മഹാകുലീനാ ഭവതീ ഹ്രദാദ്ധ്രദമിവാഗതാ। ഈശ്വരീ സര്വകല്യാണീ ഭര്ത്രാ പരമപൂജിതാ
നoble കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച നീ, ഒരു തടാകത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു തടാകത്തിലേക്ക് ഉയർന്നതുപോലെ, എല്ലാ ഭാഗത്തും മംഗളമുള്ള, ഭർത്താവിന്റെ പരമാദരത്തിൽ അർഹതയുള്ള രാജ്ഞിയാണ്.
വീരസൂര്വീരപത്നീ ത്വം സര്വൈഃ സമുദിതാ ഗുണൈഃ । മുഖദുഃഖേ മഹാപ്രാജ്ഞേ ത്വാദൃശീ സോഢുമര്ഹതി
വീരന്മാരുടെ അമ്മയും വീരന്റെ ഭാര്യയുമായ നീ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവളാണ്. മഹത്തായ ബുദ്ധിയുള്ളവളായ നീ, ഇങ്ങനെയുള്ള മനസ്സിന്റെ ദു:ഖം സഹിക്കാൻ യോജിച്ചവളാണ്.
നിദ്രാതന്ദ്രേ ക്രോധഹര്ഷൌ ക്ഷുത്പിപാസേ ഹിമാതപൌ। ഏതാനി പാര്ഥാ നിര്ജിത്യ നിത്യം വീരസുഖേ രതാഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ എപ്പോഴും വീരന്മാർക്കുള്ള സന്തോഷത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നു. അവർ ഉറക്കം, മന്ദം, കോപം, സന്തോഷം, വിശപ്പ്, ദാഹം, തണുപ്പ്, ചൂട് എന്നിവയെ എല്ലാം ജയിച്ചവരാണ്.
ത്യക്തഗ്രാമ്യസുഖാഃ പാര്ഥാ നിത്യം വീരസുഖപ്രിയാഃ । ന തു സ്വല്പേന തുഷ്യേയുര്മഹോത്സാഹാ മഹാബലാഃ
പാണ്ഡവന്മാർ ഗ്രാമ്യസുഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് എപ്പോഴും വീരസുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണ്. വലിയ ഉത്സാഹവും ശക്തിയും ഉള്ള അവർ ചുരുങ്ങിയതിൽ സന്തോഷിക്കാറില്ല.
അന്തം ധീരാ നിഷേവന്തേ മധ്യം ഗ്രാമ്യസുഖപ്രിയാഃ । ഉത്തമാംശ്ച പരിക്ലേശാന്ഭോഗാംശ്ചാതീവ മാനുഷാന്
ധൈര്യമുള്ളവർ ലക്ഷ്യം തേടുന്നു; സാധാരണ സുഖങ്ങൾ ഇഷ്ടമുള്ളവർ മധ്യത്തിൽ തന്നെ നിൽക്കുന്നു; അതിൽ മികച്ചവർ വലിയ കഷ്ടപ്പാടുകളും മനുഷ്യരെക്കാൾ മികവുള്ള അനുഭവങ്ങളും സഹിക്കുന്നു.
അന്തേഷു രേമിരേ ധീരാ ന തേ മധ്യേഷു രേമിരേ । അന്തപ്രാപ്തിം സുഖം പ്രാഹുര്ദുഃഖമന്തരമന്തയോഃ
ധൈര്യശാലികൾ അവസാനം സന്തോഷിക്കുന്നു, നടുവിൽ അല്ല. അവസാനം സന്തോഷമാണ്, നടുവിൽ ദു:ഖം മാത്രമാണ് എന്ന് അവർ പറയുന്നു.
അഭിവാദയന്തി ഭവതീം പാണ്ഡവാഃ സഹ കൃഷ്ണയാ । ആത്മാനം തേ കുശലിനം നിവേദ്യാഹുരനാമയമ്
പാണ്ഡവരും കൃഷ്ണയും ചേർന്ന് ഭവതിയെ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിക്കുന്നു; അവർ എല്ലാവരും സുഖമായിരിക്കുന്നു, രോഗമോ ദു:ഖമോ ഇല്ലെന്ന് അറിയിക്കുന്നു.
അരോഗാന്സര്വസിദ്ധാര്ഥാന്ക്ഷിപ്രം ദ്രക്ഷ്യസി പാണ്ഡവാന് । ഈശ്വരാന്സര്വലോകസ്യ ഹതാമിത്രാഞ്ശ്രിയാ വൃതാന്
നീ ഉടൻ തന്നെ പാണ്ഡവരെ ആരോഗ്യവാന്മാരായി, എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടിയവരായി, ലോകത്തിന്റെ അധിപതികളായി, ശത്രുക്കൾ തോറ്റു, ഐശ്വര്യത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരായി കാണും.
ഏവമാശ്വാസിതാ കുന്തീ പ്രത്യുവാച ജനാര്ദനമ് । പുത്രാധിഭിരഭിധ്വസ്താ നിഗൃഹ്യാബുദ്ധിജം തമഃ
ഇങ്ങനെ ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെട്ട കുന്തി, മക്കളെ കുറിച്ചുള്ള ദു:ഖത്തിൽ തളർന്നിരുന്നെങ്കിലും, മനസ്സിലെ അനിശ്ചിതത്വം നിയന്ത്രിച്ച് ജനാർദ്ദനനെ മറുപടി നൽകി.
യദ്യത്തേഷാം മഹാബാഹോ പഥ്യം സ്യാന്മധുസൂദന। യഥായഥാ ത്വം മന്യേഥാഃ കുര്യാഃ കൃഷ്ണ തഥാതഥാ
മഹാബാഹുവായ മാധവാ, നീ നിർദ്ദേശിക്കുന്നതു അവർക്കു നല്ലതാണെങ്കിൽ, നീ എങ്ങനെ ഉചിതമെന്ന് കരുതുന്നുവോ അതുപോലെ ചെയ്യൂ, കൃഷ്ണാ.
അവിലോപേന ധര്മസ്യ അനികൃത്യാ പരന്തപ। പ്രഭാവജ്ഞാഽസ്മി തേ കൃഷ്ണ സത്യസ്യാഭിജനസ്യ ച
ധർമ്മം ലംഘിക്കാതെയും, ആരെയും ദുർഗതിയിലാക്കാതെയും, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവനേ, കൃഷ്ണാ, നിന്റെ ശക്തിയും, സത്യസന്ധമായ ജന്മവും എനിക്ക് അറിയാം.
വ്യവസ്ഥായാം ച മിത്രേഷു ബുദ്ധിവിക്രമയോസ്തഥാ। ത്വമേവ നഃ കുലേ ധര്മസ്ത്വം സത്യം ത്വം തപോ മഹത്
സുഹൃത്തുക്കളോടുള്ള ബന്ധത്തിലും, ബുദ്ധിയിലും, വീര്യത്തിലും, ഞങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിൽ നീ തന്നെയാണ് ധർമ്മം, നീ തന്നെയാണ് സത്യം, നീ വലിയ തപസ്സാണ്.
ത്വം ത്രാതാ ത്വം മഹദ്ബ്രഹ്മ ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്। യഥൈവാത്ഥ തഥൈവൈതത്ത്വയി സത്യം ഭവിഷ്യതി
നീ രക്ഷകനാണ്, നീ മഹാബ്രഹ്മമാണ്, എല്ലാം നിനക്കുള്ളിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. നീ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ് എല്ലാം നടക്കുക; സത്യം നിനക്കുള്ളിൽ സാക്ഷാത്കരിക്കും.
കുരൂണാം പാണ്ഡവാനാം ച ലോകാനാം ചാപരാജിത । സര്വസ്യൈതസ്യ വാര്ഷ്ണേയ ഗതിസ്ത്വമസി മാധവ। പ്രഭാവോ ബുദ്ധിവീര്യം ച താദൃശം തവ കേശവ
കുരുക്കളിലും പാണ്ഡവരിലും എല്ലാ ജനങ്ങളിലുമാണ്, അജയനായവനേ, ഈ എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്റെ അഭയം, മാധവാ; അങ്ങയുടെ ശക്തിയും ജ്ഞാനവും വീര്യവും അങ്ങയുടെതാണു, കെശവാ.
താമാമന്ത്ര്യ ച ഗോവിന്ദഃ കൃത്വാ ചാഭിപ്രദക്ഷിണമ്। പ്രാതിഷ്ഠത മഹാബാഹുര്ദുര്യോധനഗൃഹാന്പ്രതി
അവളോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ചുറ്റി നടന്ന്, ബലശാലിയായ ഗോവിന്ദൻ ദുര്യോധനന്റെ വസതിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
പൃഥാമാമന്ത്ര്യ ഗോവിന്ദഃ കൃത്വാ ചാഭിപ്രദക്ഷിണമ് । ദുര്യോധനഗൃഹം ശൌരിരഭ്യഗച്ഛദരിന്ദമഃ
പൃഥയെ വിട പറഞ്ഞ് അവളെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത ശേഷം, ശൂരയുടെ വംശജനും ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവനും ആയ ഗോവിന്ദൻ, ദുര്യോധനന്റെ വീട്ടിലേക്ക് സമീപിച്ചു.
ലക്ഷ്മ്യാ പരമയാ യുക്തം പുരന്ദരഗൃഹോപമമ് । വിചിത്രൈരാസനൈര്യുക്തം പ്രവിവേശ ജനാര്ദനഃ
ജനാർദനൻ അത്യുജ്ജ്വലമായ തേജസ്സോടെ, ഇന്ദ്രന്റെ മന്ദിരത്തെ അനുസ്മരിക്കുന്നതും വിവിധ ഇരിപ്പിടങ്ങൾ ഒരുക്കിയതുമായ ആ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തസ്യ കക്ഷ്യാ വ്യതിക്രമ്യ തിസ്രോ ദ്വാഃസ്ഥൈരവാരിതഃ । തതോഽഭ്രഘനസങ്കാശം ഗിരികൂടമിവോച്ഛ്രിതമ്
അവൻ ആ മുറികൾ കടന്ന് മുന്നിൽ മൂന്ന് വാതിലുകളിൽ വാതിൽകാവൽക്കാരാൽ തടയപ്പെട്ടു. പിന്നെ അവൻ മേഘക്കൂട്ടംപോലെയും മലശിഖരത്തെപ്പോലെയും ഉയർന്ന ഒരാളെ കണ്ടു.
ശ്രിയാ ജ്വലന്തം പ്രാസാദമാരുരോഹ മഹായശാഃ । തത്ര രാജസഹസ്രൈശ്ച കുരുഭിശ്ചാഭിസംവൃതമ്
മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ തേജസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്ന രാജപ്രാസാദത്തിലേക്ക് കയറിപ്പോയി. അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കളും കുരുക്കളും ചുറ്റും കൂടിയിരുന്നു.
ധാര്തരാഷ്ട്രം മഹാബാഹും ദദര്ശാസീനമാസനേ । ദുഃശാസനം ച കര്ണം ച ശകുനിം ചാപി സൌബലമ്
അവിടെ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ വീര്യവാനായ പുത്രനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതും, കൂടെ ദുഃശാസനനെയും കർണനെയും ശകുനിയെയും കണ്ടു.
ദുര്യോധനസമീപേ താനാസനസ്ഥാന്ദദര്ശ സഃ। അഭ്യാഗച്ഛതി ദാശാര്ഹേ ധാര്തരാഷ്ട്രോ മഹായശാഃ
ദുര്യോധനന്റെ അടുത്ത് ഇരിക്കുന്ന അവരെ ദാശാർഹവംശത്തിൽ പെട്ടവൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, മഹത്വമുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.
ഉദതിഷ്ഠത്സഹാമാത്യഃ പൂജയന്മധുസൂദനമ് । സമേത്യ ധാര്തരാഷ്ട്രേണ മഹാമാത്യേന കേശവഃ
മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ദുര്യോധനൻ എഴുന്നേറ്റ് മധുസൂദനനെ ആദരിച്ചു. ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനും പ്രധാനമന്ത്രിയും ചേർന്ന് കെശവനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.
രാജഭിസ്തത്ര വാര്ഷ്ണേയഃ സമാഗച്ഛദ്യഥാവയഃ । തത്ര ജാമ്ബൂനദമയം പര്യങ്കം സുപരിഷ്കൃതമ്
അവിടെ രാജാക്കന്മാർ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനമനുസരിച്ച് വൃഷ്ണിവംശജനെ സ്വീകരിച്ചു. അതിനായി അതിമനോഹരമായ പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു അങ്കിലം ഒരുക്കിയിരുന്നു.
വിവിധാസ്തരണാസ്തീര്ണമഭ്യുപാവിശദച്യുതഃ । തസ്മിന്ഗാം മധുപര്കം ചാപ്യുദകം ച ജനാര്ദനേ
അനേകം തരം വിരിപ്പുകൾ വിരിച്ചിരുന്ന ആ അങ്കിലത്തിൽ അച്യുതൻ ഇരുന്നു. ജനാർദ്ദനനു വേണ്ടി തേൻ കലർന്ന പാനീയവും വെള്ളവും സമർപ്പിച്ചു.
നിവേദയാമാസ തദാ ഗൃഹാന്രാജ്യം ച കൌരവഃ । ` ആസനം സര്വതോഭദ്രം സര്വരത്നവിഭൂഷിതമ്
അപ്പോൾ കൌരവൻ ഗൃഹത്തിൽ നിന്നുള്ള സമ്മാനങ്ങളും രാജ്യം നിന്നുള്ളവയും അർപ്പിച്ചു: എല്ലാ ദിശകളിലും ശുഭമായ, എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ഇരിപ്പിടം.
കൃഷ്ണാര്ഥമേവം സംസിദ്ധം ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ശാസനാത്।' തത്ര ഗോവിന്ദമാസീനം പ്രസന്നാദിത്യവര്ചസമ്
ഇതെല്ലാം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കൃഷ്ണനു വേണ്ടി ഒരുക്കിയിരുന്നു. അവിടെ ഗോവിന്ദൻ ഇരുന്നു, തെളിഞ്ഞ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്.
ഉപാസാഞ്ചക്രിരേ സര്വേ കുരവോ രാജഭിഃ സഹ। തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ വാര്ഷ്ണേയം ജയതാം വരമ്
അവിടെ കുരുക്കളും രാജാക്കന്മാരും ചേർന്ന് അവനെ സേവിച്ചു.
ന്യമന്ത്രയദ്ഭോജനേന നാഭ്യനന്ദച്ച കേശവഃ । തതോ ദുര്യോധനഃ കൃഷ്ണമബ്രവീത്കുരുസംസദി
അതിനുശേഷം രാജാവ് ദുര്യോധനൻ വൃഷ്ണിവംശത്തിൽ പെട്ട ശ്രേഷ്ഠനെയും ഭക്ഷണത്തിന് ക്ഷണിച്ചു, പക്ഷേ കെശവൻ സമ്മതിച്ചില്ല. പിന്നെ കുരുസഭയിൽ ദുര്യോധനൻ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു.
മൃദുപൂര്വം ശഠോദര്കം കര്ണമാഭാഷ്യ കൌരവഃ । കസ്മാദന്നാനി പാപാനി വാസാംസി ശയനാനി ച
കൌരവൻ കർണനോട് മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ, എന്നാൽ അർത്ഥം മറച്ചുപിടിച്ച് ചോദിച്ചു: 'ജനാർദ്ദന, നിന്റെ വേണ്ടി കൊണ്ടുവന്ന അന്നവും വസ്ത്രങ്ങളും കിടക്കകളും നീ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കുന്നില്ല?'
ത്വദര്ഥമുപനീതാനി നാഗ്രഹീസ്ത്വം ജനാര്ദന । ഉഭയോശ്ച ദദത്സാഹ്യമുഭയോശ്ച ഹിതേ രതഃ
'നിന്റെ വേണ്ടി കൊണ്ടുവന്നവ നീ സ്വീകരിച്ചില്ല, ജനാർദ്ദന. നീ ഇരുവർക്കും സഹായം നൽകുന്നവനും ഇരുവർക്കും ഭാവുകം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുമാണ്.'