ദൌഹിത്രാഃ സ്വേന ധര്മേണ യജ്ഞദാനകൃതേന വൈ । ചതുര്ഷു രാജവംശേഷു സംഭൂതാഃ കുലവര്ധനാഃ। മാതാമഹം മഹാപ്രാജ്ഞം ദിവമാരോപയന്ത തേ
നാലു രാജവംശങ്ങളിൽ ജനിച്ച, കുടുംബത്തെ ഉയർത്തിയ, യാഗവും ദാനവും ചെയ്ത, സ്വന്തം ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച മരുമക്കൾ, മഹാപണ്ഡിതനായ തങ്ങളുടെ മുത്തശ്ശനെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി.
രാജധര്മഗുണോപേതാഃ സര്വധര്മഗുണാന്വിതാഃ । ദൌഹിത്രാസ്തേ വയം രാജന്ദിവമാരോഹ പാര്ഥിവ
രാജധർമ്മത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളും എല്ലാ സൽഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഞങ്ങൾ മരുമക്കൾ, രാജാവേ, സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
സദ്ഭിരാരോപിതഃ സ്വര്ഗം പാര്ഥിവൈര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ । അഭ്യനുജ്ഞായ ദൌഹിത്രാന്യയാതിര്ദിവമാസ്ഥിതഃ
സൽപ്രവൃത്തിയുള്ള, ധാരാളം ദാനം നൽകിയ രാജാക്കന്മാർ യയാതിയെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി. മരുമക്കൾക്ക് അനുജ്ഞാനല്കിയ ശേഷം യയാതി സ്വർഗത്തിൽ സ്ഥാനം നേടി.
അഭിവൃഷ്ടശ്ച വര്ഷേണ നാനാപുഷ്പസുഗന്ധിനാ। പരിഷ്വക്തശ്ച പുണ്യേന വായുനാ പുണ്യഗന്ധിനാ
നാനാഭാവത്തിലുള്ള പൂക്കളുടെ സുഗന്ധമുള്ള മഴയിൽ അവൻ കുളിച്ചു. പുണ്യഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് അവനെ സ്നേഹത്തോടെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.
അചലം സ്ഥാനമാസാദ്യ ദൌഹിത്രഫലനിര്ജിതമ് । കര്മഭിഃ സ്വൈരുപചിതോ ജജ്വാല പരയാ ശ്രിയാ
മരുമക്കളുടെ ഫലത്താൽ നേടിയ, സ്വന്തം പ്രവൃത്തികളാൽ സമ്പാദിച്ച, അചഞ്ചലമായ സ്ഥാനത്ത് എത്തി, അവൻ പരമമായ മഹിമയോടെ പ്രകാശിച്ചു.
ഉപഗീതോപനൃത്തശ്ച ഗന്ധര്വാപ്സരസാം ഗണൈഃ । പ്രീത്യാ പ്രതിഗൃഹീതശ്ച സ്വര്ഗേ ദുന്ദുഭിനിഃസ്വനൈഃ
ഗന്ധർവരും അപ്സരസ്സുകളും ഗാനവും നൃത്തവും നടത്തി, സ്വർഗത്തിൽ ദുണ്ടുഭി മുഴങ്ങുമ്പോൾ അവനെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
അഭിഷ്ടുതശ്ച വിവിധൈര്ദേവരാജര്ഷിചാരണൈഃ । അര്ചിതശ്ചോത്തമാര്ഘേണ ദൈവതൈരഭിനന്ദിതഃ
വിവിധ ദേവന്മാരും രാജർഷിമാരും ഗന്ധർവാദികളും നിന്നെ വാഴ്ത്തി; ഉത്തമമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ ദേവന്മാർ നിന്നെ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
പ്രാപ്തഃ സ്വര്ഗഫലം ചൈവ തമുവാച പിതാമഹഃ । നിര്വൃതം ശാന്തമനസം വചോഭിസ്തര്പയന്നിവ
സ്വർഗ്ഫലം ലഭിച്ച ശേഷം, പിതാമഹൻ മനസ്സിൽ സമാധാനവും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞ നിന്നോട്, വാക്കുകൾകൊണ്ട് സന്തോഷിപ്പിച്ചപോലെ സംസാരിച്ചു.
ചതുഷ്പാദസ്ത്വയാ ധര്മശ്രിതോ ലോക്യേന കര്മണാ । അക്ഷയസ്തവ ലോകോഽയം കീര്തിശ്ചൈവാക്ഷയാ ദിവി
നിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രവർത്തികളാൽ നീ ചതുർവിധ ധർമ്മം പാലിച്ചു; നിന്റെ ലോകം അക്ഷയം, നിന്റെ കീർത്തിയും സ്വർഗത്തിൽ ശാശ്വതമാണ്.
പുനസ്ത്വയൈവ രാജര്ഷേ സ്വകൃതേന വിഘാതിതമ്। ആവൃതം തമസാ ചേതഃ സര്വേഷാം സ്വര്ഗവാസിനാമ്
എന്നാൽ രാജർഷേ, നിന്റെ തന്നെ പ്രവൃത്തിയാൽ അതിന് വീണ്ടും തടസ്സം സംഭവിച്ചു; സ്വർഗ്ഗവാസികളുടെ മനസ്സുകൾ അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടു.
യേന ത്വാം നാഭിജാനന്തി തതോഽജ്ഞാതോസി പാതിതഃ । പ്രീത്യൈവ ചാസി ദൌഹിത്രൈസ്താരിതസ്ത്വമിഹാഗതഃ
അതിനാൽ അവർ നിന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, അതുകൊണ്ട് നീ താഴേക്ക് വീണു; പക്ഷേ, പ്രീതിയാൽ നിന്റെ മക്കന്മാർ നിന്നെ രക്ഷിച്ച് ഇവിടെ എത്തിച്ചു.
സ്ഥാനം ച പ്രതിപന്നോഽസി കര്മണാ സ്വേന നിര്ജിതമ് । അചലം ശാശ്വതം പുണ്യമുത്തമം ധ്രുവമവ്യയമ്
നിന്റെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയാൽ നീ വീണ്ടും നിന്റെ സ്ഥാനം നേടിയിരിക്കുന്നു; അത് അചഞ്ചലവും ശാശ്വതവും പുണ്യവും ഉത്തമവും സ്ഥിരവുമാണ്.
ഭഗവന്സംശയോ മേഽസ്തി കശ്ചിതം ഛേത്തുമര്ഹസി । ന ഹ്യന്യമഹമര്ഹാമി പ്രഷ്ടും ലോകപിതാമഹ
ഭഗവൻ, എനിക്ക് ഒരു സംശയം ഉണ്ട്, ദയവായി അതു നീക്കണം; ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ നിങ്ങളെ കൂടാതെ മറ്റാരെയും ഞാൻ ചോദിക്കാൻ അർഹനല്ല.
ബഹുവര്ഷസഹസ്രാന്തം പ്രജാപാലനവര്ധിതമ്। അനേകക്രതുദാനൌഘൈരാര്ജിതം മേ മഹത്ഫലമ്
ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം ഞാൻ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു വളർത്തി; അനേകം യാഗങ്ങളും ദാനങ്ങളും നൽകി വലിയ ഫലം സമ്പാദിച്ചു.
കഥം തദല്പകാലേന ക്ഷീണം യേനാസ്മി പാതിതഃ । ഭഗവന്വേത്ഥ ലോകാംശ്ച ശാശ്വതാന്മമ നിര്മിതാന് । കഥം നു മമ തത്സര്വം വിപ്രനഷ്ടം മഹാദ്യുതേ
എന്തുകൊണ്ടാണ് അത്രയും ചുരുങ്ങിയ സമയത്ത് അതെല്ലാം ക്ഷയിച്ചു ഞാൻ താഴെ വീണത്? ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ എനിക്ക് ശാശ്വതമായി സൃഷ്ടിച്ച ലോകങ്ങൾ അറിയാം; എങ്ങനെ ആ മഹത്തായതെല്ലാം എനിക്ക് നഷ്ടമായി?
ബഹുവര്ഷസഹസ്രാന്തം പ്രജാപാലനവര്ധിതമ്। അനേകക്രതുദാനൌഘൈര്യത്ത്വയോപാര്ജിതം ഫലമ്
ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം നീ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു വളർത്തി; അനേകം യാഗങ്ങളും ദാനങ്ങളും നൽകി നീ ആ ഫലം സമ്പാദിച്ചു.
തദനേനൈവ ദോഷേണ ക്ഷീണം യേനാസി പാതിതഃ। അഭിമാനേന രാജേന്ദ്ര ധിക്കൃതഃ സ്വര്ഗവാസിഭിഃ
അതേ പിഴവുകൊണ്ടാണ് അതെല്ലാം ക്ഷയിച്ചു നീ താഴെ വീണത്; രാജേന്ദ്ര, അഹങ്കാരത്താൽ സ്വർഗ്ഗവാസികൾ നിന്നെ നിരസിച്ചു.
നായം മാനേന രാജര്ഷേ ന ബലേന ന ഹിംസയാ। ന ശാഠ്യേന ന മായാഭിര്ലോകോ ഭവതി ശാശ്വതഃ
രാജർഷേ, അഹങ്കാരത്താലോ ശക്തിയാലോ ഹിംസയാലോ വഞ്ചനയാലോ ഈ ലോകം ശാശ്വതമാകില്ല.
നാവമാന്യാസ്ത്വയാ രാജന്നധമോത്കൃഷ്ടമധ്യമാഃ। ന ഹി മാനപ്രദഗ്ധാനാം കശ്ചിദസ്തി ശമഃ ക്വചിത്
രാജാവേ, നീ താഴ്ന്നവരെയും ഉന്നതരെയും നടുവിലുള്ളവരെയും അവഹേളിക്കരുത്; അഹങ്കാരത്തിൽ കത്തുന്നവർക്കു എവിടെയും സമാധാനം ഉണ്ടാകില്ല.
പതനാരോഹണമിദം കഥയിഷ്യന്തി യേ നരാഃ । വിഷമാണ്യപി തേ പ്രാപ്താസ്തരിഷ്യന്തി ന സംശയഃ
ഈ വീഴ്ചയും ഉയർച്ചയും പറയുന്ന മനുഷ്യർക്ക് എത്രയൊക്കെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ വന്നാലും അവർ അതിജയിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.
ഏഷ ദോഷോഽഭിമാനേന പുരാ പ്രാപ്തോ യയാതിനാ । നിര്ബധ്നതാഽതിമാത്രം ച ഗാലവേന മഹീപതേ
ഈ അഹങ്കാരദോഷം മുമ്പ് യയാതിക്കും അത്യധികം നിർബന്ധം കൊണ്ടു ഗാലവനും സംഭവിച്ചിരുന്നു.
ശ്രോതവ്യം ഹിതകാമാനാം സുഹൃദാം ഹിതമിച്ഛതാമ്। ന കര്തവ്യോ ഹി നിര്ബന്ധോ നിര്ബന്ധോ ഹി ക്ഷയോദയഃ
നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഉപദേശം കേൾക്കണം; നിർബന്ധം വേണ്ട, കാരണം നിർബന്ധം നഷ്ടവും ലാഭവും ഉണ്ടാക്കും.
തസ്മാത്ത്വമപി ഗാന്ധാരേ മാനം ക്രോധം ച വര്ജയ । സന്ധത്സ്വ പാണ്ഡവൈര്വീര സംരമ്ഭം ത്യജ പാര്ഥിവ
അതുകൊണ്ട് ഗന്ധാരിയുടെ മകനേ, നീ അഹങ്കാരവും കോപവും ഉപേക്ഷിച്ചുകൊൾക; പാണ്ഡവരോടു സഖ്യത സ്ഥാപിച്ച് ശത്രുത്വം വിട്ടുകളയണം.
സ ഭവാന്സുഹൃദാം പഥ്യം വചോ ഗൃഹ്ണാതു മാഽനൃതമ് । സമര്ഥൈര്വിഗ്രഹം കൃത്വാ വിഷമസ്ഥോ ഭവിഷ്യസി
സുഹൃത്തുക്കളുടെ നല്ല വാക്കുകൾ നീ സ്വീകരിക്കണം, അസത്യത്തിൽ വിശ്വസിക്കരുത്; കഴിവുള്ളവരോടു ശത്രുതയുണ്ടാക്കിയാൽ നീ ബുദ്ധിമുട്ടിൽപ്പെടും.
ദദാതി യത്പാര്ഥിവ യത്കരതി യദ്വാ തപസ്തപ്യതി യഞ്ജുഹോതി। ന തസ്യ നാശോഽസ്തി ന ചാപകര്ഷോ നാന്യസ്തദശ്നാതി സ ഏവ കര്താ
രാജാവ് എന്ത് കൊടുക്കുകയോ ചെയ്യുകയോ, എന്ത് തപസ്സ് ചെയ്യുകയോ യാഗം അർപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താലും, അതൊന്നും ഒരിക്കലും നഷ്ടമാകുകയോ കുറയുകയോ ഇല്ല; അതിന്റെ ഫലം മറ്റാരും അനുഭവിക്കില്ല, അതിന് അവൻ തന്നെയാണ് ഉത്തരവാദി.
ഇദം മഹാഖ്യാനമനുത്തമം ഹിതം ബഹുശ്രുതാനാം ഗതരോഷരാഗിണാമ്। സമീക്ഷ്യ ലോകേ ബഹുധാ പ്രധാരിതം ത്രിവര്ഗദൃഷ്ടിഃ പൃഥിവീമുപാശ്നുതേ
ഈ മഹത്തായ, അതുല്യമായ കഥ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പരിചയമുള്ളവർക്കും, കോപവും മോഹവും വിട്ടവർക്കും വളരെ ഉപകാരപ്രദമാണ്. ലോകത്ത് പലവിധം ആലോചിച്ച് പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതാണിത്; മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ ഭൂമിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
ഏതത്പുണ്യതമം രാജന്യയാതേശ്ചരിതം മഹത്। യച്ഛ്രുത്വാ ശ്രാവയിത്വാ ച സ്വര്ഗം യാന്തീഹ മാനവാഃ
രാജാക്കന്മാരുടെ ഉത്തമമായ ജീവിതം വിവരിക്കുന്ന ഈ പുണ്യമായ കഥ ആരെങ്കിലും കേട്ടും മറ്റുള്ളവരെ കേൾപ്പിച്ചും ചെയ്താൽ, അവർ ഈ ലോകത്തുതന്നെ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും.
ഭഗവന്നേവമേവൈതദ്യഥാ വദസി നാരദ। ഇച്ഛാമി ചാഹമപ്യേവം ന ത്വീശോ ഭഗവന്നഹമ്
ഭഗവനേ, നാരായണാ, നീ പറയുന്നതെല്ലാം ശരിയാണ്. ഞാനും അതേപോലെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഭഗവൻ, ഞാൻ എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നവനല്ല.
ഏവമുക്ത്വാ തതഃ കൃഷ്ണമഭ്യഭാഷത കൌരവഃ । സ്വര്ഗ്യം ലോക്യം ച മാമാത്ഥ ധര്മ്യം ന്യായ്യം ച കേശവ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, കൌരവൻ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: 'കേശവാ, നീ എന്നോട് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കും ഐശ്വര്യത്തിലേക്കും ധർമ്മത്തിലേക്കും നീതിയിലേക്കും വഴിയുള്ളത് പറഞ്ഞു.'
ന ത്വഹം സ്വവശസ്താത ക്രിയമാണം ന മേ പ്രിയമ് । `ന മംസ്യന്തേ ദുരാത്മാനഃ പുത്രാ മമ ജനാര്ദന
എന്നാൽ, പ്രിയനേ, ഞാൻ എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നവനല്ല; നടക്കുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല. ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ള എന്റെ മക്കൾ എന്നെ പരിഗണിക്കുകയില്ല, ജനാർദ്ദനാ.