷസർ, കുറുക്കൻമാർ, ഈച്ചകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കൌരവരെ പിന്തുടരുന്നു.
ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൈന്യേഷു ഭേരീണാം നാസ്തി നിഃസ്വനഃ । അനാഹതാഃ പാണ്ഡവാനാം നദന്തി പടഹാഃ കില
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഭേരികൾക്ക് ശബ്ദമില്ല. പക്ഷേ, പാണ്ഡവരുടെ പടയിലകത്ത് തൊടാതെ തന്നെ പടഹങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നു.