അനികേതോ ഗൃഹസ്ഥേഷു കാമവൃത്തേഷു സംയതഃ। ഗ്രാമ ഏവ വസന്ഭിക്ഷുസ്തയോഃ പൂര്വതരം ഗതഃ
കാമസുഖത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥരോടൊപ്പം ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്ന, നിയന്ത്രണമുള്ള ഭിക്ഷുക്കാണ് ഇവരിൽ ആദ്യം എത്തുന്നത്.
അപ്രാപ്യ ദീര്ഘമായുസ്തു യഃ പ്രാപ്തോ വികൃതിം ചരേത്। തപ്യതേ യദി തത്കൃത്വാ ചരേത്സോഽന്യത്തപസ്തതഃ
ആരും ദീർഘായുസ് ലഭിക്കാതെ, ജനിച്ചശേഷം തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു വേദന അനുഭവിച്ചാൽ, പിന്നെ മറ്റൊരു തപസ്സിലേക്ക് കടക്കണം.
പാപാനാം കര്മണാം നിത്യം ബിഭീയാദ്യസ്തു മാനവഃ। സുഖമപ്യാചരന്നിത്യം സോഽത്യന്തം സുഖമേധതേ
പാപകരമായ പ്രവൃത്തികൾക്ക് എപ്പോഴും ഭയപ്പെടുന്ന മനുഷ്യൻ, സുഖകരമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോഴും, ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം നേടുന്നു.
യദ്വൈ നൃശംസം തദസത്യമാഹു- ര്യഃ സേവതേ ധര്മമനര്ഥബുദ്ധിഃ। അസ്വോഽപ്യനീശശ്ച തഥൈവ രാജം- സ്തദാര്ജവം സ സമാധിസ്തദാര്യമ്
ക്രൂരമായത് എല്ലാം അസത്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നു; ആരെങ്കിലും ലാഭം മാത്രം നോക്കി ധർമ്മം സേവിച്ചാൽ, അവൻ ശക്തിയില്ലാത്ത കുതിരപോലെയാണ്, രാജാവേ. അവന്റെ നേരത്തും ഏകാഗ്രതയും മഹത്വവും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
കേനാസി ഹൂതഃ പ്രഹിതോഽസി രാജ- ന്യുവാ സ്രഗ്വീ ദര്ശനീയഃ സുവര്ചാഃ। കുതഋ ആയാതഃ കതരസ്യാം ദിശി ത്വ- മുതാഹോസ്വിത്പാര്ഥിവം സ്ഥാനമസ്തി
ആരാണ് നിന്നെ വിളിച്ചിരുന്നത്, ആരാണ് നിന്നെ അയച്ചത്, രാജാവേ? നീ യുവാവാണ്, പുഷ്പമാല ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, മനോഹരനും പ്രകാശവാനുമാണ്. നീ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്, ഏത് ദിക്കിലാണ് നിന്നെ കാണുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ നിനക്ക് രാജസന്നിധിയാണോ?
ത്വരന്തി മാം ലോകപാ ബ്രാഹ്മണാ യേ
ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകരും ബ്രാഹ്മണന്മാരുമാണ് എന്നെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നത്.
സതാം സകാശേ തു വൃതഃ പ്രപാത- സ്തേ സങ്ഗതാ ഗുണവന്തശ്ച സര്വേ। ശക്രാച്ച ലബ്ധോ ഹി വരോ മയൈഷ പതിഷ്യതാ ഭൂമിതലം നരേന്ദ്ര
നന്മയുള്ളവരുടെ ഇടയിൽ തിരഞ്ഞെടുത്ത വഴിയാണിത്; അവിടെ ചേരുന്നവർ എല്ലാവരും ഗുണവാന്മാരാണ്. രാജാവേ, ഭൂമിയിൽ വീഴാൻ പോകുമ്പോൾ ഈ അനുഗ്രഹം ഞാൻ ഇന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചു.
പൃച്ഛാമി ത്വാം മാ പ്രപത പ്രപാതം യദി ലോകാഃ പാര്ഥിവ സന്തി മേഽത്ര। യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി സ്ഥിതാഃ ക്ഷേത്രജ്ഞം ത്വാം തസ്യ ധര്മസ്യ മന്യേ
നിനക്കു ചോദിക്കുന്നു—പതനം ചെയ്യരുത്—എനിക്ക് ഇവിടെ ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, രാജാവേ. ആ ലോകങ്ങൾ ആകാശത്തോ സ്വർഗ്ഗത്തോ എവിടെയായാലും, നീ ആ ധർമ്മത്തിന്റെ സാരാംശം അറിയുന്നവനാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
യാവത്പൃഥിവ്യാം വിഹിതം ഗവാശ്വം സഹാരണ്യൈഃ പശുഭിഃ പാര്വതൈശ്ച। താവല്ലോകാ ദിവി തേ സംസ്ഥിതാ വൈ തഥാ വിജാനീഹി നരേന്ദ്രസിംഹ
ഭൂമിയിൽ എത്ര പശുക്കളും കുതിരകളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും ഉണ്ടോ, അത്രയേറെ ലോകങ്ങൾ നിനക്കു സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കുക, രാജാവുകളിൽ സിംഹമായവനേ.
താംസ്തേ ദദാമി മാ പ്രപത പ്രപാതം യേ മേ ലോകാ ദിവി രാജേന്ദ്ര സന്തി। യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി ശ്രിതാ- സ്താനാക്രമ ക്ഷിപ്രമപേതമോഹഃ
പതനം ചെയ്യരുത്, രാജാധിരാജാ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എനിക്ക് ഉള്ള ലോകങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു. ആ ലോകങ്ങൾ ആകാശത്തോ സ്വർഗ്ഗത്തോ എവിടെയായാലും, ഭ്രമം വിട്ട് അതിലേക്കു വേഗം ഉയരുക.
നാസ്മദ്വിധോഽബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മവിച്ച പ്രതിഗ്രഹേ വര്തതേ രാജമുഖ്യ। യഥാ പ്രദേയം സതതം ദ്വിജേഭ്യ- സ്തഥാഽദദം പൂര്വമഹം നരേന്ദ്ര
ഞാനൊരുപോലുള്ളവൻ, ബ്രാഹ്മണനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയും അല്ലെങ്കിൽ, ദാനം സ്വീകരിക്കാറില്ല, രാജാവേ. എപ്പോഴും ദ്വിജന്മാർക്ക് നൽകേണ്ടതുപോലെ ഞാൻ മുമ്പും അങ്ങനെ തന്നു.
നാബ്രാഹ്മണഃ കൃപണോ ജാതു ജീവേ- ദ്യാ ചാപ്യസ്യാഽബ്രാഹ്മണീ വീരപത്നീ। സോഽഹം നൈവാകൃതപൂര്വം ചരേയം വിധിത്സമാനഃ കിമു തത്ര സാധുഃ
ബ്രാഹ്മണനല്ലാത്ത ദുർഭാഗ്യനും, അവന്റെ ബ്രാഹ്മണനല്ലാത്ത ഭാര്യയും, അവൾ വീരപത്നിയായാലും, ഒരിക്കലും ജീവിക്കരുത്. ഞാൻ മുമ്പ് ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തത് ചെയ്യാൻ പോകില്ല; എന്താണ് നല്ലത് എന്നറിയാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് എങ്ങനെ നല്ലതാകും?
പൃച്ഛാമി ത്വാം സ്പൃഹണീയരൂപ പ്രതര്ദനോഽഹം യദി മേ സന്തി ലോകാഃ। യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി ശ്രിതാഃ ക്ഷേത്രജ്ഞം ത്വാം തസ്യ ധര്മസ്യ മന്യേ
നിനക്കു ചോദിക്കുന്നു, ആകർഷകമായ രൂപമുള്ളവനേ, ഞാൻ പ്രതർദനൻ; എനിക്ക് ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ ലോകങ്ങൾ ആകാശത്തോ സ്വർഗ്ഗത്തോ എവിടെയായാലും, നീ ആ ധർമ്മത്തിന്റെ സാരാംശം അറിയുന്നവനാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
സന്തി ലോകാ ബഹവസ്തേ നരേന്ദ്ര അപ്യേകൈകഃ സപ്തസപ്താപ്യഹാനി। മധുച്യുതോ ഘൃതപൃക്താ വിശോകാ- സ്തേ നാന്തവന്തഃ പ്രതിപാലയന്തി
നിനക്കു അനേകം ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്, രാജാവേ, ഓരോന്നും ഏഴു ദിവസവും രാത്രിയും നീണ്ടുനിൽക്കും. അവ തേൻ കറിയും, നെയ്യിൽ കലർന്നതുമാണ്, ദുഃഖമില്ലാത്തതുമാണ്; അവക്ക് അവസാനമില്ല, അവ നിനക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു.
താംസ്തേ ദദാനി മാ പ്രപത പ്രപാതം യേ മേ ലോകാസ്തവ തേ വൈ ഭവന്തു। യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി ശ്രിതാ- സ്താനാക്രമ ക്ഷിപ്രമപേതമോഹഃ
പതനം ചെയ്യരുത്, എനിക്ക് ഉള്ള ലോകങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു; അവ നിന്റെതാവട്ടെ. ആ ലോകങ്ങൾ ആകാശത്തോ സ്വർഗ്ഗത്തോ എവിടെയായാലും, ഭ്രമം വിട്ട് അതിലേക്കു വേഗം ഉയരുക.
ന തുല്യതേജാഃ സുകൃതം കാമയേത യോഗക്ഷേമം പാര്ഥിവ പാര്ഥിവഃ സന്। ദൈവാദേശാദാപദം പ്രാപ്യ വിദ്വാം- ശ്ചരേന്നൃശംസം ന ഹി ജാതു രാജാ
തുല്യശക്തിയില്ലാത്തവരുടെ ഐശ്വര്യം ഒരു രാജാവിന് ആഗ്രഹിക്കരുത്, അവൻ സദാചാരിയാണെങ്കിലും. ദൈവം വിധിച്ച ദുരന്തം വന്നാൽ, ജ്ഞാനമുള്ള രാജാവ് ഒരിക്കലും ക്രൂരത കാണിക്കരുത്.
ധര്മ്യം മാര്ഗം യതമാനോ യശസ്യം കുര്യാന്നൃപോ ധര്മമവേക്ഷമാണഃ। ന മദ്വിധോ ധര്മബുദ്ധിഃ പ്രജാന- ന്കുര്യാദേവം കൃപണം മാം യഥാഽത്ഥ
നന്മയുടെ വഴി പിന്തുടരുന്ന രാജാവിന്, പ്രശസ്തി നേടാൻ ധർമ്മം കണക്കിലെടുത്ത് പ്രവർത്തിക്കണം. ഞാൻ പോലെ ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ ദയനീയമായി എനിക്കെതിരെ പ്രവർത്തിക്കരുത്.
കുര്യാദപൂര്വം ന കൃതം യദന്യൈ- ര്വിധിത്സമാനഃ കിമു തത്ര സാധു। `ധര്മാധര്മൌ സുവിനിശ്ചിത്യ സമ്യ- ക്കാര്യാകാര്യേഷ്വപ്രമത്തശ്ചരേദ്യഃ
മറ്റുള്ളവർ ചെയ്യാത്തത് വെറും ആഗ്രഹം കൊണ്ടു ചെയ്യരുത്; അതിൽ എന്ത് നല്ലതുണ്ട്? ധർമ്മവും അധർമ്മവും സൂക്ഷ്മമായി വേർതിരിച്ച്, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും ശ്രദ്ധയോടെ തീരുമാനിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം.
സ വൈ ധീമാന്സത്യസന്ധഃ കൃതാത്മാ രാജാ ഭവേല്ലോകപാലോ മഹിമ്നാ। യദാ ഭവേത്സംശയോ ധര്മകാര്യേ കാമാര്ഥൌ വാ യത്ര വിന്ദന്തി സമ്യക്
ആളും സത്യവാനും സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ളവനും ആയ രാജാവാണ് മഹത്വത്തോടെ ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നത്. ധർമ്മകാര്യങ്ങളിൽ സംശയം വന്നാൽ, ആഗ്രഹവും ലാഭവും ഒരുപോലെ ഉണ്ടെങ്കിൽ—
കാര്യം തത്ര പ്രഥമം ധര്മകാര്യം യന്നോ വിരുധ്യാദര്ഥകാമൌ സ ധര്മഃ
അങ്ങനെയുള്ളപ്പോൾ ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് ധർമ്മം തന്നെയാണ്; ആഗ്രഹത്തെയും ലാഭത്തെയും വിരോധിക്കാത്തതാണ് സത്യധർമ്മം.
പൃച്ഛാമി ത്വാം വസുമാനൌഷദശ്വി- ര്യദ്യസ്തി ലോകോ ദിവി മേ നരേന്ദ്ര। യദ്യന്തരിക്ഷേ പ്രഥിതോ മഹാത്മന് ക്ഷേത്രജ്ഞം ത്വാം തസ്യ ധര്മസ്യ മന്യേ
ഏ സമ്പന്നനായവാ, ഔഷധശക്തിയുള്ളവാ, സ്വർഗത്തിൽ എനിക്ക് ലോകം ഉണ്ടോ എന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു. ആകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവയാണെങ്കിൽ, മഹാത്മാവേ, ആ ധർമ്മത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം അറിയുന്നവനായി നിന്നെ ഞാൻ കരുതുന്നു.
യദന്തരിക്ഷം പൃഥിവീ ദിശശ്ച യത്തേജസാ തപതേ ഭാനുമാംശ്ച। ലോകാസ്താവന്തോ ദിവി സംസ്ഥിതാ വൈ തേനാന്തവന്തഃ പ്രതിപാലയന്തി
ആകാശം, ഭൂമി, ദിശകൾ, നിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യൻ—ഇവയെല്ലാം സ്വർഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ലോകങ്ങളാണ്. അതിനാൽ, അത്രയും ജീവികൾ അതിനാൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
താംസ്തേ ദദാനി മാ പ്രപത പ്രപാതം യേ മേ ലോകാസ്തവ തേ വൈ ഭവന്തു। ക്രീണീഷ്വൈതാംസ്തൃണകേനാപി രാജ- ന്പ്രതിഗ്രഹസ്തേ യദി ധീമന്പ്രദുഷ്ടഃ
ആ ലോകങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു; നീ തകർച്ചയിലേക്കു വീഴരുത്. എനിക്ക് ഉള്ള ലോകങ്ങൾ എല്ലാം നിന്റെതായിരിക്കട്ടെ. ഒരു പുല്ല് തുമ്പുകൊണ്ടെങ്കിലും വാങ്ങിക്കൊൾക, രാജാവേ, നിന്റെ സ്വീകരണം അശുദ്ധമല്ലെങ്കിൽ.
ന മിഥ്യാഽഹം വിക്രയം വൈ സ്മരാമി വൃഥാ ഗൃഹീതം ശിശുകാച്ഛങ്കമാനഃ। കുര്യാം ന ചൈവാകൃതപൂര്വമന്യൈ- ര്വിധിത്സമാനഃ കിമു തത്ര സാധുഃ
ഞാൻ ഒരിക്കലും കള്ളവില്പന ചെയ്തിട്ടില്ല, കുട്ടികളുടെ പരിഹാസം ഭയന്ന് വെറുതെ ഒന്നും സ്വീകരിച്ചിട്ടില്ല. മറ്റുള്ളവർ ചെയ്യാത്തത് വെറും ആഗ്രഹം കൊണ്ടു ഞാൻ ചെയ്യുകയില്ല; അതിൽ എന്ത് നല്ലതുണ്ട്?
താംസ്ത്വം ലോകാന്പ്രതിപദ്യസ്വ രാജ- ന്മയാ ദത്താന്യദി നേഷ്ടഃ ക്രയസ്തേ। അഹം ന താന്വൈ പ്രതിഗന്താ നരേന്ദ്ര സര്വേ ലോകാസ്തവ തേ വൈ ഭവന്തു
രാജാവേ, ഞാൻ നൽകിയ ലോകങ്ങൾ നീ സ്വീകരിക്കൂ; വില വേണ്ടെങ്കിൽ വേണ്ട. ഞാൻ അവ തിരിച്ചെടുക്കില്ല; ആ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം നിന്റെതായിരിക്കട്ടെ.
പൃച്ഛാമി ത്വാം ശിബിരൌശീനരോഽഹം മമാപി ലോകാ യദി സന്തീഹ താത। യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി ശ്രിതാഃ ക്ഷേത്രജ്ഞം ത്വാം തസ്യ ധര്മസ്യ മന്യേ
ഞാൻ ഉശീനരന്റെ മകൻ ശിബി എന്നാണു ചോദിക്കുന്നത്; എനിക്ക് ഇവിടെ ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, പ്രിയനായവാ, അവ ആകാശത്തിലോ സ്വർഗത്തിലോ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ ധർമ്മത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം അറിയുന്നവനായി നിന്നെ ഞാൻ കരുതുന്നു.
യത്ത്വം വാചാ ഹൃദയേനാപി സാധൂ- ന്പരീപ്സമാനാന്നാവമംസ്ഥാ നരേന്ദ്ര। തേനാനന്താ ദിവി ലോകാഃ ശ്രിതാസ്തേ വിദ്യുദ്രൂപാഃ സ്വനവന്തോ മഹാന്തഃ
നല്ലവരോട് വാക്കിലും ഹൃദയത്തിലും നീ അവഗണന കാണിച്ചില്ല, അവർ നിന്നെ തേടിയപ്പോൾ. അതിനാൽ, സ്വർഗത്തിൽ അനന്തമായ, ഇടിമുഴക്കമുള്ള വലിയ ലോകങ്ങൾ നിന്റെതായിരിക്കുന്നു.
താംസ്ത്വം ലോകാന്പ്രതിപദ്യസ്വ രാജ- ന്മയാ ദത്താന്യദി നേഷ്ടഃ ക്രയസ്തേ। ന ചാഹം താന്പ്രതിപത്സ്യേ ഹ ദത്ത്വാ യത്ര ഗത്വാ നാനുശോചന്തി ധീരാഃ
രാജാവേ, ഞാൻ നൽകിയ ലോകങ്ങൾ നീ സ്വീകരിക്കൂ; വില വേണ്ടെങ്കിൽ വേണ്ട. ഞാൻ അവ തിരിച്ചെടുക്കുകയില്ല; ധീരന്മാർ പോകുന്ന, ദുഃഖം ഇല്ലാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലേക്കാണ് അവ.
യഥാ ത്വമിന്ദ്രപ്രതിമപ്രഭാവ- സ്തേ ചാപ്യനന്താ നരദേവ ലോകാഃ। തഥാഽദ്യ ലോകേ ന രമേഽന്യദത്തേ തസ്മാച്ഛിബേ നാഭിനന്ദാമി ദായമ്
നീ ഇന്ദ്രനോടു സമമായ ശക്തിയുള്ളവനാണ്, ആ ലോകങ്ങൾ അനന്തവുമാണ്. എന്നാൽ ഇന്ന് ഞാൻ മറ്റൊരാളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്ന ദാനം ആസ്വദിക്കുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് ശിബി, ഞാൻ ആ പങ്ക് സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.
ന ചേദേകൈകശോ രാജഁല്ലോകാന്നഃ പ്രതിനന്ദസി। സര്വേ പ്രദായ ഭവതേ ഗന്താരോ നരകം വയമ്
രാജാവേ, നീ ഓരോ ലോകവും സ്വീകരിക്കാതിരുന്നാൽ, എല്ലാം നിനക്കു നൽകി ഞങ്ങൾ നരകത്തിലേക്കു പോകും.