ധൃതരാഷ്ട്രായ പ്രദദൌ ഭഗവാന്ദിവ്യചക്ഷുഷീ । ദദര്ശ പരമം രൂപം ധൃതരാഷ്ട്രോഽമ്ബികാസുതഃ
അംബികയുടെ മകനായ ധൃതരാഷ്ട്രന് ഭഗവാൻ ദൈവിക ദൃഷ്ടി നൽകി; അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രൻ പരമമായ ആ രൂപം കണ്ടു.
തതോ ദേവാഃ സഗന്ധര്വാഃ കിന്നരാശ്ച മഹോരഗാഃ । ഋഷയശ്ച മഹാഭാഗാ ലോകപാലൈഃ സമന്വിതാഃ । പ്രണമ്യ ശിരസാ ദേവം തുഷ്ടുവുഃ പ്രാഞ്ജലിസ്ഥിതാഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും മഹാസർപ്പന്മാരും മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ഋഷിമാരും ലോകപാലന്മാരോടൊപ്പം ഭഗവാനെ വണങ്ങി, കൈകൂപ്പി നില്ക്കുമ്പോൾ തലകുനിഞ്ഞ് സ്തുതിച്ചു.
ക്രോധം പ്രഭോ സംഹര സംഹര സ്വം രൂപം ച യദ്ദര്ശിതമാത്മസംസ്ഥമ് । യാവത്ത്വിമേ ദേവഗണൈഃ സമേതാ ലോകാഃ സമസ്താ ഭുവി നാശമീയുഃ
പ്രഭോ, കോപം ദയവായി അടക്കൂ, സ്വരൂപം തിരിച്ചു വിളിക്കൂ; ഈ ദേവസംഘത്തോടൊപ്പം ലോകങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ നശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അതിനെ അകറ്റണം.
ത്വം ച കര്താ വികര്താ ച ത്വമേവ പരിരക്ഷസേ। ത്വയാ വ്യാപ്തമിദം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
നീ തന്നെയാണ് സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനും; നീ തന്നെയാണ് രക്ഷകൻ. നീയാൽ ഈ സകല ജഗത്തും ചലനശീലികളായവരും അചലന്മാരും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കിയന്മാത്രാ മഹീപാലാഃ കിംവീര്യാഃ കിംപരാക്രമാഃ । തേഷാമര്ഥേ മഹാബാഹോ ദിവ്യം രൂപം പ്രദര്ശിവാന്। ഏവമുച്ചാരിതാ വാചഃ സഹ ദേവാര്വിഭും തദാ
ഈ രാജാക്കന്മാർ എത്ര വലിയവരും, എത്ര ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ളവരുമാണ്? അവർക്കുവേണ്ടി മഹാബാഹുവേ, നീ ഈ ദൈവിക രൂപം കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആ വാക്കുകൾ പ്രസ്താവിച്ചു.
തദ്ദൃഷ്ട്വാ മഹദാശ്ചര്യം മാധവസ്യ സഭാതലേ। ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുഃ പുഷ്പവര്ഷം പപാത ച
മാധവന്റെ അത്ഭുതകരമായ മഹത്തായ ആ ദർശനം സഭയിൽ കണ്ടപ്പോൾ ദൈവീയമായ മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങി, പൂവുകളുടെ മഴ പെയ്തു.
ത്വമേവ പുണ്ഡരീകാക്ഷ സര്വസ്യ ജഗതോ ഹിതഃ। തസ്മാന്മേ യാദവശ്രേഷ്ഠ പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി
പുണ്ഡരീകാക്ഷാ, നീയാണല്ലോ ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാവർക്കും ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ; അതുകൊണ്ട് യാദവശ്രേഷ്ഠാ, ദയവായി എന്നോട് അനുഗ്രഹം കാണിക്കണം.
ഭഗവന്മമ നേത്രാഭ്യാമന്തര്ധാനം വൃണേ പുനഃ । ഭവന്തം ദൃഷ്ടവാനസ്മി നാന്യം ദ്രഷ്ടുമിഹോത്സഹേ
ഭഗവാൻ, എന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നു ആ ദർശനം വീണ്ടും അകറ്റണമെന്നു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു; നിങ്ങളെ കണ്ടശേഷം, ഇവിടെ മറ്റാരെയും കാണാൻ എനിക്ക് മനസ്സില്ല.
തതോഽബ്രവീന്മഹാബാഹുര്ധൃതരാഷ്ട്രം ജനാര്ദനഃ । അദൃശ്യമാനേ നേത്രേ ദ്വേ ഭവേതാം കുരുനന്ദന
അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ ജനാർദ്ദനൻ ധൃതരാഷ്ട്രനോടു പറഞ്ഞു: 'കുരുനന്ദനാ, ദർശനം അപ്രത്യക്ഷമായാൽ നിന്റെ കണ്ണുകൾ പഴയപോലെ ആയിരിക്കും.'
തത്രാദ്ഭുതം മഹാരാജ ധൃതരാഷ്ട്രശ്ച ചക്ഷുഷീ । ലബ്ധവാന്വാസുദേവാച്ച വിശ്വരൂപദിദൃക്ഷയാ
അവിടെ, മഹാരാജാവേ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ വാസുദേവനിൽ നിന്ന് ദൈവിക ദൃഷ്ടി ലഭിച്ചു, വിശ്വരൂപം കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ—അതൊരു അത്ഭുതം തന്നെയായിരുന്നു.
ലബ്ധചക്ഷുഷമാസീനം ധൃതരാഷ്ട്രം നരാധിപാഃ । വിസ്മിതാ ഋഷിഭിഃ സാര്ധം തുഷ്ടുവുര്മധുസൂദനമ്
കണ്ണുകൾ വീണ്ടെടുത്ത് ഇരുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രനെ രാജാക്കന്മാരും ഋഷിമാരുമൊത്ത് അത്ഭുതത്തോടെ മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു.
ചചാല ച മഹീ കൃത്സ്നാ സാഗരശ്ചാപി ചുക്ഷുഭേ । വിസ്മയം പരമം ജഗ്മുഃ പാര്ഥിവാ ഭരതര്ഷഭ
സകല ഭൂമിയും വിറച്ചു, സമുദ്രവും കലങ്ങിപ്പോയി; ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാരഥന്മാർ അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി.
തതഃ സ പുരുഷവ്യാഘ്രഃ സഞ്ജഹാര വപുഃ സ്വകമ് । താം ദിവ്യാമദ്ഭുതാം ചിത്രാമൃദ്ധിമത്താമരിന്ദമഃ
അപ്പോൾ ആ പുരുഷസിംഹൻ തന്റെ ദൈവികമായ അത്ഭുതകരമായ ഭംഗിയുള്ള രൂപം പിൻവലിച്ചു.
തതഃ സാത്യകിമാദായ പാണൌ വിദുരമേവ ച । ഋഷിഭിസ്തൈരനുജ്ഞാതോ നിര്യയൌ മധുസൂദനഃ
അപ്പോൾ സത്യകിയെ കൈപിടിച്ച്, വിദുരനെയും കൂട്ടി, ആ മഹർഷിമാരുടെ അനുമതിയോടെ മധുസൂദനൻ പുറപ്പെട്ടു.
ഋഷയോഽന്തര്ഹിതാ ജഗ്മുസ്തതസ്തേ നാരദാദയഃ । തസ്മിന്കോലാഹലേ വൃത്തേ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
നാരദന്മാരടക്കമുള്ള ആ ഋഷിമാർ അപ്രത്യക്ഷരായി അകന്നു; ആ കലഹത്തിൽ അതൊരു അത്ഭുതംപോലെയായിരുന്നു.
തം പ്രസ്ഥിതമഭിപ്രേക്ഷ്യ കൌരവാഃ സഹ രാജഭിഃ । അനുജഗ്മുര്നരവ്യാഘ്രം ദേവാ ഇവ ശതക്രതമ്
അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത് കണ്ടു, കൌരവരും രാജാക്കന്മാരും ആ പുരുഷസിംഹനെ ഇന്ദ്രനെ ദേവന്മാർ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ പിന്തുടർന്നു.
അചിന്തയന്നമേയാത്മാ സര്വം തദ്രാജമണ്ഡലമ് । നിശ്ചക്രാമ തതഃ ശൌരിഃ സധൂമ ഇവ പാവകഃ
എന്റെ മനസ്സിൽ ആ രാജധാനി മുഴുവൻ ചിന്തിച്ചശേഷം, ശൗരി അവിടെ നിന്ന് പുകയോടുകൂടിയ അഗ്നിപോലെ പുറപ്പെട്ടു.
തതോ രഥേന ശുഭ്രേണ മഹതാ കിങ്കിണീകിനാ । ഹേമജാലവിചിത്രേണ ലഘുനാ മേഘനാദിനാ
അതിനുശേഷം, വലിയതും മനോഹരവുമായ, മണിക്കൊലുകൾ മുഴങ്ങുന്ന, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ ചുറ്റിയ, ഇടിമേഘംപോലെ വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന രഥത്തിൽ,
സൂപസ്കരേണ ശുഭ്രേണ വൈയാഘ്രേണ വരൂഥിനാ । ശൈബ്യസുഗ്രീവയുക്തേന പ്രത്യദൃശ്യത ദാരുകഃ
പുലിവരിയിട്ടും ഉത്തമമായ ആയുധങ്ങൾ装ിച്ചും, ശൈബ്യനും സുഗ്രീവനും എന്ന ഇരുതുരങ്ങുകൾ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ ദാരുകൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തഥൈവ രഥമാസ്ഥായ കൃതവര്മാ മഹാരഥഃ । വൃഷ്ണീനാം സംമതോ വീരോ ഹാര്ദിക്യഃ സമദൃശ്യത
അങ്ങനെ തന്നെ, തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, വൃഷ്ണികളിൽ പ്രശസ്തനായ, ധീരനായ ഹാർദിക്യൻ കൃതവർമ്മനും അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
ഉപസ്ഥിതരഥം ശൌരിം പ്രയാസ്യന്തമരിന്ദമമ് । ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹാരാജഃ പുനരേവാഭ്യഭാഷത
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന ശൗരി തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി പുറപ്പെടാൻ തയ്യാറായപ്പോൾ, മഹാരാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ വീണ്ടും അവനോട് പറഞ്ഞു.
യാവദ്ബലം മേ പുത്രേഷു പശ്യതസ്തേ ജനാര്ദന । പ്രത്യക്ഷം തേ ന തേ കിംചിത്പരോക്ഷം ശത്രുകര്ശന
ജനാർദ്ദനാ, എന്റെ മക്കളുടെ ശക്തി എത്രയാണെന്ന് നീ നേരിട്ട് കാണുക; ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, നിന്നിൽ ഒന്നും മറച്ചുവെച്ചിട്ടില്ല, എല്ലാം നിന്റെ മുമ്പിലാണ്.
കുരൂണാം ശമമിച്ഛന്തം യതമാനം ച കേശവ । വിദിത്വൈതാമവസ്ഥാം മേ നാതിശങ്കിതുമര്ഹസി
കേശവാ, കുരുക്കളുടെ ഇടയിൽ സമാധാനം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ എത്ര ശ്രമിച്ചുവെന്ന് നീ അറിയുന്നു; എന്റെ സ്ഥിതി കണ്ടു നീ അത്രയും സംശയം പുലർത്തേണ്ടതില്ല.
ന മേ പാപോഽസ്ത്യഭിപ്രായഃ പാണ്ഡവാന്പ്രതി കേശവ । ജ്ഞാതമേവ ഹിതം വാക്യം യന്മയോക്തഃ സുയോധനഃ
കേശവാ, പാണ്ഡവന്മാരെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ദുഷ്ടബോധമൊന്നുമില്ല; സുവ്യോധനൻ പറഞ്ഞത് എന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം അവൻ നല്ലതെന്നു കരുതിയതാണു മാത്രം.
ജാനന്തി കുരവഃ സര്വേ രാജാനശ്ചൈവ പാര്ഥിവാഃ । ശമേ പ്രയതമാനം മാം സര്വയത്നേന മാധവ
മാധവാ, കുരുക്കളും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും എല്ലാവരും അറിയുന്നു, സമാധാനത്തിനായി ഞാൻ എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്തുവെന്ന്.
തതോഽബ്രവീന്മഹാബാഹുര്ധൃതരാഷ്ട്രം ജനാര്ദനഃ। ദ്രോണം പിതാമഹം ഭീഷ്മം ക്ഷത്താരം ബാഹ്ലികം കൃപമ്
അതിനുശേഷം, മഹാബാഹുവായ ജനാർദ്ദനൻ ധൃതരാഷ്ട്രനോടും, ദ്രോണനോടും, പിതാമഹനായ ഭീഷ്മനോടും, വിദുരനോടും, ബാഹ്ലികനോടും, കൃപാചാര്യനോടും പറഞ്ഞു.
പ്രത്യക്ഷമേതദ്ഭവതാം യദ്വൃത്തം കുരുസംസദി। യഥാ ചാശിഷ്ടവന്മന്ദോ രോഷാദദ്യ സമുത്ഥിതഃ
കുരുസഭയിൽ എന്തെല്ലാം സംഭവിച്ചുവെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാവർക്കും വ്യക്തമാണ്; ഇന്ന് ഒരു മണ്ടൻപോലെ കോപം ഉയർന്നതും നിങ്ങൾ കണ്ടു.
വദത്യനീശമാത്മാനം ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹീപതിഃ । ആപൃച്ഛേ ഭവതഃ സര്വാന്ഗമിഷ്യാമി യുധിഷ്ഠിരമ്
സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്തവനായി ധൃതരാഷ്ട്രൻ സംസാരിച്ച്, നിങ്ങൾ എല്ലാവരെയും വിടപറഞ്ഞ്, യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു പോകുമെന്ന് പറഞ്ഞു.
ആമന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥിതം ശൌരിം രഥസ്ഥം പുരുഷര്ഷഭ । അനുജഗ്മുര്മഹേഷ്വാസാഃ പ്രവീരാ ഭരതര്ഷഭാഃ
പുറപ്പെടുന്ന രഥത്തിൽ ഇരുന്ന ശൗരിയോട് സംസാരിച്ചതിനുശേഷം, ഭാരതവംശത്തിലെ ധീരരും മഹാശരധാരികളും അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ഭീഷ്മോ ദ്രോണഃ കൃപഃ ക്ഷത്താ ധൃതരാഷ്ട്രോഽഥ ബാഹ്ലികഃ। അശ്വത്ഥാമാ വികര്ണശ്ച യുയുത്സുശ്ച മഹാരഥഃ
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കൃപാചാര്യൻ, വിദുരൻ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, ബാഹ്ലികൻ, അശ്വത്താമൻ, വികർണ്ണൻ, മഹാരഥിയായ യുയുത്സു എന്നിവരും അവിടുണ്ടായിരുന്നു.