നകുലം സഹദേവം ച ബലവീര്യസമന്വിതൌ । സഹായം വാസുദേവം ച ന ക്ഷംസ്യതി യുധിഷ്ഠിരഃ
ശക്തിയും വീര്യവും നിറഞ്ഞ നകുലനും സഹദേവനും, കൂടെ വാസുദേവനും എന്നെ വിട്ടുപോകുന്നത് യുദിഷ്ഠിരന് ഒരിക്കലും സഹിക്കില്ല.
പ്രത്യക്ഷം തേ മഹാബാഹോ യഥാ പാര്ഥേന ധീമതാ । വിരാടനഗരേ പൂര്വം സര്വേ സ്മ യുധി നിര്ജിതാഃ
മഹാബാഹുവായോ, നേരിട്ട് നീ കണ്ടില്ലേ, നേരത്തെ വിരാടനഗരിയില് ധീമാനായ അര്ജുനന്റെ കൈയില് നമ്മളൊക്കെ യുദ്ധത്തില് തോറ്റു പോയത്.
ദാനവാ ഘോരകര്മാണോ നിവാതകവചാ യുധി। രൌദ്രമസ്ത്രം സമാദായ ദഗ്ധാ വാനരകേതുനാ
ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തികളുള്ള ദാനവന്മാരായ നിവാതകവചന്മാരെ, വാനരധ്വജം കെട്ടിയവന് കഠിനമായ ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് യുദ്ധത്തില് ദഹിപ്പിച്ചു.
കര്ണപ്രഭൃതയശ്ചേമേ ത്വം ചാപി കവചീ രഥീ। മോക്ഷിതോ ഘോഷയാത്രായാം പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
കര്ണനും മറ്റു വീരന്മാരും, നീയും കാവചം ധരിച്ച് രഥത്തില് ഇരുന്നവനും, പശുവെടുപ്പ് സമയത്ത് രക്ഷപെട്ടു; അതു തന്നെ തെളിവിന് മതിയാകട്ടെ.
പ്രശാമ്യ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ പാണ്ഡവൈഃ । രക്ഷേമാം പൃഥിവീം സര്വാം മൃത്യോര്ദംഷ്ട്രാന്തരം ഗതാമ്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, മനസ്സ് ശമിപ്പിച്ച് സഹോദരന്മാരായ പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം ഈ ഭൂമി മുഴുവന് മരണത്തിന്റെ പല്ലിക്കുള്ളിലായതിനെ സംരക്ഷിക്കാം.
ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ ധര്മശീലോ വത്സലഃ ശ്ലക്ഷ്ണവാക്കവിഃ । തം ഗച്ഛ പുരുഷവ്യാഘ്രം വ്യപനീയേഹ കില്ബിഷമ്
നിന്റെ മൂത്ത സഹോദരന് ധര്മനിഷ്ഠനും സ്നേഹപൂര്വ്വകനും മൃദുവായ വാക്കുകളുള്ളവനും ജ്ഞാനിയുമാണ്; മനുഷ്യസിംഹനായ അവനെ സമീപിച്ച് ഇവിടെ പാപം നീക്കി പോ.
ദൃഷ്ടശ്ചേത്ത്വം പാണ്ഡവേന വ്യപനീതശരാസനഃ । പ്രശാന്തഭ്രുകുടിഃ ശ്രീമാന്കൃതാ ശാന്തിഃകുലസ്യ നഃ
നീ വില്ല് വച്ചുവെച്ച് ഭ്രൂഭംഗം ശമിപ്പിച്ച് പാണ്ഡവന്റെ മുമ്പില് പ്രത്യക്ഷനായാല്, നമ്മുടെ കുടുംബത്തിന് സമാധാനവും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും.
തമഭ്യേത്യ സഹാമാത്യഃ പരിഷ്വജ്യ നൃപാത്മജമ് । അഭിവാദയ രാജാനം യഥാപൂര്വമരിന്ദമ
നിന്റെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം അവനെ സമീപിച്ച്, രാജകുമാരനെ അണകെട്ടി, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ, മുന്പുപോലെ രാജാവിനെ ആദരിച്ച് അഭിവാദ്യം ചെയ്യുക.
അഭിവാദയമാനം ത്വാം പാണിഭ്യാം ഭീമപൂര്വജഃ । പ്രതിഗൃഹ്ണാതു സൌഹാര്ദാത്കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ
നീ കൈകൊണ്ട് അഭിവാദ്യം ചെയ്യുമ്പോള്, കുന്തീപുത്രനും ഭീമന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമായ യുദിഷ്ഠിരന് സൗഹൃദത്തോടെ നിന്നെ സ്വീകരിക്കട്ടെ.
സിംഹസ്കന്ധോരുബാഹുസ്ത്വാം വൃത്തായതമഹാഭുജഃ । പരിഷ്വജതു ബാഹുഭ്യാം ഭീമഃ പ്രഹരതാം വരഃ
സിംഹസമാനമായ ഭുജങ്ങളും വിശാലവും ദീര്ഘവുമായ കൈകളും ഉള്ള ഭീമന്, പ്രഹരത്തില് ശ്രേഷ്ഠനായവന്, നിന്നെ തന്റെ കൈകളാല് അണകെട്ടട്ടെ.
കമ്ബുഗ്രീവോ ഗുഡാകേശസ്തതസ്ത്വാം പുഷ്കരേക്ഷണഃ । അഭിവാദയതാം പാര്ഥഃ കുന്തീപുത്രോ ധനഞ്ജയഃ
ശംഖാകൃതിയായ കഴുത്തും താമരപ്പൂക്കണ്ണുകളും കെട്ടിയ മുടിയുമുള്ള കുന്തീപുത്രനായ ധനഞ്ജയന്, പാര്ഥന്, നിന്നെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യട്ടെ.
ആശ്വിനേയൌ നരവ്യാഘ്രൌ രൂപേണാപ്രതിമൌ ഭുവി । തൌ ച ത്വാം ഗുരുവത്പ്രോമ്ണാ പൂജയാ പ്രത്യുദീയതാമ്
ഭൂമിയില് രൂപത്തില് തുല്യരില്ലാത്ത അശ്വിനീകുമാരന്മാരായ ഇരുവരും, മനുഷ്യസിംഹന്മാരായവര്, ഗുരുവിനെപ്പോലെ ആദരവോടെ നിന്നെ സ്വീകരിക്കട്ടെ.
മുഞ്ചന്ത്വാനന്ദജാശ്രൂണി ദാശാര്ഹപ്രമുഖാ നൃപാഃ । സംഗച്ഛ ഭ്രാതൃഭിഃ സാര്ധം മാനം സംത്യജ്യ പാര്ഥിവ
ദാശാരഹന് മുന്നിരയില് നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാര് സന്തോഷാശ്രു ചൊരിയട്ടെ; രാജാവേ, അഭിമാനം വിട്ട് സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ചേരുക.
പ്രശാധി പൃഥിവീം കൃത്സ്നാം തതസ്ത്വം ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ । സമാലിങ്ഗ്യ ച ഹര്ഷേണ നൃപാ യാന്തു പരസ്പരമ്
ശേഷം സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ഈ ഭൂമി മുഴുവന് ഭരിക്കൂ; രാജാക്കന്മാര് പരസ്പരം സന്തോഷത്തോടെ അണകെട്ടി വിടരട്ടെ.
അലം യുദ്ധേന രാജേന്ദ്ര സുഹൃദാം ശൃണു വാരണമ് । ധ്രുവം വിനാശോ യുദ്ധേ ഹി ക്ഷത്രിയാണാം പ്രദൃശ്യതേ
യുദ്ധം മതിയാകട്ടെ, രാജാധിരാജാവേ; സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഉപദേശം കേള്ക്കൂ. യുദ്ധത്തില് ക്ഷത്രിയരുടെ നാശം ഉറപ്പാണ്.
ജ്യോതീംഷി പ്രതികൂലാനി ദാരുണാ മൃഗപക്ഷിണഃ। ഉത്പാതാ വിവിധാ വീര ദൃശ്യന്തേ ക്ഷത്രനാശനാഃ
പ്രകാശങ്ങള് അനുകൂലമല്ല, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ഭയാനകമാണ്; വീരനേ, നാനാവിധ ദുര്ലക്ഷണങ്ങള് ക്ഷത്രിയരുടെ നാശം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
വിശേഷത ഇഹാസ്മാകം നിമിത്താനി വിനാശനേ। ഉല്കാഭിര്ഹി പ്രദീപ്താഭിര്ബാധ്യതേ പൃതനാ തവ
നമ്മില് പ്രത്യേകിച്ച് നാശത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങള് കാണപ്പെടുന്നു; തീപൊന്തുന്ന ഉല്ക്കകള് നിന്റെ സൈന്യത്തെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു.
വാഹനാന്യപ്രഹൃഷ്ടാനി രുദന്തീവ വിശാംപതേ। ഗൃധ്രാസ്തേ പര്യുപാസന്തേ സൈന്യാനി ച സമന്തതഃ
ജനങ്ങളുടെ നാഥാ, വാഹനങ്ങള് ഉല്ലാസമില്ലാതെ കരയുന്നപോലെയാണ്; കഴുകന്മാര് നിന്റെ സൈന്യങ്ങളെ ചുറ്റും വളയുന്നു.
നഗരം ന യഥാപൂര്വം തഥാ രാജനിവേശനമ് । ശിവാശ്ചാശിവനിര്ഘോഷാ ദീപ്താം സേവന്തി വൈ ദിശം
നഗരം പഴയപ്പോലെ ഇല്ല, രാജധാനിയും അതുപോലെ മാറ്റം വന്നിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ദിക്കുകളും ശുഭവും അശുഭവുമായ ശബ്ദങ്ങൾ നിറയുന്നു, തീപോലെ തെളിയുന്ന അടയാളങ്ങൾ കാണാം.
കുരു വാക്യം പിതുര്മാതുരസ്മാകം ച ഹിതൈഷിണാമ് । ത്വയ്യായത്തോ മഹാബാഹോ ശമോ വ്യായാമ ഏവ ച
നിന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും ഞങ്ങളെയും പോലെ നന്മക്കായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കണം. മഹാബാഹുവേ, സമാധാനവും പരിശ്രമവും നിന്റെ മേൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ന ചേത്കരിഷ്യസി വചഃ സുഹൃദാമരികര്ശന । തപ്സ്യസേ വാഹിനീം ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഥബാണപ്രപീഡിതാമ്
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, സ്നേഹിതരുടെ വാക്കുകൾ അനുസരിക്കാതെ നീ പ്രവർത്തിക്കാതെ ഇരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അർജുനന്റെ അമ്പുകളിൽ നിന്റെ സൈന്യം തകർക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടാൽ നീ ദുഃഖിക്കും.
ഭീമസ്യ ച മഹാനാദം നദതഃ ശുഷ്മിണോ രണേ। ശ്രുത്വാ സ്മര്താസി മേ വാക്യം ഗാണ്ഡീവസ്യ ച നിഃശ്വനമ് । യദ്യേതദപസവ്യം തേ വചോ മമ ഭവിഷ്യതി
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭീമന്റെ വലിയ കൂക്കവും ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ ശബ്ദവും നീ കേൾക്കുമ്പോൾ, എന്റെ വാക്കുകൾ നിനക്ക് ഓർമ്മ വരും—എന്റെ ഉപദേശം നീ അവഗണിച്ചാൽ മാത്രമേ.
ഏവമുക്തസ്തു വിമനാസ്തിര്യഗ്ദൃഷ്ടിരധോമുഖഃ। സംഹത്യ ച ഭ്രുവോര്മധ്യം ന കിഞ്ചിദ്വ്യാജഹാര ഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ മനസ്സിൽ വിഷമത്തോടെ മുഖം താഴ്ത്തി, കണ്ണുകൾ മറിച്ച്, കണ്പിളർത്ത് കുരുക്കി ഒരു വാക്കും പറഞ്ഞില്ല.
തം വൈ വിമനസം ദൃഷ്ട്വാ സംപ്രേക്ഷ്യാന്യോന്യമന്തികാത് । പുനരേവോത്തരം വാക്യമുക്തവന്തൌ നരര്ഷഭൌ
അവനെ വിഷമിച്ച നിലയിൽ കണ്ടു, അടുത്ത് നിന്ന് പരസ്പരം നോക്കി, ആ രണ്ടു മഹാനുഭവരും വീണ്ടും വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശുശ്രൂഷമനസൂയം ച ബ്രഹ്മണ്യം സത്യവാദിനമ് । പ്രതിയോത്സ്യാമഹേ പാര്ഥമതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
അവൻ അനുസരണയുള്ളവനും, അസൂയ ഇല്ലാത്തവനും, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിക്കുന്നവനും, സത്യം പറയുന്നവനും ആണ്. അർജുനനെ എതിര്ക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വേദന എന്താണ്?
അശ്വത്ഥാമ്നി യഥാ പുത്രേ ഭൂയോ മമ ധനഞ്ജയേ। ബഹുമാനഃ പരോ രാജന്സന്നതിശ്ച കപിധ്വജേ
എന്റെ മകൻ അശ്വത്താമനോടുള്ള സ്നേഹവും ആദരവും എത്രയോ, രാജാവേ, അതുപോലെ തന്നെ ധനഞ്ജയനായ കപിധ്വജനോടും എനിക്ക് അത്യന്തം മാനവും വിനയവുമുണ്ട്.
തം ചേത്പുത്രാത്പ്രിയതമം പ്രതിയോത്സ്യേ ധനഞ്ജയമ് । ക്ഷാത്രം ധര്മമനുഷ്ഠായ ധിഗസ്തു ക്ഷത്രിജീവികാമ്
എന്റെ മകനേക്കാൾ പ്രിയനായ ധനഞ്ജയനെ ഞാൻ എതിര്ക്കേണ്ടി വന്നാൽ, ക്ഷത്രിയന്റെ കർത്തവ്യം പാലിച്ചാലും, അത്തരം ക്ഷത്രിയജീവിതത്തിന് ലജ്ജ മാത്രം.
യസ്യ ലോകേ സമോ നാസ്തി കശ്ചിദന്യോ ധനുര്ധരഃ । മത്പ്രസാദാത്സ ബീഭത്സുഃ ശ്രേയാനന്യൈര്ധനുര്ധരൈഃ
ലോകത്ത് അവനോട് തുല്യമായ വില്ലാളൻ ആരുമില്ല. എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ബീഭത്സു എന്ന അർജുനൻ മറ്റു എല്ലാ വില്ലാളന്മാരെയും മറികടക്കുന്നു.
മിത്രധ്രുഗ്ദുഷ്ടഭാവശ്ച നാസ്തികോഽഥാനൃജുഃ ശഠഃ। ന സത്സു ലഭതേ പൂജാം യജ്ഞേ മൂര്ഖ ഇവാഗതഃ
സുഹൃത്തുക്കളെ വഞ്ചിക്കുന്നവനും, ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ളവനും, വിശ്വാസമില്ലാത്തവനും, നേരില്ലാത്തവനും, കപടനും, നല്ലവരിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നില്ല; യജ്ഞത്തിൽ വന്ന മണ്ടനെപ്പോലെയാണ്.
വാര്യമാണോഽപി പാപേഭ്യഃ പാപാത്മാ പാപമിച്ഛതി। ചോദ്യമാനോഽപി പാപേന ശുഭാത്മാ ശുഭമിച്ഛതി
പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിലക്കിയാലും പാപാത്മാവിന് പാപം തന്നെ ആഗ്രഹം. പാപം ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചാലും ശുഭാത്മാവിന് നല്ലതിൽ മാത്രം മനസ്സാണ്.