തം ഭുക്തവന്തം വിവിധാഃ സുശബ്ദാഃ സൂതമാഗധാഃ । അഭിതുഷ്ടുവുരാസീനം ദാശാര്ഹമപരാജിതമ്
അവൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം, സുതന്മാരും മാഗധന്മാരും അവിടെ ഇരുന്ന അജേയനായ ദാശാർഹനെ വിവിധ മനോഹരമായ ഗാനങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ചു.
തം ഭുക്തവന്തമാശ്വസ്തം നിശായാം വിദുരോഽബ്രവീത്। നേദം സമ്യഗ്വ്യവസിതം കേശവാഗമനം തവ
അവൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് മനസ്സിൽ ആശ്വാസം ലഭിച്ചപ്പോൾ, രാത്രിയിൽ വിദുരൻ പറഞ്ഞു: 'കേശവാ, നിന്റെ ഈ വരവ് ശരിയായ രീതിയിൽ തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല.'
അര്ഥധര്മാതിഗോ മന്ദഃ സംരമ്ഭീ ച ജനാര്ദന । മാനഘ്നോ മാനകാമശ്ച വൃദ്ധാനാം ശാസനാതിഗഃ
'ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ, ജനാർദ്ദനാ, ലാഭവും ധർമ്മവും അവഗണിക്കുന്നവനും, ക്രുദ്ധനും, മാനഭംഗം ചെയ്യുന്നവനും, ആദരമാഗ്രഹിക്കുന്നവനും, മൂപ്പന്മാരുടെ ഉപദേശം കേൾക്കാത്തവനും ആണ്.'
ധര്മശാസ്ത്രാതിഗോ മൂഢോ ദുരാത്മാ പ്രഗ്രഹം ഗതഃ । അനേയഃ ശ്രേയസാം മന്ദോ ധാര്തരാഷ്ട്രോ ജനാര്ദന
'അവൻ ധർമ്മശാസ്ത്രം ലംഘിക്കുന്നവനും, ഭ്രാന്തനും, ദുഷ്ടനും, മുറുക്കമുള്ള മനസ്സുള്ളവനും, നല്ലതിലേക്കു നയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും, ജനാർദ്ദനാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ നല്ലതിനെ തേടാൻ വൈകുന്നവനുമാണ്.'
കാമാത്മാ പ്രാജ്ഞമാനീ ച മിത്രധ്രുക്സര്വശങ്കിതാ । അകര്താ ചാകൃതജ്ഞശ്ച ത്യക്തധര്മാ പ്രിയാനൃതഃ
'അവൻ ആസക്തനായി, താനെ വലിയവനെന്ന് കരുതുന്നവനും, സുഹൃത്തുക്കളെ വിശ്വസിക്കാത്തവനും, എല്ലാവരെയും സംശയിക്കുന്നവനും, ഒന്നും ചെയ്യാത്തവനും, കൃതജ്ഞതയില്ലാത്തവനും, ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചവനും, അസത്യത്തിൽ ആനന്ദം കാണുന്നവനും ആണ്.'
മൂഢശ്വാകൃതബുദ്ധിശ്ച ഇന്ദ്രിയാണാമനീശ്വരഃ। കാമാനുസാരീ കൃത്യേഷു സര്വേഷ്വകൃതനിശ്ചയഃ
'അവൻ ഭ്രാന്തനും, സ്ഥിരതയില്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്തവനും, ആഗ്രഹങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നവനും, ഏതു കാര്യത്തിലും ഉറച്ച തീരുമാനമില്ലാത്തവനും ആണ്.'
ഏതൈശ്ചാന്യൈശ്ച ബഹുഭിര്ദോഷൈരേവ സമന്വിതഃ । ത്വയോച്യമാനഃ ശ്രേയോഽപി സംരമ്ഭാന്ന ഗ്രഹീഷ്യതി
'ഇവയും മറ്റു പല ദോഷങ്ങളും ഉള്ളവനായി, നീ നല്ലതിനെ പറയുമ്പോഴും അവൻ ക്രോധം കൊണ്ടു അതു അംഗീകരിക്കില്ല.'
ഭീഷ്മേ ദ്രോണേ കൃപേ കര്ണേ ദ്രോണപുത്രേ ജയദ്രഥേ। ഭൂയസീം വര്തതേ വൃത്തിം ന ശമേ കുരുതേ മനഃ
'ഭീഷ്മൻ, ദ്രോൺ, കൃപ, കർണ്ണൻ, ദ്രോൺപുത്രൻ, ജയദ്രഥൻ ഇവരോടൊപ്പം അവനു വലിയ പിന്തുണയുണ്ട്; അവൻ മനസ്സിൽ സമാധാനത്തേക്കു ചായുന്നില്ല.'
നിശ്ചിതം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം സകര്ണാനാം ജനാര്ദന । ഭീഷ്മദ്രോണമുഖാന്പാര്ഥാ ന ശക്താഃ പ്രതിവീക്ഷിതുമ്
'ജനാർദ്ദനാ, കർണ്ണനോടൊപ്പം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്കു, ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, പാണ്ഡവന്മാർ നേരിടാൻ കഴിയില്ലെന്നു ഉറപ്പാണ്.'
സേനാസമുദയം കൃത്വാ പാര്ഥിവം മധുസൂദന। കൃതാര്ഥം മന്യതേ ബാല ആത്മാനമവിചക്ഷണാഃ
'രാജസേനയെ ഒരുമിപ്പിച്ചിട്ടു, മധുസൂദനാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ വിവേകമില്ലാതെ തന്നെ വിജയിയായി കരുതുന്നു.'
ഏകഃ കര്ണഃ പരാഞ്ജേതും സമര്ഥ ഇതി നിശ്ചിതമ് । ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ദുര്ബുദ്ധേഃ സ ശമം നോപയാസ്യതി
'കർണ്ണൻ ഒറ്റയ്ക്കു ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാൻ കഴിയും എന്നു അവൻ ഉറപ്പുള്ളവനാണ്; ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ കാരണം സമാധാനം ഉണ്ടാകില്ല.'
സംവിച്ച ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം സര്വേഷാമേവ കേശവ । ശമേ പ്രയതമാനസ്യ തവ സൌഭ്രാത്രകാങ്ക്ഷിണഃ
'ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ മനസ്സുകൾ നീ അറിയുമ്പോൾ, കേശവാ, സഹോദരസ്നേഹത്താൽ സമാധാനത്തിനായി നീ ശ്രമിക്കുന്നു.'
ന പാണ്ഡവാനാമസ്മാഭിഃ പ്രതിദേയം യഥോചിതമ് । ഇതി വ്യവസിതാസ്തേഷു വചനം സ്യാന്നിരര്ഥകമ്
പാണ്ഡവന്മാരോട് ഞങ്ങൾക്കു യോജിച്ച രീതിയിൽ ഒന്നും തിരിച്ചു നൽകാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ അവരിടയിൽ നിന്റെ വാക്കുകൾ ഫലപ്രദമാകില്ല.
യത്ര സൂക്തം ദുരുക്തം ച സമം സ്യാന്മധുസൂദന । ന തത്ര പ്രലപേത്പ്രാജ്ഞോ ബധിരേഷ്വിവ ഗായനഃ
മധുസൂദനാ, നല്ല വാക്കും കഠിനവാക്കും ഒരുപോലെ കണക്കാക്കുന്നിടത്ത്, ബുദ്ധിമാൻ ആരും സംസാരിക്കേണ്ടതില്ല. കുരുടന്മാരുടെ ഇടയിൽ പാടുന്നവനെപ്പോലെയാണ് അത്.
അവിജാനത്സു മൂഢേഷു നിര്മര്യാദേഷു മാധവ । തത്ത്വം വാക്യം ബ്രുവന്നിന്ദ്യശ്ചണ്ഡാലേഷു ദ്വിജോ യഥാ
മാധവാ, അറിവില്ലാത്തവരും ഭ്രമിച്ചവരുമായ, നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവരുടെ ഇടയിൽ സത്യവാക്ക് പറയുന്നത്, ചണ്ഡാളരുടെ ഇടയിൽ ബ്രാഹ്മണൻ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ അപമാനകരമാണ്.
സോഽയം ബലസ്ഥോ മൂഢശ്ചന കരിഷ്യതി തേ വചഃ । തസ്മിന്നിരര്ഥകം വാക്യമുക്തം സംപത്സ്യതേ തവ
ഇവൻ ശക്തനും മൂഢനും ആണല്ലോ, നിന്റെ വാക്ക് അവൻ കേൾക്കുകയോ അനുസരിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല. അവനോട് പറയുന്നതൊക്കെയും ഫലമില്ലാതെ പോകും.
തേഷാം സമുപവിഷ്ടാനാം സര്വേഷാം പാപചേതസാമ് । തവ മധ്യാവതരണം മമ കൃഷ്ണ ന രോചതേ
കൃഷ്ണാ, അവിടെ കൂടിയിരിക്കുന്നവരൊക്കെയും ദുഷ്ടചിന്തകളുള്ളവരാണ്. അവരുടെ ഇടയിൽ നീ കടക്കുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമില്ല.
ദുര്ബുദ്ധീനാമശിഷ്ടാനാം ബഹൂനാം ദുഷ്ടചേതസാമ് । പ്രതീപം വചനം മധ്യേ തവ കൃഷ്ണ ന രോചതേ
കൃഷ്ണാ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവരും നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവരും ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരും ഒരുമിച്ചിരിക്കുന്നിടത്ത്, അവർക്കെതിരെ നീ വാക്ക് പറയുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
അനുപാസിതവൃദ്ധത്വാച്ഛ്രിയോ ദര്പാച്ച മോഹിതഃ । വയോദര്പാദമര്ഷാച്ച ന തേ ശ്രേയോ ഗ്രഹീഷ്യതി
വയസ്സുകൂടിയവരെ ആദരിക്കാതെയും, സമ്പത്തിലും അഭിമാനത്തിലും മുങ്ങിയതുകൊണ്ടും, യൗവനത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിലും കോപത്തിലും ആകൃഷ്ടനായതുകൊണ്ടും, അവൻ തനിക്കു നല്ലതെന്താണെന്നു സ്വീകരിക്കില്ല.
ബലം ബലവദപ്യസ്യ യദി വക്ഷ്യസി മാധവ । ത്വയ്യസ്യ മഹതീ ശങ്കാ ന കരിഷ്യതി തേ വചഃ
മാധവാ, നീ അവന്റെ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞാലും, അവൻ നിന്നെക്കുറിച്ച് വലിയ സംശയത്തിൽ ആകും. നിന്റെ വാക്ക് അവൻ അനുസരിക്കില്ല.
നേദമദ്യ യുധാ ശക്യമിന്ദ്രേണാപി സഹാമരൈഃ । ഇതി വ്യവസിതാഃ സര്വേ ധാര്തരാഷ്ട്രാ ജനാര്ദന
ജനാർദ്ദനാ, ഇന്നത്തെ ദിവസം യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇന്ദ്രനും വിജയിക്കാനാവില്ല. ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ എല്ലാവരും ഇതിൽ ഉറച്ച മനസ്സാണ്.
തേഷ്വേവമുപപന്നേഷു കാമക്രോധാനുവര്തിഷു । സമര്ഥമപി തേ വാക്യമസമര്ഥം ഭവിഷ്യതി
കാമത്തെയും ക്രോധത്തെയും പിന്തുടരുന്നവരുടെ ഇടയിൽ, നിന്റെ ശക്തമായ വാക്കുകളാണെങ്കിലും ഫലപ്രദമാകില്ല.
മധ്യേ തിഷ്ഠന്ഹസ്ത്യനീകസ്യ മന്ദോ രഥാശ്വയുക്തസ്യ ബലസ്യ മൂഢഃ। ദുര്യോധനോ മന്യതേ ബീതഭീതിഃ കൃത്സ്നാ മയേയം പൃഥിവീ ജിതേതി
ആനകളുടെ സൈന്യത്തിനിടയിൽ, രഥങ്ങളും കുതിരകളും കൂടെ നിൽക്കുന്നവനായ, മനസ്സില്ലാത്ത ദുര്യോധനൻ ഭയപ്പെട്ടിട്ടും ധൈര്യമുള്ളവനെന്നു നടിച്ച്, ഭൂമി മുഴുവൻ താനെ ജയിച്ചുവെന്നു കരുതുന്നു.
ആശംസതേ വൈ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പുത്രോ മഹാരാജ്യമസപത്നം പൃഥിവ്യാമ്। തസ്മിഞ്ശമഃ കേവലോ നോപലഭ്യോ ബദ്ധം സന്തം മന്യതേ ലബ്ധമര്ഥമ്
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ ഭൂമിയിൽ എതിരില്ലാത്ത വലിയ രാജ്യം നേടാമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. അവനിൽ സത്യമായ ശാന്തി കാണാനാവില്ല; ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നതെല്ലാം സ്വന്തമാക്കിയതാണെന്നു അവൻ കരുതുന്നു.
പര്യസ്തേയം പൃഥിവീ കാലപക്വാ ദുര്യോധനാര്ഥേ പാണ്ഡവാന്യോദ്ധുകാമാഃ । സമാഗതാഃ സര്വയോധാഃ പൃഥിവ്യാം രാജാനശ്ച ക്ഷിതിപാലൈഃ സമേതാഃ
ഈ ഭൂമി കാലം പാകമായതുപോലെ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദുര്യോധനന്റെ കാരണമാണ് പാണ്ഡവന്മാർ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഭൂമിയിലെ എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും രാജാക്കന്മാരും അവരുടെ രക്ഷകരോടൊപ്പം ഒത്തുചേർന്നിരിക്കുന്നു.
സര്വേ ചൈതേ കൃതവൈരാഃ പുരസ്താ- ത്ത്വയാ രാജാനോ ഹൃതസാരാശ്ച കൃഷ്ണ । തവോദ്വേഗാത്സംശ്രിതാ ധാര്തരാഷ്ട്രാ- ന്സുസംഹതാഃ സഹ കര്ണേന വീരാഃ
കൃഷ്ണാ, നീയാൽ മുമ്പ് ശത്രുതയിലായ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു. നിന്നെ ഭയന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരും കർണ്ണനും മറ്റു വീരന്മാരും ഒന്നിച്ച് ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ന തന്മതം മമ ദാശാര്ഹവീര
ദാശാർഹവീരാ, അതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായമല്ല.
തേഷാം സമുപവിഷ്ടാനാം ബഹൂനാം ദുഷ്ടചേതസാമ്। കഥം മധ്യം പ്രപദ്യേഥാഃ ശത്രൂണാം ശത്രുകര്ശന
ശത്രുക്കളായ ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരൊക്കെയും കൂടിയിരിക്കുന്നിടയിൽ, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, നീ എങ്ങനെ അവരുടെ ഇടയിൽ കടക്കാൻ കഴിയും?
സര്വഥാ ത്വം മഹാബാഹോ ദേവൈരപി ദുരുത്സഹഃ । പ്രഭാവം പൌരുഷം ബുദ്ധിം ജാനാമി തവ ശത്രുഹന്
മഹാബാഹുവേ, ദേവന്മാർക്കു പോലും നിന്നെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, നിന്റെ ശക്തിയും വീര്യവും ബുദ്ധിയും എനിക്ക് അറിയാം.
യാ മേ പ്രീതിഃ പാണ്ഡവേഷു ഭൂയഃക സാ ത്വയി മാധവ । പ്രേമ്ണാ ച ബഹുമാനാച്ച സൌഹൃദാച്ച ബ്രവീമ്യഹമ്
പാണ്ഡവന്മാരോടുള്ള സ്നേഹത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ് മാധവാ, നിന്നോടുള്ള എന്റെ സ്നേഹം. സ്നേഹത്താലും ആദരത്താലും സൗഹൃദത്താലുമാണ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്.