ജലദാഭാംസ്തഥാ ശൈലാംസ്തോയപ്രസ്രവണാനി ച । കാമപുഷ്പഫലാംശ്ചാപി പാദപാന്കാപചാരിണഃ
മേഘങ്ങൾപോലുള്ള പർവതങ്ങളും വെള്ളം ഒഴുകുന്ന സ്രോതസ്സുകളും, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നപോലെ പുഷ്പവും പഴവും തരുന്ന ചെടികളും നീ കാണുക.
മാതലേ കശ്ചിദത്രാപി രുചിരസ്തേ വരോ ഭവേത് । അഥവാഽന്യാം ദിശം ഭൂമേര്ഗച്ഛാവ യദി മന്യസേ
മാതളേ, ഇതിൽ നിന്നൊന്നും നിനക്ക് ഇഷ്ടമുണ്ടെങ്കിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഭൂമിയിലെ മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക് പോകാം.
മാതലിസ്ത്വബ്രവീദേനം ഭാഷമാണം തഥാവിധമ് । ദേവര്ഷേ നൈവ മേ കാര്യം വിപ്രിയം ത്രിദിവൌകസാമ്
അങ്ങനെ സംസാരിച്ചവനോട് മാതളി പറഞ്ഞു: ദൈവമുനിവേ, സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്ക് അനിഷ്ടമായത് ചെയ്യാൻ എനിക്ക് മനസ്സില്ല.
നിത്യാനുഷക്തവൈരാ ഹി ഭ്രാതരോ ദേവദാനവാഃ । പരപക്ഷേണ സംബന്ധം രോചയിഷ്യാമ്യഹം കഥമ്
ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും സഹോദരന്മാരാണ്, എപ്പോഴും പരസ്പരം വൈരികളുമാണ്. എനിക്ക് എങ്ങനെ ശത്രുവിന്റെ പക്ഷത്തോടൊപ്പം ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ മനസ്സാവും?
അന്യത്ര സാധു ഗച്ഛാവ ദ്രഷ്ടും നാര്ഹാമി ദാനവാന് । ജാനാമി തവ ചാത്മാനം ഹിംസാത്മകമനം തഥാ
നമുക്ക് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകാം; ദാനവന്മാരെ ഞാൻ കാണേണ്ടതില്ല. നിന്റെ സ്വഭാവം ഹിംസയിലേക്കാണ് ചായുന്നതെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു.
അയം ലോകഃ സുപര്ണാനാം പക്ഷിണാം പന്നഗാശിനാമ് । വിക്രമേ ഗമനേ ഭാരേ നൈഷാമസ്തി പരിശ്രമഃ
ഈ ലോകം സൂപർണ്ണന്മാരുടെയും പാമ്പുകളെ ഭക്ഷിക്കുന്ന പക്ഷികളുടെയുംതാണ്. അവരുടെ ശക്തിയിലും സഞ്ചാരത്തിലും ഭാരത്തിൽ പോലും അവർക്കു ഒരിക്കലും ക്ഷീണമില്ല.
വൈനതേയസുതൈഃ സൂത പങ്ഭിസ്തതമിദം കുലമ് । സുമുഖേന സുനാമ്നാ ച സുനേത്രേണ സുവര്ചസാ
സാരഥി, വിനതയുടെ പുത്രന്മാർ ആയ സുമുഖൻ, സുനാമൻ, സുനേത്രൻ, സുവർചസൻ തുടങ്ങിയവരാൽ ഈ വംശം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സുരുചാ പക്ഷിരാജേന സുബലേന ച മാതലേ। വര്ധിതാനി പ്രസൃത്യാ വൈ വിനാതാകുലകര്തൃഭിഃ
പക്ഷിരാജാവായ സുരുചിയും സുബലനും, മാതളേ, വിനതാകുലത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാക്കളാൽ ഇവരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പക്ഷിരാജാഭിജാത്യാനാം സഹസ്രാണി ശതാനി ച। കശ്യപസ്യ തതോ വംശേ ജാതൈര്ഭൂതിവിവര്ധനൈഃ
പക്ഷിരാജാവിന്റെ ഉത്ഭവം കൊണ്ടുള്ളവരിൽ നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് പേർ കശ്യപന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച് സമ്പത്തിലും വളർച്ചയിലും മുന്നേറുന്നു.
സര്വേ ഹ്യേതേ ശ്രിയാ യുക്താഃ സര്വേ ശ്രീവത്സലക്ഷണാഃ । സര്വേ ശ്രിയമഭീപ്സന്തോ ധാരയന്തി ബലാന്യുത
ഇവരൊക്കെയും ഐശ്വര്യത്തോടെ സമ്പന്നരാണ്, എല്ലാവർക്കും ശ്രീവത്സലക്ഷണം ഉണ്ട്, എല്ലാവരും സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നു, എല്ലാവർക്കും ശക്തിയുണ്ട്.
കര്മണാ ക്ഷത്രിയാശ്ചൈതേ നിര്ഘൃണാ ഭോഗിഭോജിനഃ । ജ്ഞാതിസങ്ക്ഷയകര്തൃത്വാദ്ബ്രാഹ്മണ്യം ന ലഭന്തി വൈഃ
ഈ ക്ഷത്രിയർ ക്രൂരരും ഭോഗാസക്തരുമാണ്. സ്വജാതിയെ നശിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ഇവർക്ക് ബ്രാഹ്മണത്വം ലഭിക്കില്ല.
നാമാനി ചൈഷാം വക്ഷ്യാമി യഥാപ്രാധാന്യതഃ ശ്രൃണു । മാതലേ ശ്ലാഘ്യമേതദ്ധി കുലം വിഷ്ണുപരിഗ്രഹമ്
മാതളേ, ഞാൻ ഇവരുടെ പേരുകൾ പ്രധാന്യാനുസരണം പറയാം, കേൾക്കു. വിഷ്ണുവുമായി ബന്ധമുള്ള ഈ വംശം വളരെ പ്രശംസനീയമാണ്.
ദൈവതം വിഷ്ണുരേതേഷാം വിഷ്ണുരേവ പരായണമ് । ഹൃദി ചൈഷാം സദാ വിഷ്ണുര്വിഷ്ണുരേവ സദാ ഗതിഃ
വിഷ്ണുവാണ് ഇവരുടെ ദൈവം; വിഷ്ണുവാണ് ഇവരുടെ പരമാശ്രയം. ഇവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും വിഷ്ണു വസിക്കുന്നു; വിഷ്ണുവാണ് എപ്പോഴും അവരുടെ ലക്ഷ്യം.
സുവര്ണചൂഡോ നാഗാശീ ദാരുണശ്ചണ്ഡതുണ്ഡകഃ । അനിലശ്ചാനലശ്ചൈവ വിശാലാക്ഷോഽഥ കുണ്ഡലീ
സുവർണചൂഡൻ, നാഗാശി, ദാരുണൻ, ചണ്ഡതുണ്ഡകൻ, അനിലൻ, അനലൻ, വിശാലാക്ഷൻ, കൂടലൻ,
പങ്കജിദ്വജ്രവിഷ്കമ്ഭോ വൈനതേയോഽഥ വാമനഃ । വാതവേഗോ ദിശാചക്ഷുര്നിമേഷോഽനിമിഷസ്തഥാ
പങ്കജൻ, വജ്രവിഷ്കംബൻ, വൈനതേയൻ, വാമനൻ, വാതവേഗൻ, ദിശാചക്ഷു, നിമേഷൻ, അനിമിഷൻ,
ത്രിരാവഃ സപ്തരാവശ്ച വാല്മീകിര്ദീപകസ്തഥാ । ദൈത്യദ്വീപഃ സരിദ്ദ്വീപഃ സാരസഃ പദ്മകേതനഃ
ത്രിരാവൻ, സപ്തരാവൻ, വാൽമീകി, ദീപകൻ, ദൈത്യദ്വീപൻ, സരിദ്ദ്വീപൻ, സാരസൻ, പത്മകേതനൻ,
സുമുഖശ്ചിത്രകേതുശ്ച ചിത്രബര്ഹസ്തഥാഽനഘഃ। മേഷഹൃത്കുമുദോ ദക്ഷഃ സര്പാന്തഃ സോമഭോജനഃ
സുമുഖൻ, ചിത്രകേതു, ചിത്രബർഹൻ, അനഘൻ, മേഷഹൃത്കുമുദൻ, ദക്ഷൻ, സർപാന്തൻ, സോമഭോജനൻ,
ഗുരുഭാരഃ കപോതശ്ച സൂര്യനേത്രശ്ചിരാന്തകഃ । വിഷ്ണുധര്മാ കുമാരശ്ച പരിബര്ഹോ ഹരിസ്തഥാ
ഗുരുഭാരൻ, കപോതൻ, സൂര്യനെത്രൻ, ചിരാന്തകൻ, വിഷ്ണുധർമ്മൻ, കുമാരൻ, പരിഭവർഹൻ, ഹരി,
സുസ്വരോ മധുപര്കശ്ച ഹേമവര്ണസ്തഥൈവ ച। മാലയോ മാതരിശ്വാ ച നിശാകരദിവാകരൌ
സുസ്വരൻ, മധുപർക്കൻ, ഹേമവർണൻ, മലയൻ, മാതരിശ്വൻ, നിശാകരൻ, ദിവാകരൻ,
ഏതേ പ്രദേശമാത്രേണ മയോക്താ ഗരുഡാത്മജാഃ । പ്രാധാന്യതസ്തേ യശസാ കീര്തിതാഃ പ്രാണിനശ്ചയേ
ഇവരാണ് ഞാൻ പ്രദേശപ്രകാരം പറഞ്ഞ ഗരുഡപുത്രന്മാർ. ഇവർക്ക് പ്രശസ്തിയനുസരിച്ച് ജീവികളിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തരാണ്.
യദ്യത്ര ന രുചിഃ കാചിദേഹി ഗച്ഛാവ മാതലേ । തം നയിഷ്യാമി ദേശം ത്വാം വരം യത്രോപലപ്സ്യസേ
മാതളേ, എങ്കിൽ ഇവിടെ ഒരു സ്ഥലവും നിനക്ക് ഇഷ്ടമില്ലെങ്കിൽ നമുക്ക് പോകാം. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ലഭിക്കുന്ന ദേശത്ത് ഞാൻ നിന്നെ കൊണ്ടുപോകാം.
ഇദം രസാതലം നാമ സപ്തമം പൃഥിവീതലമ്। യത്രാസ്തേ സുരഭിര്മാതാ ഗവാമമൃതസംഭവാ
ഇതിനെ രസാതലം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; ഭൂമിയുടെ ഏഴാമത്തെ ഭാഗം. ഇവിടെ അമൃതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പശുക്കളുടെ മാതാവായ സുരഭി വസിക്കുന്നു.
ക്ഷരന്തീ സതതം ക്ഷീരം പൃഥിവീസാരസംഭവമ് । ഷണ്ണം രസാനാം സാരേണ രസമേകമനുത്തമമ്
അവൾ എപ്പോഴും ഭൂമിയുടെ സാരത്തിൽ നിന്നുള്ള പാൽ ഒഴുക്കുന്നു; ആറു രുചികളുടെ സാരത്തോടെ അവൾ ഒരു അതുല്യമായ രുചി സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
അമൃതേനാഭിതൃപ്തസ്യ സാരമുദ്ഗിരതഃ പുരാ। പിതാമഹസ്യ വദനാദുദതിഷ്ഠദനിന്ദിതാ
പിതാമഹൻ അമൃതം കഴിച്ച് തൃപ്തനായപ്പോൾ, അതിന്റെ സാരം അവന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്നു; അങ്ങനെ കുറ്റമറ്റ സുരഭി ഉദിച്ചു.
യസ്യാഃ ക്ഷീരസ്യ ധാരായാ നിപതന്ത്യാ മഹീതലേ। ഹ്രദഃ കൃതഃ ക്ഷീരനിധിഃ പവിത്രം പരമുച്യതേ
അവളുടെ പാലിന്റെ ധാര ഭൂമിയിൽ വീണപ്പോൾ, ഒരു പാലക്കുളം രൂപപ്പെട്ടു; അതാണ് പരമശുദ്ധമായ പാല്നിധി എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
പുഷ്പിതസ്യേവ ഫേനേന പര്യന്തമനുവേഷ്ടിതമ്। പിബന്തോ നിവസന്ത്യത്ര ഫേനപാ മുനിസത്തമാഃ
പൂക്കളിൽ നിന്നുള്ള നുരപോലെ അതിന്റെ അതിരുകൾ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മഹർഷിമാർ ഇവിടെ താമസിച്ച് ആ നുരപാൽ കുടിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
ഫേനപാ നാമ തേ ഖ്യാതാഃ ഫേനാഹാരാശ്ച മാതലേ। ഉഗ്രേ തപസി വര്തന്തേ യേഷാം ബിഭ്യതി ദേവതാഃ
മാതളേ, അവർക്ക് ഫേനപന്മാർ എന്നാണ് പേര്; അവർ നുരപാൽ മാത്രമേ കഴിക്കാറുള്ളൂ. അവർ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു, ദേവന്മാർ പോലും അവരെ ഭയപ്പെടുന്നു.
അസ്യാശ്ചതസ്രോ ധേന്വോഽന്യാ ദിക്ഷു സര്വാസു മാതലേ। നിവസന്തി ദിശാം പാല്യോ ധാരയന്ത്യോദിശഃസ്മ താഃ
മാതളേ, അവൾക്കു നാലു മറ്റ് പശുക്കളും ഉണ്ട്; അവൾ എല്ലാ ദിശകളിലും അവയെ നിലനിർത്തുന്നു. അവ ദിശകളെ കാത്ത് സംരക്ഷിക്കുന്നു.
പൂര്വാം ദിശം ധാരയതേ സുരൂപാ നാമ സൌരഭീ । ദക്ഷിണാം ഹംസികാ കനാമ ധാരയത്യപരാം ദിശമ്
കിഴക്കേ ദിക്കിൽ സൌരഭി എന്ന സുരൂപ എന്ന പശു നിലകൊള്ളുന്നു. തെക്കേ ദിക്കിൽ കനാമ എന്ന ഹംസികാ എന്ന പശു നിലകൊള്ളുന്നു.
പശ്ചിമാ വാരുണീ ദിക്ച ധാര്യതേ വൈ സുഭദ്രയാ। മഹാനുഭാവയാ നിത്യം മാതലേ വിശ്വരൂപയാ
പശ്ചിമ ദിക്കിൽ മഹത്തായ ശക്തിയുള്ള, എല്ലാം രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്ന സുഭദ്രാ എന്ന പശു നിലകൊള്ളുന്നു, മാതലി.