ദുരാത്മാ രാജപുത്രോഽയം ധാര്തരാഷ്ട്രോഽനുപായവിത്। മിഥ്യാഭിമാനീ രാജ്യസ്യ ക്രോധലോഭവശാനുഗഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനായ ഈ രാജകുമാരന് ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനും ശരിയായ മാര്ഗ്ഗം അറിയാത്തവനും ആണ്; രാജ്യം ലഭിച്ചതില് വ്യാജമായ അഹങ്കാരവും, കോപത്തെയും ലോഭത്തെയും പിന്തുടരുന്നവനും ആണ്.
കാലപക്വമിദം മന്യേ സര്വം ക്ഷത്രം ജനാര്ദന । സര്വേ ഹ്യനുസൃതാ മോഹാത്പാര്ഥിവാഃ സഹ മന്ത്രിഭിഃ
ജനാര്ദനാ, ഇപ്പോള് എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും നാശത്തിന് തയ്യാറായി എന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു; കാരണം, രാജാവിനെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും മോഹത്തില് പിന്തുടര്ന്നു.
ഭീഷ്മസ്യാഥ വചഃ ശ്രുത്വാ ദാശാര്ഹഃ പുഷ്കരേക്ഷണഃ । ഭീഷ്മദ്രോണമുഖാന്സര്വാനഭ്യഭാഷത വീര്യവാന്
ഭീഷ്മന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, പദ്മനയനായ ദാശാര്ഹന് ധീരതയോടെ ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മുന്നില് നിന്നിരുന്ന എല്ലാവരോടും സംസാരിച്ചു.
സര്വേഷാം കുരുവൃദ്ധാനാം മഹാനയമതിക്രമഃ । പ്രസഹ്യ മന്ദമൈശ്വര്യേ ന നിയച്ഛന്തി യന്നൃപമ്
കുരുവൃദ്ധന്മാരില് എല്ലാവരുടെയും ഇടയില് ഇതൊരു വലിയ തെറ്റാണ്; കാരണം, അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത് അവിവേകത്തോടെ പെരുമാറുന്ന രാജാവിനെ ആരും തടയുന്നില്ല.
തത്ര കാര്യമഹം മന്യേ കാലപ്രാപ്തമരിന്ദമാഃ । ക്രിയമാണേ ഭവേച്ഛ്രേയസ്തത്സര്വം ശ്രൃണുതാനഘാഃ
ആര്യന്മാരേ, ഇവിടെ ഇപ്പോള് കര്മ്മം ചെയ്യേണ്ട സമയമാണെന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു; അത് ചെയ്താല് നല്ലതുണ്ടാകും—നിങ്ങള് എല്ലാവരും കേള്ക്കൂ.
പ്രത്യക്ഷമേതദ്ഭവതാം യദ്വക്ഷ്യാമി ഹിതം വചഃ । ഭവതാമാനുകൂല്യേന യദി രോചേത ഭാരതാഃ
ഞാന് പറയാന് പോകുന്ന ഉപദേശം നിങ്ങള്ക്കു നേരില് തന്നെ വ്യക്തമാണ്; നിങ്ങള്ക്കു ഇഷ്ടമായാല് ഭാരതന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ഭാവി നന്മയ്ക്കായി അത് സ്വീകരിക്കുക.
പുത്രോ വൈ ഭോജരാജസ്യ ദുരാചാരോ ഹ്യനാത്മവാന് । ജീവതഃ പിതുരൈശ്വര്യം ഹൃത്വാ മൃത്യുവശം ഗതഃ
ഭോജരാജാവിന്റെ മകന് ദുഷ്ടചാരനും ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനും ആയിരുന്നു; ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന അച്ഛന്റെ അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത്, അവസാനം മരണത്തിന് കീഴടങ്ങി.
ഉഗ്രസേനസുതഃ കംസഃ പരിത്യക്തഃ സ ബാന്ധവൈഃ। ജ്ഞാതീനാം ഹിതകാമേന മയാ ശസ്തോ മഹാമൃധേ
ഉഗ്രസേനന്റെ മകന് കംസനെ ബന്ധുക്കള് ഉപേക്ഷിച്ചു; ബന്ധുക്കളുടെ നന്മക്കായി ഞാന് മഹാസമരത്തില് അവനെ സംഹരിച്ചു.
ആഹുകഃ പുനരസ്മാഭിര്ജ്ഞാതിഭിശ്ചാപി സത്കൃതഃ । ഉഗ്രസേനഃ കൃതോ രാജാ ഭോജരാജന്യവര്ധനഃ
അതിനുശേഷം, ഞാനും ബന്ധുക്കളും ആഹുകനെ ആദരിച്ചു; ഉഗ്രസേനനെ രാജാവാക്കി, ഭോജവംശത്തെ വളര്ത്തി.
സംസമേകം പരിത്യജ്യ കുലാര്ഥേ സര്വയാദവാഃ। സംഭൂയ സുഖമേധന്തേ ഭാരതാന്ധകവൃഷ്ണയഃ
യാദവന്മാര് എല്ലാവരും കുടുംബത്തിന്റെ നന്മക്കായി ഒരാളെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഐക്യത്തോടെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു, ഭാരതന്മാരേ, അന്ധകവൃഷ്ണികളേ.
അപി ചാപ്യവദദ്രാജന്പരമേഷ്ഠീ പ്രജാപതിഃ । വ്യൂഢേ ദേവാസുരേ യുദ്ധേഽഭ്യുദ്യതേഷ്വായുധേഷു ച
രാജാവേ, ദേവാസുരസമരത്തിനായി ആയുധങ്ങള് ഉയര്ത്തിയപ്പോള് പരമേശ്വരനായ പ്രജാപതി അപ്പോഴും പറഞ്ഞു.
ദ്വൈധീഭൂതേഷു ലോകേഷു വിനശ്യത്സു ച ഭാരത । അബ്രവീത്തു തദാ ദേവോ ഭഗവാഁല്ലോകഭാവനഃ
ലോകങ്ങള് രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെടുകയും നശിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോള് ദൈവമായ ലോകസൃഷ്ടാവു അന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, ഭാരതന്മാരേ.
പരാഭവിഷ്യന്ത്യസുരാ ദൈതേയാ ദാനവൈഃ സഹ । ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ ഭവിഷ്യന്തി ദിവൌസകഃ
അസുരന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരുമൊക്കെ പരാജയപ്പെടും; ആദിത്യന്മാരും വസുക്കളും രുദ്രന്മാരും സ്വര്ഗ്ഗത്തില് വിജയിക്കും.
ദേവാസുരമനുഷ്യാശ്ച ഗന്ധര്വോരഗരാക്ഷസാഃ । അസ്മിന്യുദ്ധേ സുസംക്രുദ്ധാ ഹനിഷ്യന്തി പരസ്പരമ്
ഈ യുദ്ധത്തില് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഗന്ധര്വ്വന്മാരും പാമ്പുകളും രാക്ഷസന്മാരും—all അഗ്നിപോലുള്ള കോപത്തോടെ—ഒരേമുതല് ഒരേറെ കൊല്ലും.
വര്തമാനം ജഗത്സര്വം മുഹൂര്താന്ന ഭവിഷ്യതി।' ഇതി മത്വാഽബ്രവീദ്ധര്മം പരമേഷ്ഠീ പ്രജാപതിഃ । വരുണായ പ്രയച്ഛൈതാന്ബദ്ധ്വാ ദൈതേയദാനവാന്
സകല ലോകവും ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, പരമേശ്വരനായ പ്രജാപതി ധർമ്മനോടു പറഞ്ഞു: 'ഈ ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും കെട്ടി വരുണനു ഏൽപ്പിക്കൂ.'
ഏവമുക്തസ്തതോ ധര്മോ നിയോഗാത്പരമേഷ്ഠിനഃ। വരുണായ ദദൌ സര്വാന്ബദ്ധ്വാ ദൈതേയദാനവാന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന്, പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ധർമ്മൻ എല്ലാ ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും കെട്ടി വരുണനു ഏൽപ്പിച്ചു.
താന്ബദ്ധ്വാ ധര്മപാശൈശ്ച സ്വൈശ്ച പാശൈര്ജലേശ്വരഃ । വരുണഃ സാഗരേ യത്തോ നിത്യം രക്ഷതി ദാനവാന്
ധർമ്മത്തിന്റെ കയറുകളും താന്റെ കയറുകളും ഉപയോഗിച്ച് അവരെ കെട്ടിയ ശേഷം, ജലത്തിന്റെ ദൈവമായ വരുണൻ സമുദ്രത്തിൽ ദാനവന്മാരെ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.
തഥാ ദുര്യോധനം കര്ണം ശകുനിം ചാപി സൌബലമ് । ബദ്ധ്വാ ദുഃശാസനം ചാപി പാണ്ഡവേഭ്യഃ പ്രയച്ഛത
അതു പോലെ തന്നെ, ദുര്യോധനനെയും കർണ്ണനെയും ശകുനിയെയും ദുഃശാസനനെയും കെട്ടി പാണ്ഡവന്മാരുടെ കൈയിൽ ഏൽപ്പിച്ചു.
ത്യജേത്കുലാര്ഥേ പുരുഷം ഗ്രാമസ്യാര്ഥേ കുലം ത്യജേത്। ഗ്രാമം ജനപദസ്യാര്ഥേ ആത്മാര്ഥേ പൃഥിവീം ത്യജേത്
കുടുംബത്തിന്റെ ഭാവിക്കായി ഒരാളെ ഉപേക്ഷിക്കണം; ഗ്രാമത്തിന്റെ ഭാവിക്കായി കുടുംബത്തെ ഉപേക്ഷിക്കണം; ദേശത്തിന്റെ ഭാവിക്കായി ഗ്രാമത്തെ ഉപേക്ഷിക്കണം; സ്വന്തം ജീവന്റെ خاطر ഭൂമിയേയും ഉപേക്ഷിക്കണം.
രാജന്ദുര്യോധനം ബദ്ധ്വാ തതഃ സംശാമ്യ പാണ്ഡവൈഃ । ത്വത്കൃതേ ന വിനശ്യേയുഃ ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭ
രാജാവേ, ദുര്യോധനനെ കെട്ടി പാണ്ഡവന്മാരുമായി സമാധാനം ചെയ്താൽ, നിന്റെ കാരണത്താൽ ക്ഷത്രിയർ നശിക്കേണ്ടി വരില്ലായിരുന്നു.
കൃഷ്ണസ്യ തു വചഃ ശ്രുത്വാ ധൃതരാഷ്ട്രോ ജനേശ്വരഃ। വിദുരം സര്വധര്മജ്ഞം ത്വരമാണോഽഭ്യഭാഷത
കൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ജനങ്ങളുടെ രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്ന വിദ്യുരനോടു വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛ താത മഹാപ്രാജ്ഞ ഗാന്ധാരീം ദീര്ഘദര്ശിനീമ് । ആനയേഹ തയാ സാര്ധമനുനേഷ്യാമി ദുര്മതിമ്
കുഞ്ഞേ, മഹാപണ്ഡിതനായ വിദ്യുരാ, ദീർഘദർശിനിയായ ഗാന്ധാരിയെ കൊണ്ടുവരിക. അവളോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഞാൻ ആ ദുർബുദ്ധിയുള്ളവനെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കും.
യദി സാ ന ദുരാത്മാനം ശമയേദ്ദുഷ്ടചേതസമ്। അപി കൃഷ്ണസ്യ സുഹൃദസ്തിഷ്ഠേമ വചനേ വയമ്
അവൾ ആ ദുഷ്ടചിത്തനെയും ദുർബുദ്ധിയുള്ളവനെയും നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, കൃഷ്ണന്റെ സുഹൃത്തുക്കളായ നമ്മളും അവന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് നിലകൊള്ളാം.
ദുര്ബുദ്ധേര്ദുഃസഹായസ്യ ശമാര്ഥം ബ്രുവതീ വചഃ ।। അപി നോ വ്യസനം ഘോരം ദുര്യോധനകൃതം മഹത്
അവൾ ആ ദുർബുദ്ധിയുള്ളവനോടും ദുഷ്ടസഹായികളോടും സമാധാനത്തിനായി സംസാരിച്ചാൽ, ദുര്യോധനൻ ഉണ്ടാക്കിയ ഈ മഹാ ദുരന്തം ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാമായിരുന്നു.
ശമയേച്ചിരരാത്രായ യോഗക്ഷേമവദവ്യയമ് । രാജ്ഞസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ വിദുരോ ദീര്ഘദര്ശിനീമ്
അവൾ ദീർഘകാലം സമാധാനം നിലനിർത്തി, എല്ലാവർക്കും ക്ഷേമവും സുരക്ഷയും നൽകാൻ കഴിയും. രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിദ്യുരൻ ദീർഘദർശിനിയായ ഗാന്ധാരിയെ കൊണ്ടുവന്നു.
ആനയാമാസ ഗാന്ധാരീം ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ശാസനാത്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ കല്പനപ്രകാരം വിദ്യുരൻ ഗാന്ധാരിയെ കൊണ്ടുവന്നു.
ഏഷ ഗാന്ധാരി പുത്രസ്തേ ദുരാത്മാ ശാസനാതിഗഃ । ഐശ്വര്യലോഭാദൈശ്വര്യം ജീവിതം ച പ്രഹാസ്യതി
ഇവിടെ ഗാന്ധാരി, നിന്റെ മകൻ ദുഷ്ടചിത്തനും അജ്ഞാതാവുമാണ്; അധികാരലോഭം കൊണ്ടു അവൻ രാജ്യവും ജീവനും നഷ്ടപ്പെടും.
അശിഷ്ടവദമര്യാദഃ പാപൈഃ സഹ ദുരാത്മവാന്। സഭായാ നിര്ഗതോ മൂഢോ വ്യതിക്രമ്യ സുഹൃദ്വചഃ
അവൻ ശിഷ്ടം ഇല്ലാത്തവനും മര്യാദയില്ലാത്തവനും പാപികളോടൊപ്പം ചേരുന്നവനും ആണ്; സഭയിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി സുഹൃത്തുക്കളുടെ വാക്ക് അവഗണിച്ച് മൂഢത്വം കാണിച്ചു.
സാ ഭര്തൃവചനം ശ്രുത്വാ രാജപുത്രീ യശസ്വിനീ । അന്വിച്ഛന്തീ മഹച്ഛ്രേയോ ഗാന്ധാരീ വാക്യമബ്രവീത്
ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, മഹത്വം ആഗ്രഹിച്ച ഗാന്ധാരി, ആ മഹാരാജകുമാരി, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആനായയ സുതം ക്ഷിപ്രം രാജ്യകാമുകമാതുരമ് । നഹി രാജ്യമശിഷ്ടേന ശക്യം ധര്മാര്ഥലോപിനാ । ആപ്തുമാപ്തം തഥാഽപീദമവിനീതേന സര്വഥാ
രാജ്യത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച് വിഷമിക്കുന്ന നിന്റെ മകനെ ഉടൻ കൊണ്ടുവരിക. ശിഷ്ടം ഇല്ലാത്തവനും ധർമ്മത്തെയും സമ്പത്തെയും ലംഘിക്കുന്നവനും മുഴുവൻ അച്ചടക്കമില്ലാത്തവനും രാജ്യം നേടാനോ നിലനിർത്താനോ കഴിയില്ല.