പാപസ്യാസ്യ നൃശംസസ്യ ത്യക്തധര്മസ്യ ദുര്മതേഃ । നോത്സഹേഽനര്ഥസംയുക്താഃ ശ്രോതും വാചഃ കഥംചന
ഈ പാപി, ക്രൂരൻ, ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച ദുഷ്ടൻ പറയുന്ന ദോഷം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഞാൻ എങ്ങനെയും സഹിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ ഭരതശ്രേഷ്ഠോ വൃദ്ധഃ പരമമന്യുമാന് । ഉത്ഥായ തസ്മാത്പ്രാതിഷ്ഠദ്ഭീഷ്മഃ സത്യപരാക്രമഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭാരതവംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വൃദ്ധനും സത്യസന്ധനും ധൈര്യശാലിയുമായ ഭീഷ്മൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
പ്രാതരുത്ഥായ കൃഷ്ണസ്തു കൃതവാന്സര്വമാഹ്നികമ്। ബ്രാഹ്മണൈരഭ്യനുജ്ഞാതഃ പ്രയയൌ നഗരം പ്രതി
പുലർച്ചെ എഴുന്നേറ്റ് കൃഷ്ണൻ എല്ലാ ദൈനംദിന കര്മ്മങ്ങളും ചെയ്തു; ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അനുമതി വാങ്ങി അവൻ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
തം പ്രയാന്തം മഹാബാഹുമനുജ്ഞാപ്യ മഹാബലമ് । പര്യവര്തന്ത തേ സര്വേ വൃകസ്ഥലനിവാസിനഃ
ശക്തിയുള്ള കൃഷ്ണൻ യാത്രതിരിക്കുമ്പോൾ, വൃകസ്ഥലത്തിലെ എല്ലാവരും അവനോട് വിടപറഞ്ഞ് തിരിച്ചു പോയി.
പ്രദദൌ പുണ്ഡരീകാക്ഷോ രത്നാനി ച ധനാനി ച। താന്പ്രസ്ഥാപ്യ മഹാബാഹുരുപായാത്കുരുസംസദമ്
കമലനയനനായ കൃഷ്ണൻ രത്നങ്ങളും ധനവും ദാനം ചെയ്തു; അവയെ അയച്ച്, ബലശാലിയായ അവൻ കുരുസഭയിലേക്ക് നീങ്ങി.
ധാര്തരാഷ്ട്രാസ്തമായാന്തം പ്രത്യുഞ്ജഗ്മുഃ സ്വലങ്കൃതാഃ । ദുര്യോധനാദൃതേ സര്വേ ഭീഷ്മദ്രോണകൃപാദയഃ
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ, ദുര്യോധനനെ ഒഴികെ, ഭീഷ്മൻ, ദ്രോൺ, കൃപന്മാർ എന്നിവരോടൊപ്പം അലങ്കരിച്ച് കൃഷ്ണനെ വരവേൽക്കാൻ പുറത്ത് വന്നു.
പൌരാശ്ച ബഹുലാ രാജന്ഹൃഷീകേശം ദിദൃക്ഷവഃ । യാനൈര്ബഹുവിധൈരന്യേ പദ്ഭിരേവ തഥാഽപരേ
രാജാവേ, ഹൃഷീകേശനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച അനേകം നഗരവാസികൾ色色മായ വാഹനങ്ങളിൽ ചിലർ, ചിലർ കാലിൽ നടന്നു അവിടെ എത്തി.
സ വൈ പഥി സമാഗമ്യ ഭീഷ്മേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ । ദ്രോണേന ധാര്തരാഷ്ട്രൈശ്ച തൈര്വൃതോ നഗരം യയൌ
പാപമില്ലാത്ത പ്രവർത്തികൾ ഉള്ള ഭീഷ്മനും, ദ്രോൺനും, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരും കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ചേർന്ന് നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
കൃഷ്ണസംമാനനാര്ഥം ച നഗരം സമലങ്കൃതമ്। ബഭൂവ രാജമാര്ഗശ്ച ബഹുരത്നസമാചിതഃ
കൃഷ്ണനെ ആദരിക്കാൻ നഗരമൊട്ടും ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; രാജപഥം അനേകം രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്നതായി.
ന ച കശ്ചിദ്ഗൃഹേ രാജംസ്തദാഽഽസീദ്ഭരതര്ഷഭ। ന സ്ത്രീ ന വൃദ്ധോ ന ശിശുര്വാസുദേവദിദൃക്ഷയാ
ഭാരതവംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, അന്ന് വീട്ടിൽ ആരുമില്ലായിരുന്നു—സ്ത്രീകളും വൃദ്ധരും കുട്ടികളും വരെ വാസുദേവനെ കാണാൻ പുറത്ത് പോയിരുന്നു.
രാജമാര്ഗേ നരാസ്തസ്മിന്സംസ്തുവന്ത്യവനിം ഗതാഃ । തസ്മിന്കാലേ മഹാരാജ ഹൃഷീകേശപ്രവേശനേ
ആ രാജപഥത്തിൽ, മഹാരാജാവേ, ഹൃഷീകേശൻ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ എത്തിയ പുരുഷന്മാർ ഭൂമിയെ പ്രശംസിച്ചു.
ആവൃതാനി വരസ്ത്രീഭിര്ഗൃഹാണി സുമഹാന്ത്യപി । പ്രചലന്തീവ ഭാരേണ ദൃശ്യന്തേസ്മ മഹീതലേ
ഉത്തമസ്ത്രീകൾ നിറഞ്ഞ വലിയ വീടുകൾ പോലും, അവയുടെ ഭാരത്തിൽ ഭൂമിയിൽ കുലുങ്ങുന്നപോലെ തോന്നി.
തഥാ ച ഗതിമന്തസ്തേ വാസുദേവസ്യ വാജിനഃ । പ്രനഷ്ടഗതയോഽഭൂവന്രാജമാര്ഗേ നരൈര്വൃതേ
അങ്ങനെ വാസുദേവന്റെ വേഗമുള്ള കുതിരകള് രാജപഥത്തില് ജനങ്ങള് ചുറ്റിപ്പറ്റിയപ്പോള് വേഗം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
സ ഗൃഹം ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ പ്രാവിശച്ഛത്രുകര്ശനഃ। പാണ്ഡുരൈഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ പ്രാസാദൈരുപശോഭിതമ്
ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന, കമലനയനനായ പാണ്ഡവന് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് കടന്നു, വെള്ളപൊലിഞ്ഞ കൊട്ടാരങ്ങള് അണിനിരന്ന ആ ഭവനം അതിമനോഹരമായിരുന്നു.
തിസ്രഃ കക്ഷ്യാ വ്യതിക്രമ്യ കേശവോ രാജവേശ്മനഃ । വൈചിത്രവീര്യം രാജാനമഭ്യഗച്ഛദരിന്ദമഃ
രാജകുടീരത്തിന്റെ മൂന്ന് വളപ്പുകള് കടന്ന്, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച കേശവന് വൈചിത്രവീര്യനായ രാജാവിന്റെ അടുക്കല് എത്തി.
അഭ്യാഗച്ഛതി ദാശാര്ഹേ പ്രജ്ഞാചക്ഷുര്നരാധിപഃ । തഹൈവ ദ്രോണഭീഷ്മാഭ്യാമുദതിഷ്ഠന്മഹായശാഃ
ദാശാര്ഹന് അടുത്തെത്തുമ്പോള്, ധീരനും ജ്ഞാനിയും ആയ രാജാവ്, ദ്രോണനും ഭീഷ്മനും കൂടെ എഴുന്നേറ്റു, അവരുടെ മഹത്വം പ്രകാശിച്ചു.
കൃപശ്ച സോമദത്തശ്ച മഹാരാജശ്ച ബാഹ്ലികഃ। ആസനേഭ്യോഽചലന്സര്വേ പൂജയന്തോ ജനാര്ദനമ്
കൃപനും സോമദത്തനും മഹാരാജാവായ ബാഹ്ലികനും, എല്ലാവരും ജനാര്ദ്ദനനെ ആദരിച്ച് ഇരിപ്പിടങ്ങളില് നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
തതോ രാജാനമാസാദ്യ ധൃതരാഷ്ട്രം യശസ്വിനമ്। സഭീഷ്മം പൂജയാമാസ വാര്ഷ്ണേയോ വാഗ്ഭിരഞ്ജസാ
അതിനുശേഷം, ഭീഷ്മനോടൊപ്പം വൃഷ്ണിവംശത്തില് പിറന്നവന് ധൃതരാഷ്ട്രനെ സമീപിച്ച് മനോഹരമായ വാക്കുകളാല് ആദരിച്ചു.
തേഷു ധര്മാനുപൂര്വീ താം പ്രയുജ്യ മധുസൂദനഃ । യഥാവയഃ സമീയായ രാജഭിഃ സഹ മാധവഃ
അവിടെ മധുസൂദനന് ധര്മാനുസൃതമായ ക്രമത്തില് രാജാക്കന്മാരെ അവരുടെ പ്രായം അനുസരിച്ച് ആദരിച്ചു.
അഥ ദ്രോണം സബാഹ്ലീകം സപുത്രം ച യശസ്വിനമ്। കൃപം ച സോമദത്തം ച സമീയായ ജനാര്ദനഃ
പിന്നീട് ജനാര്ദ്ദനന് ദ്രോണനെയും, പുത്രനോടൊപ്പം ബാഹ്ലികനെയും, കൃപനെയും, സോമദത്തനെയും ആദരിച്ചു.
തത്രാസീദൂര്ജിതം മൃഷ്ടം കാഞ്ചനം മഹദാസനമ് । ശാസനാദ്ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ തത്രോപാവിശദച്യുതഃ
അവിടെ ഒരു ഭംഗിയുള്ള, നന്നായി മിനുക്കിയ പൊന്നിരിപ്പിടം ഉണ്ടായിരുന്നു. ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ കല്പനപ്രകാരം അച്യുതന് അതില് ഇരുന്നു.
അഥ ഗാം മധുപര്കം ചാപ്യുദകം ച ജനാര്ദനേ । ഉപജഹ്നുര്യഥാന്യായം ധൃതരാഷ്ട്രപുരോഹിതാഃ
അതിനുശേഷം, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പുരോഹിതന്മാര് ജനാര്ദ്ദനന് വേണ്ടി ആചാരപ്രകാരം പശുവിനെയും മധുപര്ക്കത്തെയും വെള്ളവും കൊണ്ടുവന്നു.
കൃതാതിഥ്യസ്തു ഗോവിന്ദഃ സര്വാന്പരിഹസന്കുരൂന് । ആസ്തേ സാംബന്ധികം കുര്വന്കുരുഭിഃ പരിവാരിതഃ
ആതിഥ്യം സ്വീകരിച്ച ശേഷം ഗോവിന്ദന് കുരുക്കളാല് ചുറ്റപ്പെട്ട്, അവരോടൊപ്പം ബന്ധുത്വം പുലര്ത്തി സന്തോഷത്തോടെ ഇരുന്നു.
സോഽര്ചിതോ ധൃതരാഷ്ട്രേണ പൂജിതശ്ച മഹായശാഃ । രാജാനം സമനുജ്ഞാപ്യ നിരക്രാമദരിന്ദമഃ
ധൃതരാഷ്ട്രനും മറ്റുള്ളവരും ആദരിച്ച ശേഷം, മഹത്വമുള്ള ശത്രുനാശകന് രാജാവിനോട് അനുമതി വാങ്ങി അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
തൈഃ സമേത്യ യഥാന്യായം കുരുഭിഃ കുരുസംസദി । വിദുരാവസഥം രമ്യമുപാതിഷ്ഠത മാധവഃ
കുരുക്കളെ ആചാരപ്രകാരം സഭയില് കണ്ടു, മാധവന് വിചാരിച്ച ശേഷം മനോഹരമായ വിദുരന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
വിദുരഃ സര്വകല്യാണൈരഭിഗമ്യ ജനാര്ദനമ് । അര്ചയാമാസ ദാശാര്ഹം സര്വകാമൈരുപസ്ഥിതമ്
വിദുരന് എല്ലാ മംഗളങ്ങളോടെയും ജനാര്ദ്ദനനെ സമീപിച്ച്, ദാശാര്ഹനെ എല്ലാ ഇഷ്ടസൗകര്യങ്ങളോടും കൂടി ആദരിച്ചു.
കൃതാതിഥ്യം തു ഗോവിന്ദം വിദുരഃ സര്വധര്മവിത്। കുശലം പാണ്ഡുപുത്രാണാമപൃച്ഛന്മധുസൂദനമ്
ആതിഥ്യം പൂര്ത്തിയായ ശേഷം, എല്ലാ ധര്മങ്ങളും അറിയുന്ന വിദുരന് മധുസൂദനനോടു പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു.
പ്രീയമാണസ്യ സുഹൃദോ വിദുരോ ബുദ്ധിസത്തമഃ । ധര്മാര്ഥനിത്യസ്യ സതോ ഗതരോവസ്യ ധീമതഃ
പ്രിയസുഹൃത്ത്, ഉത്തമബുദ്ധിയുള്ള, ധര്മത്തിലും സമ്പത്തിലും സ്ഥിരനായി ദീര്ഘകാലം കഴിഞ്ഞ് വന്ന വിദുരനോട്—
തസ്യ സര്വം സവിസ്താരം പാണ്ഡവാനാം വിചേഷ്ടിതമ് । ക്ഷത്തുരാചഷ്ട ദാശാര്ഹഃ സര്വം പ്രത്യക്ഷദര്ശിവാന്
അവന് നേരിട്ട് കണ്ട ദാശാര്ഹന് പാണ്ഡവരുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വിശദമായി വിദുരനോട് പറഞ്ഞു.
അഥോപഗമ്യ വിദുരമപരാഹ്ണേ ജനാര്ദനഃ। പിതൃഷ്വസാരം സ പൃഥാമഭ്യഗച്ഛദരിന്ദമഃ
അതിനുശേഷം, അപരാഹ്ണ സമയത്ത് ജനാര്ദ്ദനന് വിദുരനെ സന്ദര്ശിച്ചു, പിന്നെ പിതാവിന്റെ സഹോദരിയായ പൃഥയെ സമീപിച്ചു.