പുണ്യാഹഘോഷമിശ്രേണ പൂജ്യമാനാ ദ്വിജാതിഭിഃ । വസ്ത്രൈ രത്നൈരലങ്കാരൈഃ പൂജയന്തോ ദ്വിജന്മനഃ
പുണ്യദിനങ്ങളുടെ ഘോഷത്തോടൊപ്പം, ദ്വിജന്മാർ വസ്ത്രം, രത്നം, അലങ്കാരം എന്നിവ നൽകി ആദരിച്ചും, അവർ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആരാധിച്ചു.
ഗീര്ഭിര്മങ്ഗലയുക്താഭിര്ബ്രാഹ്മണാനാം മഹാത്മനാമ് । അര്ചിതൈരര്ചനാര്ഹൈശ്ച സ്തുവദ്ഭിരഭിനന്ദിതാഃ
മഹാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മംഗളവചനങ്ങൾ കേട്ട്, ആരാധനയ്ക്ക് അർഹരായവരിൽ നിന്ന് സ്തുതിയും ആദരവും ലഭിച്ചവരായിരുന്നു അവർ.
പ്രാസാദാഗ്നേഷ്വബോധ്യന്ത രാങ്ഖവാജിനശായിനഃ । ക്രൂരം ച നിനദം ശ്രുത്വാ ശ്വാപദാനാം മഹാവനേ
പ്രാസാദങ്ങളിലും യാഗശാലകളിലും, മൃദുലമായ കിടക്കകളിൽ കിടന്നിരുന്ന് ഉണരാറുണ്ടായിരുന്ന അവർ, വലിയ വനത്തിൽ കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ ഭയാനകമായ കൂക്കൾ കേട്ടു.
ന സ്മോപയാന്തി നിദ്രാം തേ നതദര്ഹാ ജനാര്ദന । ഭേരീമൃദങ്ഗനിനദൈഃ ശങ്ഖവൈണവനിസ്വനൈഃ
ജനാർദ്ദനാ, അർഹതയില്ലാത്ത ഈ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന അവർക്ക് ഇപ്പോൾ ഉറക്കം പോലും കിട്ടുന്നില്ല, ഭേരി, മൃദംഗം, ശംഖ്, വേണു തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം കൊണ്ട്.
സ്ത്രീണാം ഗീതനിനാദൈശ്ച മധുരൈര്മധുസൂദന ।। വന്ദിമാഗധസൂതൈശ്ച സ്തുവദ്ഭിര്ബോധിതാഃ കഥമ്
മധുസൂദനാ, സ്ത്രീകളുടെ മധുരമായ പാട്ടുകളും, വന്ദികൾ, മാഗധർ, സൂതന്മാർ എന്നിവരുടെ സ്തുതികളും കേട്ട് ഉണരാറായിരുന്ന അവർ, ഇപ്പോൾ ഇതെല്ലാം എങ്ങനെ സഹിക്കുന്നു?
മഹാവനേഷ്വബോധ്യന്ത ശ്വാപദാനാം രുതേന ച । ഹ്രീമാത്സത്യധൃതിര്ദാന്തോ ഭൂതാനാമനുകമ്പിതാ
ഇപ്പോൾ വലിയ വനങ്ങളിൽ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ കൂക്കൾ കേട്ട് ഉണരേണ്ടി വരുന്നു. സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവരുമായ അവർ, എല്ലായിടത്തും ദയയുള്ളവരാണ്.
കാമദ്വേഷൌ വശേ കൃത്വാ സതാം വര്ത്മാനുവര്തതേ । അമ്ബരീഷസ്യ മാന്ധാതുര്യയാതേര്നഹുഷസ്യ ച
കാമവും ക്രോധവും ജയിച്ച്, സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നടന്നു, അംബരീഷൻ, മന്ദാത, യയാതി, നഹുഷൻ തുടങ്ങിയവരെപ്പോലെ അവർ ജീവിക്കുന്നു.
ഭരതസ്യ ദിലീപസ്യ ശിബേരൌശീനരസ്യ ച। രാജര്ഷീണാം പുരാണാനാം ധുരം ധത്തേ ദുരുദ്വഹാമ്
ഭരതൻ, ദിലീപൻ, ശിബി, ഔശീനരൻ തുടങ്ങിയ പുരാതന രാജർഷിമാരെപ്പോലെ, അവർ ഭാരമുള്ള ധർമ്മം ചുമന്ന് മുന്നോട്ട് പോവുന്നു.
ശീലവൃത്തോപസംപന്നോഃ ധര്മജ്ഞഃ സത്യസങ്ഗരഃ । രാജാ സര്വഗുണോപേതസ്ത്രൌലോക്യസ്യാപി യോ ഭവേത്
നല്ല സ്വഭാവവും നല്ല പെരുമയും ഉള്ള രാജാവിന്, ധർമ്മം അറിയുന്നവനും സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവനും, മൂന്നു ലോകവും ഭരിക്കാൻ കഴിയും.
അജാതശത്രുര്ധര്മാത്മാ ശുദ്ധജാമ്ബൂനദപ്രഭഃ । ശ്രേഷ്ഠഃ കുരുഷു സര്വേഷു ധര്മതഃ ശ്രുതവൃത്തതഃ । പ്രിയദര്ശോ ദീര്ഘഭുജഃ കഥം കൃഷ്ണ യുധിഷ്ഠിരഃ
അജാതശത്രു എന്ന യുദിഷ്ഠിരൻ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും ശുദ്ധമായ പൊന്നുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനും, കുരുക്കളിൽ ധർമ്മത്തിലും വിജ്ഞാനത്തിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും, സുന്ദരനും ദീർഘബാഹുവും ആയവനാണ്. കൃഷ്ണാ, ആ യുദിഷ്ഠിരൻ എങ്ങനെയാണ്?
യഃ സ നാഗായുതപ്രാണോ വാതരംഹാ മഹാബലഃ । സാമര്ഷഃ പാണ്ഡവോ നിത്യം പ്രിയോ ഭ്രാതുഃ പ്രിയംകരഃ
ആ പാണ്ഡവൻ, പത്തു ആയിരം ആനകളുടെ ബലമുള്ളവനും കാറ്റുപോലെ വേഗമുള്ളവനും മഹാബലശാലിയുമാണ്. അവൻ എപ്പോഴും ഉത്സാഹവും സഹോദരനോടുള്ള അനുരാഗവും നിറഞ്ഞവനാണ്.
കീചകസ്യ തു സജ്ഞാതേര്യോ ഹന്താ മധുസൂദന । ശൂരഃ ക്രോധവശാനാം ച ഹിഡിമ്ബസ്യ ബകസ്യ ച
മധുസൂദനാ, കീചകന്റെ ബന്ധുവായ ശക്തനായ കീചകനെ കൊല്ലുകയും, കോപത്തിൽ അഹങ്കരിച്ചിരുന്ന ഹിഡിംബനും ബകനും ജയിക്കുകയും ചെയ്തവൻ ആ വീരനാണ്.
പരാക്രമേ ശക്രസമോ മാതരിശ്വസമോ ബലേ। മഹേശ്വരസമഃ ക്രോധേ ഭീമഃ പ്രഹരതാം വരഃ
ശക്തിയിൽ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനും, ബലത്തിൽ വായുവിനോടു സമനുമായും, കോപത്തിൽ മഹേശ്വരനോടു തുല്യനുമായും, യുദ്ധത്തിൽ പ്രഹരിക്കാൻ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ളവനാണ് ഭീമൻ.
ക്രോധം ബലമമര്ഷം ച യോ നിധായ പരംതപഃ । ജിതാത്മാ പാണ്ഡവോഽമര്ഷീ ഭ്രാതുസ്തിഷ്ഠതി ശാസനേ
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ആ പാണ്ഡവൻ, കോപവും ബലവും അസഹിഷ്ണുതയും വിട്ടു, ആത്മസംയമനം പുലർത്തി, സഹോദരന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴടങ്ങിയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
തേജോരാശിം മഹാത്മാനം വരിഷ്ഠമഭിതൌജസമ് । ഭീമം പ്രദര്ശനേനാപി ഭീമസേനം ജനാര്ദന
മഹാത്മാവായ ഭീമൻ, ശക്തിയുടെ ആകാരം, പരമശക്തിയുള്ളവൻ, ജനാർദ്ദനാ, അവന്റെ ദർശനം പോലും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതാണ്.
തം മമാചക്ഷ്വ വാര്ഷ്ണേയ കഥമദ്യ വൃകോദരഃ । ആസ്തേ പരിഘബാഹുഃ സ മധ്യമഃ പാണ്ഡവോ ബലീ
വൃഷ്ണിവംശജാ, ആ ശക്തമായ കൈകളും ബലവും ഉള്ള മധ്യപാണ്ഡവനായ വൃക്കോദരൻ ഇന്ന് എങ്ങനെയാണെന്ന് എന്നോട് പറയൂ.
അര്ജുനേനാര്ജുനോ യഃ സ കൃഷ്ണ ബാഹുസഹസ്രിണാ । ദ്വിബാഹുഃ സ്പര്ധതേ നിത്യമതീതേനാപി കേശവ
കൃഷ്ണാ, ഇരുവശത്തും ആയിരം കൈകളുള്ള അർജുനനോടു പോലും, രണ്ട് കൈകളുള്ളവൻ എന്ന നിലയിൽ എപ്പോഴും മത്സരിക്കുന്നവനാണ് അർജുനൻ. അവൻ തന്റെ അതിരുകൾക്കപ്പുറവും ശ്രമിക്കുന്നു.
ക്ഷിപത്യേകേന വേഗേന പഞ്ചബാണശതാനി യഃ । ഇഷ്വസ്ത്രേ സദൃശോ രാജ്ഞഃ കാര്തവീര്യസ്യ പാണ്ഡവഃ
ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം വെടിയിട്ട് നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ എറിയാൻ കഴിവുള്ള പാണ്ഡവൻ, ആയുധവിദ്യയിൽ രാജാവ് കാർത്തവീര്യനോടു തുല്യനാണ്.
തേജസാഽഽദിത്യസദൃശോ മഹര്ഷിസദൃശോ ദമേ। ക്ഷമയാ പൃഥിവീതുല്യോ മഹേന്ദ്രസമവിക്രമഃ
പ്രഭയിൽ സൂര്യനോടു സമനായി, ആത്മനിയമത്തിൽ മഹർഷിയെപ്പോലെ, ക്ഷമയിൽ ഭൂമിയോടു തുല്യനും, വീര്യത്തിൽ മഹേന്ദ്രനോടു തുല്യനും ആനാണ്.
ആധിരാജ്യം മഹദ്ദീപ്തം പ്രഥിതം മധുസൂദന । ആഹൃതം യേന വീര്യേണ കുരൂണാം സര്വരാജസു
മധുസൂദനാ, കുരുക്കളിൽ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും പ്രശംസിക്കുന്ന ആ മഹത്തായ രാജത്വം, അവന്റെ വീര്യത്താൽ നേടിയെടുത്തതാണ്.
യസ്യ ബാഹുബലം സര്വേ പാണ്ഡവാഃ പര്യുപാസതേ। സ സര്വരഥിനാം ശ്രേഷ്ഠഃ പാണ്ഡവഃ സത്യവിക്രമഃ
പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും അവന്റെ ബാഹുബലത്തെ ആദരിക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാ രഥികളിലും ശ്രേഷ്ഠനും സത്യവീര്യശാലിയായ പാണ്ഡവനുമാണ്.
യം ഗത്വാഽഭിമുഖഃ സങ്ഖ്യേ ന ജീവന്തശ്ചിദാവ്രജേത് । യോ ജേതാ സര്വഭൂതാനാമജേയോ ജിഷ്ണുരച്യുത
യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് പോവുന്നവർ ആരും ജീവിച്ച് തിരികെ വരാത്തവൻ, എല്ലാ ജീവികളെയും ജയിക്കുന്നവൻ, ജയിക്കാനാവാത്ത ജിഷ്ണു, അച്യുതാ.
യോഽപാശ്രയഃ പാണ്ഡവാനാം ദേവാനാമിവ വാസവഃ । സ തേ ഭ്രാതാ സഖാ ചൈവ കഥമദ്യ ധനഞ്ജയഃ
പാണ്ഡവന്മാർക്കു ആശ്രയമായവൻ, ദേവന്മാർക്കു വാസവൻപോലെയുള്ളവൻ, അവൻ നിന്റെ സഹോദരനും സ്നേഹിതനുമാണ്. ധനഞ്ജയൻ ഇന്ന് എങ്ങനെയാണെന്ന് പറയൂ.
ദയാവാന്സര്വഭൂതേഷു ഹ്രീനിഷേവോ മഹാസ്രവിത് । മൃദുശ്ച സുകുമാരശ്ച ധാര്മികശ്ച പ്രിയശ്ച മേ
എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവൻ, ലജ്ജയെ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ, മഹാശുദ്ധിയുള്ളവൻ, സ്നേഹവും സൌമ്യതയും ഉള്ളവൻ, ധാർമ്മികനും എനിക്ക് പ്രിയവനുമാണ്.
സഹദേവോ മഹേഷ്വാസഃ ശൂരഃ സമിതിശോഭനഃ । ഭ്രാതൃണാം കൃഷ്ണ ശുശ്രൂഷുര്ധര്മാര്ഥകുശലോ യുവാ
സഹദേവൻ, മഹാബാണധാരിയും, യുദ്ധത്തിൽ വീരനും ഭംഗിയുമുള്ളവനും, സഹോദരന്മാരുടെ സേവനത്തിൽ എപ്പോഴും മുന്നിലുള്ളവനും, ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും നിപുണനും, യുവാവുമാണ്.
സദൈവ സഹദേവസ്യ ഭ്രാതരോ മധുസൂദന । വൃത്തം കല്യാണവൃത്തസ്യ പൂജയന്തി മഹാത്മനഃ
മധുസൂദനാ, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള ആ മഹാത്മാവായ സഹദേവന്റെ നല്ല പെരുമയെ സഹോദരന്മാർ എപ്പോഴും ആദരിക്കുന്നു.
ജ്യേഷ്ഠോപചായിനം വീരം സഹദേവം യുധാം പതിമ്। ശുശ്രൂഷും മമ വാര്ഷ്ണേയ മാദ്രീപുത്രം പ്രചക്ഷ്വ മേ
വൃഷ്ണിവംശജനായ കൃഷ്ണാ, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മാദ്രിദേവിയുടെ മകനായ സഹദേവന് ധീരനും യുദ്ധശൂരനുമാണ്. എനിക്ക് ഏറ്റവും വിശ്വസ്തനായി സേവനം ചെയ്യുന്നവനായി അവനെക്കുറിച്ച് ദയവായി പറയൂ.
സുകുമാരോ യുവാ ശൂരോ ദര്ശനീയശ്ച പാണ്ഡവഃ। ഭ്രാതൄണാം ചൈവ സര്വേഷാം പ്രിയഃ പ്രാണോ ബഹിശ്ചരഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ ഈ മകൻ സുന്ദരനും സുന്മ്യനും ധൈര്യശാലിയുമാണ്. അവൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരെ എല്ലാവരെയും വളരെ സ്നേഹിക്കുന്നു; അവന്റെ മനസ്സ് എല്ലാവർക്കും തുറന്നതാണ്.
ചിത്രയോധീ ച നകുലോ മഹേഷ്വാസോ മഹാബലഃ । കച്ചിത്സ കുശലീ കൃഷ്ണ വത്സോ മമ സുഖൈധിതഃ
നാനാവിധ യുദ്ധകലകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ശക്തനായ വില്ലാളിയുമായ നകുലൻ എങ്ങനെ ഉണ്ട്, കൃഷ്ണാ? എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകനായ അവൻ സന്തോഷത്തോടെയും ആരോഗ്യത്തോടെയും ഉണ്ടോ എന്ന് പറയൂ.
സുഖോചിതമദുഃഖാര്ഹം സുകുമാരം മഹാരഥമ് । അപി ജാതു മഹാബാഹോ പശ്യേയം നകുലം പുനഃ
സുഖത്തിനായി പിറന്നതും ദു:ഖം അനുഭവിക്കാൻ അർഹനല്ലാത്തതുമായ ഈ സുന്ദരനും മഹാരഥിയുമായ നകുലനെ, മഹാബാഹുവായ കൃഷ്ണാ, ഞാൻ വീണ്ടും ഒരിക്കൽ കാണുമോ?