ഏകഃ കര്ണഃ പരാഞ്ജേതും സമര്ഥ ഇതി നിശ്ചിതമ് । ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ദുര്ബുദ്ധേഃ സ ശമം നോപയാസ്യതി
'കർണ്ണൻ ഒറ്റയ്ക്കു ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാൻ കഴിയും എന്നു അവൻ ഉറപ്പുള്ളവനാണ്; ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ കാരണം സമാധാനം ഉണ്ടാകില്ല.'
സംവിച്ച ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം സര്വേഷാമേവ കേശവ । ശമേ പ്രയതമാനസ്യ തവ സൌഭ്രാത്രകാങ്ക്ഷിണഃ
'ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ മനസ്സുകൾ നീ അറിയുമ്പോൾ, കേശവാ, സഹോദരസ്നേഹത്താൽ സമാധാനത്തിനായി നീ ശ്രമിക്കുന്നു.'
ന പാണ്ഡവാനാമസ്മാഭിഃ പ്രതിദേയം യഥോചിതമ് । ഇതി വ്യവസിതാസ്തേഷു വചനം സ്യാന്നിരര്ഥകമ്
പാണ്ഡവന്മാരോട് ഞങ്ങൾക്കു യോജിച്ച രീതിയിൽ ഒന്നും തിരിച്ചു നൽകാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ അവരിടയിൽ നിന്റെ വാക്കുകൾ ഫലപ്രദമാകില്ല.
യത്ര സൂക്തം ദുരുക്തം ച സമം സ്യാന്മധുസൂദന । ന തത്ര പ്രലപേത്പ്രാജ്ഞോ ബധിരേഷ്വിവ ഗായനഃ
മധുസൂദനാ, നല്ല വാക്കും കഠിനവാക്കും ഒരുപോലെ കണക്കാക്കുന്നിടത്ത്, ബുദ്ധിമാൻ ആരും സംസാരിക്കേണ്ടതില്ല. കുരുടന്മാരുടെ ഇടയിൽ പാടുന്നവനെപ്പോലെയാണ് അത്.
അവിജാനത്സു മൂഢേഷു നിര്മര്യാദേഷു മാധവ । തത്ത്വം വാക്യം ബ്രുവന്നിന്ദ്യശ്ചണ്ഡാലേഷു ദ്വിജോ യഥാ
മാധവാ, അറിവില്ലാത്തവരും ഭ്രമിച്ചവരുമായ, നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവരുടെ ഇടയിൽ സത്യവാക്ക് പറയുന്നത്, ചണ്ഡാളരുടെ ഇടയിൽ ബ്രാഹ്മണൻ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ അപമാനകരമാണ്.
സോഽയം ബലസ്ഥോ മൂഢശ്ചന കരിഷ്യതി തേ വചഃ । തസ്മിന്നിരര്ഥകം വാക്യമുക്തം സംപത്സ്യതേ തവ
ഇവൻ ശക്തനും മൂഢനും ആണല്ലോ, നിന്റെ വാക്ക് അവൻ കേൾക്കുകയോ അനുസരിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല. അവനോട് പറയുന്നതൊക്കെയും ഫലമില്ലാതെ പോകും.
തേഷാം സമുപവിഷ്ടാനാം സര്വേഷാം പാപചേതസാമ് । തവ മധ്യാവതരണം മമ കൃഷ്ണ ന രോചതേ
കൃഷ്ണാ, അവിടെ കൂടിയിരിക്കുന്നവരൊക്കെയും ദുഷ്ടചിന്തകളുള്ളവരാണ്. അവരുടെ ഇടയിൽ നീ കടക്കുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമില്ല.
ദുര്ബുദ്ധീനാമശിഷ്ടാനാം ബഹൂനാം ദുഷ്ടചേതസാമ് । പ്രതീപം വചനം മധ്യേ തവ കൃഷ്ണ ന രോചതേ
കൃഷ്ണാ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവരും നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവരും ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരും ഒരുമിച്ചിരിക്കുന്നിടത്ത്, അവർക്കെതിരെ നീ വാക്ക് പറയുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
അനുപാസിതവൃദ്ധത്വാച്ഛ്രിയോ ദര്പാച്ച മോഹിതഃ । വയോദര്പാദമര്ഷാച്ച ന തേ ശ്രേയോ ഗ്രഹീഷ്യതി
വയസ്സുകൂടിയവരെ ആദരിക്കാതെയും, സമ്പത്തിലും അഭിമാനത്തിലും മുങ്ങിയതുകൊണ്ടും, യൗവനത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിലും കോപത്തിലും ആകൃഷ്ടനായതുകൊണ്ടും, അവൻ തനിക്കു നല്ലതെന്താണെന്നു സ്വീകരിക്കില്ല.
ബലം ബലവദപ്യസ്യ യദി വക്ഷ്യസി മാധവ । ത്വയ്യസ്യ മഹതീ ശങ്കാ ന കരിഷ്യതി തേ വചഃ
മാധവാ, നീ അവന്റെ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞാലും, അവൻ നിന്നെക്കുറിച്ച് വലിയ സംശയത്തിൽ ആകും. നിന്റെ വാക്ക് അവൻ അനുസരിക്കില്ല.
നേദമദ്യ യുധാ ശക്യമിന്ദ്രേണാപി സഹാമരൈഃ । ഇതി വ്യവസിതാഃ സര്വേ ധാര്തരാഷ്ട്രാ ജനാര്ദന
ജനാർദ്ദനാ, ഇന്നത്തെ ദിവസം യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇന്ദ്രനും വിജയിക്കാനാവില്ല. ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ എല്ലാവരും ഇതിൽ ഉറച്ച മനസ്സാണ്.
തേഷ്വേവമുപപന്നേഷു കാമക്രോധാനുവര്തിഷു । സമര്ഥമപി തേ വാക്യമസമര്ഥം ഭവിഷ്യതി
കാമത്തെയും ക്രോധത്തെയും പിന്തുടരുന്നവരുടെ ഇടയിൽ, നിന്റെ ശക്തമായ വാക്കുകളാണെങ്കിലും ഫലപ്രദമാകില്ല.
മധ്യേ തിഷ്ഠന്ഹസ്ത്യനീകസ്യ മന്ദോ രഥാശ്വയുക്തസ്യ ബലസ്യ മൂഢഃ। ദുര്യോധനോ മന്യതേ ബീതഭീതിഃ കൃത്സ്നാ മയേയം പൃഥിവീ ജിതേതി
ആനകളുടെ സൈന്യത്തിനിടയിൽ, രഥങ്ങളും കുതിരകളും കൂടെ നിൽക്കുന്നവനായ, മനസ്സില്ലാത്ത ദുര്യോധനൻ ഭയപ്പെട്ടിട്ടും ധൈര്യമുള്ളവനെന്നു നടിച്ച്, ഭൂമി മുഴുവൻ താനെ ജയിച്ചുവെന്നു കരുതുന്നു.
ആശംസതേ വൈ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രോ മഹാരാജ്യമസപത്നം പൃഥിവ്യാമ്। തസ്മിഞ്ശമഃ കേവലോ നോപലഭ്യോ ബദ്ധം സന്തം മന്യതേ ലബ്ധമര്ഥമ്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ ഭൂമിയിൽ എതിരില്ലാത്ത വലിയ രാജ്യം നേടാമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. അവനിൽ സത്യമായ ശാന്തി കാണാനാവില്ല; ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നതെല്ലാം സ്വന്തമാക്കിയതാണെന്നു അവൻ കരുതുന്നു.
പര്യസ്തേയം പൃഥിവീ കാലപക്വാ ദുര്യോധനാര്ഥേ പാണ്ഡവാന്യോദ്ധുകാമാഃ । സമാഗതാഃ സര്വയോധാഃ പൃഥിവ്യാം രാജാനശ്ച ക്ഷിതിപാലൈഃ സമേതാഃ
ഈ ഭൂമി കാലം പാകമായതുപോലെ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദുര്യോധനന്റെ കാരണമാണ് പാണ്ഡവന്മാർ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഭൂമിയിലെ എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും രാജാക്കന്മാരും അവരുടെ രക്ഷകരോടൊപ്പം ഒത്തുചേർന്നിരിക്കുന്നു.
സര്വേ ചൈതേ കൃതവൈരാഃ പുരസ്താ- ത്ത്വയാ രാജാനോ ഹൃതസാരാശ്ച കൃഷ്ണ । തവോദ്വേഗാത്സംശ്രിതാ ധാര്തരാഷ്ട്രാ- ന്സുസംഹതാഃ സഹ കര്ണേന വീരാഃ
കൃഷ്ണാ, നീയാൽ മുമ്പ് ശത്രുതയിലായ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു. നിന്നെ ഭയന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരും കർണ്ണനും മറ്റു വീരന്മാരും ഒന്നിച്ച് ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ന തന്മതം മമ ദാശാര്ഹവീര
ദാശാർഹവീരാ, അതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായമല്ല.
തേഷാം സമുപവിഷ്ടാനാം ബഹൂനാം ദുഷ്ടചേതസാമ്। കഥം മധ്യം പ്രപദ്യേഥാഃ ശത്രൂണാം ശത്രുകര്ശന
ശത്രുക്കളായ ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരൊക്കെയും കൂടിയിരിക്കുന്നിടയിൽ, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, നീ എങ്ങനെ അവരുടെ ഇടയിൽ കടക്കാൻ കഴിയും?
സര്വഥാ ത്വം മഹാബാഹോ ദേവൈരപി ദുരുത്സഹഃ । പ്രഭാവം പൌരുഷം ബുദ്ധിം ജാനാമി തവ ശത്രുഹന്
മഹാബാഹുവേ, ദേവന്മാർക്കു പോലും നിന്നെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, നിന്റെ ശക്തിയും വീര്യവും ബുദ്ധിയും എനിക്ക് അറിയാം.
യാ മേ പ്രീതിഃ പാണ്ഡവേഷു ഭൂയഃക സാ ത്വയി മാധവ । പ്രേമ്ണാ ച ബഹുമാനാച്ച സൌഹൃദാച്ച ബ്രവീമ്യഹമ്
പാണ്ഡവന്മാരോടുള്ള സ്നേഹത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ് മാധവാ, നിന്നോടുള്ള എന്റെ സ്നേഹം. സ്നേഹത്താലും ആദരത്താലും സൗഹൃദത്താലുമാണ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്.
യാ മേ പ്രീതിഃ പുഷ്കരാക്ഷ ത്വദ്ദര്ശനസമുദ്ഭവാ। സാ കിമാഖ്യായതേ തുഭ്യമന്തരാത്മാഽസി ദേഹിനാം
പുഷ്കരാക്ഷ, നിന്നെ കണ്ടതിലൂടെ എനിക്ക് ഉണർന്ന ഈ സ്നേഹം ഞാൻ നിന്നോട് പറയേണ്ടതെന്ത്? നീ എല്ലാം അറിയുന്ന, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിലാണല്ലോ.
വിദുരസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രശ്രിതം പുരുഷോത്തമഃ । ഇദം ഹോവാച വചനം മധുരം മധുസൂദനഃ
വിദുരന്റെ വിനയപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മധുസൂദനൻ ഇങ്ങനെ മധുരമായി പറഞ്ഞു.
യഥാ വ്രൂയാന്മഹാപ്രാജ്ഞോ യഥാ ബ്രൂയാദ്വിചക്ഷണഃ। സഥാ വാച്യസ്ത്വദ്വിധേന ഭവതാ മദ്വിധഃ സുഹൃത്
വിവേകവും ജ്ഞാനവും ഉള്ളവൻ എങ്ങനെ സംസാരിക്കുമോ, അങ്ങനെ തന്നെ നീ പോലുള്ള സ്നേഹിതൻ എന്നെ പോലുള്ള സ്നേഹിതനോട് സംസാരിക്കേണ്ടതാണ്.
ധര്മാര്ഥയുക്തം തഥ്യം ച യഥാ ത്വയ്യുപപദ്യതേ। തഥാ വചനമുക്തോഽസ്തി ത്വയൈതത്പിതൃമാതൃവത്
നീ എന്നോട് പറഞ്ഞത് പോലെ, സത്യം കൂടിയുള്ള, ധർമ്മത്തിനും ഉദ്ദേശത്തിനും അനുയോജ്യമായ വാക്കുകൾ അച്ഛനും അമ്മയും പറയുന്നതുപോലെയാണ്.
സത്യം പ്രാപ്തം ച യുക്തം വാഽപ്യേവമേവ യഥാഽഽത്ഥ മാമ്। ശ്രൃണുഷ്വാഗമനേ ഹേതും വിദുരാവഹിതോ മമ
നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണെന്നും ശരിയാണെന്നും ഞാൻ സമ്മതിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നതിന്റെ കാരണം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു, വിദ്യുരാ.
ദൌരാത്മ്യം ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ക്ഷത്രിയാണാം ച വൈരിതാമ്। സര്വമേതദഹം ജാനന്ക്ഷത്തഃ പ്രാപ്തോഽദ്യ കൌരവാന്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളുടെ ദുഷ്ടതയും ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ വൈരവും ഞാൻ നന്നായി അറിയുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇന്നിവിടെ കൌരവരുടെ അടുക്കൽ വന്നത്, ക്ഷത്താ.
പര്യസ്താം പൃഥിവീം സര്വാം സാശ്വാം സരഥകുഞ്ജരാമ് । യോ മോചയേന്മൃത്യുപാശാത്പ്രാപ്നുയാദ്ധര്മമുത്തമമ്
കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും ഉൾപ്പെടെ ഭൂമി മുഴുവനെയും മരണത്തിന്റെ പാശത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ ഉന്നതമായ ധർമ്മം നേടുന്നു.
ധര്മകാര്യം യതഞ്ശക്ത്യാ നോ ചേത്പ്രാപ്നോതി മാനവഃ । പ്രാപ്തോ ഭവതി തത്പുണ്യമത്ര മേ നാസ്തി സംശയഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ കഴിവ് മുഴുവൻ ഉപയോഗിച്ച് ധർമ്മത്തിനായി ശ്രമിച്ചിട്ടും വിജയിക്കാതിരുന്നാൽ പോലും, അവൻ പുണ്യം നേടുന്നു; ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.
മനസാ ചിന്തയന്പാപം കര്മണാ നാതിരോചയന്। ന പ്രാപ്നോതി ഫലം തസ്യേത്യേവം ധര്മവിദോ വിദുഃ
കുഴപ്പമായ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചാലും, അതിനെ പ്രവർത്തിയിൽ നടപ്പാക്കാത്തവന് അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കില്ലെന്ന് ധർമ്മം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു.
സോഽഹം യതിഷ്യേ പ്രശമം ക്ഷത്തഃ കര്തുമമായയാ। കുരൂണാം സൃഞ്ജയാനാം ച സങ്ഗ്രാനേ വിനശിഷ്യതാമ്
ക്ഷത്താ, അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഞാൻ കൌരവരും ശ്രഞ്ജയരും യുദ്ധത്തിൽ നശിക്കാതിരിക്കാൻ സമാധാനം കൊണ്ടുവരാൻ മനസ്സിൽ വഞ്ചനയില്ലാതെ ശ്രമിക്കും.