യച്ച ത്വം മന്യസേ മൂഢ ഭീഷ്മദ്രോണകൃപാദയഃ। യോത്സ്യന്തേ സര്വശക്ത്യേതി നൈതദദ്യോപപദ്യതേ
നീ ഭാവിക്കുന്നതുപോലെ, ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും കൃപനും മറ്റുള്ളവരും മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുമെന്ന് കരുതുന്നത് തെറ്റാണ്; ഇന്ന് അതു സംഭവിക്കില്ല.
സമം ഹി രാജ്യം പ്രീതിശ്ച സ്ഥാനം ഹി വിദിതാത്മനാമ് । പാണ്ഡവേഷ്വഥ യുഷ്മാസു ധര്മസ്ത്വഭ്യധികസ്തതഃ
ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവർക്കു രാജ്യം, സ്നേഹം, സ്ഥാനമൊക്കെ സമമാണ്; പക്ഷേ, പാണ്ഡവന്മാരിൽ നീയേക്കാൾ ധർമ്മം കൂടുതലാണ്.
രാജപിണ്ഡഭയാദേതേ യദി ഹാസ്യന്തി ജീവിതമ് । ന ഹി ശക്ഷ്യന്തി രാജാനം യുധിഷ്ഠിരമുദീക്ഷിതുമ്
രാജാവിന്റെ കോപം ഭയന്ന് ഇവർ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചാലും, യുദ്ധത്തിൽ യുദിഷ്ഠിരനെ നേരിട്ട് കാണാൻ അവർക്കാവില്ല.
ന ലോഭാദര്ഥസംപത്തിര്നരാണാമിഹ ദൃശ്യതേ । തദലം താത ലോഭേന പ്രശാമ്യ ഭരതര്ഷഭ
ലാഭം കിട്ടാൻ മനുഷ്യർക്ക് ലാഭലോഭം മതിയാവുന്നില്ല; അതിനാൽ, മകനേ, ലാഭലോഭം ഉപേക്ഷിച്ച് മനസ്സ് ശമിപ്പിക്കൂ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
തത്തു വാക്യമനാദൃത്യ സോഽര്ഥവന്മാതൃഭാഷിതമ് । പുനഃ പ്രതസ്ഥേ സംരമ്ഭാത്സകാശമകൃതാത്മനാമ്
അമ്മ പറഞ്ഞ അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച്, അവൻ വീണ്ടും ക്രോധത്തോടെ ആത്മസംയമനം ഇല്ലാത്തവരുടെ അടുക്കൽ പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തതഃ സഭായാ നിര്ഗമ്യ മന്ത്രയാമാസ കൌരവഃ। സൌബലേന മതാക്ഷേണ രാജ്ഞാ ശകുനിനാ സഹ
അതിനുശേഷം, സഭ വിട്ട് പുറത്ത് ചെന്ന കൌരവൻ, മനസ്സിലുള്ളത് കണ്ണിലൂടെ കാണിച്ച സൌബലനും രാജാവായ ശകുനിയും കൂടെ ചേർന്ന് ആലോചിച്ചു.
ദുര്യോധനം ധാര്തരാഷ്ട്രം കര്ണം ദുഃശാസനോഽബ്രവീതി । നോചേത്സന്ധാസ്യസേ രാജന്സ്വേന കാമേന പാണ്ഡവൈഃ । ബദ്ധ്വൈവ ത്വാം പ്രദാസ്യന്തി പാണ്ഡുപുത്രായ ഭാരത
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ ദുര്യോധനൻ കർണ്ണനോടും ദുഃശാസനനോടും പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടംപോലെ പാണ്ഡവന്മാരുമായി സമാധാനം ചെയ്യാതെ ഇരുന്നാൽ, പാണ്ഡുപുത്രന്മാർ നിങ്ങളെ കെട്ടി വിട്ടുകൊടുക്കും.'
വൈകര്തനം ത്വാം ച മാം ച ത്രീനേതാന്ഭരതര്ഷഭ । പാണ്ഡവേഭ്യഃ പ്രദാസ്യന്തി ഭീഷ്മദ്രോണൌ പിതാ ച തേ
'കർണ്ണനെയും നിന്നെയും എന്നെയും—ഈ മൂവരെയും, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ, പാണ്ഡവന്മാർക്ക് ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും നിന്റെ അച്ഛനും കൂടെ കൈമാറും.'
ദുഃശാസനസ്യ തദ്വാക്യം നിശമ്യ ഭരതര്ഷഭ । ദുര്യോധനോ ധാര്തരാഷ്ട്രോ നിശ്വസ്യ പ്രഹസന്നിവ
ദുഃശാസനന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ ദുര്യോധനൻ ആഴമായി ശ്വാസം വിട്ട് പരിഹാസംപോലെ ചിരിച്ചു.
ഏകാന്തമുപസൃത്യേഹ മന്ത്രം പുനരമന്ത്രയത് । സൌബലേന മതാക്ഷേണ രാജ്ഞാ ശകുനിനാ സഹ
അവൻ ഒറ്റയ്ക്കായി മാറി, മനസ്സിലുള്ളത് കണ്ണിലൂടെ കാണിച്ച സൌബലനും രാജാവായ ശകുനിയും കൂടെ വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
ദുര്യോധനസ്യ കര്ണസ്യ ശകുനേഃ സൌബലസ്യ ച। ദുഃശാസനചതുര്ഥാനാമിദമാസീദ്വിചേഷ്ടിതമ്
ദുര്യോധനൻ, കർണ്ണൻ, സൌബലപുത്രൻ ശകുനി, ദുഃശാസനൻ—ഈ നാലുപേരും ചേർന്ന് ഇങ്ങനെ ആസൂത്രണം ചെയ്തു.
പുരാഽയമസ്മാന്ഗൃഹ്ണാതി ക്ഷിപ്രകാരീ ജനാര്ദനഃ । സഹിതോ ധൃതരാഷ്ട്രേണ രാജ്ഞാ ശാന്തനവേന ച
'ജനാർദ്ദനൻ, അതിവേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, ധൃതരാഷ്ട്രനും ശാന്തനുവിന്റെ മകനും കൂടെ നമ്മെ പിടിക്കുന്നതിനു മുമ്പ്…'
വയമേവ ഹൃഷീകേശം നിഗൃഹ്ണീമ ബലാദിവ। പ്രസഹ്യ പുരുഷവ്യാഘ്രമിന്ദ്രോ വൈരോചനിം യഥാ
'നാം തന്നെ ഈശികേശനെ ബലമായി പിടിക്കണം; പുരുഷസിംഹനായ അവനെ, ഇന്ദ്രൻ വിരോചനപുത്രനെ പിടിച്ചപോലെ, ഞങ്ങൾ കീഴടക്കണം.'
ശ്രുത്വാ ഗൃഹീതം വാര്ഷ്ണേയം പാണ്ഡവാ ഹതചേതസഃ । നിരുത്സാഹാ ഭവിഷ്യന്തി ഭഗ്നദംഷ്ട്രാ ഇവോരഗാഃ
വൃഷ്ണിവംശത്തിൽപെട്ട കൃഷ്ണനെ പിടിച്ചുവെന്നു കേട്ടാൽ, പാണ്ഡവന്മാർ മനസ്സുതളർന്ന്, പല്ലു ഒടിഞ്ഞുപോയ പാമ്പുകളെപോലെ ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെടും.
അയം ഹ്യേഷാം മഹാബാഹുഃ സര്വേഷാം ശര്മ വര്മ ച । അസ്മിന്ഗൃഹീതേ വരദേ ഋഷഭേ സര്വസാത്വതാമ്। നിരുദ്യമാ ഭവിഷ്യന്തി പാണ്ഡവാഃ സോമകൈഃ സഹ
അവൻ തന്നെയാണ് അവരുടെ വലിയ കൈയുള്ള രക്ഷകനും കാവലും; വൃഷ്ണികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി, സാത്വതരാശികളിൽ പ്രധാനനായ ഈശ്വരനെ പിടിച്ചാൽ, പാണ്ഡവരും സോമകന്മാരും ഉത്സാഹം മുഴുവനും നഷ്ടപ്പെടും.
തസ്മാദ്വയമിഹൈവൈകം കേശവം ക്ഷിപ്രകാരിണമ് । ക്രോശതോ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ബദ്ധ്വാ യോത്സ്യാമഹേ രിപൂന്
അതിനാൽ, ഇവിടെ തന്നെ, വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കേശവനെ ധൃതരാഷ്ട്രൻ നിലവിളിച്ചാലും കെട്ടി, പിന്നെ ശത്രുക്കളെ നേരിടാം.
തേഷാം പാപമഭിപ്രായം പാപാനാം ദുഷ്ടചേതസാമ്। ഇങ്ഗിതജ്ഞഃ കവിഃ ക്ഷിപ്രമന്വബുദ്ധ്യത സാത്യകിഃ
ദുഷ്ടഹൃദയങ്ങളായ ആ ആളുകളുടെ കുപ്രവൃത്തിയുള്ള ഉദ്ദേശം, മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിവുള്ള സത്യകി ഉടൻ തന്നെ മനസ്സിലാക്കി.
തദര്ഥമഭിനിഷ്ക്രമ്യ ഹാര്ദിക്യേന സഹാസ്ഥിതഃ । അബ്രവീത്കൃതവര്മാണം ക്ഷിപ്രം യോജയ വാഹിനീമ്
അതിനാൽ ഹാർദിക്യനോടൊപ്പം പുറത്ത് ചെന്ന കൃതവർമ്മൻ ഉടൻ പറഞ്ഞു: 'സൈന്യം ഒരുക്കൂ.'
വ്യൂഢാനീകഃ സഭാദ്വാരമുപതിഷ്ഠസ്വ ദംശിതഃ । യാവദാഖ്യാമ്യഹം ചൈതത്കൃഷ്ണായാക്ലിഷ്ടകാരിണേ
സൈന്യം നിരത്തി, നീ ജാഗ്രതയോടെ സഭയുടെ വാതിലിൽ കാത്തിരിക്കുക. ഞാൻ ഇതെല്ലാം കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞ് വരാം.
സ പ്രവിശ്യ സഭാം വീരഃ സിംഹോ ഗിരിഗുഹാമിവ । ആചഷ്ട തമഭിപ്രായം കേശവായ മഹാത്മനേ
ശൂരനായവൻ, ഒരു സിംഹം മലകുഹരത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ, സഭയിൽ കയറി മഹാത്മാവായ കേശവനോട് ആ ഉദ്ദേശം പറഞ്ഞു.
ധൃതരാഷ്ട്രം തതശ്ചൈവ വിദുരം ചാന്വഭാഷത । തേഷാമേതമഭിപ്രായമാചചക്ഷേ സ്മയന്നിവ
അതിനുശേഷം, ധൃതരാഷ്ട്രനെയും വിദുരനെയും സമീപിച്ച്, സത്യകി ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ ആ രഹസ്യ ഉദ്ദേശം അവരോട് വെളിപ്പെടുത്തി.
ധര്മാദര്ഥാച്ച കാമാച്ച കര്മ സാധുവിഗര്ഹിതമ് । മന്ദാഃ കര്തുമിഹേച്ഛന്തി ന ചാവാപ്യം കഥംചന
ധർമ്മത്തിലും ലാഭത്തിലും ആസ്വാദനത്തിലും കുറ്റംപറയപ്പെടുന്ന പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ, മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവർ ഇവിടെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതു എങ്ങനെയും സാധ്യമല്ല.
പുരാ വികുര്വതേ മൂഢാഃ പാപാത്മാനഃ സമാഗതാഃ । ധര്ഷിതാഃ കാമമന്യുഭ്യാം ക്രോധലോഭവശാനുഗാഃ
മുന്പ് തന്നെ, ഈ ഭ്രാന്തന്മാർ, പാപപൂർണ്ണമായ മനസ്സുള്ളവർ, ഒരുമിച്ച് ചേരുമ്പോൾ, കോപവും മോഹവും പിടിച്ചുപറ്റി, ക്രോധവും ലോഭവും അനുസരിച്ച് പെരുമാറി.
ഇമം ഹി പുണ്ഡരീകാക്ഷം ജിഘൃക്ഷന്ത്യല്പചേതസഃ। പടേനാഗ്നിം പ്രജ്വലിതം യഥാ ബാലാ യഥാ ജഡാഃ
ഈ ചുരുങ്ങിയ മനസ്സുള്ളവർ, ഈ കമലനേത്രനെയാണ് പിടിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നത്. കുട്ടികൾ അഗ്നിയെ വസ്ത്രത്തിൽ പിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇവരുടെ അവസ്ഥ.
സാത്യകേസ്തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ വിദുരോ ദീര്ഘദര്ശിവാന് । ധൃതരാഷ്ട്രം മഹാബാഹുമബ്രവീത്കുരുസംസദി
സത്യകിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട വിദുരൻ, ദൂരദർശിയായവൻ, ശക്തനായ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് കുരുസഭയിൽ പറഞ്ഞു.
രാജന്പരീതകാലാസ്തേ പുത്രാഃ സര്വേ പരന്തപ । അസക്യമയശസ്യം ച കര്തും കര്മ സമുദ്യതാഃ
രാജാവേ, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയംവകുന്നവനേ, നിന്റെ മക്കൾ എല്ലാവരും വിധിയുടെ പിടിയിലാണ്. അവർ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്ന പ്രവൃത്തി neither സാധ്യമല്ല, neither യശസ്സും നൽകില്ല.
ഇമം ഹി പുണ്ഡരീകാക്ഷമഭിഭൂയ പ്രസഹ്യ ച । നിഗ്രഹീതും കിലേച്ഛന്തി സഹിതാ വാസവാനുജമ്
ഇവർ ചേർന്ന്, ഈ കമലനേത്രനെയും വാസവന്റെ സഹോദരനെയും ബലമായി കീഴടക്കി പിടിക്കാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
ഇമം പുരുഷശാര്ദൂലമപ്രധൃഷ്യം ദുരസദമ് । ആസാദ്യ നഭവിഷ്യന്തി പതങ്ഗാ ഇവ പാവകമ്
പറയപ്പെട്ട ഈ പുരുഷശാർദൂലനെ, അതായത് അതിജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനെയും സമീപിച്ചാൽ, അവർ തീയിൽ ചാടുന്ന ചിറകുള്ള പുഴുക്കളെപ്പോലെ നശിച്ചുപോകും.
അയമിച്ഛന്ഹി താന്സര്വാന്യുധ്യമാനാഞ്ജനാര്ദനഃ । സിംഹോ നാഗാനിവ ക്രുദ്ധോ ഗമയേദ്യമസാദനമ്
ജനാർദ്ദനൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവരെ സിംഹം ആനകളെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, യമലോകത്തിലേക്ക് അയക്കാൻ കഴിയും.
ന ത്വയം നിന്ദിതം കര്മ കുര്യാത്പാപം കഥംചന । ന ച ധര്മാദപക്രാമദേച്യുതഃ പുരുഷോത്തമഃ
എന്നാൽ ഈ അച്യുതൻ, പുരുഷോത്തമൻ, ഒരിക്കലും കുറ്റംപറയപ്പെടുന്ന പ്രവൃത്തി ചെയ്യുകയോ പാപം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വിട്ടുമാറുന്നില്ല.