സ ദൃഷ്ട്വാ ശിരസാ ഭക്തം ധ്രിയമാണം മഹര്ഷിണാ । തിഷ്ഠതാ വായുഭക്ഷേണ വിശ്വാമിത്രേണ ധീമതാ
മഹർഷിയായ വിശ്വാമിത്രൻ തലക്കു സമീപം അന്നം പിടിച്ച്, കാറ്റ് മാത്രം ഭക്ഷ്യമായി അചഞ്ചലമായി നിന്നത് കണ്ടു,
പ്രതിഗൃഹ്യ തതോ ധര്മസ്തഥൈവോഷ്ണം തഥാ നവമ് । ഭുക്ത്വാ പ്രീതോസ്മി വിപ്രര്ഷേ തമുക്ത്വാ സ മുനിര്ഗതഃ
അപ്പോൾ ധർമ്മം അതേ ചൂടുള്ള പുതിയ അന്നം സ്വീകരിച്ച് ഭക്ഷിച്ചു; 'ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ആ മുനി അവിടെ നിന്ന് പോയി.
ക്ഷത്രഭാവാദപഗതോ ബ്രാഹ്മണത്വമുപാഗതഃ। ധര്മസ്യ വചനാത്പ്രീതോ വിശ്വാമിത്രസ്തഥാഽഭവത്
ക്ഷത്രിയഭാവം വിട്ട്, ബ്രാഹ്മണപദവി നേടിയതും, ധർമ്മന്റെ വാക്ക് കൊണ്ട് വിശ്വാമിത്രൻ സന്തോഷം നേടി.
വിശ്വാമിത്രസ്തു ശിഷ്യസ്യ ഗാലവസ്യ തപസ്വിനഃ । ശുശ്രൂഷയാ ച ഭക്ത്യാ ച പ്രീതിമാനിത്യുവാച ഹ
തപസ്സുകാരനായ ശിഷ്യൻ ഗാലവൻ ചെയ്ത ഭക്തിപൂർവ്വമായ സേവനത്തിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു വിശ്വാമിത്രൻ സ്നേഹത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
അനുജ്ഞാതോ മയാ വത്സ യഥേഷ്ടം ഗച്ഛ ഗവാലവ। ഇത്യുക്തഃ പ്രത്യുവാചേദം ഗാലവോ മുനിസത്തമമ്
എനിക്ക് അനുമതി കൊടുത്തു, മകനേ, നീ ഇഷ്ടം പോലെ ഗവാലവനിലേക്കു പോവൂ എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഗാലവൻ ആ മഹാനായ മുനിയെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
പ്രീതോ മധുരയാ വാചാ വിശ്വാമിത്രം മഹാദ്യുതിമ് । ദക്ഷിണാഃ കാഃ പ്രയച്ഛാമി ഭവതേ ഗുരുകര്മണി
സന്തോഷത്തോടെ, മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ, ഗാലവൻ അതിവിശാലനായ വിശ്വാമിത്രനോടു പറഞ്ഞു: ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശത്തിന് ഞാൻ എന്ത് ഉപഹാരം നൽകണം?
ദക്ഷിണാഭിരുപേതം ഹി കര്മ സിദ്ധ്യതി മാനദ। ദക്ഷിണാനാം ഹി ദാതാ വൈ അപവര്ഗേണ യുജ്യതേ
ഉപഹാരത്തോടൊപ്പം ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തി മാത്രമേ ഫലപ്രദമാവൂ, മഹാനേ; ഉപഹാരം നൽകുന്നവൻ മോക്ഷം നേടുന്നു.
സ്വര്ഗേ ക്രതുഫലം തദ്ധി ദക്ഷിണാ ശാന്തിരുച്യതേ। കിമാഹരാമി ഗുര്വര്ഥം ബ്രവീതു ഭഗവാനിതി
സ്വർഗത്തിൽ യാഗഫലമായി അറിയപ്പെടുന്നത് ആ ഉപഹാരമാണ്, അതാണ് ശാന്തി; ഗുരുവിന് വേണ്ടി ഞാൻ എന്ത് കൊണ്ടുവരണം, ദയവായി പറയൂ.
സ ജാനാനസ്തു ഭഗവാന്ഖിന്നം ശുശ്രൂഷണേന വൈ। വിശ്വാമിത്രസ്തമസകൃദ്ഗച്ഛ ഗച്ഛേത്യചോദയത്
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, വിശ്വാമിത്രൻ, ഗാലവൻ സേവനത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നതറിഞ്ഞ്, വീണ്ടും വീണ്ടും 'പോവൂ, പോകൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
അസകൃദ്ഗച്ഛഗച്ഛേതി വിശ്വാമിത്രേണ ഭാഷിതഃ । കിം ദദാനീതി ബഹുശോ ഗാലവഃ പ്രത്യഭാഷത
വിശ്വാമിത്രൻ പലതവണ 'പോവൂ, പോകൂ' എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടും, ഗാലവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും 'ഞാൻ എന്ത് നൽകണം?' എന്നു ചോദിച്ചു.
നിര്ബന്ധതസ്തു ബഹുശോ ഗാലവസ്യ തപസ്വിനഃ। കിംചിദാഗതസംരമ്ഭോ വിശ്വാമിത്രോഽബ്രവീദിദമ്
ഗാലവൻ നിരന്തരം ആവർത്തിച്ച് ആവശ്യപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, വിശ്വാമിത്രൻ അല്പം അസഹനത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏകതഃശ്യാമകര്ണാനാം ഹയാനാം ചന്ദ്രവര്ചസാമ്। അഷ്ടൌ ശതാനി മേ ദേഹി ഗച്ഛ ഗാലവ മാ ചിരമ്
നിലവിൽ തന്നെ, ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ള, കറുത്ത ചെവി ഉള്ള എട്ടുനൂറ് കുതിരകൾ എനിക്ക് കൊടുക്കൂ; വൈകാതെ പോകൂ, ഗാലവാ.
ഏവമുക്തസ്തദാ തേന വിശ്വാമിത്രേണ ധീമതാ। നാസ്തേ ന ശേതേ നാഹാരം കുരുതേ ഗാലവസ്തദാ
അവിടെ, ധീരനായ വിശ്വാമിത്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഗാലവൻ ആ സമയത്ത് വിശ്രമിച്ചില്ല, ഉറങ്ങിയില്ല, ഭക്ഷണം പോലും കഴിച്ചില്ല.
ത്വഗസ്ഥിഭൂതോ ഹരിണാശ്ചിന്താശോകപരായണഃ। ശോചമാനോഽതിമാത്രം സ ദഹ്യമാനശ്ച മന്യുനാ । ഗാലവോ ദുഃഖിതോ ദുഃഖാദ്വിലലാപ സുയോധന
ത്വക്ക് അസ്ഥിയായി, ആലോചനയും ദു:ഖവും കൊണ്ട് മുഴുവനും ആകൃതിയായി, അത്യന്തം ദു:ഖിച്ചു, കോപത്തിൽ കത്തിയവനായി, ഗാലവൻ അത്യന്തം വിഷമിച്ചു, സുദീർഘമായി വിലപിച്ചു.
കുതഃ പുഷ്ടാനി മിത്രാണി കുതോഽര്ഥാഃ സഞ്ചയഃ കൃതഃ । ഹയാനാം ചന്ദ്രശുഭ്രാണാം ശതാന്യഷ്ടൌ കുതോ മമ
എവിടെയാണ് എനിക്ക് നല്ല സുഹൃത്തുക്കളും സമ്പത്തും? എവിടുനിന്നാണ് എനിക്ക് ചന്ദ്രനുപോലെ വെള്ളയുള്ള എട്ടുനൂറ് കുതിരകൾ കിട്ടുക?
കുതോ മേ ഭോജനേ ശ്രദ്ധാ സുഖശ്രദ്ധാ കുതശ്ച മേ। ശ്രദ്ധാ മേ ജീവിതസ്യാപി ഛിന്നാ കിം ജീവിതേന മേ
എവിടെയാണ് എനിക്ക് ഭക്ഷണത്തിൽ വിശ്വാസം, എവിടെയാണ് സന്തോഷം? ജീവൻ പോലും എനിക്ക് ഇനി വിശ്വാസമില്ല; എനിക്ക് ജീവൻ കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം?
അഹം പാരേ സമുദ്രസ്യ പൃഥിവ്യാ വാ പരം പരാത്। ഗത്വാഽഽത്മാനം വിമുഞ്ചാമി കിം ഫലം ജീവിതേന മേ
സമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറത്തോ, ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തോ ചെന്നാലും, ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും; എനിക്ക് ജീവിച്ചിരിക്കേണ്ടത് എന്തിന്?
അദനസ്യാകൃതാര്ഥസ്യ ത്യക്തസ്യ വിവിധൈഃ ഫലൈഃ । ഋണം ധാരയമാണസ്യ കുതഃ സുഖമനീഹയാ
ഭക്ഷണം കിട്ടാതെയും, ലക്ഷ്യം നേടാതെയും, എല്ലാ സുഖങ്ങളും വിട്ടുമാറിയവനായി, കടം ചുമന്നവനായി, ഈ ലക്ഷ്യരഹിതമായ ജീവിതത്തിൽ എങ്ങനെയാണ് സന്തോഷം ഉണ്ടാകുക?
സുഹൃദാം ഹി ധനം ഭുക്ത്വാ കൃത്വാ പ്രണയമീപ്സിതമ് । പ്രതികര്തുമശക്തസ്യ ജീവിതാന്മരണം വരമ്
സുഹൃത്തുക്കളുടെ സമ്പത്ത് അനുഭവിച്ച്, അവരുടേത് സ്നേഹം നേടി, തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നാൽ, ജീവൻ보다 മരണം തന്നെ നല്ലത്.
പ്രതിശ്രുത്യ കരിഷ്യേതി കര്തവ്യം തദകുര്വതഃ । മിഥ്യാവചനദഗ്ധസ്യ ഇഷ്ടാപൂര്തം പ്രണശ്യതി
'ഞാൻ ചെയ്യാം' എന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, അതു ചെയ്യാതെ ഇരുന്നാൽ, കള്ളവാക്ക് പറഞ്ഞവനായി, യാഗഫലവും സൽപ്രവൃത്തികളും നഷ്ടമാകും.
ന രൂപമനൃതസ്യാസ്തി നാനൃതസ്യാസ്തി സന്തതിഃ । നാനൃതസ്യാധിപത്യം ച കുത ഏവ ഗതിഃ ശുഭാ
കള്ളത്തിൽ സൗന്ദര്യമില്ല, കള്ളത്തിൽ സന്തതിയും ഇല്ല; കള്ളം പറഞ്ഞാൽ അധികാരവും കിട്ടില്ല; എങ്ങനെയാണ് നല്ല ഫലം ലഭിക്കുക?
കുതഃ കൃതഘ്നസ്യ യശഃ കുതഃ സ്ഥാനം കുതഃ സുഖമ്। അശ്രദ്ധേയഃ കൃതഘ്നോ ഹി കൃതഘ്നേ നാസ്തി നിഷ്കൃതിഃ
കൃതഘ്നനിൽ യശസ്സുണ്ടാകുമോ, സ്ഥാനമോ സന്തോഷമോ ഉണ്ടാകുമോ? കൃതഘ്നനിൽ വിശ്വാസം ഇല്ല, കൃതഘ്നനു പരിഹാരവും ഇല്ല.
ന ജീവത്യധനഃ പാപഃ കുതഃ പാപസ്യ തന്ത്രണമ്। പാപോ ധ്രുവമവാപ്നോതി വിനാശം നാശയന്കൃതമ്
ധനം ഇല്ലാത്ത ദുഷ്ടന് ജീവിക്കാനാവില്ല; എങ്കിൽ ദുഷ്ടന് എന്ത് മാർഗ്ഗം ഉണ്ടാകും? ദുഷ്ടൻ നിർബന്ധമായും നാശം നേരിടും, ചെയ്തതെല്ലാം നശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
സോഽഹം പാപഃ കൃതഘ്നസ്യ കൃപണശ്ചാനൃതോഽപി ച । ഗുരോര്യഃ കൃതകാര്യഃ സംസ്തത്കരോമി ന ഭാഷിതമ്
ഞാൻ ദുഷ്ടനും, നന്ദിയില്ലാത്തവനും, ദുർഭാഗ്യനും, സത്യവിരുദ്ധനും ആകുന്നു; ഗുരുവിന് വേണ്ടി സേവനം ചെയ്തിട്ടും അതിനെ ഞാൻ പറയാറില്ല.
സോഽഹം പ്രാണാന്വിമോക്ഷ്യാമി കൃത്വാ യത്നമനുത്തമമ് । അര്ഥിതാ ന മയാ കാചിത്കൃതപൂര്വാ ദിവൌകസാമ്
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും, ഏറ്റവും വലിയ ശ്രമം ചെയ്തശേഷം; സ്വർഗ്ഗവാസികളോടൊരിക്കലും ഞാൻ ഒന്നും ചോദിച്ചിട്ടില്ല.
മാനയന്തി ച മാം സര്വേ ത്രിദശാ യജ്ഞസംസ്തരേ। അഹം തു വിബുധശ്രേഷ്ഠം ദേവം ത്രിഭുവനേശ്വരമ് । വിഷ്ണും ഗച്ഛാമ്യഹം കൃഷ്ണം ഗതിം ഗതിമതാം വരമ്
യജ്ഞസമയത്ത് എല്ലാ ദേവന്മാരും എന്നെ ആദരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഞാൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപനായ കൃഷ്ണനായി, അഭയം തേടുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനായ വിഷ്ണുവിനോടാണ് പോകുന്നത്.
ഭോഗാ യസ്മാത്പ്രതിഷ്ഠന്തേ വ്യാപ്യ സര്വാന്സുരാസുരാന്। പ്രണതോ ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമി കൃഷ്ണം യോഗിനമവ്യയമ്
സുഖങ്ങൾ ദേവന്മാരിലും അസുരന്മാരിലും വ്യാപിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ യോഗിയായ, അക്ഷരനായ കൃഷ്ണനെ ഭക്തിയോടെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
ഏവമുക്തേ സഖാ തസ്യ ഗരുഡോ വിനതാത്മജഃ । ദര്ശയാമാസ തം പ്രാഹ സംഹൃഷ്ടഃ പ്രിയകാമ്യയാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവന്റെ സുഹൃത്ത് വിനതയുടെ മകനായ ഗരുഡൻ പ്രത്യക്ഷമായി, സ്നേഹത്താൽ സന്തോഷത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
സഹൃദ്ഭവാന്മമ മതഃ സുഹൃദാം ച മതഃ സുഹൃത്। ഈപ്സിതേനാഭിലാഷേണ യോക്തവ്യോ വിഭവേ സതി
സുഹൃത്ത് ഹൃദയത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്, സുഹൃത്തുക്കൾക്കും സുഹൃത്ത് എന്നാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്; ആഗ്രഹിച്ച ഇഷ്ടം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അതിൽ ചേർന്നിരിക്കണം.
വിഭവശ്ചാസ്തി മേ വിപ്ര വാസവാവരജോ ദ്വിജ । പൂര്വമുക്തസ്ത്വദര്ഥം ച കൃതഃ കാമശ്ച തേന മേ
എനിക്ക് സമ്പത്ത് ഉണ്ട്, ബ്രാഹ്മണാ, ഇന്ദ്രന്റെ ഇളയാനായ ദ്വിജാ; മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, നിന്റെ കാരണത്താൽ എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റപ്പെട്ടു.