അങ്ഗ ദുര്യോധനം കൃഷ്ണ മന്ദം ശാസ്ത്രാതിഗം മമ। അനുനേതും മഹാബാഹോ യതസ്വ പുരുഷോത്തമ
കൃഷ്ണാ, എന്റെ മകനായ ദുര്യോധനൻ മനസ്സിലാക്കാത്തവനും ശാസ്ത്രം മറന്നവനും ആണ്. മഹാബാഹുവേ, പുരുഷോത്തമാ, അവനെ നീ സ്വയം മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കണം.
ന ശ്രൃണോതി മഹാബാഹോ വചനം സാധു ഭാഷിതമ് । ഗാന്ധാര്യാശ്ച ഹൃഷീകേശ വിദുരസ്യ ച ധീമതഃ । അന്യേഷാം ചൈവ സുഹൃദാം ഭീഷ്മാദീനാം ഹിതൈഷിണാമ്
മഹാബാഹുവേ, ഗന്ധാരിയുടെ നല്ല ഉപദേശം, ധീരനായ വിദുരന്റെ വാക്കുകൾ, ഭീഷ്മനും മറ്റും നല്ല മനസ്സുള്ള സുഹൃത്തുക്കളും പറയുന്ന നല്ല വാക്കുകൾ അവൻ കേൾക്കുന്നില്ല, ഹൃഷീകേശാ.
സ ത്വം പാപമതിം ക്രൂരം പാപചിത്തമചേതനമ് । അനുശാധി ദുരാത്മാനം സ്വയം ദുര്യോധനം നൃപമ്
അതിനാൽ, കൃഷ്ണാ, നീ തന്നെ ദുര്യോധനനെ ഉപദേശിക്കണം; അവൻ ദുഷ്ടചിന്തയും ക്രൂരതയും മനസ്സില്ലായ്മയും ഉള്ളവൻ, ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ള രാജാവാണ്.
സുഹൃത്കാര്യം തു സുമഹത്കൃതം തേ സ്യാഞ്ജനാര്ദന
ജനാർദ്ദനാ, നീ ഇതു ചെയ്താൽ, അതൊരു വലിയ സൗഹൃദം കാണിച്ച പ്രവർത്തി ആയിരിക്കും.
തതോഽഭ്യാവൃത്യ വാര്ഷ്ണേയോ ദുര്യോധനമമര്ഷണമ് । അബ്രവീന്മധുരാം വാചം സര്വധര്മാര്ഥതത്ത്വവിത്
അതിനുശേഷം വൃഷ്ണിവംശത്തിൽ പിറന്ന കൃഷ്ണൻ, ദൃഢനിശ്ചയമുള്ള ദുര്യോധനന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, എല്ലാ ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളുടെ സാരവും അറിയുന്നവൻ മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ദുര്യോധന നിബോധേദം മദ്വാക്യം കുരുസത്തമ। ശര്മാര്ഥം തേ വിശേഷേണ സാനുബന്ധസ്യ ഭാരത
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ദുര്യോധനാ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു; ഇവ പ്രത്യേകിച്ച് നിന്റെ ഉത്തമവും കുടുംബത്തിൻറെ ക്ഷേമത്തിനും ഉദ്ദേശിച്ചവയാണ്, ഭാരതവംശജാ.
മഹാപ്രജ്ഞകുലേ ജാതഃ സാധ്വേതത്കര്തുമര്ഹസി । ശ്രുതവൃത്തോപസംപന്നഃ സര്വൈഃ സമുദിതോ ഗുണൈഃ
നീ മഹാപണ്ഡിതരായ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ്; അതിനാൽ നല്ലത് ചെയ്യേണ്ടത് നിനക്കാണ്. നീ ശാസ്ത്രം പഠിച്ചവനും നല്ല സ്വഭാവവും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവനുമാണ്.
ദൌഷ്കുലേയാ ദുരാത്മാനോ നൃശംസാ നിരപത്രപാഃ । ത ഏതദീദൃശം കുര്യുര്യഥാ ത്വം താത മന്യസേ
ചീത്ത കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ദുഷ്ടഹൃദയരും ക്രൂരരും ലജ്ജയില്ലാത്തവരും മാത്രമാണ് നീ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുക, പ്രിയനേ.
ധര്മാര്ഥയുക്താ ലോകേഽസ്മിന്പ്രവൃത്തിര്ലക്ഷ്യതേ സതാമ്। അസതാം വിപരീതാ തു ലക്ഷ്യതേ ഭരതര്ഷഭ । വിപരീതാ ത്വിയം വൃത്തിരസകൃല്ലക്ഷ്യതേ ത്വയി
ഈ ലോകത്ത് സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരിൽ ധർമ്മത്തോടും ലക്ഷ്യത്തോടും കൂടിയ ജീവിതമാണ് കാണുന്നത്; ദുഷ്ടരിൽ അതിന് വിപരീതമാണ്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ. എന്നാൽ ഈ തെറ്റായ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്കാണ് കാണുന്നത്.
അധര്മശ്ചാനുബന്ധോഽത്ര ഘോരഃ പ്രാണഹരോ മഹാന് । അനിഷ്ടശ്ചാനിമിത്തശ്ച ന ച ശക്യശ്ച ഭാരത
ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്നത് ഭയങ്കരവും ജീവൻ നഷ്ടമാക്കുന്നതും വലിയ അധർമ്മഫലവുമാണ്; അതൊരു അനിഷ്ടവും കാരണം ഇല്ലാത്തതും പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്, ഭാരതാ.
തമനര്ഥം പരിഹരന്നാത്മശ്രേയഃ കരിഷ്യസി। ഭ്രാതൄണാമഥ ഭൃത്യാനാം മിത്രാണാം ച പരന്തപ
ഈ അനർത്ഥം ഒഴിവാക്കി നീ ചെയ്താൽ, നിന്റെ സ്വന്തം ഉത്തമമോ, സഹോദരന്മാരുടെയും ഭൃത്യന്മാരുടെയും സുഹൃത്തുക്കളുടെയും ക്ഷേമത്തിനും കാരണമാകും, ശത്രുനാശകനേ.
അധര്മ്യാദയശസ്യാച്ച കര്മണസ്ത്വം പ്രമോക്ഷ്യസേ
നീ ഈ അധർമ്മവും അപകീർത്തിയും നിറഞ്ഞ പ്രവൃത്തി വിട്ടൊഴിയാൻ കഴിയും.
പ്രാജ്ഞൈഃ ശൂരൈര്മഹോത്സാഹൈരാത്മവദ്ഭിര്ബഹുശ്രുതൈഃ। സന്ധത്സ്വ പുരുഷവ്യാഘ്ര പാണ്ഡവൈര്ഭരതര്ഷഭ। തദ്ധിതം ച പ്രിയം ചൈവ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ധീമതഃ
മനുഷ്യരിൽ പുലിയെപ്പോലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭരതവംശജ, പാണ്ഡവന്മാരെപ്പോലെ ജ്ഞാനികളും ധൈര്യശാലികളും ഉത്സാഹികളുമാണ്. ആത്മസംയമനം ഉള്ളവരും വലിയ അറിവുള്ളവരുമാണ് അവർ. ധൃതരാഷ്ട്രൻ എന്ന ബുദ്ധിമാനായ രാജാവിന് പ്രിയവും ഹിതവുമായ വിധത്തിൽ പാണ്ഡവന്മാരുമായി ഐക്യമായി ജീവിക്കണം.
പിതാമഹസ്യ ദ്രോണസ്യ വിദുരസ്യ മഹാമതേഃ । കൃപസ്യ സോമദത്തസ്യ ബാഹ്ലീകസ്യ ച ധീമതഃ
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, മഹാമതിയായ വിദ്യുരൻ, കൃപാചാര്യൻ, സോമദത്തൻ, ബാഹ്ലീകൻ ഇവരോടും ഐക്യമായി ഇരിക്കണം.
അശ്വത്ഥാമ്നോ വികര്ണസ്യ സഞ്ജയസ്യ വിവിംശതേഃ। ജ്ഞാതീനാം ചൈവ ഭൂയിഷ്ഠം മിത്രാണാം ച പരന്തപ
അശ്വത്താമൻ, വികർണൻ, സഞ്ജയൻ, വിവിംശതി, കൂടാതെ നിന്റെ ബന്ധുക്കളിൽ ഭൂരിപക്ഷവും സുഹൃത്തുക്കളുമായി ചേർന്ന് നീ ഐക്യത്തിൽ നിലകൊള്ളണം, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.
ശമേ ശര്മ ഭവേത്താത സര്വസ്യ ജഗതസ്തഥാ। ഹ്രീമാനസി കുലേ ജാതഃ ശ്രുതവാനാനൃശംസ്യവാന് । തിഷ്ഠ താത പിതുഃ ശാസ്ത്രേ മാതുശ്ച ഭരതര്ഷഭ
ലോകത്തിൽ എല്ലാവർക്കും സമാധാനവും സുരക്ഷയും ഉണ്ടാകട്ടെ, പ്രിയപ്പെട്ടവനേ. നീ ഉന്നത വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനും, അറിവുള്ളവനും, കരുണയുള്ളവനും ആണല്ലോ. അച്ഛനും അമ്മയും പഠിപ്പിച്ച ശാസ്ത്രത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കണം, ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ഏതച്ഛ്രേയോ ഹി മന്യന്തേ പിതാ യച്ഛാസ്തി ഭാരത । ഉക്തമാപദ്ഗതഃ പൂര്വം പിതുഃ സ്മരസി ശാസനമ്
നിന്റെ അച്ഛൻ ഭരതവംശജ, നിനക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമമെന്ന് കരുതുന്നത് ഇതാണ്. ദുരിതസമയങ്ങളിൽ അച്ഛൻ പറഞ്ഞ ഉപദേശം നീ ഓർക്കണം.
രോചതേ തേ പിതുസ്താത പാണ്ഡവൈഃ സഹ സങ്ഗമഃ। സാമാത്യസ്യ കുരുശ്രേഷ്ഠ തത്തുഭ്യാം താത രോചതാമ്
പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം ഐക്യപ്പെടുന്നത് നിനക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ, അതും നിന്റെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം നിനക്ക് ഇഷ്ടമായിരിക്കട്ടെ, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ശ്രുത്വാ യഃ സുഹൃദാം ശാസ്ത്രം മര്ത്യോ ന പ്രതിപദ്യതേ । വിപാകാന്തേ ദഹത്യേനം കിംപാകമിവ ഭക്ഷിതമ്
സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഉപദേശം കേട്ടിട്ടും ആൾ അതനുസരിക്കാതിരുന്നാൽ, അവസാനം അവൻ കയ്പ്പുള്ള പഴം കഴിച്ചവനെപ്പോലെ ദു:ഖത്തിൽ കത്തിപ്പോകും.
യസ്തു നിഃശ്രേയസം വാക്യം മോഹാന്ന പ്രതിപദ്യതേ। സ ദീര്ഘസൂത്രോ ഹീനാര്ഥഃ പശ്ചാത്താപേന യുജ്യതേ
എന്താണ് ഏറ്റവും നല്ലത് എന്ന് കേട്ടിട്ടും, മായയാൽ അതനുസരിക്കാത്തവൻ, ആൾ വൈകിയവനും ദു:ഖിതനും ആയി, പിന്നീടു വലിയ പശ്ചാത്താപം അനുഭവിക്കും.
യസ്തു ന്നിഃശ്രേയസം ശ്രുത്വാ പ്രാക്തദേവാഭിപദ്യതേ। ആത്മനോ മതമുത്സൃജ്യ സ ലോകേ സുഖമേധതേ
എന്താണ് ഏറ്റവും നല്ലത് എന്ന് കേട്ട്, പഴയവരെപ്പോലെ തന്നെ, സ്വന്തം അഭിപ്രായം വിട്ട് അതനുസരിക്കുന്നവൻ ഈ ലോകത്ത് സന്തോഷം നേടുന്നു.
യോഽര്ഥകാമസ്യ വചനം പ്രാതികൂല്യാന്ന മൃഷ്യതേ। ശൃണോതി പ്രതികൂലാനി ദ്വിഷതാം വശമേതി സഃ
ആർക്കു നല്ലത് ആകട്ടെ എന്നുള്ളവരുടെ വാക്കുകൾ എതിർപ്പുകൊണ്ട് സഹിക്കാനാവാത്തവൻ, ശത്രുക്കളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവരുടെ വശത്താവുകയും ചെയ്യും.
സതാം മതമതിക്രമ്യ യോഽസതാം വര്തതേ മതേ। ശോചന്തേ വ്യസനേ തസ്യ സുഹൃദോ നചിരാദിവ
നല്ലവരുടെ ഉപദേശം ഉപേക്ഷിച്ച്, ദുഷ്ടരുടെ ഉപദേശം പിന്തുടരുന്നവൻ, ദു:ഖസമയത്ത് ഉടൻ തന്നെ സുഹൃത്തുക്കളെ ദു:ഖിപ്പിക്കും.
മുഖ്യാനമാത്യാനുത്സൃജ്യ യോ നിഹീനാന്നിഷേവതേ । സ ഘോരാമാപദം പ്രാപ്യ നോത്താരമധിഗച്ഛതി
പ്രധാന മന്ത്രിമാരെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അയോഗ്യരോടൊപ്പം ചേരുന്നവൻ, ഭയങ്കരമായ ദുരിതത്തിൽ വീണു രക്ഷപ്പെടാൻ വഴിയില്ലാതെ പോകും.
യോഽസത്സേവീ വൃഥാചാരോ ന ശ്രോതാ സുഹൃദാം സതാമ്। പരാന്വൃണീതി സ്വാന്ദ്വേഷ്ടി തം ഗൌസ്ത്യജതി ഭാരത
ദുഷ്ടരോടൊപ്പം ചേരുന്നവൻ, വ്യർത്ഥമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ, നല്ല സുഹൃത്തുക്കളുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കാത്തവൻ, അന്യരെ പ്രീതിപെടുത്തി സ്വന്തംവരെ വെറുക്കുന്നവനെ, ഭരതവംശജ, പശുവും ഉപേക്ഷിക്കും.
തത്വം വിരുദ്ധാ തൈര്വീരൈസ്യേതത്രാണമിച്ഛസി । അശിഷ്ടേഭ്യോഽസമര്ഥേഭ്യോ മൂഢേഭ്യോ ഭരതര്ഷഭ
നിനക്ക് എതിർവശത്തുള്ളവർ, അച്ചടക്കമില്ലാത്തവരും അശക്തരും മണ്ടന്മാരുമായവരിൽ നിന്നാണ് സംരക്ഷണം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എങ്കിൽ, ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ—
കോ ഹി ശക്രസമാഞ്ജ്ഞാതീനതിക്രമ്യ മഹാരഥാന് । അന്യേഭ്യസ്ത്രാണമാശംസേത്ത്വദന്യോ ഭുവി മാനവഃ
ഇന്ദ്രനോടു തുല്യരായ മഹാശക്തരായ ബന്ധുക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നവൻ, ഭൂമിയിൽ നിന്നൊഴികെ ആരാണ്?
ജന്മപ്രഭൃതി കൌന്തേയാ നിത്യം വിനികൃതാസ്ത്വയാ । ന ച തേ ജാതു കുപ്യന്തി ധര്മാത്മാനോ ഹി പാണ്ഡവാഃ
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, ജനനം മുതൽ നീ പാണ്ഡവന്മാരെ എപ്പോഴും അന്യായമായി പെരുമാറിയിട്ടും, അവർ നീതിമാന്മാരായതിനാൽ ഒരിക്കലും നിനക്കു കോപം കാണിച്ചിട്ടില്ല.
മിഥ്യോപചരിതാസ്താത ജന്മപ്രഭൃതി ബാന്ധവാഃ । ത്വയി സമ്യങ്ഭഹാബാഹോ പ്രതിപന്നാ യശസ്വിനഃ
പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, ജനനം മുതൽ നിന്റെ ബന്ധുക്കൾ അന്യായമായി പെരുമാറിയിട്ടും, അവർ മഹത്വമുള്ളവർ ആയതിനാൽ എപ്പോഴും വിശ്വസ്തരായി നിന്നു.
ത്വയാഽപി പ്രതിപത്തവ്യം തഥൈവ ഭരതര്ഷഭ । സ്വേഷു ബന്ധുഷു മുഖ്യേഷു മാ മന്യുവശമന്വഗാഃ
അതുപോലെ തന്നെ, ഭരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീയും പ്രധാന ബന്ധുക്കളോടു അങ്ങനെ തന്നെ പെരുമാറണം; സ്വന്തംവരെതിരെ കോപത്തിന് അടിമയാകരുത്.