യഃ സ നാഗായുതപ്രാണോ വാതരംഹാ മഹാബലഃ । സാമര്ഷഃ പാണ്ഡവോ നിത്യം പ്രിയോ ഭ്രാതുഃ പ്രിയംകരഃ
ആ പാണ്ഡവൻ, പത്തു ആയിരം ആനകളുടെ ബലമുള്ളവനും കാറ്റുപോലെ വേഗമുള്ളവനും മഹാബലശാലിയുമാണ്. അവൻ എപ്പോഴും ഉത്സാഹവും സഹോദരനോടുള്ള അനുരാഗവും നിറഞ്ഞവനാണ്.
കീചകസ്യ തു സജ്ഞാതേര്യോ ഹന്താ മധുസൂദന । ശൂരഃ ക്രോധവശാനാം ച ഹിഡിമ്ബസ്യ ബകസ്യ ച
മധുസൂദനാ, കീചകന്റെ ബന്ധുവായ ശക്തനായ കീചകനെ കൊല്ലുകയും, കോപത്തിൽ അഹങ്കരിച്ചിരുന്ന ഹിഡിംബനും ബകനും ജയിക്കുകയും ചെയ്തവൻ ആ വീരനാണ്.
പരാക്രമേ ശക്രസമോ മാതരിശ്വസമോ ബലേ। മഹേശ്വരസമഃ ക്രോധേ ഭീമഃ പ്രഹരതാം വരഃ
ശക്തിയിൽ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനും, ബലത്തിൽ വായുവിനോടു സമനുമായും, കോപത്തിൽ മഹേശ്വരനോടു തുല്യനുമായും, യുദ്ധത്തിൽ പ്രഹരിക്കാൻ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ളവനാണ് ഭീമൻ.
ക്രോധം ബലമമര്ഷം ച യോ നിധായ പരംതപഃ । ജിതാത്മാ പാണ്ഡവോഽമര്ഷീ ഭ്രാതുസ്തിഷ്ഠതി ശാസനേ
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ആ പാണ്ഡവൻ, കോപവും ബലവും അസഹിഷ്ണുതയും വിട്ടു, ആത്മസംയമനം പുലർത്തി, സഹോദരന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴടങ്ങിയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
തേജോരാശിം മഹാത്മാനം വരിഷ്ഠമഭിതൌജസമ് । ഭീമം പ്രദര്ശനേനാപി ഭീമസേനം ജനാര്ദന
മഹാത്മാവായ ഭീമൻ, ശക്തിയുടെ ആകാരം, പരമശക്തിയുള്ളവൻ, ജനാർദ്ദനാ, അവന്റെ ദർശനം പോലും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതാണ്.
തം മമാചക്ഷ്വ വാര്ഷ്ണേയ കഥമദ്യ വൃകോദരഃ । ആസ്തേ പരിഘബാഹുഃ സ മധ്യമഃ പാണ്ഡവോ ബലീ
വൃഷ്ണിവംശജാ, ആ ശക്തമായ കൈകളും ബലവും ഉള്ള മധ്യപാണ്ഡവനായ വൃക്കോദരൻ ഇന്ന് എങ്ങനെയാണെന്ന് എന്നോട് പറയൂ.
അര്ജുനേനാര്ജുനോ യഃ സ കൃഷ്ണ ബാഹുസഹസ്രിണാ । ദ്വിബാഹുഃ സ്പര്ധതേ നിത്യമതീതേനാപി കേശവ
കൃഷ്ണാ, ഇരുവശത്തും ആയിരം കൈകളുള്ള അർജുനനോടു പോലും, രണ്ട് കൈകളുള്ളവൻ എന്ന നിലയിൽ എപ്പോഴും മത്സരിക്കുന്നവനാണ് അർജുനൻ. അവൻ തന്റെ അതിരുകൾക്കപ്പുറവും ശ്രമിക്കുന്നു.
ക്ഷിപത്യേകേന വേഗേന പഞ്ചബാണശതാനി യഃ । ഇഷ്വസ്ത്രേ സദൃശോ രാജ്ഞഃ കാര്തവീര്യസ്യ പാണ്ഡവഃ
ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം വെടിയിട്ട് നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ എറിയാൻ കഴിവുള്ള പാണ്ഡവൻ, ആയുധവിദ്യയിൽ രാജാവ് കാർത്തവീര്യനോടു തുല്യനാണ്.
തേജസാഽഽദിത്യസദൃശോ മഹര്ഷിസദൃശോ ദമേ। ക്ഷമയാ പൃഥിവീതുല്യോ മഹേന്ദ്രസമവിക്രമഃ
പ്രഭയിൽ സൂര്യനോടു സമനായി, ആത്മനിയമത്തിൽ മഹർഷിയെപ്പോലെ, ക്ഷമയിൽ ഭൂമിയോടു തുല്യനും, വീര്യത്തിൽ മഹേന്ദ്രനോടു തുല്യനും ആനാണ്.
ആധിരാജ്യം മഹദ്ദീപ്തം പ്രഥിതം മധുസൂദന । ആഹൃതം യേന വീര്യേണ കുരൂണാം സര്വരാജസു
മധുസൂദനാ, കുരുക്കളിൽ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും പ്രശംസിക്കുന്ന ആ മഹത്തായ രാജത്വം, അവന്റെ വീര്യത്താൽ നേടിയെടുത്തതാണ്.
യസ്യ ബാഹുബലം സര്വേ പാണ്ഡവാഃ പര്യുപാസതേ। സ സര്വരഥിനാം ശ്രേഷ്ഠഃ പാണ്ഡവഃ സത്യവിക്രമഃ
പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും അവന്റെ ബാഹുബലത്തെ ആദരിക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാ രഥികളിലും ശ്രേഷ്ഠനും സത്യവീര്യശാലിയായ പാണ്ഡവനുമാണ്.
യം ഗത്വാഽഭിമുഖഃ സങ്ഖ്യേ ന ജീവന്തശ്ചിദാവ്രജേത് । യോ ജേതാ സര്വഭൂതാനാമജേയോ ജിഷ്ണുരച്യുത
യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് പോവുന്നവർ ആരും ജീവിച്ച് തിരികെ വരാത്തവൻ, എല്ലാ ജീവികളെയും ജയിക്കുന്നവൻ, ജയിക്കാനാവാത്ത ജിഷ്ണു, അച്യുതാ.
യോഽപാശ്രയഃ പാണ്ഡവാനാം ദേവാനാമിവ വാസവഃ । സ തേ ഭ്രാതാ സഖാ ചൈവ കഥമദ്യ ധനഞ്ജയഃ
പാണ്ഡവന്മാർക്കു ആശ്രയമായവൻ, ദേവന്മാർക്കു വാസവൻപോലെയുള്ളവൻ, അവൻ നിന്റെ സഹോദരനും സ്നേഹിതനുമാണ്. ധനഞ്ജയൻ ഇന്ന് എങ്ങനെയാണെന്ന് പറയൂ.
ദയാവാന്സര്വഭൂതേഷു ഹ്രീനിഷേവോ മഹാസ്രവിത് । മൃദുശ്ച സുകുമാരശ്ച ധാര്മികശ്ച പ്രിയശ്ച മേ
എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവൻ, ലജ്ജയെ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ, മഹാശുദ്ധിയുള്ളവൻ, സ്നേഹവും സൌമ്യതയും ഉള്ളവൻ, ധാർമ്മികനും എനിക്ക് പ്രിയവനുമാണ്.
സഹദേവോ മഹേഷ്വാസഃ ശൂരഃ സമിതിശോഭനഃ । ഭ്രാതൃണാം കൃഷ്ണ ശുശ്രൂഷുര്ധര്മാര്ഥകുശലോ യുവാ
സഹദേവൻ, മഹാബാണധാരിയും, യുദ്ധത്തിൽ വീരനും ഭംഗിയുമുള്ളവനും, സഹോദരന്മാരുടെ സേവനത്തിൽ എപ്പോഴും മുന്നിലുള്ളവനും, ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും നിപുണനും, യുവാവുമാണ്.
സദൈവ സഹദേവസ്യ ഭ്രാതരോ മധുസൂദന । വൃത്തം കല്യാണവൃത്തസ്യ പൂജയന്തി മഹാത്മനഃ
മധുസൂദനാ, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള ആ മഹാത്മാവായ സഹദേവന്റെ നല്ല പെരുമയെ സഹോദരന്മാർ എപ്പോഴും ആദരിക്കുന്നു.
ജ്യേഷ്ഠോപചായിനം വീരം സഹദേവം യുധാം പതിമ്। ശുശ്രൂഷും മമ വാര്ഷ്ണേയ മാദ്രീപുത്രം പ്രചക്ഷ്വ മേ
വൃഷ്ണിവംശജനായ കൃഷ്ണാ, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മാദ്രിദേവിയുടെ മകനായ സഹദേവന് ധീരനും യുദ്ധശൂരനുമാണ്. എനിക്ക് ഏറ്റവും വിശ്വസ്തനായി സേവനം ചെയ്യുന്നവനായി അവനെക്കുറിച്ച് ദയവായി പറയൂ.
സുകുമാരോ യുവാ ശൂരോ ദര്ശനീയശ്ച പാണ്ഡവഃ। ഭ്രാതൄണാം ചൈവ സര്വേഷാം പ്രിയഃ പ്രാണോ ബഹിശ്ചരഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ ഈ മകൻ സുന്ദരനും സുന്മ്യനും ധൈര്യശാലിയുമാണ്. അവൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരെ എല്ലാവരെയും വളരെ സ്നേഹിക്കുന്നു; അവന്റെ മനസ്സ് എല്ലാവർക്കും തുറന്നതാണ്.
ചിത്രയോധീ ച നകുലോ മഹേഷ്വാസോ മഹാബലഃ । കച്ചിത്സ കുശലീ കൃഷ്ണ വത്സോ മമ സുഖൈധിതഃ
നാനാവിധ യുദ്ധകലകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ശക്തനായ വില്ലാളിയുമായ നകുലൻ എങ്ങനെ ഉണ്ട്, കൃഷ്ണാ? എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകനായ അവൻ സന്തോഷത്തോടെയും ആരോഗ്യത്തോടെയും ഉണ്ടോ എന്ന് പറയൂ.
സുഖോചിതമദുഃഖാര്ഹം സുകുമാരം മഹാരഥമ് । അപി ജാതു മഹാബാഹോ പശ്യേയം നകുലം പുനഃ
സുഖത്തിനായി പിറന്നതും ദു:ഖം അനുഭവിക്കാൻ അർഹനല്ലാത്തതുമായ ഈ സുന്ദരനും മഹാരഥിയുമായ നകുലനെ, മഹാബാഹുവായ കൃഷ്ണാ, ഞാൻ വീണ്ടും ഒരിക്കൽ കാണുമോ?
പക്ഷ്മസംപാതജേ കാലേ നകുലേന വിനാകൃതാ । ന ലഭാമി ധൃതിം വീര സാഽദ്യ ജീവാമി പശ്യ മാമ്
പക്ഷികൾ പറന്നു പോകുന്ന കാലത്ത് നകുലൻ എന്നെ വിട്ടുപോയതുമുതൽ എനിക്ക് ഒരുപോലും മനസ്സുതീരുമാനമില്ല, ധീരനായ കൃഷ്ണാ. എന്നിരുന്നാലും, ഇന്നും ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നു നോക്കൂ.
സര്വൈഃ പുത്രൈഃ പ്രിയതരാ ദ്രൌപദീ മേ ജനാര്ദന । കുലീനാ രൂപസംപന്നാ സര്വൈഃ സമുദിതാ ഗുണൈഃ
ജനാർദ്ദനാ, എന്റെ എല്ലാ മക്കളിലും ദ്രൗപദി എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്. ഉത്തമകുലത്തിൽ ജനിച്ചവളും, സുന്ദരിയും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നയുമാണ് അവൾ.
പുത്രലോകാത്പതിലോകം വൃണ്വാനാ സത്യവാദിനീ। പ്രിയാന്പുത്രാന്പരിത്യജ്യ പാണ്ഡവാനനുരുധ്യതേ
സത്യവാദിനിയായ ദ്രൗപദി മക്കളുടെ സ്നേഹത്തെ വിട്ട് ഭർത്താക്കന്മാരുടെ ലോകം തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും പ്രിയപ്പെട്ട മക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച് പാണ്ഡവന്മാരെ അനുഗമിക്കുകയും ചെയ്തു.
മഹാഭിജനസംപന്നാ സര്വകാമൈഃ സുപൂജിതാ। ഈശ്വരീ സര്വകല്യാണീ ദ്രൌപദീ കഥമച്യുത
മഹത്തായ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവളും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റപ്പെട്ടവളും, എല്ലാ ഭാഗ്യങ്ങളാലും സമ്പന്നയുമായ ദ്രൗപദി, അച്യുതാ, അവൾക്ക് ഇങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥ എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു?
പതിഭിഃ പഞ്ചഭിഃ ശൂരൈരഗ്നികല്പൈഃ പ്രഹാരിഭിഃ । ഉപപന്നാ മഹേഷ്വാസൈര്ദ്രൌപദീ ദുഃഖഭാഗിനീ
അഗ്നിയെപ്പോലെ ധൈര്യശാലികളായ അഞ്ച് ഭർത്താക്കന്മാരെ ലഭിച്ചിട്ടും, മഹാവീരന്മാരും വില്ലാളികളും ആയിട്ടും, ദ്രൗപദി ഇപ്പോൾ ദു:ഖത്തിൽ പങ്കാളിയാവുകയാണ്.
ചതുര്ദശമിദം വര്ഷം യന്നാപശ്യമരിന്ദമ । പുത്രാദിഭിഃ പരിദ്യൂനാം ദ്രൌപദീം സത്യവാദിനീമ്
അരിന്ദമാ, സത്യവാദിനിയായ ദ്രൗപദിയെ, മക്കളെയും മറ്റും നഷ്ടപ്പെട്ടവളെ, ഞാൻ കണ്ടിട്ട് ഇന്നേക്ക് പതിനാലാം വർഷമാണ്.
ന നൂനം കര്മഭിഃ പുണ്യൈരശ്രുതേ പുരുഷഃ സുഖമ് । ദ്രൌപദീ ചേത്തഥാവൃത്താ നാശ്രുതേ സുഖമവ്യയമ്
ദ്രൗപദി ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിട്ടും അവൾക്ക് ശാശ്വതമായ സന്തോഷം ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ, നല്ല പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ടു മാത്രം മനുഷ്യന് സുഖം ലഭിക്കില്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്.
ന പ്രിയോ മമ കൃഷ്ണായാ ബീഭത്സുര്ന യുധിഷ്ഠിരഃ । ഭീമസേനോ യമൌ വാപി യദപശ്യം സഭാഗതാമ്
കൃഷ്ണയ്ക്ക് ഞാൻ അർജുനനോ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോ ഭീമസേനനോ യമജന്മാരോക്കെയും അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ പ്രിയനാണ്; ഞാൻ അവളെ ആ സഭയിൽ കണ്ടതുമുതൽ.
ന മേ ദുഃഖതരം കിംചിദ്ഭൂതപൂര്വം തതോഽധികമ് । സ്ത്രീധര്മിണീം ദ്രൌപദീം യച്ഛ്വശുരാണാം സമീപഗാമ്
എനിക്ക് ഇതിലും വേദനാജനകമായ മറ്റൊന്നും ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ഭർത്താവിന്റെ കടമകൾ നിർവ്വഹിക്കുന്ന ദ്രൗപദിയെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ പിതാക്കന്മാരുടെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവന്നത്.
ആനായിതാമനാര്യേണ ക്രോധലോഭാനുവര്തിനാ । സര്വേ പ്രൈക്ഷന്ത കുരവ ഏകവസ്ത്രാം സഭാഗതാമ്
അന്യായിയായവൻ ക്രോധത്തിലും ലോഭത്തിലും ആകൃഷ്ടനായി അവളെ സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു. അപ്പോൾ കുരുക്കൾ എല്ലാവരും അവളെ ഒറ്റവസ്ത്രത്തിൽ കണ്ടു.