ന ശര്മ പ്രാപ്സ്യസേ രാജന്നുത്ക്രമ്യ സുഹൃദാം വചഃ। അധര്മ്യമയശസ്യം ച ക്രിയതേ പാര്ഥിവ ത്വയാ
സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഉപദേശം അവഗണിച്ചാല് രാജാവേ, നീ സന്തോഷം നേടില്ല; നീ അധര്മവും അപകീര്ത്തിയും മാത്രം സമ്പാദിക്കുന്നു.
ഏവം ബ്രുവതി ദാശാര്ഹേ ദുര്യോധനമമര്ഷണമ് । ദുഃശാസന ഇദം വാക്യമബ്രവീത്കരുസംസദി
ദാശാര്ഹന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള്, ദുര്യോധനന് അതില് ദയയില്ലാതെ ഇരിക്കവെ, ദുശ്ശാസനന് കുരുസഭയില് ഇപ്രകാരമുള്ള വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
ന ചേത്സന്ധാസ്യസേ രാജന്സ്വേന കാമേന പാണ്ഡവൈഃ। ബദ്ധ്വാ കില ത്വാം ദാസ്യന്തി കുന്തീപുത്രായ കൌരവാഃ
രാജാവേ, നീ സ്വമനസ്സോടെ പാണ്ഡവന്മാരോടു സമാധാനം ചെയ്യില്ലെങ്കില്, കുരുക്കാര് നിന്നെ കെട്ടി കുന്തിദേവിയുടെ മകനു കൈമാറും.
വൈകര്തനം ത്വാം ച മാം ച ത്രീനേതാന്മനുജര്ഷഭ । പാണ്ഡവേഭ്യഃ പ്രദാസ്യന്തി ഭീഷ്മോ ദ്രോണഃ പിതാ ച തേ
ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും നിന്റെ അച്ഛനും, വൈകര്ത്തനനെയും നിന്നെയും എന്നെയും — ഈ മൂവരെയും പാണ്ഡവന്മാരുടെ കയ്യില് ഏല്പ്പിക്കും.
ഭ്രാതുരേതദ്വചഃ ശ്രുത്വാ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ സുയോധനഃ । ക്രുദ്ധഃ പ്രാതിഷ്ഠതോത്ഥായ മഹാനാഗ ഇവ ശ്വസന്
സഹോദരന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന് സുയോധനന് കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു, വലിയ പാമ്പുപോലെ ശ്വസിച്ചു.
വിദുരം ച സോമദത്തം ച മഹാരാജം ച ബാഹ്ലികമ്। കൃപം ച സോമദത്തം ച ഭീഷ്മം ദ്രോണം ജനാര്ദനമ്
അതിനുശേഷം അവന് വിദുരനെയും സോമദത്തനെയും ബാഹ്ലികരാജാവിനെയും കൃപനെയും സോമദത്തനെയും ഭീഷ്മനെയും ദ്രോണനെയും ജനാര്ദ്ദനനെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
സര്വാനേതാനനാദൃത്യ ദുര്മതിര്നിരപത്രപഃ। അശിഷ്ടവദമര്യാദോ മാനീ മാന്യാവമാനിതാ
മൂപ്പന്മാരെ എല്ലാം അവഗണിച്ച്, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള, ലജ്ജയില്ലാത്ത, ശിഷ്ടാചാരമില്ലാത്ത, അഹങ്കാരമുള്ള ഈയാള് ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവരെ അപമാനിച്ചു.
തം പ്രസ്ഥിതമഭിപ്രേക്ഷ്യ ഭ്രാതരോ മനുജര്ഷഭമ്। അനുജഗ്മുഃ സഹാമാത്യാ രാജാനശ്ചാപി സര്വശഃ
ആ മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠന് പുറപ്പെടുന്നതു കണ്ടു, സഹോദരന്മാരും അവരുടെ മന്ത്രിമാരും രാജാക്കന്മാരും എല്ലാവരും അവനെ പിന്തുടര്ന്നു.
സഭായാമുത്ഥിതം ക്രുദ്ധം പ്രസ്ഥിതം ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ। ദുര്യോധനമഭിപ്രേക്ഷ്യ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോഽബ്രവീത്
സഭയില് നിന്നു കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ട ദുര്യോധനനെ കണ്ടു ശാന്തനുവിന്റെ മകന് ഭീഷ്മന് പറഞ്ഞു.
ധര്മാര്ഥാവഭിസന്ത്യജ്യ സംരമ്ഭം യോഽനുമന്യതേ । ഹസന്തി വ്യസനേ തസ്യ ദുര്ഹൃദോ നചിരാദിവ
ധര്മവും ലാഭവും ഉപേക്ഷിച്ച് കോപത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നവന് ദുരാശയമുള്ളവര്ക്ക് ദുരന്തം സംഭവിക്കുമ്പോള് അവന് പരിഹാസ്യനാകും.
ദുരാത്മാ രാജപുത്രോഽയം ധാര്തരാഷ്ട്രോഽനുപായവിത്। മിഥ്യാഭിമാനീ രാജ്യസ്യ ക്രോധലോഭവശാനുഗഃ
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനായ ഈ രാജകുമാരന് ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനും ശരിയായ മാര്ഗ്ഗം അറിയാത്തവനും ആണ്; രാജ്യം ലഭിച്ചതില് വ്യാജമായ അഹങ്കാരവും, കോപത്തെയും ലോഭത്തെയും പിന്തുടരുന്നവനും ആണ്.
കാലപക്വമിദം മന്യേ സര്വം ക്ഷത്രം ജനാര്ദന । സര്വേ ഹ്യനുസൃതാ മോഹാത്പാര്ഥിവാഃ സഹ മന്ത്രിഭിഃ
ജനാര്ദനാ, ഇപ്പോള് എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും നാശത്തിന് തയ്യാറായി എന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു; കാരണം, രാജാവിനെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും മോഹത്തില് പിന്തുടര്ന്നു.
ഭീഷ്മസ്യാഥ വചഃ ശ്രുത്വാ ദാശാര്ഹഃ പുഷ്കരേക്ഷണഃ । ഭീഷ്മദ്രോണമുഖാന്സര്വാനഭ്യഭാഷത വീര്യവാന്
ഭീഷ്മന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, പദ്മനയനായ ദാശാര്ഹന് ധീരതയോടെ ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മുന്നില് നിന്നിരുന്ന എല്ലാവരോടും സംസാരിച്ചു.
സര്വേഷാം കുരുവൃദ്ധാനാം മഹാനയമതിക്രമഃ । പ്രസഹ്യ മന്ദമൈശ്വര്യേ ന നിയച്ഛന്തി യന്നൃപമ്
കുരുവൃദ്ധന്മാരില് എല്ലാവരുടെയും ഇടയില് ഇതൊരു വലിയ തെറ്റാണ്; കാരണം, അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത് അവിവേകത്തോടെ പെരുമാറുന്ന രാജാവിനെ ആരും തടയുന്നില്ല.
തത്ര കാര്യമഹം മന്യേ കാലപ്രാപ്തമരിന്ദമാഃ । ക്രിയമാണേ ഭവേച്ഛ്രേയസ്തത്സര്വം ശ്രൃണുതാനഘാഃ
ആര്യന്മാരേ, ഇവിടെ ഇപ്പോള് കര്മ്മം ചെയ്യേണ്ട സമയമാണെന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു; അത് ചെയ്താല് നല്ലതുണ്ടാകും—നിങ്ങള് എല്ലാവരും കേള്ക്കൂ.
പ്രത്യക്ഷമേതദ്ഭവതാം യദ്വക്ഷ്യാമി ഹിതം വചഃ । ഭവതാമാനുകൂല്യേന യദി രോചേത ഭാരതാഃ
ഞാന് പറയാന് പോകുന്ന ഉപദേശം നിങ്ങള്ക്കു നേരില് തന്നെ വ്യക്തമാണ്; നിങ്ങള്ക്കു ഇഷ്ടമായാല് ഭാരതന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ഭാവി നന്മയ്ക്കായി അത് സ്വീകരിക്കുക.
പുത്രോ വൈ ഭോജരാജസ്യ ദുരാചാരോ ഹ്യനാത്മവാന് । ജീവതഃ പിതുരൈശ്വര്യം ഹൃത്വാ മൃത്യുവശം ഗതഃ
ഭോജരാജാവിന്റെ മകന് ദുഷ്ടചാരനും ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനും ആയിരുന്നു; ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന അച്ഛന്റെ അധികാരം പിടിച്ചെടുത്ത്, അവസാനം മരണത്തിന് കീഴടങ്ങി.
ഉഗ്രസേനസുതഃ കംസഃ പരിത്യക്തഃ സ ബാന്ധവൈഃ। ജ്ഞാതീനാം ഹിതകാമേന മയാ ശസ്തോ മഹാമൃധേ
ഉഗ്രസേനന്റെ മകന് കംസനെ ബന്ധുക്കള് ഉപേക്ഷിച്ചു; ബന്ധുക്കളുടെ നന്മക്കായി ഞാന് മഹാസമരത്തില് അവനെ സംഹരിച്ചു.
ആഹുകഃ പുനരസ്മാഭിര്ജ്ഞാതിഭിശ്ചാപി സത്കൃതഃ । ഉഗ്രസേനഃ കൃതോ രാജാ ഭോജരാജന്യവര്ധനഃ
അതിനുശേഷം, ഞാനും ബന്ധുക്കളും ആഹുകനെ ആദരിച്ചു; ഉഗ്രസേനനെ രാജാവാക്കി, ഭോജവംശത്തെ വളര്ത്തി.
സംസമേകം പരിത്യജ്യ കുലാര്ഥേ സര്വയാദവാഃ। സംഭൂയ സുഖമേധന്തേ ഭാരതാന്ധകവൃഷ്ണയഃ
യാദവന്മാര് എല്ലാവരും കുടുംബത്തിന്റെ നന്മക്കായി ഒരാളെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഐക്യത്തോടെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു, ഭാരതന്മാരേ, അന്ധകവൃഷ്ണികളേ.
അപി ചാപ്യവദദ്രാജന്പരമേഷ്ഠീ പ്രജാപതിഃ । വ്യൂഢേ ദേവാസുരേ യുദ്ധേഽഭ്യുദ്യതേഷ്വായുധേഷു ച
രാജാവേ, ദേവാസുരസമരത്തിനായി ആയുധങ്ങള് ഉയര്ത്തിയപ്പോള് പരമേശ്വരനായ പ്രജാപതി അപ്പോഴും പറഞ്ഞു.
ദ്വൈധീഭൂതേഷു ലോകേഷു വിനശ്യത്സു ച ഭാരത । അബ്രവീത്തു തദാ ദേവോ ഭഗവാഁല്ലോകഭാവനഃ
ലോകങ്ങള് രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെടുകയും നശിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോള് ദൈവമായ ലോകസൃഷ്ടാവു അന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, ഭാരതന്മാരേ.
പരാഭവിഷ്യന്ത്യസുരാ ദൈതേയാ ദാനവൈഃ സഹ । ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ ഭവിഷ്യന്തി ദിവൌസകഃ
അസുരന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരുമൊക്കെ പരാജയപ്പെടും; ആദിത്യന്മാരും വസുക്കളും രുദ്രന്മാരും സ്വര്ഗ്ഗത്തില് വിജയിക്കും.
ദേവാസുരമനുഷ്യാശ്ച ഗന്ധര്വോരഗരാക്ഷസാഃ । അസ്മിന്യുദ്ധേ സുസംക്രുദ്ധാ ഹനിഷ്യന്തി പരസ്പരമ്
ഈ യുദ്ധത്തില് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഗന്ധര്വ്വന്മാരും പാമ്പുകളും രാക്ഷസന്മാരും—all അഗ്നിപോലുള്ള കോപത്തോടെ—ഒരേമുതല് ഒരേറെ കൊല്ലും.
വര്തമാനം ജഗത്സര്വം മുഹൂര്താന്ന ഭവിഷ്യതി।' ഇതി മത്വാഽബ്രവീദ്ധര്മം പരമേഷ്ഠീ പ്രജാപതിഃ । വരുണായ പ്രയച്ഛൈതാന്ബദ്ധ്വാ ദൈതേയദാനവാന്
സകല ലോകവും ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, പരമേശ്വരനായ പ്രജാപതി ധർമ്മനോടു പറഞ്ഞു: 'ഈ ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും കെട്ടി വരുണനു ഏൽപ്പിക്കൂ.'
ഏവമുക്തസ്തതോ ധര്മോ നിയോഗാത്പരമേഷ്ഠിനഃ। വരുണായ ദദൌ സര്വാന്ബദ്ധ്വാ ദൈതേയദാനവാന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന്, പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ധർമ്മൻ എല്ലാ ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും കെട്ടി വരുണനു ഏൽപ്പിച്ചു.
താന്ബദ്ധ്വാ ധര്മപാശൈശ്ച സ്വൈശ്ച പാശൈര്ജലേശ്വരഃ । വരുണഃ സാഗരേ യത്തോ നിത്യം രക്ഷതി ദാനവാന്
ധർമ്മത്തിന്റെ കയറുകളും താന്റെ കയറുകളും ഉപയോഗിച്ച് അവരെ കെട്ടിയ ശേഷം, ജലത്തിന്റെ ദൈവമായ വരുണൻ സമുദ്രത്തിൽ ദാനവന്മാരെ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.
തഥാ ദുര്യോധനം കര്ണം ശകുനിം ചാപി സൌബലമ് । ബദ്ധ്വാ ദുഃശാസനം ചാപി പാണ്ഡവേഭ്യഃ പ്രയച്ഛത
അതു പോലെ തന്നെ, ദുര്യോധനനെയും കർണ്ണനെയും ശകുനിയെയും ദുഃശാസനനെയും കെട്ടി പാണ്ഡവന്മാരുടെ കൈയിൽ ഏൽപ്പിച്ചു.
ത്യജേത്കുലാര്ഥേ പുരുഷം ഗ്രാമസ്യാര്ഥേ കുലം ത്യജേത്। ഗ്രാമം ജനപദസ്യാര്ഥേ ആത്മാര്ഥേ പൃഥിവീം ത്യജേത്
കുടുംബത്തിന്റെ ഭാവിക്കായി ഒരാളെ ഉപേക്ഷിക്കണം; ഗ്രാമത്തിന്റെ ഭാവിക്കായി കുടുംബത്തെ ഉപേക്ഷിക്കണം; ദേശത്തിന്റെ ഭാവിക്കായി ഗ്രാമത്തെ ഉപേക്ഷിക്കണം; സ്വന്തം ജീവന്റെ خاطر ഭൂമിയേയും ഉപേക്ഷിക്കണം.
രാജന്ദുര്യോധനം ബദ്ധ്വാ തതഃ സംശാമ്യ പാണ്ഡവൈഃ । ത്വത്കൃതേ ന വിനശ്യേയുഃ ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭ
രാജാവേ, ദുര്യോധനനെ കെട്ടി പാണ്ഡവന്മാരുമായി സമാധാനം ചെയ്താൽ, നിന്റെ കാരണത്താൽ ക്ഷത്രിയർ നശിക്കേണ്ടി വരില്ലായിരുന്നു.