അഹനീ യുയുധേ ദ്വേ തു കര്ണഃ പരബലാര്ദനഃ। ശല്യോഽര്ധദിവസം ചൈവ ഗദായുദ്ധമതഃ പരമ്
ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച കർണ്ണൻ രണ്ടു ദിവസം യുദ്ധം ചെയ്തു; അതിന് ശേഷം ശല്യൻ അരദിവസം ഗദായുദ്ധം നടത്തി.
തസ്യൈവ ദിവസസ്യാന്തേ ദ്രൌണിഹാര്ദിക്യഗൌതമാഃ। പ്രസുപ്തം നിശി വിശ്വസ്തം ജഘ്നുര്യൌധിഷ്ഠിരം ബലമ്
അത് തന്നെയുള്ള ദിവസത്തിന്റെ അവസാനം, ദ്രോണപുത്രൻ, കൃതവർമ്മയും ഗൗതമൻ കൃപനും, വിശ്വാസത്തോടെ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന യുദ്ധിഷ്ഠിരസൈന്യത്തെ രാത്രിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
യത്തു ശൌനക സത്രേ തേ ഭാരതാഖ്യാനമുത്തമമ്। ജനമേജയസ്യ തത്സത്രേ വ്യാസശിഷ്യേണ ധീമതാ
ശൗനകരേ, ഭാരതം എന്ന അത്യുത്തമമായ കഥാ, ജനമേജയന്റെ യാഗത്തിൽ, വ്യാസന്റെ ബുദ്ധിമാൻ ശിഷ്യൻ വായിച്ചു.
കഥിതം വിസ്തരാര്ഥം ച യശോ വീര്യം മഹീക്ഷിതാമ്। പൌഷ്യം തത്ര ച പൌലോമമാസ്തീകം ചാദിതഃ സ്മൃതമ്
രാജാക്കന്മാരുടെ കീർത്തിയും വീര്യവും മുഴുവൻ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ ആരംഭത്തിൽ തന്നെ, പൗഷ്യ, പോളോമ, ആസ്തീക എന്നിവയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വിചിത്രാര്ഥപദാഖ്യാനമനേകസമയാന്വിതമ്। പ്രതിപന്നം നരൈഃ പ്രാജ്ഞൈര്വൈരാഗ്യമിവ മോക്ഷിഭിഃ
നാനാർത്ഥങ്ങളും വ്യത്യസ്തമായ വാക്കുകളും നിറഞ്ഞ അനേകം സംഭവങ്ങളുള്ള ഈ കഥ, ജ്ഞാനികൾക്ക് എങ്ങനെ വൈരാഗ്യം പ്രിയപ്പെട്ടതാണോ അങ്ങനെ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു.
ആത്മേവ വേദിതവ്യേഷു പ്രിയേഷ്വിവ ഹി ജീവിതമ്। ഇതിഹാസഃ പ്രധാനാര്ഥഃ ശ്രേഷ്ഠഃ സര്വാഗമേഷ്വയമ്
അറിയേണ്ടതിൽ ജീവൻ എത്ര പ്രിയപ്പെട്ടതാണോ, അങ്ങനെ തന്നെ ഈ ഇതിഹാസം എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രധാനവും ശ്രേഷ്ഠവുമാണ്.
അനാശ്രിത്യേദമാഖ്യാനം കഥാ ഭുവി ന വിദ്യതേ। ആഹാരമനപാശ്രിത്യ ശരീരസ്യേവ ധാരണമ്
ഈ കഥയെ ആശ്രയിക്കാതെ ഭൂമിയിൽ ഒരു കഥയും ഇല്ല; ഭക്ഷണം ഇല്ലാതെ ശരീരം നിലനിൽക്കാത്തതുപോലെയാണ്.
തദേതദ്ഭാരതം നാമ കവിഭിസ്തൂപജീവ്യതേ। ഉദയതേപ്സുഭിര്ഭൃത്യൈരഭിജാത ഇവേശ്വരഃ
കവികൾക്ക് ഈ ഭാരതം ജീവിക്കാനുള്ള ആധാരമാണ്; ഒരു രാജാവിനെ അവന്റെ ഉന്നതിയ്ക്കായി ഭൃത്യന്മാർ ആശ്രയിക്കുന്നതുപോലെ.
ഇതിഹാസോത്തമേ യസ്മിന്നര്പിതാ ബുദ്ധിരുത്തമാ। സ്വരവ്യഞ്ജനയോഃ കൃത്സ്നാ ലോകവേദാശ്രയേവ വാക്
ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ബുദ്ധി ഈ ശ്രേഷ്ഠമായ ഇതിഹാസത്തിൽ സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ, മുഴുവൻ സ്വരങ്ങളോടും വ്യഞ്ജനങ്ങളോടും കൂടിയ വാക്ക് ലോകീയവും വേദപരമായതുമായ അറിവിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു.
തസ്യ പ്രജ്ഞാഭിപന്നസ്യ വിചിത്രപദപര്വണഃ। സൂക്ഷ്മാര്ഥന്യായയുക്തസ്യ വേദാര്ഥൈര്ഭൂഷിതസ്യ ച
ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനം സമർപ്പിച്ചവനും, വിവിധ വാക്കുകളും സൂക്ഷ്മമായ അർത്ഥങ്ങളും ന്യായവും വേദാർത്ഥവും ഉള്ള അധ്യായങ്ങൾ ഉള്ളവനും,
ഭാരതസ്യേതിഹാസസ്യ ശ്രൂയതാം പര്വസംഗ്രഹഃ। പര്വാനുക്രമണീ പൂര്വം ദ്വിതീയഃ പര്വസംഗ്രഹഃ
ഭാരത ഇതിഹാസത്തിന്റെ അധ്യായങ്ങളുടെ സമാഹാരം കേൾക്കട്ടെ; ആദ്യം അധ്യായങ്ങളുടെ പട്ടികയും, പിന്നെ രണ്ടാമത്തെ അധ്യായസംഗ്രഹവും.
പൌഷ്യം പൌലോമമാസ്തീകമാദിരംശാവതാരണമ്। തതഃ സംഭവപര്വോക്തമദ്ഭുതം രോമഹര്ഷണമ്
പൗഷ്യ, പോളോമ, ആസ്തീക, ആദി, അശ്വതരണം; അതിന് ശേഷം അത്ഭുതവും രോമാഞ്ചകരവുമായ സംഭവപർവ്വം പറയുന്നു.
ദാഹോ ജതുഗൃഹസ്യാത്ര ഹൈഡിമ്ബം പര്വ ചോച്യതേ। തതോ ബകവധഃ പര്വ പര്വ ചൈത്രരഥം തതഃ
ഇവിടെ ജതുഗൃഹം കത്തിച്ച സംഭവവും, പിന്നെ ഹൈഡിംബനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവവും, അതിന് ശേഷം ബകാസുരനു നേരെ നടന്ന യുദ്ധവും, പിന്നെ ചൈത്രരഥത്തിൽ നടന്ന സംഭവവും വിവരിക്കുന്നു.
തതഃ സ്വയംവരോ ദേവ്യാഃ പാഞ്ചാല്യാഃ പര്വ ചോച്യതേ। ക്ഷാത്രധര്മേണ നിര്ജിത്യ തതോ വൈവാഹികം സ്മൃതമ്
അതിനുശേഷം ദ്രൗപദിയുടെ സ്വയംവര ചടങ്ങ് വിവരിക്കുന്നു; അപ്പോൾ യുദ്ധധർമ്മം പാലിച്ച് അവളെ ജയിച്ചു. അതിന് ശേഷം വിവാഹസംഭവം ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വിദുരാഗമനം പര്വ രാജ്യലാഭസ്തഥൈവ ച। അര്ജുനസ്യ വനേ വാസഃ സുഭദ്രാഹരണം തതഃ
വിദുരന്റെ വരവ്, രാജ്യം ലഭിച്ച സംഭവം, അർജുനൻ കാട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്നത്, പിന്നെ സുഭദ്രയെ കൊണ്ടുപോയ സംഭവം എന്നിവയാണ് പിന്നീട് വരുന്നത്.
സുഭദ്രാഹരണാദൂര്ധ്വം ജ്ഞേയാ ഹരണഹാരികാ। തതഃ ഖാണ്ഡവദാഹാഖ്യം തത്രൈവ മയദര്ശനമ്
സുഭദ്രയെ കൊണ്ടുപോയതിനു ശേഷം, അവരെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സംഭവവും, തുടർന്ന് ഖാണ്ഡവവനം കത്തിച്ച സംഭവവും, അവിടെ മയാസുരനെ കണ്ടത് എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
സഭാപര്വ തതഃ പ്രോക്തം മന്ത്രപര്വ തതഃ പരമ്। ജരാസന്ധവധഃ പര്വ പര്വ ദിഗ്വിജയം തഥാ
അതിനുശേഷം സഭാപർവം, പിന്നെ മന്ത്രപർവം, ജരാസന്ധനെ കൊല്ലുന്ന സംഭവം, പിന്നെ ദിഗ്വിജയം എന്ന征യാത്ര എന്നിവ വരുന്നു.
പര്വ ദിഗ്വിജയാദൂര്ധ്വം രാജസൂയികമുച്യതേ। തതശ്ചാര്ഘാഭിഹരണം ശിശുപാലവധസ്തതഃ
ദിഗ്വിജയത്തിനു ശേഷം രാജസൂയയാഗം, അതിന് ശേഷം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച സംഭവം, പിന്നെ ശിശുപാലനെ കൊല്ലുന്നത് എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
ദ്യൂതപര്വ തതഃ പ്രോക്തമനുദ്യൂതമഃ പരമ്। തത ആരണ്യകം പര്വ കിര്മീരവധ ഏവച
അതിനുശേഷം ജുവയാട്ടം നടന്ന സംഭവവും, അതിനു പിന്നാലെ നടന്ന സംഭവങ്ങളും, പിന്നെ ആരണ്യകപർവവും, കിർമീരനെ കൊല്ലുന്ന സംഭവവും വരുന്നു.
അര്ജുനസ്യാഭിഗമനം പര്വ ജ്ഞേയമതഃ പരമ്। ഈശ്വരാര്ജുനയോര്യുദ്ധം പര്വ കൈരാതസംജ്ഞിതമ്
അർജുനന്റെ യാത്ര, അതിനുശേഷം ഈശ്വരനും അർജുനനും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധം, അതായത് കൈരാതപർവം, ഇവയാണ് പിന്നീട് പറയുന്നത്.
ഇന്ദ്രലോകാഭിഗമനം പര്വ ജ്ഞേയമതഃ പരമ്। നലോപാഖ്യാനമപി ച ധാര്മികം കരുണോദയമ്
അതിനുശേഷം അർജുനൻ ഇന്ദ്രലോകത്തേക്ക് പോയ സംഭവം, പിന്നെ ധർമ്മനിഷ്ഠയും ഹൃദയസ്പർശിയുമായ നലന്റെ കഥയും വരുന്നു.
തീര്ഥയാത്രാ തതഃ പര്വ കുരുരാജസ്യ ധീമതഃ। ജടാസുരവധഃ പര്വ യക്ഷയുദ്ധമതഃ പരമ്
അതിനുശേഷം കുരുരാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ തീർത്ഥയാത്ര, പിന്നെ ജടാസുരനെ കൊല്ലുന്ന സംഭവം, അതിനുശേഷം യക്ഷനുമായി നടന്ന യുദ്ധം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
നിവാതകവചൈര്യുദ്ധം പര്വ ചാജഗരം തതഃ। മാര്കണ്ഡേയസമാസ്യാ ച പര്വാനന്തരമുച്യതേ
നിവാതകവചന്മാരുമായി നടന്ന യുദ്ധം, പിന്നെ അജഗരം എന്ന പാമ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവം, അതിന് ശേഷം മാർകണ്ടേയനോടുള്ള സംവാദം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
സംവാദശ്ച തതഃ പര്വ ദ്രൌപദീസത്യഭാമയോഃ। ഘോഷയാത്രാ തതഃ പര്വ തതഃ പ്രായോപവേശനേമ്। മന്ത്രസ്യ നിശ്ചയം ചൈവ മൃഗസ്വപ്നോദ്ഭവം തതഃ
അതിനുശേഷം ദ്രൗപദിയും സത്യഭാമയും തമ്മിലുള്ള സംവാദം, പിന്നെ ഘോഷയാത്ര, അതിന് ശേഷം പ്രായോപവേശം എന്ന വ്രതം, മന്ത്രത്തിന്റെ തീരുമാനമെടുക്കൽ, പിന്നെ മൃഗസ്വപ്നം ഉദയം ചെയ്യുന്നത് എന്നിവ വരുന്നു.
വ്രീഹിദ്രൌണികമാഖ്യാനമൈന്ദ്രദ്യുമ്നം തഥൈവ ച। ദ്രൌപദീഹരണം പര്വ ജയദ്രഥവിമോക്ഷണമ്
വ്രിഹിദ്രൗണികന്റെ കഥയും, അതുപോലെ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നന്റെ കഥയും, ദ്രൗപദിയെ അപഹരിച്ച സംഭവം, ജയദ്രഥനെ മോചിപ്പിച്ച സംഭവം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
രാമോപാഖ്യാനമത്രൈവ പര്വ ജ്ഞേയമതഃ പരമ്। പതിവ്രതായാ മാഹാത്മ്യം സാവിത്ര്യാശ്ചൈവമദ്ഭുതമ്
ഇവിടെയും രാമന്റെ കഥ, പിന്നെ ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയുടെ മഹത്വം, സാവിത്രിയുടെ അത്ഭുതമായ കഥ എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
കുണ്ഡലാഹരണം പര്വ തതഃ പരമിഹോച്യതേ। ആരണേയം തതഃ പര്വ വൈരാടം തദനന്തരമ്।। പാണ്ഡവാനാം പ്രവേശശ്ച സമയസ്യ ച പാലനമ്
കുണ്ഡലങ്ങൾ അപഹരിച്ച സംഭവം, അതിന് ശേഷം ആരണേയപർവം, പിന്നെ വൈരാടപർവം, പാണ്ഡവന്മാർ പ്രവേശിച്ചിരുന്നത്, ഉടമ്പടിയുടെ പാലനം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
കീചകാനാം വധഃ പര്വ പര്വ ഗ്രോഗ്രഹണം തതഃ। അഭിമന്യോശ്ച വൈരാട്യാഃ പര്വ വൈവാഹികം സ്മൃതമ്
കീചകനെ കൊല്ലുന്ന സംഭവം, പിന്നെ പശുക്കൾ പിടിച്ചെടുത്ത സംഭവം, പിന്നീട് അഭിമന്യു വൈരാടദേശത്ത് വിവാഹം കഴിച്ച സംഭവം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
ഉദ്യോഗപര്വ വിജ്ഞേയമത ഊര്ധ്വം മഹാദ്ഭുതമ്। തതഃ സംജയയാനാഖ്യം പര്വ ജ്ഞേയമതഃ പരമ്
ഉദ്യോഗപർവം എന്ന അത്ഭുതകരമായ ഭാഗം, അതിന് ശേഷം സംജയയാനപർവം എന്നത് വരുന്നു.
പ്രജാഗരം തഥാ പര്വ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ചിന്തയാ। പര്വ സാനത്സുജാതം വൈ ഗുഹ്യമധ്യാത്മദര്ശനമ്
അതിനുശേഷം ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഉണർന്നുകിടന്നതും, സാനത്സുജാതപർവം എന്ന രഹസ്യമായ ആത്മവിഷയ സംവാദം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.