യത്രതത്രശയോ നിത്യം യേനകേനചിദാശിതഃ। യേനകേനചിദാച്ഛന്നഃ സ ഗോവ്രത ഇഹോച്യതേ
എവിടെയായാലും, എങ്ങനെയായാലും വിശപ്പു തീർത്താലും, എങ്ങനെ മറച്ചാലും, അങ്ങനെയുള്ളവനെയാണ് ഇവിടെ പശുവ്രതനെന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
പശ്യ യദ്യത്ര തേ കശ്ചിദ്രോചതേ ഗുണതോ വരഃ । വരയിഷ്യാമി തം ഗത്വാ യത്നമാസ്ഥായ മാതലേ
മാതളേ, ഇവിടെ നിന്നെ ഗുണത്തിൽ ആകർഷിക്കുന്ന ആരെങ്കിലും കാണുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ അവനെ തിരഞ്ഞെടുക്കും; അവിടേക്ക് പോയി പരിശ്രമം നടത്താം.
അണ്ഡമേതഞ്ജലേ ന്യസ്തം ദീപ്യമാനമിവ ശ്രിയാ । ആപ്രജാനാം നിസര്ഗാദ്വൈ നോദ്ഭിദ്യതി ന സര്പതി
ഇവിടെ കൈയിലിടുന്ന ഈ മുട്ട് മഹത്വത്തോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. ഇതിന് സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുതന്നെ, മക്കളിൽ നിന്ന് ഇത് പൊട്ടുകയോ, ഒഴുകിപ്പോകുകയോ ചെയ്യില്ല.
നാസ്യ ജാതിം നിസര്ഗം വാ കഥ്യമാനം ശ്രൃണോമി വൈ। പിതരം മാതരം ചാപി നാസ്യ ജാനാതി കശ്ചന
ഇതിന്റെ ജന്മവും സ്വഭാവവും ആരും പറയുന്നതും കേട്ടിട്ടില്ല; ഇതിന്റെ അച്ഛനെയും അമ്മയെയും ആരും അറിയുന്നുമില്ല.
അതഃ കില മഹാനഗ്നിരന്തകാലേ സമുത്ഥിതഃ। ധക്ഷ്യതേ മാതലേ സര്വം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
അതുകൊണ്ട്, കാലാവസാനത്തിൽ, ഇതിൽ നിന്ന് വലിയ അഗ്നി ഉയർന്ന്, മൂന്നു ലോകവും ചലനസ്ഥിരങ്ങളുമൊക്കെ ദഹിപ്പിക്കുമെന്ന് പറയുന്നു, മാതളേ.
മാതലിസ്ത്വബ്രവീച്ഛ്രുത്വാ നാരദസ്യാഥ ഭാഷിതമ് । ന മേഽത്ര രോചതേ കശ്ചിദന്യതോ വ്രജ മാചിരമ്
നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം മാതളി പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ആരും എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല; നീ വേറെിടത്തേക്ക് ഉടൻ പോകുക.'
ഹിരണ്യപുരമിത്യേതത്ഖ്യാതം പുരവരം മഹത്। ദൈത്യാനാം ദാനവാനാം ച മായാശതവിചാരിണാമ്
ഇത് ഹിരണ്യപുരം എന്നറിയപ്പെടുന്ന വലിയ പ്രശസ്തമായ നഗരം ആണ്. ദൈത്യന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും, അനേകം മായാവിദ്യകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുടെയും ആസ്ഥാനമാണ് ഇത്.
അനല്പേന പ്രയത്നേന നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ । മയേന മനസാ സൃഷ്ടം പാതാലതലമാശ്രിതമ്
വിശ്വകർമ്മൻ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ പണിത, മായൻ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച, പാതാളത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നഗരമാണിത്.
അത്ര മായാസഹസ്രാണി വവികുര്വാണാ മഹൌജസഃ । ദാനവാ നിവസന്തി സ്മ ശൂരാ ദത്തവരാഃ പുരാ
ഇവിടെ, മഹാശക്തിയുള്ള ദാനവന്മാർ, അനേകം മായാജാലങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ട്, ദത്തവരങ്ങളായി, ഒരിക്കൽ പാർത്തിരുന്നു.
നൈതേ ശക്രേണ നാന്യേന യമേന വരുണേന വാ। ശക്യന്തേ വശമാനേതും തഥൈവ ധനദേന ച
ഇവരെ ഇന്ദ്രനും, മറ്റാരും, യമനും, വരുണനും, ധനപതിയുമായ കുബേരനും കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ല.
അസുരാഃ കാലഖഞ്ജാശ്ച തഥാ വുഷ്ണുപദോദ്ഭവാഃ । നൈര്ഋതാ യാതുധാനാശ്ച ബ്രഹ്മപാദോദ്ഭവാശ്ച യേ
ഇവിടെ അസുരന്മാരും, കാലകഞ്ജന്മാർ എന്ന ലംഗന്മാരും, വിഷ്ണുവിന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നുള്ളവരും, നൈരൃതന്മാരും, യാതുധാനന്മാരും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നുള്ളവരും പാർക്കുന്നു.
ദംഷ്ട്രിണോ ഭീമവേഗാശ്ച വാതവേഗപരാക്രമാഃ । മായാവീര്യോപസംപന്നാ നിവസന്ത്യത്ര മാതലേ
ഇവിടെ, മാതളേ, കുരുതിയുള്ളവരും, ഭയങ്കര വേഗമുള്ളവരും, കാറ്റുപോലെയുള്ള ശക്തിയുള്ളവരും, മായാവീര്യത്തിൽ സമ്പന്നരായവരും പാർക്കുന്നു.
നിവാതകവചാ നാമ ദാനവാ യുദ്ധദുര്മദാഃ । ജാനാസി ച യഥാ ശക്രോ നൈതാഞ്ശക്രോതി ബാധിതും
നിവാതകവചന്മാർ എന്ന ദാനവന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം ഭയങ്കരരാണ്. ഇന്ദ്രൻ പോലും ഇവരെ കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്തതാണല്ലോ നീ അറിയുന്നത്.
ബഹുശോ മാതലേ ത്വം ച തവ പുത്രശ്ച ഗോമുഖഃ । നിര്ഭഗ്നോ ദേവരാജശ്ച സഹപുത്രഃ ശചീപതിഃ
മാതളേ, നീയും നിന്റെ മകനായ ഗോമുഖനും, ദേവരാജാവും അവന്റെ മകനും പലതവണ പരാജയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
പശ്യ വേശ്മാനി രൌക്മാണി മാതലേ രാജതാനി ച । കര്മണാ വിധിയുക്തേന യുക്താന്യുപഗതാനി ച
മാതളേ, ഈ പൊന്നും വെള്ളിയുമാണ് ഇവിടെയുള്ള ഭവനങ്ങൾ. നിർദ്ദിഷ്ട ക്രമത്തിൽ ചെയ്ത കര്മ്മഫലമായിട്ടാണ് ഇവ ലഭിച്ചത്.
വൈദൂര്യമണിചിത്രാണി പ്രവാലരുചിരാണി ച । അര്കസ്ഫടികശുഭ്രാണി വജ്രസാരോഞ്ജ്വലാനി ച
വൈഡൂര്യരത്നങ്ങൾ, ചുവന്ന പ്രബലമായ പ്രവാളങ്ങൾ, സൂര്യപ്രകാശംപോലുള്ള സ്ഫടികങ്ങൾ, വജ്രംപോലുള്ള പ്രകാശമുള്ളവയും ഇവ അലങ്കരിക്കുന്നു.
പാര്ഥിവാനീവ ചാഭാസ്തി പദ്മരാഗമയാനി ച। ശൈലാനീവ ച ദൃശ്യന്തേ ദാരവാണീവ ചാപ്യുത
ചില ഭവനങ്ങൾ ഭൂമിയിലെ രാജമന്ദിരങ്ങൾപോലും, ചിലത് പട്മരാഗംകൊണ്ടുമാണ്. ചിലത് പർവതങ്ങളെപ്പോലും, മറ്റൊന്നുകൾ മരച്ചില്ലകളെപ്പോലും കാണാം.
സൂര്യരൂപാണി ചാഭാന്തി ദീപ്താഗ്നിസദൃശാനി ച । മണിജാലവിചിത്രാണി പ്രാംശൂനി നിബിഡാനി ച
ചിലത് സൂര്യനെപ്പോലും, ചിലത് ദഹിക്കുന്ന അഗ്നിയെപ്പോലും പ്രകാശിക്കുന്നു. ഉയരവും ദൃഢതയും ഉള്ളവയും, രത്നജാലങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവയും ഇവയുണ്ട്.
നൈതാനി ശക്യം നിര്ദേഷ്ടു രൂപതോ ദ്രവ്യതസ്തഥാ । ഗുണതശ്ചൈവ സിദ്ധാനി പ്രമാണഗുണവന്തി ച
ഇവയുടെ രൂപം കൊണ്ടോ വസ്തുവിനാലോ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടോ വിശദമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇവ മുഴുവൻ ഗുണപരിപൂർണ്ണവും അളവിലും ശ്രേഷ്ഠതയിലും സമ്പന്നവുമാണ്.
ആക്രീഡാന്പശ്യ ദൈത്യാനാം തഥൈവ ശയനാന്യുത । രത്നവന്തി മഹാര്ഹാണി ഭാജനാന്യാസനാനി ച
ദാനവന്മാരുടെ വിനോദഭൂമികളും, വിശ്രമക്കിടകളും, വിലയേറിയ രത്നങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള പാത്രങ്ങളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും നീ കാണുക.
ജലദാഭാംസ്തഥാ ശൈലാംസ്തോയപ്രസ്രവണാനി ച । കാമപുഷ്പഫലാംശ്ചാപി പാദപാന്കാപചാരിണഃ
മേഘങ്ങൾപോലുള്ള പർവതങ്ങളും വെള്ളം ഒഴുകുന്ന സ്രോതസ്സുകളും, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നപോലെ പുഷ്പവും പഴവും തരുന്ന ചെടികളും നീ കാണുക.
മാതലേ കശ്ചിദത്രാപി രുചിരസ്തേ വരോ ഭവേത് । അഥവാഽന്യാം ദിശം ഭൂമേര്ഗച്ഛാവ യദി മന്യസേ
മാതളേ, ഇതിൽ നിന്നൊന്നും നിനക്ക് ഇഷ്ടമുണ്ടെങ്കിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഭൂമിയിലെ മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക് പോകാം.
മാതലിസ്ത്വബ്രവീദേനം ഭാഷമാണം തഥാവിധമ് । ദേവര്ഷേ നൈവ മേ കാര്യം വിപ്രിയം ത്രിദിവൌകസാമ്
അങ്ങനെ സംസാരിച്ചവനോട് മാതളി പറഞ്ഞു: ദൈവമുനിവേ, സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്ക് അനിഷ്ടമായത് ചെയ്യാൻ എനിക്ക് മനസ്സില്ല.
നിത്യാനുഷക്തവൈരാ ഹി ഭ്രാതരോ ദേവദാനവാഃ । പരപക്ഷേണ സംബന്ധം രോചയിഷ്യാമ്യഹം കഥമ്
ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും സഹോദരന്മാരാണ്, എപ്പോഴും പരസ്പരം വൈരികളുമാണ്. എനിക്ക് എങ്ങനെ ശത്രുവിന്റെ പക്ഷത്തോടൊപ്പം ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ മനസ്സാവും?
അന്യത്ര സാധു ഗച്ഛാവ ദ്രഷ്ടും നാര്ഹാമി ദാനവാന് । ജാനാമി തവ ചാത്മാനം ഹിംസാത്മകമനം തഥാ
നമുക്ക് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകാം; ദാനവന്മാരെ ഞാൻ കാണേണ്ടതില്ല. നിന്റെ സ്വഭാവം ഹിംസയിലേക്കാണ് ചായുന്നതെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു.
അയം ലോകഃ സുപര്ണാനാം പക്ഷിണാം പന്നഗാശിനാമ് । വിക്രമേ ഗമനേ ഭാരേ നൈഷാമസ്തി പരിശ്രമഃ
ഈ ലോകം സൂപർണ്ണന്മാരുടെയും പാമ്പുകളെ ഭക്ഷിക്കുന്ന പക്ഷികളുടെയുംതാണ്. അവരുടെ ശക്തിയിലും സഞ്ചാരത്തിലും ഭാരത്തിൽ പോലും അവർക്കു ഒരിക്കലും ക്ഷീണമില്ല.
വൈനതേയസുതൈഃ സൂത പങ്ഭിസ്തതമിദം കുലമ് । സുമുഖേന സുനാമ്നാ ച സുനേത്രേണ സുവര്ചസാ
സാരഥി, വിനതയുടെ പുത്രന്മാർ ആയ സുമുഖൻ, സുനാമൻ, സുനേത്രൻ, സുവർചസൻ തുടങ്ങിയവരാൽ ഈ വംശം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സുരുചാ പക്ഷിരാജേന സുബലേന ച മാതലേ। വര്ധിതാനി പ്രസൃത്യാ വൈ വിനാതാകുലകര്തൃഭിഃ
പക്ഷിരാജാവായ സുരുചിയും സുബലനും, മാതളേ, വിനതാകുലത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാക്കളാൽ ഇവരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പക്ഷിരാജാഭിജാത്യാനാം സഹസ്രാണി ശതാനി ച। കശ്യപസ്യ തതോ വംശേ ജാതൈര്ഭൂതിവിവര്ധനൈഃ
പക്ഷിരാജാവിന്റെ ഉത്ഭവം കൊണ്ടുള്ളവരിൽ നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് പേർ കശ്യപന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച് സമ്പത്തിലും വളർച്ചയിലും മുന്നേറുന്നു.
സര്വേ ഹ്യേതേ ശ്രിയാ യുക്താഃ സര്വേ ശ്രീവത്സലക്ഷണാഃ । സര്വേ ശ്രിയമഭീപ്സന്തോ ധാരയന്തി ബലാന്യുത
ഇവരൊക്കെയും ഐശ്വര്യത്തോടെ സമ്പന്നരാണ്, എല്ലാവർക്കും ശ്രീവത്സലക്ഷണം ഉണ്ട്, എല്ലാവരും സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നു, എല്ലാവർക്കും ശക്തിയുണ്ട്.