യാവന്ന ചരതേ മാര്ഗാന്പൃതനാമഭിധര്ഷയന് । ഭീമസേനോ ഗദാപാണിസ്താവത്സംശാമ്യ പാണ്ഡവൈഃ
ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച് ഭീമസേനൻ സൈന്യത്തിനുള്ളിലൂടെ ആക്രമിച്ച് കടന്നുപോകാത്തതുവരെ, പാണ്ഡവരോടൊപ്പം സമാധാനം നിലനിർത്തണം.
യാവന്ന ശാതയത്യാജൌ ശിരാംസി ഗജയോധിനാമ് । ഗദയാ വീരഘാതിന്യാ ഫലാനീവ വനസ്പതേഃ । കാലേന പരിപക്വാനി താവച്ഛാമ്യതു വൈശസമ്
യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനൻ തന്റെ ഭയങ്കരമായ ഗദയാൽ ആനയോദ്ധാക്കളുടെ തലകൾ വൃക്ഷത്തിൽനിന്ന് പഴങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ ചിന്തിക്കാത്തതുവരെ, അക്രമം നിർത്തണം.
നകുലഃ സഹദേവശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ ।। വിരാടശ്ച ശിഖണ്ഡീ ച ശൈശുപാലിശ്ച ദംശിതാഃ
നകുലൻ, സഹദേവൻ, പൃഷ്ടപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, വിരാടൻ, ശിഖണ്ഡി, ശിശുപാലൻ ഇവർ എല്ലാവരും തയ്യാറായി ഉത്സാഹത്തോടെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
യാവന്ന പ്രവിശന്ത്യേതേ നക്രാ ഇവ മഹാര്ണവമ് । കൃതാസ്ത്രാഃ ക്ഷിപ്രമസ്യന്തസ്താവച്ഛാമ്യതു വൈശസമ്
ഇവർ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവരായി, വലിയ കടലിലേക്ക് മുതലകളെപ്പോലെ പെട്ടെന്ന് ചാടിപ്പോകാത്തതുവരെ, അക്രമം നിർത്തണം.
യാവന്ന സുകുമാരേഷു ശരീരേഷു മഹീക്ഷിതാമ്। ഗാര്ധ്രപത്രാഃ പതന്ത്യുഗ്രാസ്താവച്ഛാമ്യതു വൈശസമ്
ഭയങ്കരമായ കഴുകുപക്ഷിയുടെ പറകൾ ചേർത്ത അമ്പുകൾ രാജാക്കന്മാരുടെ സുന്ദരമായ ശരീരങ്ങളിൽ വീഴാത്തതുവരെ, അക്രമം നിർത്തണം.
ചന്ദനാഗുരുദിഗ്ധേഷു ഹാരനിഷ്കധരേഷു ച । നോരസ്സു യാവദ്യോധാനാം മഹേഷ്വാസൈര്മഹേഷവഃ
ചന്ദനവും അഗുരുവും പുരട്ടിയ, ഹാരവും പൊന്നും ധരിച്ച യോദ്ധാക്കളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ മഹാബാണധാരികൾ അമ്പുകൾ കുത്താത്തതുവരെ, അക്രമം നിർത്തണം.
കൃതസ്ത്രൈഃ ക്ഷിപ്രമസ്യദ്ഭിര്ദൂരപാതിഭിരായസാഃ । അഭിലക്ഷ്യൈര്നിപാത്യന്തേ താവച്ഛാമ്യതു വൈശസമ്
ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവരുടെ ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്യം കണ്ടു വീഴാത്തതുവരെ, അക്രമം നിർത്തണം.
അഭിവാദയമാനം ത്വാം ശിരസാ രാജകുഞ്ജരഃ । പാണിഭ്യാം പ്രതിഗൃഹ്ണാതു ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ
രാജകുഞ്ചരൻ തലകൂവിച്ച് നിന്നെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ കൈകളാൽ നിന്നെ സ്വീകരിക്കട്ടെ.
ധ്വജാങ്കുശപതാകാങ്കം ദക്ഷിണം തേ സുദക്ഷിണഃ । സ്കന്ധേ നിക്ഷിപതാം ബഹും ശാന്തയേ ഭരതര്ഷഭ
ധ്വജവും അങ്കുശവും പതാകയും കൈവശമുള്ള സുദക്ഷിണൻ സമാധാനത്തിനായി തന്റെ ശക്തമായ കൈ നിന്റെ ഭുജത്തിൽ വയ്ക്കട്ടെ, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
രത്നൌഷധിസമേതേന രത്നാങ്ഗുലിതലേന ച। ഉപവിഷ്ടസ്യ പൃഷ്ഠം തേ പാണിനാ പരിമാര്ജതു
രത്നങ്ങളും ഔഷധികളും ചേർന്നവയും, രത്നമുദ്രയുമുള്ള കൈകൊണ്ട്, ഇരുന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന നിന്റെ പുറം സ്നേഹത്തോടെ തേച്ചുതരട്ടെ.
ശാലസ്കന്ധോ മഹാബഹുസ്ത്വാം സ്വജാനോ വൃകോദരഃ । സാമ്നാഽഭിവദതാം ചാപി ശാന്തയേ ഭരതര്ഷഭ
വൃക്കോദരൻ, വിശാലമായ ഭുജവും ശക്തമായ കൈകളും ഉള്ള നിന്റെ ബന്ധു, സമാധാനത്തിനായി സ്നേഹപൂർവ്വം നിന്നെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യട്ടെ, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
അര്ജുനേന യമാഭ്യാം ച ത്രിഭിസ്തൈരഭിവാദിതഃ। മൂര്ധ്നി താന്സമുപാഘ്രായ പ്രേമ്ണാഽഭിവദ പാര്ഥിവ
അർജുനനും യമപുത്രന്മാരായ ഇരുവരും നിന്നെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, നീ തലകൂവിച്ച് അവരെ സ്നേഹത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം, രാജാവേ.
ദൃഷ്ട്വാ ത്വാം പാണ്ഡവൈര്വീരൈര്ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ സംഗതമ് । യാവദാനന്ദജാശ്രൂണി പ്രന്മുഞ്ചന്തു നരാധിപാഃ
പാണ്ഡവന്മാരായ വീരനായ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം നീ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ രാജാക്കന്മാർ കണ്ടാൽ, അവർ സന്തോഷത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ ഒഴിക്കും.
ഘുഷ്യതാം രാജധാനീഷു സര്വസംപന്മഹീക്ഷിതാമ് । പൃഥിവീ ഭ്രാതൃഭാവേന ഭുജ്യതാം വിജ്വരോ ഭവ
എല്ലാ മഹാരാജാക്കന്മാരുടെ രാജധാനികളിൽ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടട്ടെ: ഭൂമി സഹോദരഭാവത്തിൽ അനുഭവിക്കപ്പെടട്ടെ, ആശങ്കയില്ലാതെ ജീവിക്കട്ടെ.
ശ്രുത്വാ ദുര്യോധനോ വാക്യമപ്രിയം കുരുസംസദി। പ്രത്യുവാച മഹാബാഹും വാസുദേവം യശസ്വിനമ്
കുരുസഭയിൽ ദുര്യോധനന്റെ കടുത്ത വാക്കുകൾ കേട്ട വാസുദേവൻ, മഹാബാഹുവും പ്രശസ്തനും, അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
പ്രസമീക്ഷ്യ ഭവാനേതദ്വക്തുമര്ഹതി കേശവ। മാമേവ ഹി വിശേഷേണ വിഭാഷ്യ പരിഗര്ഹസേ
നീ ഈ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി ആലോചിച്ചശേഷം മാത്രം സംസാരിക്കേണ്ടതാണ്, കേശവാ. കാരണം നീ പ്രത്യേകമായി എന്നെ മാത്രം കുറ്റം പറയുകയാണ്.
ഭക്തിവാദേന പാര്ഥാനാമകസ്മാന്മധുസൂദന। ഭവാന്ഗര്ഹയതി നിത്യം കിം സമീക്ഷ്യ ബലാബലമ്
മധുസൂദനാ, നീ പൃഥയുടെ മക്കളെ ഭക്തിപൂർവ്വം പ്രശംസിച്ച് എപ്പോഴും എന്നെ കുറ്റം പറയുന്നു, ശക്തിയും ദൗർബല്യവും നോക്കാതെ എന്തുകൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്?
ഭവാന്ക്ഷത്താ ച രാജാ വാഽപ്യാചാര്യോ വാ പിതാമഹഃ । മാമേവ പരിഗര്ഹന്തേ നാന്യം കംചന പാണ്ഡവമ്
നീയും, സാരഥിയും, രാജാവും, ഗുരുവും, പിതാമഹനും—നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്നെ മാത്രം കുറ്റം പറയുന്നു, പാണ്ഡവന്മാരിൽ ആരെയും കുറ്റം പറയുന്നില്ല.
ന ചാഹം ലക്ഷയേ കംചിദ്വ്യഭിചാരമിഹാത്മനഃ । അഥ സര്വേ ഭവന്തോ മാം വിദ്വിഷന്തി സരാജകാഃ
ഇവിടെ എനിക്ക് ഒരു തെറ്റും കാണുന്നില്ല; എന്നിരുന്നാലും നിങ്ങളും രാജാക്കന്മാരും എല്ലാവരും എന്നെ വെറുക്കുന്നു.
ന ചാഹം കംചിദത്യര്ഥമപരാധമരിന്ദമ । വിചിന്തയന്പ്രപശ്യാമി സുസൂക്ഷ്മമപി കേശവ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി ആലോചിച്ചാലും എനിക്ക് വലിയ തെറ്റൊന്നും കാണുന്നില്ല, കേശവാ.
പ്രിയാഭ്യുപഗതേ ദ്യൂതേ പാണ്ഡവാ മധൂസൂദന। ജിതാഃ ശകുനിനാ രാജ്യം തത്ര കിം മമ ദുഷ്കൃതമ്
മധുസൂദനാ, പാണ്ഡവന്മാർ ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട ജുവയിൽ പങ്കെടുത്ത് ശകുനിയുടെ കയ്യിൽ രാജ്യം തോറ്റപ്പോൾ, അവിടെ ഞാൻ എന്ത് തെറ്റാണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ.
യത്പുനര്ദ്രവിണം കിംചിത്തത്രാജീയന്ത പാണ്ഡവാഃ । തേഭ്യ ഏവാഭ്യനുജ്ഞാതം തത്തദ മധുസൂദന
അവരവിടെ വീണ്ടും എന്തെങ്കിലും സമ്പത്ത് പണയം വെച്ചതെല്ലാം അവരുടെ സമ്മതത്തോടെയാണ്, മധുസൂദനാ.
അപരാധോ ന ചാസ്മാകം യത്തേ ഹ്യക്ഷൈഃ പരാജിതാഃ। അജേയാ ജയതാം ശ്രേഷ്ഠ പാര്ഥാഃ പ്രവ്രാജിതാ വനമ്
അവരെ ജുവയിൽ തോൽപ്പിച്ചതിൽ ഞങ്ങളുടെ തെറ്റൊന്നുമില്ല; ജയത്തിൽ അതിപ്രധാനരും ജയിക്കാനാവാത്തവരുമായ പാണ്ഡവന്മാർ വനത്തിലേക്ക് പോയി.
കേന വാഽപ്യപവാദേന വിരുദ്ധ്യന്ത്യരിഭിഃ സഹ। അശക്താഃ പാണ്ഡവാഃ കൃഷ്ണ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പ്രത്യമിത്രവത്
കൃഷ്ണാ, പാണ്ഡവന്മാർക്ക് ശക്തിയില്ലായിരുന്നിട്ടും, അവർ എതിരാളികളോടൊപ്പം നമ്മളെ എതിർക്കുന്നത് എന്ത് കുറ്റം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചാണ്? അവർ ശത്രുവിനെ നേരിടുന്നപോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു.
കിമസ്മാഭിഃ കൃതം തേഷാം കസ്മിന്വാ പുനരാഗസി। ധാര്തരാഷ്ട്രാഞ്ജിഘാംസന്തി പാണ്ഡവാഃ സൃഞ്ജയൈഃ സഹ
നാം അവർക്കെന്താണ് ചെയ്തതോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് കാര്യത്തിലാണ് പാണ്ഡവരും സൃഞ്ജയന്മാരും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്?
ന ചാപി വയമുഗ്രേണ കര്മണാ വചനേന വാ। പ്രഭ്രഷ്ടാഃ പ്രണമാമേഹ ഭയാദപി ശതക്രതുമ്
നാം ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തിയാലോ വാക്കിനാലോ താഴ്ത്തപ്പെട്ടിട്ടില്ല; ഞാൻ ഭയത്താലും ഇവിടെ ഇന്ദ്രനോട് വണങ്ങുന്നില്ല.
ന ച തം കൃഷ്ണ പശ്യാമി ക്ഷത്രധര്മമനുഷ്ഠിതമ് । ഉത്സഹേത യുധാ ജേതും യോ നഃ ശത്രുനിബര്ഹണ
കൃഷ്ണാ, ക്ഷത്രധർമ്മം പാലിക്കുന്ന യോദ്ധാവിൽ ആരും നമ്മളെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാനാവില്ല, നമ്മളാണ് ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവർ.
ന ഹി ഭീഷ്മകൃപദ്രോണാഃ സകര്ണാ മധുസൂദന। ദേവൈരപി യുധാ ജേതും ശക്യാഃ കിമുത പാണ്ഡവൈഃ
മധുസൂദനാ, ഭീഷ്മനും കൃപനും ദ്രോണമും കർണ്ണനും ദേവന്മാർക്കു പോലും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല—പാണ്ഡവന്മാരെന്ത് പറയണം.
സ്വധര്മമനുപശ്യന്തോ യദി മാധവ സംയുഗേ। അസ്ത്രേണ നിധനം കാലേ പ്രാപ്സ്യാമഃ സ്വര്ഗ്യമേവ തത്
മാധവാ, ഞങ്ങൾ ക്ഷത്രിയർ നമ്മുടെ ധർമ്മം അവഗണിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ ആയുധംകൊണ്ട് മരണമേറ്റാൽ, അതു തന്നെ സ്വർഗ്ഗമാണ്.
മുഖ്യശ്ചൈവൈഷ നോ ധര്മഃ ക്ഷത്രിയാണാം ജനാര്ദന । യച്ഛയീമഹി സങ്ഗ്രാമേ ശരതല്പഗതാ വയമ്
ജനാർദ്ദനാ, ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനമായ ധർമ്മം യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകൾക്കിടയിൽ വീണു കിടക്കുന്നതാണ്.