പ്രിയാഭ്യുപഗതേ ദ്യൂതേ പാണ്ഡവാ മധൂസൂദന। ജിതാഃ ശകുനിനാ രാജ്യം തത്ര കിം മമ ദുഷ്കൃതമ്
മധുസൂദനാ, പാണ്ഡവന്മാർ ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട ജുവയിൽ പങ്കെടുത്ത് ശകുനിയുടെ കയ്യിൽ രാജ്യം തോറ്റപ്പോൾ, അവിടെ ഞാൻ എന്ത് തെറ്റാണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ.
യത്പുനര്ദ്രവിണം കിംചിത്തത്രാജീയന്ത പാണ്ഡവാഃ । തേഭ്യ ഏവാഭ്യനുജ്ഞാതം തത്തദ മധുസൂദന
അവരവിടെ വീണ്ടും എന്തെങ്കിലും സമ്പത്ത് പണയം വെച്ചതെല്ലാം അവരുടെ സമ്മതത്തോടെയാണ്, മധുസൂദനാ.
അപരാധോ ന ചാസ്മാകം യത്തേ ഹ്യക്ഷൈഃ പരാജിതാഃ। അജേയാ ജയതാം ശ്രേഷ്ഠ പാര്ഥാഃ പ്രവ്രാജിതാ വനമ്
അവരെ ജുവയിൽ തോൽപ്പിച്ചതിൽ ഞങ്ങളുടെ തെറ്റൊന്നുമില്ല; ജയത്തിൽ അതിപ്രധാനരും ജയിക്കാനാവാത്തവരുമായ പാണ്ഡവന്മാർ വനത്തിലേക്ക് പോയി.
കേന വാഽപ്യപവാദേന വിരുദ്ധ്യന്ത്യരിഭിഃ സഹ। അശക്താഃ പാണ്ഡവാഃ കൃഷ്ണ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പ്രത്യമിത്രവത്
കൃഷ്ണാ, പാണ്ഡവന്മാർക്ക് ശക്തിയില്ലായിരുന്നിട്ടും, അവർ എതിരാളികളോടൊപ്പം നമ്മളെ എതിർക്കുന്നത് എന്ത് കുറ്റം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചാണ്? അവർ ശത്രുവിനെ നേരിടുന്നപോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു.
കിമസ്മാഭിഃ കൃതം തേഷാം കസ്മിന്വാ പുനരാഗസി। ധാര്തരാഷ്ട്രാഞ്ജിഘാംസന്തി പാണ്ഡവാഃ സൃഞ്ജയൈഃ സഹ
നാം അവർക്കെന്താണ് ചെയ്തതോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് കാര്യത്തിലാണ് പാണ്ഡവരും സൃഞ്ജയന്മാരും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്?
ന ചാപി വയമുഗ്രേണ കര്മണാ വചനേന വാ। പ്രഭ്രഷ്ടാഃ പ്രണമാമേഹ ഭയാദപി ശതക്രതുമ്
നാം ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തിയാലോ വാക്കിനാലോ താഴ്ത്തപ്പെട്ടിട്ടില്ല; ഞാൻ ഭയത്താലും ഇവിടെ ഇന്ദ്രനോട് വണങ്ങുന്നില്ല.
ന ച തം കൃഷ്ണ പശ്യാമി ക്ഷത്രധര്മമനുഷ്ഠിതമ് । ഉത്സഹേത യുധാ ജേതും യോ നഃ ശത്രുനിബര്ഹണ
കൃഷ്ണാ, ക്ഷത്രധർമ്മം പാലിക്കുന്ന യോദ്ധാവിൽ ആരും നമ്മളെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാനാവില്ല, നമ്മളാണ് ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവർ.
ന ഹി ഭീഷ്മകൃപദ്രോണാഃ സകര്ണാ മധുസൂദന। ദേവൈരപി യുധാ ജേതും ശക്യാഃ കിമുത പാണ്ഡവൈഃ
മധുസൂദനാ, ഭീഷ്മനും കൃപനും ദ്രോണമും കർണ്ണനും ദേവന്മാർക്കു പോലും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല—പാണ്ഡവന്മാരെന്ത് പറയണം.
സ്വധര്മമനുപശ്യന്തോ യദി മാധവ സംയുഗേ। അസ്ത്രേണ നിധനം കാലേ പ്രാപ്സ്യാമഃ സ്വര്ഗ്യമേവ തത്
മാധവാ, ഞങ്ങൾ ക്ഷത്രിയർ നമ്മുടെ ധർമ്മം അവഗണിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ ആയുധംകൊണ്ട് മരണമേറ്റാൽ, അതു തന്നെ സ്വർഗ്ഗമാണ്.
മുഖ്യശ്ചൈവൈഷ നോ ധര്മഃ ക്ഷത്രിയാണാം ജനാര്ദന । യച്ഛയീമഹി സങ്ഗ്രാമേ ശരതല്പഗതാ വയമ്
ജനാർദ്ദനാ, ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനമായ ധർമ്മം യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകൾക്കിടയിൽ വീണു കിടക്കുന്നതാണ്.
തേ വയം വീരശയനം പ്രാപ്സ്യാമോ യദി സംയുഗേ। അപ്രണമ്യൈവ ശത്രൂണാം ന നസ്തപ്സ്യന്തി മാധവ
മാധവാ, ഞങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ വീരശയനം പ്രാപിച്ചാലും, ശത്രുക്കൾക്ക് മുന്നിൽ തലകൂാഴിയില്ല. അവർ ഞങ്ങളെ വേദനിപ്പിക്കാനും കഴിയില്ല.
കശ്ച ജാതു കുലേ ജാതഃ ക്ഷത്രധര്മേണ വര്തയന് । ഭയാദ്വൃത്തിം സമീക്ഷ്യൈവം പ്രണമേദിഹ കര്ഹിചിത്
ഏതെങ്കിലും ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ചും, ക്ഷത്രിയന്റെ കർത്തവ്യം അനുസരിച്ചും, ഭയത്താൽ ഇവിടെയൊരിക്കലും തലകൂാഴിയുന്നവൻ ആരാണു്?
ഉദ്യച്ഛേദേവ ന നമേദുദ്യമോ ഹ്യേവ പൌരുഷമ് । അപ്യപര്വണി ഭജ്യേത ന നമേദിഹ കര്ഹിചിത്
നമിക്കാതെ ഉയർന്ന് നില്ക്കണം; പരിശ്രമം തന്നെയാണ് പുരുഷാർത്ഥം. അനാവശ്യ സമയത്തും തകർന്നുപോയാലും, ഇവിടെയൊരിക്കലും നമിക്കരുത്.
ഇതി മാതങ്ഗവചനം പരിപ്സന്തി ഹിതേപ്സവഃ । ധര്മായ ചൈവ പ്രണമേദ്ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച മദ്വിധഃ
നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ മാത്തംഗന്റെ വാക്കുകൾ അംഗീകരിക്കുന്നു; ധർമ്മത്തിനും, എന്റെ പോലുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കുമാണ് നമിക്കേണ്ടത്.
അചിന്തയന്കംചിദന്യം യാവജ്ജീവം തഥാ ചരേത്। ഏഷ ധര്മഃ ക്ഷത്രിയാണാം മതമേതച്ച മേ സദാ
മറ്റാരെയും ചിന്തിക്കാതെ, ജീവൻ മുഴുവൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കണം; ഇത് ക്ഷത്രിയരുടെ ധർമ്മവും, എനിക്ക് എപ്പോഴും ഇതാണ് അഭിപ്രായവും.
രാജ്യാംശശ്ചാഭ്യനുജ്ഞാതോ യോ മേ പിത്രാ പുരാഽഭവത്। ന സ ലഭ്യഃ പുനര്ജാതു മയി ജീവതി കേശവ
കേശവാ, പിതാവ് എനിക്ക് നേരത്തെ അനുവദിച്ചിരുന്ന രാജ്യഭാഗം, ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ വീണ്ടും ലഭിക്കാനാവില്ല.
യാവച്ച രാജാ ധ്രിയതേ ധൃതരാഷ്ട്രോ ജനാര്ദന । ന്യസ്തശസ്ത്രാ വയം തേ വാഽപ്യുപജീവാമ മാധവ । അപ്രദേയം പുരാ ദത്തം രാജ്യം പരവതോ മമ
ജനാർദ്ദനാ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ രാജാവായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ ആയുധം വച്ചുവെച്ചാലും, അല്ലെങ്കിൽ അവർ, ജീവിച്ചിരിക്കും. എനിക്ക് ഒരിക്കൽ നൽകിയ രാജ്യം ഇനി മറ്റൊരാള്ക്ക് നൽകാനാവില്ല.
അജ്ഞാനാദ്വാ ഭയാദ്വാഽപി മയി ബാലേ ജനാര്ദന । ന തദദ്യ പുനര്ലഭ്യം പാണ്ഡവൈര്വൃഷ്ണിനന്ദന
ജനാർദ്ദനാ, ഞാൻ ബാലനായിരുന്നു കാലത്ത് അജ്ഞാനത്താലോ ഭയത്താലോ നഷ്ടമായത്, വൃഷ്ണിവംശജനായ പാണ്ഡവന്മാർക്ക് ഇന്ന് വീണ്ടും ലഭിക്കാനാവില്ല.
ധ്രിയമാണേ മഹാബാഹൌ മയി സംപ്രതി കേശവ । യാവദ്ധി തീക്ഷ്ണയാ സൂച്യാ വിദ്ധ്യേദഗ്രേണ കേശവ । താവദപ്യപരിത്യാജ്യം ഭൂമേര്നഃ പാണ്ഡവാന്പ്രതി
കേശവാ, ഞാൻ ഈശ്വരനായ കരുത്തുള്ളവനായി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, മൂർച്ചയുള്ള സൂചിയുടെ അഗ്രംകൊണ്ടു് തുളച്ചാലും, ഭൂമി പാണ്ഡവന്മാർക്കായി ഞങ്ങൾ വിട്ടുകൊടുക്കില്ല.
തതഃ പ്രഹസ്യ ദാശാര്ഹഃ ക്രോധപര്യാകുലേക്ഷണഃ । ദുര്യോധനമിദം വാക്യമബ്രവീത്കുരുസംസദി
അപ്പോൾ ദാശാർഹൻ ചിരിച്ച്, കോപം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, കുരുസഭയിൽ ദുര്യോധനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ലപ്സ്യസേ വീരശയനം കാമമേതദവാപ്സ്യസി। സ്ഥിരോ ഭവ സഹാമാത്യോ വിമര്ദോ ഭവിതാ മഹാന്
നിനക്ക് വീരശയനം ലഭിക്കും; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ ഇതു നേടാം. മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ഉറച്ചുനിൽക്കൂ; വലിയ സംഘർഷം ഉണ്ടാകും.
യച്ചൈതന്മന്യസേ മൂഢ ന മേ കശ്ചിദ്വ്യതിക്രമഃ। പാണ്ഡവേഷ്വിതി തത്സര്വം നിബോധ ത്വം നരാധിപ
നീ വിചാരിക്കുന്നതുപോലെ, പാണ്ഡവന്മാരോടൊന്നും തെറ്റായിട്ടില്ലെന്നു നീ കരുതുന്നു—രാജാവേ, അതെല്ലാം നീ മനസ്സിലാക്കണം.
ശ്രിയാം സംതപ്യമാനേന പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ് । ത്വയാ ദുര്മന്ത്രിതം ദ്യൂതം സൌബലേന ച ഭാരത
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാരുടെ ഐശ്വര്യത്തിൽ നീ ദഹിക്കാതെ, ദുഷ്ട ഉപദേശത്തോടും ശകുനിയോടും ചേർന്ന്, നീ ചതിയോടെ ജൂതം നടത്തി, ഭാരതാ.
കഥം ച ജ്ഞാതയസ്താത ശ്രേയാംസഃ സാധുസംമതാഃ । തഥാഽന്യായ്യമുപസ്ഥാതും ജിഹ്മേനാജിഹ്മചാരിണഃ
പിതാവേ, നല്ലവരുടെ പ്രശംസയുള്ള ഉറ്റവർ, നേരായവരോടു വഞ്ചന കാണിച്ച്, അങ്ങനെ അന്യായം ചെയ്യാൻ എങ്ങനെ തയ്യാറാകും?
അക്ഷദ്യൂതം മഹാപ്രജ്ഞ സതാം മതിവിനാശനമ് । അസതാം തത്ര ജായന്തേ ഭേദാശ്ച വ്യസനാനി ച
മഹാപണ്ഡിതാ, ജൂതം നല്ലവർക്കു് നാശം വരുത്തുന്നു; ദുഷ്ടന്മാരിൽ അവിടെ ഭേദവും ദുരന്തങ്ങളും ഉണ്ടാകും.
തദിദം വ്യസനം ഘോരം ത്വയാ ദ്യൂതമുഖം കൃതമ് । അസമീക്ഷ്യ സദാചാരാന്സാര്ധം പാപാനുബന്ധനൈഃ
നല്ല ആചാരങ്ങൾ നോക്കാതെയും, പാപഫലങ്ങൾക്കൊപ്പം, നീ തന്നെയാണ് ഈ ഭയങ്കരമായ ദുരന്തമായ ജൂതം ഉണ്ടാക്കിയതു.
കശ്ചാന്യോ ഭ്രാതൃഭാര്യാം വൈ വിപ്രകര്തൃം തഥാര്ഹതി। ആനീയ ച സഭാം വ്യക്തം യഥോക്താ ദ്രൌപദീ ത്വയാ
മറ്റാരാണ് സഹോദരന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കാൻ അർഹൻ? നീ ദ്രൗപദിയെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്ന്, എല്ലാവർക്കുമറിയാവുന്ന വിധം അവളെ അപമാനിച്ചു.
കുലീനാ ശീലസംപന്നാ പ്രാണേഭ്യോഽപി ഗരീയസീ । മഹിഷീ പാണ്ഡുപുത്രാണാം തഥാ വിനികൃതാ ത്വയാ
ഉയർന്ന വംശത്തിൽ ജനിച്ചും, നല്ല ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളതുമായ, ജീവനെക്കാൾ വിലപ്പെട്ട പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ മഹിഷിയായ ദ്രൗപദിയെ നീ അങ്ങനെ അപമാനിച്ചു.
ജാനന്തി കുരവഃ സര്വേ യഥോക്താഃ കുരുസംസദി । ദുഃശാസനേന കൌന്തേയാഃ പ്രവ്രജന്തഃ പരന്തപാഃ
കുരു സഭയില് ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവരും, ദുശ്ശാസനന് കൊണ്ടാണ് കുന്തിദേവിയുടെ മക്കളെ ദേശാടനത്തിന് അയച്ചതെന്ന് നന്നായി അറിയുന്നു.
സമ്യഗ്വൃത്തേഷ്വലുബ്ധേഷു സതതം ധര്മചാരിഷു । സ്വേഷു ബന്ധുഷു കഃ സാധുശ്ചരേദേവമസാംപ്രതമ്
നല്ല സ്വഭാവമുള്ളതും, എപ്പോഴും ധര്മപാലനത്തിലുമുള്ള സ്വന്തം ബന്ധുക്കളോട് ഇങ്ങനെ അന്യായമായി പെരുമാറാന് ആരാണ് തയ്യാറാകുക?